Кіріспе
Басқа ірі кемелерді сүйемелдеуге арналған соғыс кемесі түрі Теңіз терминологиясында эсминец – флоттағы, конвойдағы немесе тасымалдаушы ұрыс тобындағы ірі кемелерді сүйемелдеуге және оларды кең ауқымды қауіп-қатерлерден қорғауға арналған жылдам, маневрлі, ұзаққа төзімді соғыс кемесі. Олар алғаш рет 1885 жылы Фернандо Вильямил Испания Әскери-теңіз флоты үшін торпедалық қайықтарға қарсы қорғаныс ретінде ұсынған. 1904 жылғы орыс-жапон соғысына қарай бұл «торпедалық қайықтарды жойғыштар» (ТҚЖ) «басқа торпедалық қайықтарды жоюға арналған үлкен, жылдам және қуатты қаруланған торпедалық қайықтар» болып есептелді. 1892 жылдан бері «жойғыш» термині «ТҚЖ» және «торпедалық қайық жойғыш» терминдерімен алмастырылып қолданылса да, Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін «торпедалық қайық жойғыш» термині барлық теңіз флотында «жойғыш» деп қысқартылды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін эсминецтер – мұхит операцияларына аз төзімділігі бар жеңіл кемелер еді; әдетте, бірнеше эсминец пен бір эсминецке қызмет көрсететін кеме бірге жұмыс істеді. Соғыстан кейін эсминецтердің көлемі артты. Американдық эсминецтердің суыру көлемі 2200 тоннаны құраса, ал заманауи эсминецтердің суыру көлемі 9600 тоннаға дейін жетеді, бұл шамамен 340% айырмашылық. Сонымен қатар, басқарылатын зымырандардың пайда болуы эсминецтерге бұрынғы соғыс кемелері мен крейсерлерде болған су бетіндегі жауынгерлік рөлді атқаруға мүмкіндік берді. Бұл өздігінен жұмыс істеуге қабілетті үлкен және қуатты басқарылатын зымыранды эсминецтерге әкелді. XXI ғасырдың басында эсминецтер – су бетіндегі жауынгерлік кемелер үшін әлемдік стандарт болып табылады. Қазіргі таңда тек екі мемлекет (АҚШ және Ресей) ауыр крейсерлерді ресми түрде пайдаланады, ал линкорлар мен нағыз крейсерлер жоқ. Заманауи басқарылатын зымыранды эсминецтер суыру көлемі бойынша тең, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс дәуіріндегі крейсерлерге қарағанда оттық күші жағынан әлдеқайда жоғары және ядролық қарулы крейсерлік зымырандарды тасымалдауға қабілетті. Ұзындығы 155 метр, суыру көлемі 9200 тонна, 90-нан астам зымыранмен қаруланған Арли Берк классы сияқты басқарылатын зымыранды эсминецтер бұрынғы басқарылатын зымыранды крейсерлерге қарағанда үлкен және қарулы. Қытайдың 055 типті эсминшісі өзінің көлемі мен қарулануына байланысты АҚШ Әскери-теңіз күштерінің кейбір есептерінде крейсер ретінде сипатталған. Канада, Франция, Испания, Нидерланды, Дания және Германия сияқты көптеген НАТО елдері өздерінің эсминецтерін «фрегаттар» деп атайды, бұл шатасуға себеп болуы мүмкін.
In naval terminology, a destroyer is a fast, maneuverable, long endurance warship intended to escort
larger vessels in a fleet, convoy, or carrier battle group and defend them against a wide range of general threats. They were originally conceived in 1885 by Fernando Villaamil for the Spanish Navy as a defense against torpedo boats, and by the time of the Russo Japanese War in 1904, these "torpedo boat destroyers" (TBDs) were "large, swift, and powerfully armed torpedo boats designed to destroy other torpedo boats". Although the term "destroyer" had been used interchangeably with "TBD" and "torpedo boat destroyer" by navies since 1892, the term "torpedo boat destroyer" had been generally shortened to simply "destroyer" by nearly all navies by the First World War. Before World War II, destroyers were light vessels with little endurance for unattended ocean operations; typically, a number of destroyers and a single destroyer tender operated together. After the war, destroyers grew in size. The American s had a displacement of 2,200 tons, while the has a displacement of up to 9,600 tons, a difference of nearly 340%. Moreover, the advent of guided missiles allowed destroyers to take on the surface combatant roles previously filled by battleships and cruisers. This resulted in larger and more powerful guided missile destroyers more capable of independent operation. At the start of the 21st century, destroyers are the global standard for surface combatant ships, with only two nations (the United States and Russia) officially operating the heavier cruisers, with no battleships or true battlecruisers remaining. Modern guided missile destroyers are equivalent in tonnage but vastly superior in firepower to cruisers of the World War II era, and are capable of carrying nuclear tipped cruise missiles. At 510 feet (155 m) long, a displacement of 9,200 tons, and with an armament of more than 90 missiles, guided missile destroyers such as the Arleigh Burke class are actually larger and more heavily armed than most previous ships classified as guided missile cruisers. The Chinese Type 055 destroyer has been described as a cruiser in some US Navy reports due to its size and armament. Many NATO navies, such as the Canadian, French, Spanish, Dutch, Danish, and German, use the term "frigate" for their destroyers, which leads to some confusion.
Шығу тегі
Жоюшы кемелердің пайда болуы мен дамуы 1860 жылдары өзі жүретін торпеданың ойлап табылуымен байланысты болды. Әскери-теңіз күштері енді торпедаларды атқылау үшін бу машиналарымен жүретін қайықтарды пайдаланып, қарсыластың басым әскери флотын жою мүмкіндігіне ие болды. Торпедалық қайықтар деп аталатын, торпедамен қаруланған, арзан, жылдам қайықтар салынды және жаудың жағалауларындағы үлкен әскери кемелерге қауіп тудырды. 1876 жылы 33 тонналық алғашқы теңіз кемесі Уайтхед торпедасын іске қосуға арналды. Ол екі торпеда ұстағышымен жабдықталған, ал 1879 жылы мұнайлардың бірі кеменің алдыңғы бөлігінде орналасқан бір торпедалық түтікпен ауыстырылды. 1880 жылдарға қарай, бұл тип 50-100 тонналық шағын кемелерге айналды, олар жаудың күзет қайықтарынан қашу үшін жеткілікті жылдамдыққа ие болды. Алғашқыда, әскери флотқа торпедалық қайықтардан туындаған қауіп тек тоқтағанда ғана деп есептелді, бірақ жылдам және ұзақ қашықтықтағы торпедалық қайықтар мен торпедалар жасалған сайын, қауіп теңізде жүзу кезінде де туындады. Осы жаңа қауіпке жауап ретінде, "ұстағыштар" деп аталатын, күшті қаруланған күзет қайықтары салынды, олар теңіздегі әскери флотты сүйемелдеу үшін пайдаланылды. Олар әскери флотпен жұмыс істеу үшін жеткілікті теңізге лайықтылық пен төзімділікке ие болуы керек болды, және олар табиғаты бойынша үлкен болғандықтан, ресми түрде "торпедалық қайықтарды жоюшылар" деп аталды, ал Бірінші дүниежүзілік соғыста ағылшын тілінде "жоюшылар" деп белгілі болды. Бұл типтегі кеменің торпедалық қайыққа қарсы шығуының бастапқы тамыры басқа тілдерде де сақталған, соның ішінде француз (contre torpilleur), итальян (cacciatorpediniere), португал (contratorpedeiro), чех (torpédoborec), грек (antitorpiliko, αντιτορπιλικό), голланд (torpedobootjager) және Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін поляк (kontrtorpedowiec, қазір қолданылмайды). Жоюшылар тек тоқтау орнындағы кемелерді күзетпейтін ұстағыштардан асып кеткеннен кейін, олар торпедалық қайықтардың шабуылдық рөлін өздері атқаруға да лайықты екені анықталды, сондықтан олар торпедалық құбырлармен, торпедалық қайықтарға қарсы қаруларына қоса жабдықталды. Сол кезде, тіпті Бірінші дүниежүзілік соғыста да, жоюшылардың жалғыз міндеті – өздерінің әскери флотын жаудың торпедалық шабуылдарынан қорғау және жаудың әскери кемелеріне осындай шабуылдар жасау болды. Сауда кемелерін сүйемелдеу міндеті әлі алда болатын.
Алғашқы жобалары
1884 жылы HMS Swift кемесі салынды, кейіннен TB 81 болып қайта аталды. Бұл үлкен (137 тонна) торпедалық қайық, онда 4 47 мм жылдам атылатын зеңбірек және 3 торпедалық түтік болды. Жаудың торпедалық қайықтарына сенімді түрде қарсы тұру үшін әлі де жеткілікті жылдамдығы болмаса да, кемеде олармен күресуге қабілетті қару-жарақ болды. Торпедалық кемелерді жойғыштың (TBD) алға басушысы 1885 жылы салынған жапондық "Котака" (Falcon) әскери кемесі болды. Жапондық талаптарға сәйкес жобаланған және 1885 жылы Лондонның Isle of Dogs ауданындағы Yarrow кеме жасау шебінен тапсырыс берілген, ол бөліктермен Жапонияға тасымалданды, онда 1887 жылы құрастырылып, теңізге сүргінше болды. 50 метрлік (165 фут) кеме 4 37 мм жылдам атылатын зеңбірек және 6 торпедалық түтікпен қаруланған, салмағы 203 тоннаға жетті, бұл сол кезде салынған ең үлкен торпедалық қайық болды. 1889 жылғы сынақтарда "Котака" жағалау қорғанысынан асып түсетінін және үлкен соғыс кемелерін ашық теңізде сүйемелдеуге қабілетті екенін көрсетті. "Котаканың" бөліктерін жасаған Yarrow кеме жасау шебі "Жапония жойғышты ойлап тапты" деп есептейді. 1886 жылы теңізге сүргінше болған неміс авизосы "Torpedojäger" (торпеда аңшысы) ретінде жасалды, ол флотты торпедалық қайықтардың шабуылдарынан қорғауға арналған. Кеме сол кездегі торпедалық қайықтардан әлдеқайда үлкен болды, белгілі бір салмақты ығыстырды және зеңбіректермен және Hotchkiss револьверлік зеңбіректермен қаруланды.
Торпедолық канонерлік қайық
Торпедалық қайықтарды іздеу және жою мақсатымен арнайы жобаланған алғашқы кеме – торпедалық канонерлік қайық болды. Аса кішкентай крейсерлерге ұқсас, торпедалық канонерлік қайықтар торпедалық түтіктермен және жаудың кішкентай қайықтарын іздеуге арналған жеткілікті қару-жарақпен жабдықталған. 1890 жылдардың соңына қарай, торпедалық канонерлік қайықтар олардан гөрі табыстырақ болған TBD-лермен, яғни әлдеқайда жылдам кемелермен ескірді. Бұл кемелердің алғашқы үлгісі 1885 жылы Натаниел Барнаби жобалаған және Ресейдің соғыс қаупіне жауап ретінде құрылған «Контрольді шабуыл» болды. Бұл канонерлік қайық торпедалармен қаруланған және кішкентай торпедалық қайықтарды іздеуге және жоюға арналған. Ұзындығы 61 метр, ені 7 метр, суыру салмағы 550 тоннаны құрады. Болаттан салынған «Күкірткіш» кемесі бір дюймдік қорғаныш палубасынан басқа броньсыз болды. Ол бір 4 дюймдік 25 фунттық зеңбірекпен, алты 3 фунттық QF зеңбірегімен және төрт торпедалық түтікпен қаруланды, мұнда алдыңғы бөлігінде екі бекітілген түтік және екі жағында торпеда тастауға арналған құрылғылар орналасқан. Төрт торпедалық оқ-дәрісі тасымалданды. Ол бірнеше британдық кеме жасаушылардан осы талаптарға сай ұсыныстар беруді сұрады. 1885 жылы испан әскери-теңіз флоты Джеймс және Джордж Томсонның Клайдбанк кеме жасау шеберханасы ұсынған жобаны таңдады. Испандық соғыс кемесі «Деструктор» (испан тілінде «Жоюшы») жыл соңында салынды, 1886 жылы теңізге сүңгітілді және 1887 жылы пайдалануға берілді. Кейбір авторлар оны құрылған алғашқы эсминец деп есептейді. Ол 348 тонна суыру салмағына ие болды және 1888 жылы әлемдегі ең жылдам кемелердің бірі болды, себебі оның екі есе кеңейтілген бу машинасы ең жоғары жылдамдыққа мүмкіндік берді. Ол испандық Hontoria артқы жүктемелі зеңбірегімен, төрт (6 фунт) Nordenfelt зеңбірегімен, екі (3 фунт) Hotchkiss зеңбірегімен және екі Schwartzkopff торпедалық түтігімен қаруланды. Бұл кемелердің барлығында британдық TBD-лерге тән дөңгелек (яғни дөңгелек) мұрын бөлігі болды. «Торникрофт» компаниясы салған « және » кемелері 260 тонна (толық жүктемеде 287,8 тонна) суыру салмағына ие болды және ұзындығы 185 фут құрады. Олар бір 12 фунттық зеңбірек және үш 6 фунттық зеңбірекпен қаруланды, алдыңғы бөлігінде бір бекітілген 18 дюймдік торпедалық түтік және екі қос түтік орналасқан. Кейіннен алдыңғы торпедалық түтік алынып тасталды және оның орнына тағы екі 6 фунттық зеңбірек қосылды. Олар Thornycroft су құбырлы қазандықтарынан 4200 ат күшіне ие болды, бұл оларға 27 түйінге дейін жылдамдық берді, соның арқасында олар ұрыс флотымен тиімді түрде қатар жүре алды. «Торникрофт» компаниясының алғашқы кемелері сияқты, олардың да еңкейтілген корпусы және екі рульдік тетігі болды. Торпедалық қайықтарды кеңінен қолданған француз флоты 1899 жылы torpilleur d'escadre эсминцімен алғашқы TBD-ін құрыстырды. АҚШ 1902 жылы алғашқы TBD, Bainbridge, Destroyer No. 1 эсминцін пайдалануға берді, ал 1906 жылға қарай АҚШ Әскери-теңіз флотында 16 эсминец қызмет етті.
Ертедегі шайқастар
ТБД-нің алғашқы рет жауынгерлік қолданылуы 1904 жылғы 8 ақпанда Ресей-Жапон соғысының басталуы кезінде Порт-Артурде бекіген ресейлік флотқа жапондықтардың күтпеген шабуылы кезінде болды. Үш эсминец дивизиясы порттағы ресейлік флотқа шабуыл жасап, барлығы 18 торпеда атып, бірақ тек екі ресейлік линкор – «Цесаревич» және «Ретвизан», сондай-ақ қорғалған крейсер «Паллада» торпеда торларын дұрыс пайдаланғаны үшін ауыр зақымдалды. Ресейдің флагманы «Цесаревич» торларын жайып, кем дегенде төрт жау торпедасын тоқтатқан, ал басқа да әскери кемелер де торларының арқасында одан әрі зақымданудан сақталды. Бірінші дүниежүзілік соғыста ірі кемелердің қақтығыстары сирек болғанмен, эсминецтер бірліктері үнемі рейдтер мен патрульдік әрекеттерге қатысты. 1914 жылғы 5 тамызда теңізде соғыстың алғашқы атысын 3-ші эсминец флотилиясының бірі, неміс көмекші миналаушысымен болған ұрыс кезінде атты. Эсминецтер Гелиголанд шығанағы шайқасына себеп болған шайқастарға қатысып, Галлиполи шайқасында әскер тасымалдағыштары және оттық қолдау кемелері ретінде, сондай-ақ флотты тексеру рөлін атқарды. 80 британдық эсминец және 60 неміс торпедалық қайық Ютландия шайқасына қатысты, онда негізгі флоттар арасында шағын кемелердің қақтығыстары мен қолдаусыз эсминецтердің линкорларға бірнеше батыл шабуылдары болды. Ютландия сонымен қатар неміс ашық теңіз флоты мен британдық эсминецтердің бір бөлігі арасындағы түнгі шайқаспен аяқталды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде су асты кемелерінің дамуы жаңа қауіптің пайда болуына әкелді. Су асты кемелері атыстан жасырынып, торпедаларды ату үшін су астында жақындаса алатын. Соғыстың басындағы эсминецтерде су асты кемелері суға батып кетуінен бұрын оларды ұстап алу үшін жеткілікті жылдамдық пен қару-жарақ болды, оқпен немесе тарау арқылы. Эсминецтердің су сызығы да терең емес болғандықтан, оларды торпедамен ату қиын болды. Су асты кемелеріне қарсы шабуыл жасау ниеті соғыс кезінде эсминецтердің жылдам дамуына әкелді. Оларға тарауға арналған нығайтылған мұрын бөліктері, су асты кемелерін анықтау үшін тереңдік зарядтары мен гидролокаторлар орнатылды. Эсминецке қарсы су асты кемесінің алғашқы құрбаны 1914 жылғы 29 қазанда тарау арқылы жойылған неміс су асты кемесі болды. U 19 тек зақымдалған, бірақ келесі айда басқа эсминец сәтті батып кетті. Алғашқы тереңдік зарядты батыру 1916 жылғы 4 желтоқсанда HMS Llewellyn батырған кезде болды. Су асты кемелерінің қауіптілігіне байланысты көптеген эсминецтер өз уақытын су асты кемелеріне қарсы патрульде өткізді. 1917 жылғы қаңтарда Германия шектеусіз су асты кемелері соғысын қабылдағаннан кейін, эсминецтер сауда конвойларын сүйемелдеуге шақырылды. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің эсминецтері Американың соғысқа кіруімен бірге жіберілген алғашқы американдық бөлімшелердің қатарында болды, ал жапондық эсминецтер эскадрильясы тіпті Жерорта теңізіндегі одақтастардың патрульдеріне қосылды. Патрульдік қызмет қауіпсіз емес еді; соғыста жоғалған 67 британдық эсминецтің 18-і соқтығысу салдарынан, ал 12-сі қирады. Соғыстың соңында өнердің ең жетілген деңгейі британдық W класымен көрсетілді.
Destroyers were involved in the skirmishes that prompted the Battle of Heligoland Bight, and filled a range of roles in the Battle of Gallipoli, acting as troop transports and as fire support vessels, as well as their fleet screening role. Over 80 British destroyers and 60 German torpedo boats took part in the Battle of Jutland, which involved pitched small boat actions between the main fleets, and several foolhardy attacks by unsupported destroyers on capital ships. Jutland also concluded with a messy night action between the German High Seas Fleet and part of the British destroyer screen. The threat evolved by World War I with the development of the submarine, or U boat. The submarine had the potential to hide from gunfire and close underwater to fire torpedoes. Early war destroyers had the speed and armament to intercept submarines before they submerged, either by gunfire or by ramming. Destroyers also had a shallow enough draft that they were difficult to hit with torpedoes. The desire to attack submarines under water led to rapid destroyer evolution during the war. They were quickly equipped with strengthened bows for ramming, and depth charges and hydrophones for identifying submarine targets. The first submarine casualty credited to a destroyer was the German , rammed by on 29 October 1914. While U 19 was only damaged, the next month, successfully sank The first depth charge sinking was on 4 December 1916, when was sunk by HMS Llewellyn. The submarine threat meant that many destroyers spent their time on antisubmarine patrol. Once Germany adopted unrestricted submarine warfare in January 1917, destroyers were called on to escort merchant convoys. US Navy destroyers were among the first American units to be dispatched upon the American entry to the war, and a squadron of Japanese destroyers even joined Allied patrols in the Mediterranean. Patrol duty was far from safe; of the 67 British destroyers lost in the war, collisions accounted for 18, while 12 were wrecked. At the end of the war, the state of the art was represented by the British W class.
1918-1945 жылдар
Бірінші дүниежүзілік соғыстағы бағыт ірі эсминецтерге және күшті қарулануға қарай болды. Соғыс кезінде капиталдық кемелерге оқ ату мүмкіндігінің бірнеше сәті қанағаттандырылмады, себебі эсминецтер алғашқы оқ ату кезінде барлық торпедаларын жұмсап қойған. Британдық V және W кластары соғыстың соңында бұл мәселені шешуге тырысты, бұрынғы модельдердегі төрт немесе екі торпедалық түтік орнына екі үштік орнатуда алты торпедалық түтік орнату арқылы. V және W кластары 1920-жылдардың басына дейін эсминецтерді құрылысының стандартын белгіледі. Алайда, екі румындық эсминец – NMS Mărăști және NMS Mărășești 1920-жылдардың бірінші жартысындағы барлық эсминецтердің ең күшті қару-жарағына ие болды. Бұл, негізінен, 1920 және 1926 жылдар аралығында итальяндық әскери-теңіз күштерінде барлаушы крейсерлер (esploratori) ретінде қызмет еткен кездегі қару-жарағын сақтап қалғандықтарына байланысты болды. 1913 жылы Румыния тапсырысы бойынша румындықтар үш 120 мм-лік зеңбіректерді қарастырды, бұл калибр кейіннен болашақ итальяндық эсминецтер үшін стандарт ретінде қабылданатын болды. Барлаушы крейсерлер ретінде аяқталғаннан кейін үш 152 мм және төрт 76 мм зеңбіректермен қаруланған екі кеме Румыния әскери-теңіз күштері тарапынан ресми түрде эсминецтер ретінде қайта жіктеліп жіберілді. Осылайша, Румынияның екі кемесі соғыстар аралық кезеңнің көп бөлігінде әлемдегі ең күшті қару-жарағы бар эсминецтерге айналды. 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде олардың артиллериясы өзгергенімен, әлі де крейсерлік стандарттарға жақын болды – тоғыз ауыр теңіздік зеңбірек (бес 120 мм және төрт 76 мм). Сонымен қатар, олар екі 457 мм торпедалық түтік және екі пулеметті сақтап қалды, сонымен қатар 50 минаны тасымалдауға қабілетті болды. Келесі маңызды жаңалық 1923 жылы жобаланған және 1928 жылы тапсырылған жапондық немесе «арнайы типті» эсминец болды. Бастапқыда ол алты 127 мм (5 дюймдік) зеңбірек және үш үштік торпедалық түтіктермен жабдықталған. Кластың екінші партиясы әуе шабуылына қарсы күреске арналған жоғары бұрышты мұнараларды және оттегімен жұмыс істейтін Long Lance Type 93 торпедасын алды. 1931 жылғы жаңартулар торпедалық қарулануды одан әрі жақсартты, қайта жүктеуге арналған торпедаларды үстіңгі құрылымда қол жетімді жерде сақтап, 15 минут ішінде қайта жүктеуге мүмкіндік берді. Басқа елдер де осындай үлкен кемелермен жауап берді. АҚШ 127 мм (5 дюймдік) екі зеңбіректі қабылдады, ал кейінгі және (соңғысы 1934 жылғы) торпедалық түтіктердің санын тиісінше 12 және 16-ға дейін арттырды. Жерорта теңізінде итальяндық әскери-теңіз күштерінің өте жылдам жеңіл крейсерлерді құрастыруы француздықтарды ерекше эсминецтерді жасауға итермеледі. Француздар ұзақ уақыттан бері ірі эсминецтерге қызығушылық танытып келді, олардың 1922 жылғы 2000 тоннадан астам ығыстырып, 130 мм зеңбіректермен жабдықталған. 1930 жылдардың басында үш ұқсас класс шығарылды. 1935 жылғы эсминецтер бес зеңбірек және тоғыз торпедалық түтіктермен қаруланған, бірақ сағатына 38 теңіз шақырымы жылдамдыққа қол жеткізе алды, бұл бу кемелері және кез келген эсминец үшін рекордтық жылдамдық болып табылады. Итальяндық эсминецтер де осы жылдамдыққа жақын болды. 1930-жылдардағы итальяндық эсминецтердің көпшілігі сағатына 35 теңіз шақырымы жылдамдықпен бағаланды, сонымен қатар торпедалармен және төрт немесе алты 120 мм зеңбіректермен жабдықталды. Германия 1930-жылдары Гитлердің қайта қарулану бағдарламасының бір бөлігі ретінде эсминецтерді қайта құра бастады. Немістер де ірі эсминецтерді жақсы көретін, бірақ бастапқы 1934 жылғы тип 3000 тоннадан астам ығыстырғанмен, олардың қару-жарағы кіші кемелерге тең болды. Бұл 1936 жылғы типтен бастап өзгерді, ол ауыр зеңбіректерді орнатты. Неміс эсминецтері инновациялық жоғары қысымды бу машиналарын да қолданды. Бұл олардың тиімділігін арттыруға тиіс болғанмен, көбінесе механикалық проблемаларға әкелді. Германия мен Жапонияның қайта қарулануы анық болғаннан кейін, британдық және американдық әскери-теңіз күштері басқа елдердің эсминецтерінен кіші, бірақ саны көп эсминецтерді салуға белсенді түрде назар аударды. Британдықтар 1400 тонна стандартты ығыстыруға және төрт зеңбірек пен сегіз торпедалық түтікке ие эсминецтердің бірнеше сериясын (the to) құрды. 1938 жылғы американдық эсминецтер өлшемдерімен ұқсас болды, бірақ бес зеңбірек және он торпедалық түтікке ие болды. Ауыр зеңбірек қару-жарағының қажеттілігін түсінген британдықтар 1936 жылғы эсминецті (кейде екі жетекші кемелердің бірінің атымен «Африди» деп аталды) құрды. Бұл кемелер 1850 тоннаға дейін ауырлық тартатын және төрт екілік мұнарадағы сегіз зеңбірек және төрт торпедалық түтікпен қаруланған. Олардан кейін J және L класты эсминецтер құрылды, олар екілік мұнаралардағы алты зеңбірек және сегіз торпедалық түтікке ие болды. Су астына қарсы сенсорларға сонар (немесе ASDIC) кірді, бірақ оларды пайдалану бойынша оқыту жеткіліксіз болды. Су астына қарсы қарулар көп өзгермеді, ал Бірінші дүниежүзілік соғыста танылған алға лақтыру қаруының қажеттілігі орындалмады.
Кейінгі шайқастар
1920-1930 жылдары эсминецтер дипломатиялық шиеленіс немесе гуманитарлық апаттар болған аймақтарға жиі жөнелтілді. Британдық және американдық эсминецтер Қытайдың жағалауында және өзендерінде көп кездесті, тіпті отарлық мүдделерді қорғау үшін десанттық топтарды ұсынып тұрды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін бұл қауіп тағы да өзгерді. Суасты қайықтары тиімдірек болды, ал ұшақтар теңіз соғысында маңызды қаруға айналды; соғыстың басындағы эсминецтер бұл жаңа нысаналармен күресуге дайын болмады. Олар жаңа жеңіл зениттік қарулармен, радармен және алға бағытталған суастына қарсы қарулармен, сондай-ақ бұрынғыдан бар күштілікке екі мақсатта қолданылатын қарулармен, тереңдік зарядтарымен және торпедаларымен жабдықталды. Көлемінің артуы қозғалтқыш бөлімдерінің ішкі құрылымын жақсартуға мүмкіндік берді, нәтижесінде кемелер бір соққыдан батып кетпейтін болды. Қытайда екі Luyang I класты, алты Luyang II класты, 24 Luyang III класты және екі Luzhou класты эсминецтер бар. Сондай-ақ, екі Luhu класты, бір Luhai класты және төрт ескі үлгідегі эсминецтер бар. Renhai класы (Type 055) НАТО және АҚШ Қорғаныс министрлігі оның тоннажы мен мүмкіндіктеріне байланысты крейсер деп санайды. (Тайвань) АҚШ-тан сатып алынған төрт эсминецке ие. Франция екі эсминец пен Aquitaine класты сегіз FREMM көпмақсатты фрегатын пайдаланады. Француз теңіз күштері бұл кемелер түрі үшін "эсминец" терминін қолданбайды, оларды "бірінші дәрежелі фрегат" деп атайды, бірақ олар НАТО-ның "D" корпустық кодымен белгіленеді, бұл оларды фрегаттар үшін "F" кодынан айырып, эсминецтер санатына жатқызады. Грецияның HS Velos эсминеці тарихи маңызына байланысты рәсімдік түрде қызметте қалады. Италия екі эсминец, үш фрегат, үш корвет және үш эсминецпен жұмыс істейді. Испания екі эсминец және екі Orizzonte класты эсминецке ие. Жапония екі эсминец пен екі вертолет тасымалдаушы эсминецке ие, олар халықаралық деңгейде вертолет тасымалдаушылар ретінде қарастырылады. Ұлыбритания үш эсминец, алты фрегат және үш эсминецпен жұмыс істейді. Италияның Cavour эсминеці тарихи маңызына байланысты рәсімдік түрде қызметте қалады. Ресей теңіз күштері екі эсминец пен сегіз эсминецке ие. АҚШ оқу мақсатында АҚШ-тан сатып алынған бір эсминецке ие. Ұлыбритания 45 немесе Daring класты алты эсминецке ие. АҚШ жоспарланған 92 кемеден 73 белсенді басқарылатын зымырандық эсминецке (DDG) және жоспарланған үш кемеден екі белсенді эсминецке ие, барлығы lc=y мәліметтері бойынша.
Фрегаттарға тең кемелер
төрт кеме. Бұл класс корпусы MEKO 360H2 фрегаты болып табылады. Бес кеме қызмет етеді. Бұл кемелерді Иран жойғыш деп жіктесе де, халықаралық деңгейде жеңіл фрегаттар деп саналады.
Фрегат ретінде саналатын атақты кемелер
ENS Tahya Misr-ді пайдаланады. Бұл Франциядан сатып алынған FREMM көп мақсатты фрегаттарының Aquitaine класының бір түрі. үш және төрт с. Бұл кемелер Германияда ресми түрде фрегаттар деп жіктеледі, бірақ өлшемдері мен мүмкіндіктеріне байланысты халықаралық деңгейде эсминецтер ретінде қарастырылады. "Мұхаммед VI" кемесімен жұмыс істейді. Бұл Франциядан сатып алынған FREMM көп мақсатты фрегаттарының Aquitaine класының бір түрі. Бұл кемелер Нидерландыда фрегаттар деп жіктеледі, бірақ өлшемдері мен мүмкіндіктеріне байланысты халықаралық деңгейде эсминецтер ретінде қарастырылады. төрт с. Бұл кемелер Испанияның Альваро де Базан класының кіші кластары болып табылады және фрегаттар деп жіктеледі, бірақ өлшемдері мен қарулануына байланысты эсминецтер ретінде қарастырылады. Румынияның Mărășești фрегатын пайдаланады. Бұл кеме 1990 жылдан 2001 жылға дейін эсминец ретінде жіктелген, содан кейін фрегат ретінде қайта жіктелді. Бұл шешімге ресми түсіндірме берілген жоқ және қару-жарақ пен мүмкіндіктерінде өзгеріс болған жоқ, сондықтан ол эсминец класында қалды. бес с. Бұл кемелер Испанияда ресми түрде фрегаттар деп жіктеледі, бірақ өлшемдері мен мүмкіндіктеріне байланысты халықаралық деңгейде эсминецтер ретінде қарастырылады.
Бұрынғы операторлар
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін империя құлаған кезде бүкіл флотын жоғалтты. 1921 жылы большевиктер басып алған кезде бүкіл флотын жоғалтты. 1933 жылы Перуге екі кемесін сатты, оларды Совет Одағының қолға түсірмеу үшін. 1942 жылы жалғыз кемесін Жапонияға қайта берді. 1963 жылы жалғыз кемесін қызметтен шығарды. 1965 жылы соңғы кемесін қызметтен шығарды. 1967 жылы соңғы кемесін қызметтен шығарды. 1972 жылы соңғы Z класты жойғышын қызметтен шығарды. 1972 жылы H класты жойғышын қызметтен шығарды. Сайгон құлағаннан кейін 1975 жылы қалған кемелерін Филиппинге берді. 1976 жылы W класты соңғы эсмингісін қызметтен шығарды. 1980 жылы жалғыз эсмингісі, Югославия эсмингісі Split-ті қызметтен шығарды. 1982 жылы қорғаныс тексерулерінен кейін екі кемесі мен төрт эсмингісін қызметтен шығарды. 1986 жылы екі кемесін және жалғыз эсмингісін қызметтен шығарды. 1991 жылы соңғы кемесін қызметтен шығарды. 1992 жылы жалғыз кемесі өрттен қирады. 1994 жылы жалғыз кемесін қызметтен шығарды. 1997 жылы жалғыз кемесін қызметтен шығарды. 2000 жылы соңғы кемесін қызметтен шығарды. 2003 жылы жалғыз кемесін қызметтен шығарды. 2004 жылы соңғы кемесін қызметтен шығарды. 2005 жылы соңғы эсмингісін қызметтен шығарды. 2006 жылы соңғы кемесін қызметтен шығарды. 2007 жылы соңғы кемесін қызметтен шығарды. 2008 жылы Garcia класты соңғы эскорттық жойғышын қызметтен шығарды. 2011 жылы соңғы кемесін қызметтен шығарды. 2015 жылы соңғы кемесін қызметтен шығарды. 2016 жылы соңғы Z класты жойғышын қызметтен шығарды. 2017 жылы соңғы кемесін қызметтен шығарды. 2018 жылы соңғы кемесін қызметтен шығарды. 2023 жылы соңғы кемесін қызметтен шығарды.
lost its entire navy upon its conquest by the Bolsheviks in 1921.
sold its two and s to Peru in 1933, to prevent their capture by the Soviet Union. transferred its only back to Japan in 1942.
decommissioned its only in 1963.
decommissioned its last in 1965.
decommissioned its last in 1967.
decommissioned its last Z class destroyer in 1972.
decommissioned its H class destroyer in 1972.
transferred its remaining to The Philippines in 1975 following the Fall of Saigon. decommissioned its last W class destroyer in 1976.
decommissioned its only destroyer, Yugoslav destroyer Split in 1980.
decommissioned both its and four s in 1982 following defense reviews. decommissioned both its s and its lone in 1986.
decommissioned its last in 1991.
lone was destroyed by a fire in 1992.
decommissioned its lone in 1994.
decommissioned its lone in 1997.
decommissioned its last in 2000.
decommissioned its lone in 2003.
decommissioned its last in 2004.
decommissioned its last s in 2005.
decommissioned its last in 2006.
decommissioned its last in 2007.
decommissioned its last Garcia class destroyer escort in 2008.
decommissioned its last in 2011.
decommissioned its last in 2015.
decommissioned its last Z class destroyer in 2016.
decommissioned its last in 2017.
decommissioned its last in 2018.
decommissioned its last in 2023.
Болашақ дамуы
жаңа фрегаттарды тапсырғаннан кейін 7000 тонналық эсминдерді салуды жоспарлап отыр, ал TKMS әскери-теңіз күштеріне өзінің ең заманауи 7200 тонналық MEKO A 400 әуе қорғанысы эсминшісін ұсынды, ол неміс F 125 класындағы фрегаттардың жаңартылған нұсқасы. Жобалардың ұқсастығы және талаптардың жоғары деңгейде үйлесімділігі консорциумның жеңісіне ықпал етті. Әскери-теңіз күштеріне "052D" типті тағы алты және "055" типті тағы он алты эсминец қосып жатыр. "Амираль Ронарк" кластық бес жаңа эсминец (француз теңіз күштерінде "бірінші рангтағы фрегаттар" деп саналады) салынуда. Франциядан үш "Frégate de défense et d'intervention" (төртіншісіне опциямен) тапсырылды. Төрт кеме салынуда, оның екеуі пайдалануға берілді. Сондай-ақ, ел "Келешек буын эсминеці" (NGD) жобасын, сондай-ақ 18-ші жоба кластық эсминецтерді әзірлеуді бастады. Қазіргі уақытта 12 кеме салынуда. Қазіргі уақытта Durand da le Penne кластық эсминецтерін алмастыру үшін жаңа DDX жобасын зерттеуде. "Жойғыштар революциясы" (DDR) жобасының жоспарларын әзірлеуде. KDX IIA эсминецтерін әзірлеуді бастады. Бұл кемелер Оңтүстік Кореяның кемелерінің бір классын құрайды. Бірінші бірлік 2019 жылы қызметке түсуі күтілуде. Сонымен қатар, кемелер салынуда. 2020 жылы жобалау жұмыстары жалғасты. Қазіргі уақытта MILGEM жобасының ең ірі бөлігі ретінде TF2000 кластық эсминецті әзірлеуде. Барлығы жеті кеме салынып, әуе шабуылына қарсы күресте маманданады. 2021 жылғы қорғаныс саясатының ақ парағында жоспарлар жарияланғаннан кейін 83-ші типті эсминец дизайнын әзірлеудің бастапқы кезеңдерінде. Бұл класс 2030 жылдардың соңында қазіргі 45-ші типті эсминец флотын алмастыруды көздеп отыр. Қазіргі уақытта 19 қосымша Arleigh Burke эсминеці жоспарланып немесе салынып жатыр. Жаңа кемелер жаңартылған "Flight III" нұсқасы болады. АҚШ сондай-ақ "DDG(X)" келешек буын эсминец жобасын әзірлеуді бастады. Бірінші кеменің құрылысы 2028 жылы басталуы күтілуде.
is currently researching development into their new DDX project to replace their Durand da le Penne class destroyers. Is developing plans for its DDR Destroyer Revolution Project. has begun development of its KDX IIA destroyers. These ships are to be a subclass of South Korea's s. The first unit is expected to enter service in 2019. Additionally, s are being built. has begun development of its Design work was ongoing as of 2020.
is currently developing its TF2000 class destroyer as the largest part of the MILGEM project. A total of seven ships will be constructed and will specialise in anti air warfare. is in the early stages of developing a Type 83 destroyer design after the unveiling of these plans in the 2021 defence white paper. The class is projected to replace the current Type 45 destroyer fleet beginning in the latter 2030s. , currently has 19 additional Arleigh Burke destroyers planned or under construction. The new ships will be the upgraded "flight III" version. The United States has also started development of its DDG(X) next generation destroyer project. Construction of the first ship is expected to start in 2028.