Жек Макдональд: Канада Коммунистік партиясының негізін қалаушысы және қайраткері

Жек Макдональд – Канада Коммунистік партиясының негізін қалаушысы, жетекшісі. Шотландиядан көшіп келген, партия төрағасы және хатшысы болды. Тарихы мен саяси жолы.

Кіріспе

Джек Макдональд (шамамен "Мәскеу Джек"; 1888 жылдың 2 ақпанында Шотландияның Фолкирк қаласында туған) – Канада Коммунистік партиясының негізін қалаушы мүшесі және оның жетекшілерінің бірі. 1921–1923 жылдары партия төрағасы, 1923–1929 жылдары ұлттық хатшы болып қызмет еткен. Макдональд орта мектепке оқуға стипендия алған, бірақ экономикалық жағдай оны әкесі сияқты, үлгі жасаушы болып жұмыс істеуге мәжбүр еткен. Оның қиялын "1905 жылғы Ресейдегі революциялық оқиғалар" жақтандырды, ол қатысып, кейіннен Фолкирк үлгі жасаушылар қауымдастығының президенті (1910–1912), Ұлыбританияның Социалистік партиясының және Шотландияның Социал-демократиялық федерациясының мүшесі болды. 1912 жылы Торонтоға көшіп келіп, жергілікті солшылдармен байланыс жасады. Макдональд 1928 жылы Морис Спекторды троцкизм үшін партиядан қууды қолдады. Содан кейін ол Тим Бактың сталиндік фракциясы мен фин, украин және еврей топтары басқарған партия көпшілігі арасында тепе-теңдік сақтауға тырысты, олардың ішінде Дж. Б. Салсберг ең белгілісі болды. Макдональдтың бұл әрекеті сәтсіз аяқталып, 1931 жылы партиядан қуылды, оны Николай Бухариннің Оң оппозициясын қолдаушы (яғни "Ловестонист") деп айыптады. Алайда Макдональд өзін тәуелсіз рөл атқаруға тырысқанын мәлімдеді. "Ловестонизм" айыптамалары одан әрі күмән тудырды, өйткені Макдональд Спектормен татуласып, 1932 жылы Канаданың Халықаралық Сол оппозициясының (троцкистік) Торонто бөлімшесіне қосылды. Макдональд пен Спектор 1930 жылдардың басында Солтүстік Америкадағы троцкистік қозғалыстың бөліну қаупіне ұшыраған Америка Коммунистік Лигасы ішіндегі дау-жанжал кезінде Мартин Аберн мен Макс Шахтманның жағына шықты. Бөлініс 1930 жылдардың соңында туды, бұл жолы Кеңес Одағының кластық сипаты мәселесі бойынша Макдональд 1940 жылы Шахтманмен бірге Интернационалдан бөлініп шықты. Макдональд 1941 жылдың 7 қарашасында жүрек талмасынан қайтыс болды, ол бұрын жасалған, нақтыланбаған операциядан кейін жазылып жатқан кезде. Оның қысқа некрологы 1941 жылы жартылай жылдық троцкистік "Еңбек шақыруы" газетінде жарияланды.

Jack MacDonald (nicknamed "Moscow Jack"; born 2 February 1888, in Falkirk, Scotland) was a founding member of the Communist Party of Canada and one of its leaders. He was party Chairman from 1921 to 1923, and National Secretary from 1923 to 1929. MacDonald received a scholarship to attend high school, but economic necessity forced him into pattern making, the same occupation as his father. His imagination was "fired by the revolutionary events of 1905 in Russia," and would become involved, and later president (1910–1912) of the Falkirk Pattern Makers Association, a member of the British Socialist Party, and a member of the Scottish Social Democratic Federation. He immigrated to Toronto in 1912, where he became involved with the local left. MacDonald supported the expulsion of Maurice Spector for Trotskyism in 1928. Subsequently, he tried to play a balancing role between the Tim Buck's Stalinist faction and the party majority headed by Finnish, Ukrainian and Jewish groups of which J. B. Salsberg was a notable figure. Macdonald failed and was expelled from the party in 1931 being accused of being a Lovestoneite (that is a supporter of Nikolai Bukharin's Right Opposition). MacDonald, however, maintained that he was attempting to play an independent role. Accusations of "Lovestoneism" are further undermined by the fact that MacDonald went on to reconcile with Spector and joined the Toronto branch of the International Left Opposition (Trotskyist) Canada in 1932. MacDonald and Spector sided with Martin Abern and Max Shachtman in a dispute within the Communist League of America that threatened to split the Trotskyist movement in North America in the early 1930s. The split emerged in the late 1930s, this time over the question of the class nature of the Soviet Union with MacDonald siding with Shachtman in his split from the International in 1940. Macdonald died of a sudden heart attack on 7 November 1941 as he was recovering from an earlier, unspecified operation. His short obituary was published in the short lived Trotskyist paper Labor Challenge in 1941.