Кіріспе

Жалпы палата тарихында Парламент мүшелерінің саны түрлі себептермен өзгеріп келді, соңғы жылдары Ұлыбритания халқының өсуіне байланысты артты. Қазіргі уақытта 650 сайлау округі бар, олардың әрқайсысы Халық палатасына бір депутат жібереді, бұл шамамен әр 92 000 адамға немесе әр 68 000 парламенттік сайлаушыға сәйкес келеді. 2010 жылғы жалпы сайлаудан кейін билікке келген Консерваторлар – Либерал-демократтар коалициясы бастапқыда өкілеттік мерзімінде депутаттар мен сайлау округтерінің санын 600-ге дейін азайтуды жоспарлаған еді, бірақ Парламент 2013 жылдың қаңтар айында бұл өзгерісті қажет ететін шекараны қайта қарауды кейінге шегерді. 2013 жылғы Сайлау тіркеуі және басқару туралы заңның 6-тармағы келесі тексеру есебін 2018 жылдың қазан айына дейін ұсынуды талап еткен. Есеп ұсынылды, бірақ кешігулер жалғасты. Аталған шара іске асырылмады және кейіннен Парламенттік сайлау округтері туралы 2020 жылғы заңмен күшін жойды, осы заңға сәйкес жаңа шекаралар 2024 жылғы келесі жалпы сайлау алдында негізделіп, іске асырылады. Жаңа шекараны қарау туралы есептер 2023 жылғы 28 маусымда ұсынылды.

Тарих

XVI ғасырда парламентте 310-ға жуық депутат болды, оның ішінде Кале мен Уэльстен әртүрлі жерлерде өкілдік болды. 1654 жылы Бірінші протекторат парламентіне Шотландия мен Ирландиядан сайланған өкілдер кірді. 1659 жылы Үшінші протекторат парламенті өткеннен кейін шотландтық және ирландтық мүшелер Вестминстерден 1707 және 1801 жылдардағы одақтарға дейін жоғалып кетті. 1654 жылы Англия мен Уэльсте парламенттік орындықтардың алғашқы жүйелі қайта бөлінуі болды. Алайда, 1659 жылы Англия мен Уэльстің өкілдігі Азамат соғысына дейінгі үлгіге оралды. Сол жылы соңына қарай Румп Парламенті қайта шақырылғанда және келесі жылы толық Ұзақ Парламент қайта құрылғанда, оның құрамы протекторатқа дейінгімен дәл бірдей болды. 1660 жылы король Карл II-нің қалпына келтіруі мен 1832 жылғы реформа туралы заңның арасында тек үш жаңа ағылшын сайлау округі, барлығы алты орынға ие болды. Сайлау округтерінің көбі шіріген округтер болғандықтан, олар ғасырлар бұрын елеусіз күйге түсті немесе ешқашан маңызды елді мекен болмады, ал кейбір ірі қалалар сайлауға тек тарихи округтің бөлігі ретінде қатысты, сондықтан өкілдік ету жағдайы өте кемелсіз болды. 1688 жылғы салтанатты төңкеріске дейін 513 депутат болды, 1707 жылғы Одақ актісіне дейін Шотландия үшін 45 депутат қосылды. (Шотландияның 48 сайлау округі мүшелерін қайтаруға құқылы болды, бірақ алты шағын округ әр сайлауда бір мүшесін қайтаратын кезекті схема бойынша орналастырылды, бұл 45 депутатты құрады). Бұл 558 орын 1800 жылғы Одақ актісімен 658-ге дейін арттырылды, оған Ирландияның депутаттары қосылды. Келесі 85 жыл ішінде орын саны аздаған ғана өзгерді, өйткені сайлау округтері сыбайлас жемқорлық үшін құқығынан айырылды және орындар кейінірек қайта бөлінді (толық мәлімет үшін төмендегі тізімдерді қараңыз). Реформа туралы 1832 және 1867 жылғы заңдардан кейін сайлау округтерінің ірі қайта бөлуі жаңа палатаны (тиісінше 1832 және 1868 жылдары сайланған) дәл 658 орынмен құрды. Парламент депутаттарының саны 1885 жылғы жалпы сайлау алдында таратылу кезінде 648-ге дейін төмендеді. 1885 жылғы Реформалық актінің салдарынан енгізілген 1885 жылғы Орындықтарды қайта бөлу туралы заңмен Палатаның көлемі 670-ке дейін ұлғайтылды және Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында Халықты өкілдік ету туралы заңға дейін өзгеріссіз қалды. 1918-1922 жылдар аралығындағы кезеңде 707 орынмен парламенттің тарихындағы ең көп депутаттар болды. 1922 жылдан бастап орын саны 615 пен 659 арасында ауытқыды. Көптеген елдердегі жағдайдан айырмашылығы, мысалы, АҚШ пен Австралияда орындықтар Ұлыбританияның әртүрлі бөліктеріне қатаң математикалық формула бойынша бөлінбейді. Мүшелердің жалпы саны төрт ұлттық шекаралық комиссияның шешімдерінен туындайды, олардың әрқайсысы Парламент кез-келген уақытта белгілейтін ережелерді қолданады. Парламент шекараларын бесінші жалпы қайта қарауға дейін төрт ұлттық шекара комиссиясы қолданған ережелердің өзара әрекеттесуінің әдеттегі әсері Англияға қарағанда Ұлыбританияның ағылшын емес бөліктерін артық білдіру болды. Әр қайта бөлуде орын саны да өсті (әлі де 1922-1983 жылдар аралығында Солтүстік Ирландия төмен деңгейде ұсынылған, өйткені сол кезде оның көпшілігі үкіметті басқаратын, ал 2005 жылғы қайта бөлуден бастап Шотландия Англия сияқты сайлау округтері бойынша сайлаушылардың орташа саны бойынша квотаны пайдаланды, өйткені ол қазір децентральді институттарда). Парламент сайлау жүйесі және сайлау округтері туралы 2011 жылғы заң ережелерді өзгертті. Парламент мүшелерінің жалпы саны алғаш рет (600) бекітілді және Ұлыбританияның төрт бөлігіне орын бөлу үшін математикалық формула тағайындалды. Жаңа заңнаманың нәтижесінде парламенттік шекараларды алтыншы рет жалпы қайта қарау басталды. Төрт ұлттық шекаралық комиссия орындықтарды бөлу туралы келісімге келді. Олардың 2018 жылдың 1 қазанына дейін тексеру туралы қорытынды есеп шығару заң бойынша міндеті болды, бірақ ол мақұлдау үшін ұсынылмаған және 2019 жылы мүлдем іске асырылмаған, Парламент пен комиссиялар 650 орынды және 2010 жылға дейін жасалған шекараларды сақтап қалды. 2024 жылға жоспарланған келесі сайлау үшін 2021 жылдың қаңтар айында басталған жаңадан қайта жасалған сайлау округтерінің шекаралары мен ұсыныстары 2023 жылдың маусым айына дейін хабарланады деп күтілуде.

2010 жыл

2010 жылғы Ұлыбритания жалпы сайлауындағы шекара өзгерістері туралы ақпаратты қараңыз.

2005 жыл

Шотландиядағы шекаралық аудандарды қарау нәтижесінде шотландтық депутаттардың саны 13-ке азайтылып, Халық қабылдауы 659-дан 646-ға дейін кемітілді.

1997 жыл

Төменгі палата депутаттарының саны аумақтық шекараларды қайта қарау нәтижесінде 651-ден 659-ға дейін артты.

1992 жыл

Жалпы палатаның саны 650-ден 651-ге дейін артты, Милтон-Кейнс қаласының өсуіне байланысты сирек кездесетін аралық шекараны қарау нәтижесінде қала екі сайлау округіне бөлінді. Қалған барлық орын өзгеріссіз қалды.

1983 жыл

Жалпы палатаның саны 635-тен 650-ге дейін артты. Уэльс 2 орын қосымша алды. Шотландия 1 орын қосымша алды. Солтүстік Ирландия 5 орын қосымша алды. Ұлы реформадан бергі ең ірі сайлау округтерінің қайта бөлінісінде тек 66 округ өзгеріссіз қалды.

1955 жыл

Жалпы палатаның орын саны 625-тен 630-ға дейін арттырылды. Қосымша бес орынның бәрі Англияда болды. Он бір жаңа сайлау округі құрылды, ал алтысы таратылды. Жаңа сайлау округтерінің екеуі Эссекс округінде, ал біреуі Миддлсекс, Суррей, Кент, Шығыс Суссекс, Гертфордшир, Чешир, Гэмпшир, Стаффордшир және Уорвикшир округтерінде құрылды. Лондон, Рединг, Лидс, Шеффилд, Блэкберн және Манчестер қалаларының әрқайсысы бір орыннан айырылды. Барлығы 152 сайлау округінде маңызды өзгерістер болды, ал тағы 30 округте шағын өзгерістер енгізілді. 324 орын өзгеріссіз қалды. Орташа сайлау округіндегі сайлаушылар саны 55 670 адамды құрады.

1950 жыл

Жалпы палатаның орын саны 640-тан 625-ке дейін азайтылды. Университеттердің 12 орындығы жойылды. 12 екі мүшеден тұратын орын жойылды және жеке сайлау округтеріне бөлінді. Бұрын әрқайсысында екі орын болған Лондон және Вестминстер қалалары біріктіріліп, бір орынға ие болды. Уэльс бір орын қосып алды. Лондон 19 орын, Ливерпуль 2 орын, Манчестер 1 орын жоғалтты, ал Эдинбург 2 орын қосып алды, Бристоль, Ковентри, Лидс және Лестер әрқайсысы 1 орыннан ие болды. Шекаралар кең ауқымда өзгертілді, нәтижесінде тек 80 орын өзгеріссіз қалды.