Кіріспе

"Restless" – "Баффи – вампирлерді өлтіруші" (1997–2003) телесериалының төртінші маусымының 22-ші бөлімі және маусым финалдық эпизоды, жалпы сериалдың 78-ші бөлімі. Эпизодты шоудың авторы Джосс Уидон жазды және режиссерлік етті, ал алғаш рет 2000 жылдың 23 мамырында АҚШ-тағы The WB телеарнасында көрсетілді. "Баффи – вампирлерді өлтіруші" сериалының негізгі идеясы – Баффи Саммерс атты жасөспірім қыздың мистикалық күштермен таңдалып, вампирлерді, демонды және басқа да зұлым күштерді жою үшін үстіміздік қабілеттерге ие болуы. Оған "Скуби Бандасы" деп аталатын жақын туыстары мен достары қолдау көрсетеді. "Restless" эпизоды төрт басты кейіпкердің түсіне негізделген. Түстер кейіпкерлердің қорқыныштары, өткені және болашағы туралы ойлар білдіру үшін пайдаланылады. Әрбір түсте Бірінші Қырушының болуы байқалады, ол оларды бірінен соң бірін аулап, өлтіреді, содан кейін финалдық сахнада Баффи оған қарсы тұрып, оның күшін жояды. Эпизод төртінші маусымның кульминациялық нүктесі емес, оның аяқтауы ретінде қызмет етеді, себебі Уидон маусым финалдық эпизоды үшін ерекше атмосфера жасағысы келді. Уидон эпизодты мүмкіндігінше түс сияқты көрсету үшін түрлі түсіру тәсілдерін қолданды. Эпизод сонымен қатар болашақ оқиғаларға сілтеме жасайды, ең бастысы – Баффидің қарындасы Доунның алғашқы рет пайда болуы. Баффи зерттеушісі Никки Стаффорд бұл сюрреалистік эпизодты "телевизияда бұрын-соңды болмаған" деп сипаттайды, оның "көптеген маңызды ақпаратқа толы екенін және сериалдың соңына дейін оған сілтемелер кездесетінін" айтады, сондай-ақ оны "эмоционалды түрғыдан қиын бесінші маусымға апаратын құпиялы жол" деп атайды. "Restless" эфирге шыққаннан кейін сыншылар тарапынан жоғары баға алды, әсіресе кейіпкерлердің дамуы, визуалды шешімдері және өткір тілі үшін. Ол сериалдың ең үздік эпизодтарының бірі саналады.

Өмірбаян

Сериалда Баффи Саммерс – он бес жасында мистикалық күштердің соңғы Қазақышы ретінде таңдалған жасөспірім. Ол вампирлер, демонтар және басқа да зұлым күштермен күресуге және жеңуге арналған адамнан тыс күштерге ие. Анасы Джойспен (Кристин Сазерленд) Саннидейл деген ойдан шығарылған қалаға көшіп келгеннен кейін, ол зұлымдыққа қарсы күресте оған қосылатын Уиллоу Розенберг (Элисон Ханниган) және Ксандер Харрис (Николас Брендон)пен достық қарым-қатынас жасайды. Оларды Баффидің "Күзетшісі" Руперт Джайлс (Энтони Стюарт Хед) басқарады, ол демонлогияны жақсы біледі және Баффиді Қазақы ретінде оқытуға жауапты. Топ өздерін "Скуби Бандасы" деп атайды. Екінші маусымда Уиллоу сиқырмен тәжірибелер жасауды бастайды, ақырында күшті сиқыршы болады. "Баффи – вампирлер құртқышы" (көбінесе Баффи деп қарапайымдастырылатын) әр маусымы эпизодтар байланысатын жалпы сюжеттік желіні, сондай-ақ "Үлкен Жаман" деп аталатын жамандықтың нақты көрінісін ұсынады. Баффи зерттеушісі Роз Кавени атап өткендей, төртінші маусымдағы эпизодтар билік, тәртіп және өзінен және басқалардан алыстау туралы мәселелерді қозғайды, Баффи мен оның достары орта мектептен кейін жаңа рөлдерді қабылдағанда. Сериалдағы тұрақты тақырып – Баффидің қазіргі Қазақы ретінде тағдырына деген күрделі қарым-қатынасы және ол осы рөлді қалай ерекше білдіреді. Бұл сюжеттік желі төртінші маусымда және әсіресе "Тынықсыз" эпизодында кеңінен зерттеледі. Төртінші маусымда Баффи мен Уиллоу колледжге түсіп, U.C. Саннидейлге қатысады, ал Ксандер түрлі жұмыстар істейді және Аня Дженкинспен (Эмма Колфилд) таныса бастайды, ол 1100 жыл бойы кек алу демоны ретінде өмір сүрген, бірақ күшін жоғалтып, жасөспірімнің денесінде қалып қойған. Төртінші маусымда Уиллоу тәжірибелі сиқыршы Тара Маклейге (Амбер Бенсон) ғашық болады. Төртінші маусымдағы "Үлкен Жаман" – "Инициатива" деп аталатын жасырын әскери күштің жұмысының нәтижесі. Олар Саннидейлде вампирлер мен демонды тұтқындап, олармен тәжірибелер жүргізеді. Баффи және оның достары осы тәжірибелердің бастысы – Адам (Джордж Герцберг) деп аталатын адам-кибер-демон гибридін жасау екенін біледі, оның бағдарламалауы дұрыс болмай, қалаға апат әкеледі. Баффидің міндеті – оны күшінен айырудың жолын табу, оған Скубилермен бірге төртінші маусымның "Түпкілік" эпизодында қол жеткізеді. Мұны істеу үшін төрт адам өздерінің мәндерін біріктіріп, бір "супер Қазақыны" жасайды. Басқалары рәсімді орындаған кезде, Баффи Адаммен бетпе-бет келіп, оны жеңеді, ал Джайлстың ақылы, Ксандердің жүрегі және Уиллоудың рухы оған көмектеседі. Рәсімде төрт карта қолданылады: Манус (қол немесе күшті білдіреді) Баффиді, Софус (оқытушы немесе дананы білдіреді) Джайлсты, Анимус (батырлық немесе жүректі білдіреді) Ксандерді, ал Спиритус (рух және сиқырлы күшті білдіреді) Уиллоуды бейнелейді. Бұл символдар эпизодтың төрт түсінің әрқайсысындағы орталық мотивке қатысты болады.

Сюжет

Адамды жеңгеннен кейін Баффи, Ксандер, Уиллоу және Джайлз Баффидің үйінде кездесіп, "Апокалипсис қазір" фильмін көреді. Олар тез ұйықтап, әрқайсысы түсінде Бірінші Сайынмен беттеседі. Уиллоудың түсі Тараның арқасына Сапфоның махаббат өлеңін, грек тілінде суреттеп салумен басталады. Содан кейін ол өзін Саннидейл орта мектебі сахнасында табады, түбегейлі өзгерген "Саудагердің өлімінде" ойнайды. Райли ковбой рөлінде, Баффи – флэппер, ал Гармония (Уиллоуды жек көріп, 3-маусым соңында вампир болған мектептегі танымал қыз) Гайлстың мойнын шабуға тырысады. Уиллоу рөлін де, сөздерін де білмейтінін сезіп, алаңдайды. Баффи Уиллоуды серия басындағы "Бұйырмаған қақпаларға қош келдіңіз" және "Жұмыстың аяқталуы" бөлімдерінде киген киімімен сыныптың алдына алып келеді. Ксандер оның шарлап кітап баяндамасын оқуын күлдіреді. Оз бен Тара – Уиллоудың бұрынғы және қазіргі жігіті – Уиллоудың оқуын тыңдап отырып, бір-бірімен әдемі тілдеседі. Кенеттен Уиллоуға шабуыл жасалып, Бірінші Сайын оның жан-жарығын сорып алады. Ксандердің түсі Баффидің диванында оянғаннан басталады. Дәретханаға шығу үшін рұқсат сұрағаннан кейін, ол өзін Джойс азғыруға тырысатын жағдайда табады. Дәретханада ол сыдырып, ванна бөлмесінің үлкен ақ бөлмеге жалғасқанын көреді. Көптеген ақ халат киген ер адамдар оның әрекеттерін бақылап, жазып алуға дайын. Содан кейін ол Баффи, Джайлс және Спайкпен ойын алаңында кездеседі. Күн сәулесінен зардап шекпейтін Спайк оған Джайлстың оны Бақылаушы болуға үйрететінін айтады, ал Баффи құммен ойнайды. Содан кейін Ксандер Анямен бірге мұздатқыш машинасында болады. Уиллоу мен Тара (шашық киім киіп, әдемі макияж жасап) артқы жақта отырып, оны қосылуға шақырады. Ол тырысады, бірақ ата-анасы оған тұруға рұқсат берген жертөледе табады. Ол университетке барады және Джайлспен кездеседі, ол түсінің себебін түсіндіре бастайды, бірақ кенеттен француз тілінде сөйлей бастайды. Ксандер келесіде өзін "Апокалипсис қазір" сахнасының қайта жасалуында табады, тұтқынға алынған капитан Бенджамин Уиллард пен полковник Уолтер Курц арасында. Директор Снайдер Курц рөлінде. Оқиға барысында Ксандер қайта-қайта жертөлесіне оралып, көрінбейтін қуғыншыдан қашады, ол оның жүрегін жыртып алғанда Бірінші Сайын екені белгілі болады. Джайлстың түсі Баффидің алдында сағатты шайқаумен басталады. Олар Джайлстың пәтерінде, жиһазынан тек кресло мен төсек қалған. Ол күледі, ал Джайлстың түсі Баффи мен оның қатыны Оливиямен жәрмеңкеде отбасылық көрініске ауысады. Басқалардан бұрын бірдеңе дұрыс емес екенін түсінген ол Спайкпен беттеседі, ол склепінде фотосессиядан өтеді. "Қола" фильмінде ол Анямен кездеседі, ол стендап комигі ретінде сәтсіз аяқтайды, ал Уиллоу мен Ксандер (көкірегінде қанды жарамен) оны шабуылшы туралы ескертеді. Ол ән айта бастайды, оларды аулайтын нәрсемен қалай күресуге болатынын ұсынады, бірақ дыбыс жүйесі бұзылғанда, ол сымдардың ақаулығын іздеу үшін сахна артына жүгіреді. Ол қуғыншысының Бірінші Сайын екенін түсіне бастайды, дәл ол оның басын жоғалтқанда. Соңғы түс тізбегінде Баффиді Аня жатақханада оятады. Содан кейін ол үйдегі бөлмесінде, Тара болашақ туралы құпия сөздер айтады. Университетте Баффи анасымен сөйлеседі, ол қабырғаларда тұрады, содан кейін Райлимен бастамада кездеседі. Ол бас дәрігер болып тағайындалды және Адаммен (қазіргі кезде қарапайым адам түрінде) дүниежүзілік билік құру үшін жоспарлар жасайды. Үшеуі де жын-шайтан шабуылға ұшырайды, Райли мен Адам жастық бекінісін жасай бастайды. Баффи қару-жарақ қорабын тапқанда, оның ішінде тек саз болады, оны ол бетіне жағады. Содан кейін ол шөлге жеткізіледі және ақырында алғашқы Сайынмен беттеседі, Тара оның атынан сөйлейді. Тара арқылы Бірінші Сайын Баффиге достар таба алмайтынын және жалғыз жұмыс істеуі керектігін айтады, бірақ Баффи бұны қабылдамайды. Сайындар шөлде, содан кейін Баффидің қонақ бөлмесінде, Баффи Бірінші Сайынға назар аудармай, күресті ақыл-ойымен тоқтата алатынын түсінгенше күресін жалғастырады. Ол күресуден бас тартып, Бірінші Сайыннан қашады, Бірінші Сайын жоғалады, және бәрі оянады. Олар оянғаннан кейін, төртеуі Бірінші Сайынның күшін пайдаланудың маңыздылығын талқылайды, ал Баффи Тараның түсіндегі сөздерін есіне түсіреді.

Талдау

Әрбір арман кейіпкерді зерттеу болып табылады, арманшының қорқыныштары мен болашағын ашады. Уиллоу, Ксандер және Джайлз көлеңкелі бір тұлғадан қудаланып, армандарының ішінде өлтіріледі. Әрқайсысының өлімі алдыңғы эпизодта Баффимен біріккен кезде алған рөлімен тікелей байланысты – бұл рөл кейіпкердің мәнін көрсететін Таро картасы сияқты бейнеленеді. Уиллоудың картасы Спиритус болған, ол оның сиқырлы күштерін көрсетеді; ол оның рухы сорылып алу арқылы өлтіріледі. Ксандердің картасы Анимус болды, ол оның жүрегін білдіреді; ол жүрегі жұлып алынып өлтіріледі. Джайлз оның интеллекты мен ұстаздық рөлін көрсететін Софус картасымен бейнеленген; ол басы қырқылып өлтіріледі. Баффидің картасы, Манус, оның физикалық күшін көрсетеді. Арманында қудалаушы алғашқы қазақ қызы ретінде ашылады, ол оған агрессивті түрде қарсы тұрады. Екеуі шайқасады, бірақ Баффи олардың арасындағы маңызды айырмашылықты түсінгенде, Бірінші қазақ жеңіледі: Бірінші қазақ жалғыз және оқшауланған, ал Баффи қазақтардың арасында ерекше, өйткені оның достары мен қазақтан басқа өмірі бар, бұл оны ең ұлы қазақ етеді. Бұл сан "Тынықсыз" эпизодындағы сағатта пайда болады (7:30). Баффи: "Кеш болды" дейді. Тара: "Ой, бұл сағат мүлдем дұрыс емес" деп жауап береді. Бір жыл өтті, сондықтан оның келген күндерінің саны бұрыс. Баффи бөлмеден шыққанда, Тара оған: "Таң атқанға дейін қайтып кел" дейді. Syfy.co.uk сайтында эпизод "Баффи" сериалдарының ең жақсы 10 эпизодының тізімінде жетінші орынды иеленді, "Бұл сюрреалистік эпизод шоудың өзгеру нүктесін білдіреді, өйткені ол өте жақсы орындалған қалалық фантастикалық драмадан әлдеқайда шығармашылыққа, ойлырақ және теледидардағы басқа нәрселерге қарағанда таң қалдыратын нәрсеге айналды". The Futon Critics 2000 жылдың 20 ең жақсы эпизодының тізімінде эпизод бірінші орынды иеленді, автор оны төртінші маусымның тағы бір танымал эпизоды "Хуш"-тан да батыл эпизод деп атады. Басқа басылымдардағы "Баффи" сериалдарының тізімінде "Тынықсыз" /Film, TV Guide және Vox-тың #7, The Guardian-ның #6, Den of Geek-тың #5, TVLine-ның #4-орында тұр. Slayage.com, Online Journal of Buffy Studies сайтында автор Дэниел Эренберг эпизодты серияның екінші ең жақсысы деп атады; эпизод "шексіз түсіндірулерге мүмкіндік береді. Ешкім оны бірдей көре алмайды. Бұл нағыз шедеврдің белгісі". The A.V. Club-тың Ноэль Мюррейі "Тынықсыз" эпизодын 2009 жылы қарап шыққанда, 2008 жылы серияны қарауды бастағаннан кейін, ол Джосс Уэдонның армандардың шын мәнінде қандай екенін көрсету қабілетін мақтады. The A.V. Club сонымен қатар "Тынықсыз" эпизодын 2000-шы жылдардың ең жақсы телесериалдар тізімінде "маңызды эпизод" ретінде қосты, онда "Буффи вампирлермен күрескен" 25-орында тұрды. "Тынықсыз" The A.V. Club тізімінде "арман сахналарын дұрыс орындайтын 21 телеэпизодтың" 10-орында тұрды, "Бұл құрылғы сюрреалистік бейнелер мен таңғажайып комедия сәттерін көп жасауға мүмкіндік береді" және "нағыз арманның анықталмас күші мен таңғажайыптығына ие кейбір таңғажайып, алаңдататын түйісулер бар" деп түсіндірді. Эпизод Daily Kos-тың сериалдың ең жақсы 10 эпизодының тізімінде 1-орында тұрды, ал USA Today арман сахналары бар екінші ең жақсы эпизод ретінде саналды. Сериалдың авторы Джосс Уэдсон өзінің сүйікті эпизодтарының тізіміне "Тынықсыз" эпизодын қосты, "Көптеген адамдар оған бас шайқап, оның ерекше екенін, бірақ мағынасыз емес екенін айтады". 2001 жылы эпизод Макияж суретшілері мен шаштараздар гильдиясы сыйлығына екі номинация алды, үздік заманауи макияж сериясы және үздік заманауи шаштараз сериясы үшін. 2000 жылы 23 мамырда The WB телеарнасында эпизодты Nielsen рейтингісіне сәйкес 4,5 миллион көрермен көреді.