Жан Ове Вальднер: «Теннис дастарқанының» Моцарты

Кіріспе

Швед үстел теннисі ойыншысы Ян Уве Вальднер (; 3 қазан 1965 жылы туған), Швецияда көбінесе J O Waldner () деп аталады – шведтің бұрынғы кәсіби үстел теннисі ойыншысы. Оны жиі "үстел теннисінің Моцарты" деп еске алады. Туған Швециясында да, Қытайда да оның ерекше ұзақ өмір сүруі мен бәсекеге қабілеттілігі үшін спорттағы аңыз саналады. 2023 жылдың шілдесіне дейін ол Азия елі емес, басқа елдің намысын қорғап Олимпиаданың үстел теннисінен алтын медаль жеңген жалғыз спортшы.

Өмірбаян

Ян Уве Вальднер 1965 жылғы 3 қазанда Стокгольмде дүниеге келген. Оның спорттық потенциалы ерте жасында байқалып, 1982 жылы 16 жасында Еуропа чемпионатының финалына жеткенде айқын болды. Онда ол сол қолымен ойнайтын командаласы Микаэль Аппельгренге есе жіберді, ал ол кезде Швецияның алғашқы әлем чемпионы Стеллан Бенгтссонның лайықты мұрагері деп есептелген. Ойынды жетілдіре келе, Вальднер бірнеше швед ойыншыларымен бірге Қытайдағы ұлттық жаттығу лагеріне қатысты және қытайлық ойыншылардың берілгендігі мен ынтымағына қатты таң қалды. Ол сол кезде көп нәрсе үйренгенін және үстел теннисінде табысқа жету мүмкіндігін басты мақсаты деп санаған. 1992 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында Вальднер ерлер арасындағы жекелей сында алтын медаль жеңіп алып, Қытай, Жапония немесе Оңтүстік Кореядан тыс Олимпиада чемпионы атанған алғашқы және бүгінгі күнге дейін жалғыз ойыншы болды. Сегіз жыл өткен соң, 2000 жылғы жазғы Олимпиадада ол сол санатта күміс жүлде алды, бірақ Конг Лингхуиге шамалы есе жіберді. Үстел теннисіне құмар Қытайда ол ең танымал ойыншы. Оның беделді мәртебесі мен ұзақ мансабы оны мандарин тілінде "мәңгі жасыл ағаш" (Чан Цин Шу) деп атауға себеп болды. Көптеген адамдар оны барлық уақыттағы ең толыққанды техникалық ойыншы деп санайды және осы спорттың қытайлық емес ең табысты ойыншысы деп санауға болады. 2010 жылы Вальднер тоғызыншы швед чемпионатында жеңіске жетіп, сол жылы туған Пэр Гереллді жеңді. 2012 жылдың мамырына дейін ол Германияның Бундеслигасындағы TTC Rhön Sprudel Fulda Maberzell клубында өнер көрсетті. 2012 жылдың мамырында Fulda Maberzell президенті Стефан Фрауэнхольц Ян Ове Вальднердің клубпен келісімшарты аяқталғанын растады. Тимо Болл: "Кешегі бізге қарсы матч Ян Ове Вальднер үшін соңғы матч болды ма?" деп сұрады, Бундеслига жартылай финалында Borussia Düsseldorf пен Fulda Maberzell командаларының арасындағы ойынды айта келе. Осылайша ол 46 жасында халықаралық элиталық деңгейдегі мансабын аяқтады. 2012 жылы Spårvägens BTK клубында ойнай бастады. 2016 жылдың 11 ақпанында Вальднер Швецияның бірінші лигасында Ängby/Spårvägen үшін соңғы ойынын өткізіп, ойыншы ретінде зейнетке шығуын ресми түрде жариялады. Зейнеткерлікке шыққан кезде Вальднер 30 жылдан астам уақыт халықаралық элиталық деңгейде үстел теннисімен айналысқан, бұл қол-көз үйлестіруі мен жылдам реакциясының маңыздылығын ескеретін болса, үстел теннисі әлемінде сирек кездесетін жағдай. Ол соңғы кезде қарсылас болған кейбір жас қытайлық ойыншылар 1990 жылдары оның қарсыластары болғандардың шәкірттері болды, ал олардың ұстаздары 1980 жылдары оның қарсыластары болған. Ол 1988 жылы Олимпиадалық ойындар бағдарламасына енгізілгеннен бері өткен алғашқы бес Олимпиадалық ойындарда қатысқан жеті үстел теннисішінің бірі. Басқалары – швед Жорген Перссон, хорват Зоран Приморац, бельгиялық Жан Мишель Сайве, венгр Цсилла Баторфи, серб-американ Илия Лупулеску және неміс Жорг Росскопф. Сондай-ақ, ол үстел теннисі тарихында карьералық «үлкен дулығаны» (әлем чемпионы, әлем кубогының жеңімпазы және жекелей сында Олимпиада алтын медалі) жеңіп алған бес ойыншының біріншісі болды (1992 жылы). Басқалары: Лю Гуолян (Қытай, 1999 жыл), Конг Лингхуи (Қытай, 2000 жыл), Чжан Жике (Қытай, 2012 жыл) және Ма Лонг (Қытай, 2016 жыл).

Jan Ove Waldner was born in Stockholm on 3 October 1965. His athletic potential was recognised at an early age and was displayed in 1982 when, as a 16 year old, he reached the final of the European Championships, losing to distinguished left handed teammate Mikael Appelgren, who was perceived then as the logical successor to the first Swedish World Champion, Stellan Bengtsson. While still developing his game, Waldner, along with several other Swedish players, traveled to a national level training camp held in China, and was reportedly amazed by the dedication and solidarity of the Chinese players. He has claimed ever since that he learned much during his stay, and thereafter first began to regard his opportunity to succeed in table tennis as paramount. Waldner won gold in the men's singles at 1992 Summer Olympics, becoming the first and to date only player not from China, Japan, or South Korea to win an Olympic table tennis title. Eight years later, he won silver in the same event at the 2000 Summer Olympics, narrowly losing to Kong Linghui. In China, a country that adores table tennis, he is undisputedly the best known His venerable status and long career has led to his being nicknamed "the evergreen tree" (Chang Qing Shu) in Mandarin. He is considered by many to be the most technically complete player of all time, and is almost inarguably the most successful non Chinese player of the sport. In 2010 Waldner won his ninth Swedish championship, defeating Pär Gerell, who was born the same year Waldner became Swedish national champion for the first time. He played for TTC Rhön Sprudel Fulda Maberzell in the German Bundesliga until May 2012. In May 2012 Stefan Frauenholz, Fulda Maberzell's President, confirmed that Jan Ove Waldner had finished his contract with the club. Timo Boll: "Was yesterday's match against us the last one for Jan Ove Waldner? ", referring to the Bundesliga semifinal between Borussia Düsseldorf and Fulda Maberzell. This ended his career at the international elite level, at the age of 46 years. In 2012 he began playing for Spårvägens BTK. On 11 February 2016, Waldner played his last game in the Swedish first league for Ängby/Spårvägen and officially announced his retirement as a player. When he retired, Waldner had been playing international elite level table tennis for more than thirty years, which is somewhat unusual in the table tennis world given that hand–eye coordination and quick reactions are essential. Some young Chinese players whom he has recently played against were trained by those he played against in the 1990s, who were in turn trained by others he played in the 1980s. He is one of the seven table tennis players who competed at the first five Olympic Games table tennis tournaments since the sport's introduction at the Games in 1988. The others are Swede Jörgen Persson, Croatian Zoran Primorac, Belgian Jean Michel Saive, Hungarian Csilla Bátorfi, Serbian American Ilija Lupulesku, and German Jörg Roßkopf. He was also the first of only five male players in the history of table tennis to achieve a career grand slam (World Champion, World Cup and Olympic gold medal winner in singles) (in 1992). The others are: Liu Guoliang, China (in 1999), Kong Linghui, China (in 2000), Zhang Jike, China (in 2012), and Ma Long, China (in 2016).