Ричард Крайичек: Голландияның теңнис жұлдызы және Уимблдон жеңімпазы

Кіріспе

Нидерланд теннисшісі Ричард Питер Станислав Кражичек (; 1971 жылдың 6 желтоқсанында туған) – Нидерландтың бұрынғы кәсіби теннисшісі. 1996 жылы ол Уимблдон турнирінде ерлер арасындағы жекелей сында жеңіске жетті және қазірге дейін Уимблдон турнирінде жекелей сында жеңіс одісқан жалғыз нидерландтық ер адам болып табылады. Осы турнирдің ширек финалында ол Пит Сампрасты 1993 және 2000 жылдар аралығында Уимблдонда жеңіліске ұшыратты. Кражичек 1999 жылдың наурыз айында жекелей сында әлемдік рейтингте 4-орынға жеткен. 2004 жылдан бері Роттердамдағы ABN AMRO World Tennis Tournament турнирінің директоры қызметін атқарады. Ол сонымен қатар бірнеше спорт кітаптарының авторы.

Жеке өмір

Ричард Крайцек - чех иммигранттарының ұлы. 1990-жылдары Крайцек итальяндық актриса және модель Лори Дель Сантомен қарым-қатынаста болды, олардың ертерек туған ұлы екі аптадан кейін инфекциядан қайтыс болды. 1999 жылы ол модель, жазушы және «Голландияның Next Top Model» мен «Бенилюкс Next Top Model» телешоуларын жүргізуші Дафна Декерске үйленді, олар Мюдербергте тұрады және екі балалары бар (ұлы мен қызы). Туған жерінде «де Краай» (голландия тілінде «қараға») деген лақап атымен танылған Крайцектің бауырларының арасында жартылай қарындасы және теннисші Микаэлла Крайчек бар. Оның алыс туысы – тағы бір теннисші, америкалық Остин Крайчек. Крайцек Нидерландыдағы «Халық партиясы – еркіндік және демократия» (VVD) саяси партиясының мүшесі.

Мансап

Ричард Кражичек төрт жасында теннис ойнай бастады. Жастығында ол екі рет 12 және 14 жасқа дейінгі голландиялық ұлттық чемпионаттарда жеңіске жетті. Оның ең үлкен жетістігі – Ұлыбританиядағы Уилтшир Ашық турнирінде финалда Стивен Уайтты тікелей сеттермен жеңіп алуы болды. 1989 жылы кәсіпқой теннисші болды, ал 1991 жылы Гонконгта алғашқы жоғары деңгейдегі жекелей сындағы титулын және Голландия Ашық турнирінде алғашқы жұптық сындағы титулын жеңіп алды. 1992 жылы 1,95 метрлік (6' 5") голланд теннисшісі Австралия Ашық турнирінде алғашқы Grand Slam жартылай финалына өтті. Иық жарақатынан кейін бұл жартылай финалдан шығуға мәжбүр болды. Келесі жылы ол Франция Ашық турнирінің жартылай финалына жетті, онда төрт сетте титулдың қорғаушысы Джим Куриерден жеңілді. 1992 жылы Кражичек Grand Slam турнирлерінде әйелдерге тең төлем жасау туралы пікір айтып, дау тудырды: «Жоғары 100-дік тізімдегі әйелдердің 80 пайызы тең төлем алуға лайық емес семіз шошқалар». Кейін ол әзілдеп, «Менің айтқым келгені, олардың 75 пайызы ғана семіз шошқалар» деді. 1996 жылы Италия Ашық турнирінде Кражичек финалға жетті, бірақ төрт сетте чемпион Томас Мустерге есе жіберді. Сол жылы Франция Ашық турнирінде Кражичек ширек финалда болашақ чемпион Евгений Кафельниковтан сет ұтып алған жалғыз ойыншы болды. 1996 жылы Уимблдонға қатысқан Кражичек бұған дейін төртінші раундтан аса алмаған және алдыңғы екі жылда бірінші раундта жеңіліске ұшыраған еді. Ол сол кездегі ең жылдам сервисин бірі ретінде қарастырылды, бірақ титулға күшті үміткер деп саналмады. Басты фаворит – соңғы үш жылдан бері титул жеңіп келе жатқан Пит Сампрас еді. Әлемдік топ-16-ға кіргеніне қарамастан, Кражичек турнирдің себіне іліге алмады, бірақ турнирге жақын уақытта жарақат алған жетінші себілген (және әлемдік No. 2) Томас Мустерден кейін Кражичек 17-ші себілген ойыншы деп жарияланды және Мустердің орнына жеребеге қосылды. Сондықтан, оның турнирде себілмеген ойыншы ретінде жеңіске жеткені туралы пікірлер әртүрлі. Ол төртінші раундта бұрынғы чемпион Майкл Стичті жеңіп, ширек финалда Сампраспен кездесті. Сол кезде ол өте әлсіз кесінді соққысын агрессивті жоғары айналымды соққыға айналдыра алды. Кражичек Сампрасты тікелей сеттермен жеңіп, 1993 жылдан бастап 2001 жылы Роджер Федерерге қарсы өткен төртінші раундта жеңілгенге дейін Сампрасты Уимблдонның жекелей сынында жеңген жалғыз ойыншы болды. Содан кейін ол жартылай финалда Австралияның Джейсон Столтенбергті жеңіп, финалда америкалық Маливай Вашингтонмен кездесті. Ол финалда тікелей сеттермен жеңіске жетіп, Уимблдонды жеңген алғашқы голланд болды. 1997 жылы Кражичек Уимблдон титулын қорғауға тырысқанда төртінші раундта жеңіліске ұшырады, Тим Хенман төрт сетте жеңіске жетті. 1998 жылы Кражичек тағы да Уимблдонның жартылай финалына өтті, бірақ Горан Иванишевичке қарсы өткен марафондық матчта жеңілді, бесінші сетте 13–15 есебімен, екі ойыншы да барлығы 38 эйс берді. Оның Уимблдон титулына соңғы тырысуы 2002 жылы болды, онда ол ширек финалда Ксавье Малисске жеңілді. Кражичек қараша айында Штутгарт Мастерс титулына жолда әлемнің No. 5 Андре Агасси, әлемнің No. 1 Сампрас және әлемнің No 9 Евгений Кафельниковті жеңді. 1999 жылы АҚШ Ашық турнирінде Кражичек Евгений Кафельниковпен ширек финалда жеңіліске ұшырады. Жеңіліске қарамастан, ол сол күні бірнеше эйс рекордын жаңартты. 2000 жылы АҚШ Ашық турнирінде Кражичек Сампраспен ширек финалда кездесіп, бірінші сетті жеңіп, екінші сеттің тай-брейкінде 6–2 есебімен көшбасшылыққа шықты, бірақ содан кейін қатарынан алты ұпай жоғалтып, матчты жеңіліске ұшыратты. 2000 жылы Кражичек туған еліндегі жастарға көмектесуге атсалысқандығы үшін ATP Arthur Ashe гуманитарлық сыйлығымен марапатталды. 2002 жылы ол ATP жылдың қайтып келген ойыншысы атанды. Кражичек 2003 жылы кәсіби теннис турнирінен зейнеткерлікке шықты. Мансабында ол 17 жекелей және үш жұптық сындағы титулды жеңіп алды. Оның жекелей сындағы ең жоғары рейтингісі 1999 жылы әлемнің No. 4 болды. Кражичек Уимблдонда Сампрасқа қарсы жеңісінің кездейсоқ емес екенін дәлелдеді, өйткені ол мансабын америкалық теннисшіге қарсы 6–4 есебімен аяқтады. ATP турінен зейнеткерлікке шыққаннан бері Кражичек Нидерландыдағы қалалардағы балаларға арналған спорттық жабық ғимараттарды салумен айналысатын Ричард Кражичек қорына жетекшілік етеді. 2004 жылы Кражичек Роттердамда өткен ABN AMRO World Tennis Tournament турнирінің директоры болды. 2005 жылы ол теннис туралы «Жылдам доптар» (голланд тілінде: Harde Ballen) атты кітап жариялады.

Richard Krajicek began playing tennis at the age of four. As a youngster he won both the Dutch under 12 and the under 14 National Championships twice. His biggest achievement as a youngster was winning the Wiltshire Open in the UK after beating Steven White in straight sets in the final. He turned professional in 1989, and in 1991 won his first top level singles title in Hong Kong and his first tour doubles title at the Dutch Open. In 1992, the 1.95 m (6' 5") Dutchman reached his first Grand Slam semifinals at the Australian Open. He had to withdraw from this semifinal match due to a shoulder injury. The next year, he reached the semifinals at the French Open, where he lost in four sets to the defending champion Jim Courier. Also in 1992, Krajicek made a controversial comment regarding equal pay for women in Grand Slam events, saying, "Eighty percent of the top 100 women are fat pigs who don't deserve equal pay." Later, he jokingly clarified his comments, remarking, "What I meant to say was that only 75 percent are fat pigs." At the 1996 Italian Open, Krajicek reached the final, before losing in four sets to the reigning champion, Thomas Muster. At the French Open later that year, Krajicek was the only player to take a set off the eventual champion, Yevgeny Kafelnikov, during their quarterfinal match. Coming into 1996 Wimbledon, Krajicek had never previously progressed beyond the fourth round at the tournament and had lost in the first round in the two previous years. He was seen as a player with potential, having one of the fastest serves at the time, but was not considered to be a strong contender for the title. The clear favourite was Pete Sampras, who had won the title for the past three consecutive years. Despite being ranked within the world's top 16, Krajicek just missed out on the seedings for the tournament, but when seventh seed (and world No. 2) Thomas Muster pulled out shortly before the tournament due to an injury, Krajicek was declared the 17th seed and moved to Muster's place in the draw. Opinions differ, therefore, on whether he won the tournament as an unseeded player. He beat former champion Michael Stich in the fourth round and met Sampras in the quarterfinals. By that time, he had managed to turn his notably weak slice backhand into an aggressive top spin shot. Krajicek defeated Sampras in straight sets, becoming the only player to beat Sampras in a Wimbledon singles match in the eight year period from 1993 until Sampras's fourth round loss to Roger Federer in 2001. Next, he beat Australia's Jason Stoltenberg in the semifinals, and went on to face American MaliVai Washington in the final. He won the final in straight sets to become the first Dutchman to win Wimbledon. In 1997, Krajicek's defence of his Wimbledon title ended in the fourth round, when Tim Henman defeated him in four sets. In 1998, Krajicek was in the Wimbledon semifinals again, losing to Goran Ivanišević in a marathon match, 13–15 in the fifth set, with both players serving a combined 38 aces. His final attempt at a Wimbledon title was in 2002, when he lost in the quarterfinals to Xavier Malisse. Krajicek beat world No. 5 Andre Agassi, world No. 1 Sampras and world No. 9 Yevgeny Kafelnikov on his way to the Stuttgart Masters title in November. At the 1999 US Open, Krajicek lost a quarterfinal matchup to Yevgeny Kafelnikov. Despite the loss, he set several most aces records that day. In the 2000 U. S. Open, Krajicek met Sampras in the quarterfinals, winning the first set and going up 6–2 during the second set tiebreaker, but then losing six straight points and the match. In 2000, Krajicek was awarded the ATP Arthur Ashe Humanitarian award for his efforts to help youth in his home country. He was named ATP Comeback Player of the Year in 2002. Krajicek retired from the professional tour in 2003. During his career, he won 17 singles titles and three doubles titles. His career high singles ranking was world No. 4 in 1999. Krajicek's Wimbledon victory over Sampras proved to be no fluke, since he ended his career with a 6–4 record against the American player. Since retiring from the ATP Tour, Krajicek runs The Richard Krajicek Foundation, which builds sports facilities for children in inner city areas in the Netherlands. In 2004, Krajicek became the tournament director of the ABN AMRO World Tennis Tournament in Rotterdam. In 2005, he published a book on tennis, Fast Balls (Dutch: Harde Ballen).