Кіріспе

Австралиялық теннисші Патрик Майкл Рафтер (28 желтоқсан 1972 жылы туған) – Австралияның бұрынғы әлемнің бірінші ракеткасы. Ол 1999 жылғы 26 шілдеде Теннисшілер кәсіби қауымдастығының (ATP) жекелей сындағы бірінші орынға ие болды. Оның мансабындағы ең жарқын сәттері: 1997 және 1998 жылдары қатарынан АҚШ ашық чемпионатында жеңіске жеткені, 2000 және 2001 жылдары Уимблдон турнирінде екінші орын алғаны, 1999 жылы Йонас Бьоркманмен бірге Австралия ашық чемпионатында ерлер жұптарында жеңіске жеткені, сондай-ақ екі жекелей және екі жұптық ATP Мастерс турнирінде жеңіс туғандығы. Ол ашық дәуірде Канада Мастерс, Цинциннати Мастерс және АҚШ ашық чемпионатында бір жылдың ішінде жеңіске жеткен алғашқы теннисші болды, бұл жетістігін 1998 жылы көрсетті; бұл жетістік «Америкалық жазғы үлкен дулыға» деп аталды. Бүгінгі күнге дейін бұл көрсеткішті тек екі ойыншы қайталады: 2003 жылы Энди Роддик және 2013 жылы Рафаэль Надаль. Рафтер – ашық дәуірде Род Лейвер мен Стефан Эдбергтен кейін барлық үлкен дулыға турнирлерінде жартылай финалға немесе одан да жоғары деңгейге жеткен үшінші теннисші және қазірге дейін бұл көрсеткішті қайталай білген соңғы ойыншы. Рафтер сонымен қатар Роджер Федерерге қарсы кем дегенде үш рет кездесіп, ешқашан жеңілмеген жалғыз теннисші, бірақ бұл кездесулер Федерердің мансабының басында болды. Ол сондай-ақ швейцариялық теннисшіге қарсы үш түрлі корт жамылғысында – қатты, топырақ және шөпте – жеңіске жеткен жалғыз ойыншы.

Теннис мансабы

Рафт 1991 жылы кәсіпқой болып қана қоймай, мансабында екі рет АҚШ Ашық чемпионатында ерлер арасындағы жекелей сында жеңіске жетті және Уимблдон турнирінде екі рет күміс жүлдегер атанды. Ол сервис пен волейболға негізделген ойын стилімен танымал болды.

Алғашқы жылдары (1991-1996)

Рафтер өзінің алғашқы тур деңгейіндегі матчын 1993 жылы Уимблдонда жеңіп алды. Ол үшінші раундқа дейін жетті, бірақ Андре Агассиден жеңілді. Сондай-ақ, Индианаполисте жартылай финалға дейін жетті. Ол жартылай финалда Борис Беккерден жеңілгенге дейін, шиеленіскен үш сетте Пит Сампрасты жеңді. 1993 жылы Рафтер 66-шы орынға ие болды. Рафтер өзінің алғашқы жекелей турнирдегі титулын 1994 жылы Манчестерде жеңіп алды. 1997 жылға дейін бұл оның ATP-де жеңіп алған жалғыз титулы болды.

Жетістік пен жұлдыздық (1997 1999)

Рафттердің үлкен жетістігі 1997 жылы болды. Сол жылы өткен Франция ашық турнирінде ол жартылай финалға дейін жетіп, төрт сетте бұрынғы чемпион Сержи Бругерадан жеңілді. Содан кейін ол көптеген адамды таң қалдырып, АҚШ ашық турнирін жеңіп алды, Андрей Медведевті, Магнус Норманды, Лионель Руксты, Андре Агассиді, Магнус Ларссонды және Майкл Ченгті жеңіп, төрт сеттік финалда Грег Руседскиді ұтты; ол 1992 жылы Стефан Эдбергтен бері титулды жеңген алғашқы американдық емес ойыншы болды. Бұл оның тұңғыш «Үлкен дулыға» (Grand Slam) титулы еді, ол оны Чангтан озып, жыл соңында әлемдік рейтингте 2-орынға (Пит Сампрастан кейін) көтерді. Оның АҚШ ашық турниріндегі күтпеген жеңісі көптеген адамдарды, соның ішінде Даңқ залының мүшесі және төрт мәрте АҚШ ашық турнирінің чемпионы Джон МакЭнроуды Рафтерді «бір «үлкен дулыға» чемпионы» деп сынауға итерді. Рафтер 1998 жылы өте күшті өнер көрсетті, Канада ашық турнирі мен Цинциннати мастерс турнирлерін жеңіп алды. Андре Агасси (1995), Энди Роддик (2003) және Рафаэль Надаль (2013) – осы екі турнирді бір жылда жеңген жалғыз ойыншылар. Рафтер Торонто финалында 9-орындағы Ричард Крайцекті, ал Цинциннати финалында 2-орындағы Пит Сампрасты жеңді. Сампрастан өзінің және Рафтердің титулдан кейінгі айырмашылығы туралы сұрағанда, ол «10 «үлкен дулыға»» деп жауап берді. Ол сондай-ақ, теннисшінің ұлылығын дәлелдеу үшін тағы да «үлкен дулыға» турнирін жеңіп алуы керектігін айтты. Содан кейін Рафтер өзінің АҚШ ашық турнирінің титулын австралиялық Марк Филиппуссисті төрт сетте жеңіп қорғады, матч барысында бар болғаны бес қате жіберді. 1999 жылы Франция ашық турнирінде Рафтер әлемнің болашақ 1-ракеткасы және 20 мәрте «үлкен дулыға» чемпионы Роджер Федерермен бірінші раундта кездесті, осылайша Федерердің «үлкен дулыға» турниріндегі бас турнирдегі алғашқы қарсыласы болды. Рафтер оны төрт сетте жеңді. Содан кейін 1999 жылы Рафтер алғаш рет Уимблдон турнирінің жартылай финалына жетті, бірақ Агассиге тікелей үш сетте жеңілді. Бұл екеуінің Уимблдон жартылай финалында үш жыл қатарынан кездесуінің біріншісі болды. 1999 жылдың шілдесінде Рафтер әлемдік рейтингте 1-орынға көтерілді, ол ATP туры тарихында ең аз уақыт бойы 1-орында тұрған ойыншы болды (бір апта). Екі мәрте АҚШ ашық турнирінің чемпионы Рафтер турнирдің бірінші раундында жеңіліп, иық тітіркенуіне байланысты Cédric Pioline-ге қарсы матчтың бесінші сетінде зейнеткерлікке шықты. Рафтердің иық жарақаты операция жасауды қажет ететіндей ауыр болды. Жарақатқа байланысты Рафтер 1999 жылы Австралия жеңген Дэвис кубогының финалында ойнай алмады; алайда, ол команданың жартылай финалға өтуіне көмектесетін алдыңғы раундтарда маңызды матчтарды жеңіп алды.

Карьерасының соңғы кезеңдері (2000-2003)

Рафттердің рейтингісі 2000 жылғы шілдеде Уимблдон финалына жеткенде 21-ге дейін төмендеді. Жарымфиналда ол Агассиді 7–5, 4–6, 7–5, 4–6, 6–3 есебімен жеңді. Бұл матч классикалық деп есептелді, әсіресе олардың өте ерекше ойнау стилдерінің арқасында – Агасси көбінесе негізгі сызықтан ойнаса, Рафттер желіге шабуыл жасады. Финалда Рафттер Сампрасқа қарсы шықты, ол жалпы алғанда жетінші Уимблдон титулын (соңғы сегіз жылдың ішінде жетіншісін) жеңіп алуға ниеттенді. Рафттер матчты жақсы бастап, бірінші сетті жеңіп алды, бірақ матчтан кейін ол екінші сеттің тай-брейкінің ортасында «қалғанын» айтты және кейін ойынға қайта орала алмады. Сампрас төрт сетте жеңіске жетті. Рафттер 2000 жылы (Испанияға) және 2001 жылы (Францияға) финалда жеңілген Австралияның Дэвис кубогы құрамасында ойнады. Рафттер 1999 және 2001 жылдары Әлем командалар кубогында жеңіске жеткен Австралия командасының құрамында болды. 2001 жылы Рафттер Австралия ашық турнирінің жартылай финалына өтті. Екі сетпен басымдыққа ие болғанына және жергілікті жанкүйерлердің қолдауына қарамастан, ол Агассиге бес сетте есе жіберді. Кейін сол жылы Рафттер тағы да Уимблдон финалына жетті. Үшінші жыл қатарынан ол жартылай финалда Агассимен кездесіп, тағы да бес сетте жеңіске жетті – 2–6, 6–3, 3–6, 6–2, 8–6. Өткен жылғы жартылай финалдағыдай, бұл матч та екі ойыншының көрсеткен жоғары деңгейі үшін мақтауға ие болды. Финал бастапқыда екінші жексенбіде өтуі тиіс еді, бірақ Горан Иванишевич пен Тим Хенман арасындағы екінші жартылай финал үш күндікке созылғандықтан үшінші дүйсенбіге ауыстырылды. Финалда ол бұрын үш рет Уимблдон финалына шыққан, бірақ жарақаттардан кейін рейтингте 125-орынға түсіп қалған Иванишевичпен ойнады. Үш сағаттан астам уақытқа созылған бес сеттік тартыста Иванишевич жеңіске жетті. Ол Дэвис кубогы финалындағы соңғы матчын өткізіп, жекелей сында жеңіске жетті, бірақ жұптық сында жеңілді. Рафттер 2002 жылы бірде-бір турнирде қатыспады. Ол жарақаттарынан айығуға бір жыл жұмсады. 2003 жылдың қаңтар айында ол кәсіби тенниспен қоштасып, жоғары деңгейде бәсекелесуге деген ынтасын жоғалтқанын мәлімдеді.

Қайта оралу және зейнетке шыққаннан кейінгі қызмет

Австралияның Брисбен қаласында орналасқан Квинсленд теннис орталығының 5500 орындық орталық корты Рафтердің құрметіне Пэт Рафтер Арена деп аталды. 2002 жылы ол «Жылдың австралиялық азаматы» сыйлығын жеңіп алды. Бұл кейбір пікір қақтығыстарын тудырды, себебі ол мансабының көп бөлігін салықтардан жалтару үшін Бермудада өткізген болатын. Рафтер 2004 жылғы маусымның басында тек екі турнирде – 2004 жылғы Австралия ашық чемпионатында және 2004 жылғы AAPT чемпионатында (Аделаидада) – жұптық сында ойнауға оралды. Алайда, ол екі турнирдің де бірінші турында Джошуа Иглмен бірге ойнап жеңіліске ұшырады. 2005 жылы Рафтер Халықаралық клубтың беделді Жан Боротра Ұлылық сыйлығын жеңіп алды. Ол Халықаралық теннис даңқы залына сайланды және 2006 жылы Австралия спорт даңқы залына енгізілді. 2008 жылғы Австралия күнінде Рафтер Австралия теннис даңқы залына қабылданды. 2009 жылы Q150 мерекелері аясында Рафтер «спорттық легенда» болғаны үшін Квинслендтің Q150 иконасы ретінде танылды. 2010 жылдың қазан айында Рафтер Австралияның Дэвис кубогы құрамасының капитаны болып тағайындалды. Рафтер 2015 жылдың 29 қаңтарында Австралияның Дэвис кубогы құрамасының капитаны лауазымынан бас тартты. Оның орнын Уолли Масур иеленді. 2014 жылдың 12 қаңтарында 41 жастағы Рафтер 2014 жылғы Австралия ашық чемпионатының жұптық сынында қазіргі Австралияның бірінші ракеткасы Ллейтон Хьюиттпен бірге ойнайтынын мәлімдеді. Алайда, бұл оралу қысқа ғана болды, себебі жұп бірінші раундта тікелей үш сетпен ақырғы турнирде екінші орын алған Эрик Буторак пен Рейвен Клаусенге есе жіберді.

АТФ Чемпиондар турнирі

2009 жылғы AEGON Мастерс теннисінде Рафтер өзінің алғашқы айналымдық матчын 1987 жылғы Уимблдон чемпионы және отандасы Пат Кэшке қарсы 2–6, 6–2, 10–6 есебімен ұтырды. Көптен күткен матчта және 2001 жылғы Уимблдон финалының қайталануында Рафтер Горан Иванишевичпен кездесті. Иванишевич бірінші сеттің соңғы геймін беруге дайындалып тұрғанда матчтан шығып қалғандықтан Рафтер жеңіске жетті, есеп 3–5 болды. Оның көрсеткен ойынына қарамастан, Иванишевичтің матчтан шығуы Рафтерді Стефан Эдбергке қарсы финалға шығаруға жеткілікті болды. Рафтер бұл матчты 6–7, 6–4, 11–9 есебімен жеңіп алды. Бұл Рафтердің Эдбергті жеңген алғашқы реті еді.