Кіріспе

Виктория кресі (VC) – Ұлыбританияның наградалар жүйесіндегі ең жоғары награда. Ол британдық қарулы күштердің мүшелеріне "жауға қарсы тұрғанда" көрсетілген батылдығы үшін беріледі. Ол өлімнен кейін де берілуі мүмкін. Бұрын Достастық елдеріне де берілген, бірақ олардың көпшілігі өздерінің наградалар жүйелерін құрып, енді британдық наградаларды ұсынбайды. Бұл награда кез келген әскери шендегі адамға және әскери басшылықтағы азаматтарға беріледі, алайда 1879 жылдан бері ешбір азамат бұл награданы алмаған. 1857 жылы королева Виктория алғашқы наградаларды табыс еткеннен бері, барлық наградалардың үштен екісін Ұлыбритания монархы жеке өзі табыс еткен. Бұл салтанаттар көбінесе Букингем сарайында өтеді.

Өмірбаян

1856 жылы құрылған Виктория кресі, қарсылас күштермен бетпе-бет келгенде ерекше батырлық және қызмет адалдығы көрсеткен әскери қызметшілерге беріледі. 1858 мен 1881 жылдар аралығында Виктория кресіне "өте қауіпті жағдайларда" жасалған іс-әрекеттер үшін де ие болуға болады, бұл жағдайлар жаумен тікелей қақтығысқа байланысты болмаған. Осы шарт бойынша алты адам Виктория кресімен марапатталды – 1866 жылы фениан шабуылдары кезіндегі іс-әрекеттері үшін бір ирланд азаматы; 1867 жылы Андаман аралдары экспедициясы барысындағы бір оқиға үшін бес адам (канадтық, үш ирланд және бір ағылшын). 1881 жылы Виктория кресінің ережелері өзгертіліп, тек "жаудың қатысуымен" жасалған ерліктерге ғана рұқсат етілді. 1993 жылдан бері канадтықтар Виктория кресіне үміткер бола алмайды: оның орнына, тең дәрежедегі канадалық Виктория кресі тағайындалды, бірақ ол әлі берілген жоқ. Канадалық медальдің жазуы латын тілінде, ал емес ағылшын тілінде болады; француз тілінің түбірі болып табылатын және ағылшын тілінің дамуына зор үлес қосқан тілді пайдалану арқылы, медаль Канаданың екі ресми тілі арасында тілдік дискриминацияны болдырмайды. Әрбір медальдің орамасының соңына француз тәжінің геральдикасында ұзақ жылдар бойы қолданылып келген «флер-де-лис» белгісі қосылған. Медальдің металл құрамы ерекше канадтық құраудан жасалған.

Қорытынды

Виктория кресі 99 канадалыққа немесе Канадамен тығыз байланысты адамдарға, оның құрылуынан бастап, 1993 жылы Канадалық Виктория кресі тағайындалғанға дейін, Қырым соғысы кезінде жасалған ерліктері үшін табыс етілді. 1945 жылдан бері ешбір канадалық осы екі награданың біріне ие болған жоқ. Виктория кресімен алғаш марапатталған канадалық – Александр Робертс Данн, ол 1854 жылы Қырым соғысы кезінде Балаклава шайқасындағы ерліктері үшін марапатталды. Вильям Холл, Нова-Шотландиялық, Виктория кресімен марапатталған алғашқы қара терілі адам болды. Британдық Виктория кресінің соңғы канадалық иегері "Смоки" Смит 2005 жылдың тамызында қайтыс болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстағы ерліктері үшін 73 Виктория кресі канадалықтарға берілді, ал екінші дүниежүзілік соғыста канадалықтар 16 ВЦ алды. Қалған наградалар иелері Қырым соғысында (Балаклава шайқасы), Үндістан көтерілісінде (1857 жылғы Үндістан көтерілісі), Андаман аралдары экспедициясы кезінде Үнді мұхитындағы шалғай аралдағы көтерілісте, 1896-1899 жылдардағы Судан науқанындағы Омдурман шайқасында және Екінші буар соғысындағы ерліктері үшін марапатталды. Британ армиясындағы 23 жасар ирландтық Тимоти О’Хиа, фениандық шабуылдар кезінде Квебек штатының Данвилл қаласында орналасқан 900 килограмм оқ-дәрісі бар теміржол вагонындағы өртті сөндірді. О’Хиа – Канада аумағындағы ерліктері үшін марапатталған жалғыз ВЦ иегері. Франциядағы Аррас маңындағы 30 шақырымдық Дрокур-Квеант шебі бойындағы ерліктері үшін 1918 жылдың 2 қыркүйегінде бір күні жеті канадалық жеке-жеке VCs-ке ие болды: Белленден Хатчесон, Артур Джордж Найт, Уильям Генри Меткалф, Клод Нунни, Сайрус Уэсли Пек, Уолтер Ли Рэйфилд және Джон Фрэнсис Янг. Олардың ерекше батылдықтары Канаданың соғысты аяқтауға көмектескен сәтті жүз күндік шабуыл науқаны кезінде көрсетілді.