Кіріспе

Англиялық дәрігер, олимпиадалық спортшы және британдық армия офицері, капитан Ноэль Годфри Чавассе (9 қараша 1884 – 4 тамыз 1917) – Чавассе отбасынан шыққан ағылшын дәрігері, олимпиадалық спортшы және британдық армия офицері. Ол Виктория кресімен екі рет марапатталған үш адамның бірі, ал қалғандары Артур Мартин Лик және Чарльз Уфэм. Гильмон шайқасында Чавассе көрсеткен ерлігі ерекше болды, ол Бірінші дүниежүзілік соғыста екі рет Виктория кресімен марапатталған жалғыз адам. 1916 жылы ол ешкімнің жерінде адамдарды құтқару кезінде снарядтың сынықтарынан жарақат алды. Ол неміс шебіне шамамен 25 метрге дейін жақындасып, онда үш адамды тауып, түн бойы снайперлердің оқтары мен бомбалаудың үздіксіз астында жұмыс істеді. 1917 жылдың тамызында Пашендейл шабуылының бастапқы кезеңдерінде де осындай ерлік көрсетіп, екінші Виктория кресін алып, Бірінші дүниежүзілік соғыстағы ең көп марапатталған британдық офицер атанды. Ол 1917 жылы Пашендейл шайқасында алған жарақаттарынан көз жұмды.

Балалық шақ

Ноэль Годфри Чавассе 9 қараша 1884 жылы Оксфордтағы 36 Нью-Инн Холл-стритте, Rev. Фрэнсис Чавассе (кейін Ливерпуль епископы және Оксфордтағы Санкт-Петер колледжінің негізін қалаушы) мен Эдит Джейн Чавассе (құрметті Мод) отбасында егіз ұл ретінде дүниеге келді. Кристофер Мод інісінен 20 минут бұрын туған. Барлығы Шавассе отбасында жеті бала өсті: Доротея, Кристофер, Ноэль, Эдит, Мэри, Фрэнсис және Эйдан. Егіздер туған кезде өте әлсіз болғандықтан, олардың крещениесі 1884 жылдың 29 желтоқсанына дейін кешіктірілді, сондай-ақ екеуі де алғашқы өмір жылында тифпен ауырған. Чавассе Оксфордтағы Каули Плейсте орналасқан Магдален колледжінде білім алды, және 2005 жылы оған ескерткіш тақта орнатылды. Отбасы Оксфордта өсті, бірақ 1900 жылдың 3 наурызында Фрэнсис Чавассе Ливерпуль архиепископы қызметіне тағайындалды. Бұл шешім өкінішпен қабылданды, себебі сол кезде Ливерпуль империядағы ең ірі теңіз портының бірі болды және діни шиеленістердің ошағы еді. Отбасы 19 Аберкромби скверіндегі архиепископ сарайына көшті. Ноэль мен Кристофер Ливерпуль колледжінде оқыды, онда олар бастапқы күндерден-ақ спортта өте жақсы нәтижелер көрсетті. Олардың академиялық үлгерімі алғашқыда жай болды, бірақ өскен сайын екеуі де 1904 жылы Оксфордтың Тринити колледжіне қабылданды. Ноэль жарысында үшінші орын алды, ал Кристофер екінші орынды иеленді, бірақ жартылай финалға тек жеңімпаздар өтті. 1909 жылдың қаңтарында Ноэль Оксфорд университетінің офицерлік дайындық корпусының медициналық бөліміне қосылды. Келесі мамыр айында ол сержант қызметіне тағайындалды. Ноэль Оксфордтағы оқуын 1909 жылдың шілдесінде аяқтап, Ливерпульге оралды, онда ол Сэр Роберт Джонс сияқты көрнекті оқытушылардан білім алды. Ливерпульге оралғаннан кейін Чавассе Ливерпульдегі тұрмысы жоқ балаларға арналған Grafton Street Industrial School-мен байланысын жаңартты. Күзде ол Лондонға барып, Корольдік хирургтар колледжінің мүшелігіне емтихан тапсырды, бірақ денсаулығының нашарлығына байланысты емтиханды өтпеді. 1910 жылдың мамырында ол қайтадан емтихан тапсырды және оны сәтті тапсырды. Осы уақыт аралығында Кристофер әкесінің жетекшілігімен діни қызметке дайындалып жатты. Ноэль патология мен бактериологияны оқып, оқуын жалғастырды. Оқу бағдарламасының аясында ол ауруханада тәжірибеден өтуге міндетті болды. Ол Дублиндегі Ротунда ауруханасында жұмысқа орналасты. Чавассе Дублинді ұнатса да, католик дін қызметкерлерімен алғашқы кездесуі оны мазалады. 1912 жылдың қаңтарында Чавассе соңғы медициналық емтиханды сәтті тапсырып, сол жылдың наурыз айында университеттегі ең бағалы медициналық сыйлық – Дерби стипендиясын алды. 1912 жылдың 22 шілдесінде ол Жалпы медициналық кеңесте дәрігер ретінде тіркелді. Оның алғашқы жұмыс орны Ливерпульдегі Корольдік оңтүстік ауруханасы болды. Оның ұстаздарының бірі, доктор МакАлистердің (сол кезде Корольдік Ливерпуль полкінің 10-шы батальонының хирург капитаны) арқасында, ол батальонға хирург лейтенант ретінде бекітілді. 10-шы полк 1909 жылғы Халдейн реформасынан бастап Аумақтық полк болып табылды. Чавассе 1913 жылдың 2 маусымында батальонға қосылды және командир лейтенант полковник В. Николл оны құрметпен қарсы алды. Аумақтық бөлімнің офицері ретінде Чавассе азаматтық және әскери міндеттерін орындауға тиіс болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Чавассе Корольдік армияның медициналық корпусының капитаны болды, британдық армияның 55-ші (Батыс Ланкашир) дивизиясының бір бөлігі болып табылатын Корольдік (Ливерпуль полкі) 1/10 (Шотландия) батальонына қосылды. Чавассе 1915 жылдың маусым айында Бельгиядағы Хугеде көрсеткен ерлігі үшін Әскери крестпен марапатталды, бірақ бұл награда 1916 жылдың 14 қаңтарында ғана жарияланды. 1915 жылдың 1 сәуірінде капитандыққа көтерілді, ал 1915 жылдың 30 қарашасында ол Депеште аталды.

Еске алу рәсімі

Шавассе Ұлыбританиядағы басқа ешбір адамнан көбірек соғыс ескерткіштерімен еске алынған деп саналады. Қазіргі уақытта Ұлыбританияның соғыс ескерткіштерінің ұлттық тізімінде 16 ескерткіш тіркелген. Оның отбасы Оксфордтағы Санкт-Петер колледжіне (оның әкесі негізін салған, ал ағасы Кристофер алғашқы магистрі болған) тапсырған Шавассенің медальдары 2009 жылы лорд Эшкрофт 1,5 миллион фунт стерлингке сатып алынды, бұл әлемдік рекордтық баға еді. Медальдар басқа медальдармен бірге Императорлық соғыс мұражайындағы лорд Эшкрофт галереясында қойылған. Ливерпульдегі Уолтон орталығындағы бір бөлімшеге оның есімі берілген. Оксфордта Шавассеге арналған екі Бірінші дүниежүзілік соғыс Виктория кресінің еден төсемесі (әрқайсысы екі крестті бейнелейді): біреуі Санкт-Петер колледжінің сыртында, екіншісі Магдалена колледжі мектебіне жақын орналасқан. Ливерпульдегі Аберкромби алаңында Чавассе және тағы он бес ливерпульдік Виктория кресінің иегерлерін еске апаратын қола ескерткіш ( "Ливерпуль қаһармандарының ескерткіші") орнатылды, оны Том Мерфи жасаған. 2017 жылы Ноэль Чавассе Корольдік монетахана шығарған Бірінші дүниежүзілік соғыстың 100 жылдығына арналған алты монетадан тұратын жинақтағы 5 фунт стерлинг монетасында (күміс және алтыннан жасалған) бейнеленді.