Кіріспе

Американдық ақын

Марк Ван Дорен (13 маусым 1894 – 10 желтоқсан 1972) – американдық ақын, жазушы және сыншы. Ол Колумбия университетінде 40 жылға жуық ғалым және ағылшын тілі профессоры болды, онда Томас Мертон, Роберт Лакс, Джон Берриман, Уиттакер Чемберс және Аллен Гинзберг, Джек Керуак сияқты Бит буынының жазушыларымен қатар, ықпалды жазушылар мен ойшылдардың бір буынына шабыт сыйлады. Ол Нью-Йорктегі The Nation журналының (1924–1928) әдеби редакторы және 1935–1938 жылдары кино сыншысы болды. 1940 жылы «1922–1938 жылдардағы жинақталған өлеңдері» үшін Поэзия саласындағы Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Оның басқа да маңызды еңбектері, көбі The Kenyon Review журналында жарияланған, ағасы Карл Ван Доренмен бірлескен «1890 жылдан бергі американдық және британдық әдебиеті» (1939); сындық зерттеулер, «Джон Драйденнің поэзиясы» (1920), «Шекспир» (1939), «Асыл үн» (1945) және «Натаниел Хоторн» (1949); «Джонатан Джентри» (1931) сияқты өлеңдер жинақтары; әңгімелер және «Линкольннің соңғы күндері» (1959) атты өлеңмен жазылған пьесаны қамтиды.

Ерте өмір және білім

Ван Дорен Иллинойс штатының Вермильон округінде, округ дәрігері, алыс голланд тегінен шыққан Чарльз Люциус Ван Дорен мен оның әйелі Эудора Энн Буцтың бес ұлының төртіншісі болып дүниеге келді. Ол Иллинойс штатының шығысындағы отбасылық шаруа қожалығында өсті, әкесі жақсы мектептерге жақын болу үшін көршілес Урбана қаласына көшуді шешкенге дейін. Ол 1914 жылы бакалавр дәрежесін алды. 1920 жылы Колумбия университетінің өнер және ғылымдар аспирантурасында философия докторы ғылымын қорғады, сонымен қатар университеттегі поэзияға арналған «Боар’с Хед» студенттік қоғамының мүшесі болды.

Мансап

Ван Дорен 1920 жылы Колумбия университетінің профессорлық құрамына қосылды, одан бұрын оның ағасы Карл келген болатын. Марк Ван Дорен Колумбияның ең көрнекті оқытушыларының біріне айналып, "ерекше сынып атмосферасына" ие болды; ол 1942 жылы толық профессор атанды және 1959 жылға дейін ағылшын тілін оқытты, содан кейін 1972 жылы қайтыс болғанға дейін зейнеткер профессор болды. Колумбияда оқыған студенттерінің арасында ақындар мен жазушылар Джон Берриман, Аллен Гинзберг, Джек Керуак, Луис Симпсон, Ричард Ховард, Лионель Триллинг (кейін әріптесі), Роберт Лакс, Энтони Робинсон, сондай-ақ япониятанушы және жапон әдебиетін зерттеуші Дональд Кине, жазушы және белсенді Уиттакер Чемберс, жазушы және траппист монах Томас Мертон, Уолтер Б. Питкин және ақын-сыншы Джон Холландер болды. Ол Үшінші дүниежүзілік соғыстың алдын алу қоғамының мүшесі еді. 1940 жылы ол 1922–1938 жылдардағы жинақталған өлеңдері үшін Поэзия саласындағы Пулитцер сыйлығын алды. Бұл оның ағасы Карл Бенджамин Франклиннің өмірбаяны немесе автобиографиясы үшін Пулитцер сыйлығын жеңіп алғаннан кейін бір жыл өткен соң болды. Ван Дорен 1949 жылдың маусымында Гинзбергтің түрмеге түсуіне қарсы тұруға көмектесті, Гинзберг Герберт Хунке және басқалар жасаған қылмыстарға қатысы бар деп ұсталғанда оның қорғанында куәлік берді, сонымен қатар Мертонға да, оның католицизмге келуіне де және Мертонның поэзиясына да маңызды ықпал етті. Ол гуманитарлық білім беруді жақтады және "Гуманитарлық білім беру" (1943) атты кітап жазды, ол ықпалды "үлкен кітаптар" қозғалысын насихаттауға көмектесті. 1941 жылдан бастап ол CBS радиосында "Оқуға шақыру" атты бағдарламасын жүргізді, онда ол әдебиеттің шеберлері туралы сарапшылардың бірі ретінде талқылады. Ол Конгресс кітапханасының американдық әдебиетінің досы және Америка өнер және әдебиет академиясының президенті болды.

Жалпыға ортақ саясат

Ол әлемдік конституция жобасын жасау үшін конвенция шақыру туралы келісімге қол қойғандардың бірі болды. Осының нәтижесінде, адамзат тарихында алғаш рет Жер Федерациясының Конституциясын жазу және қабылдау мақсатымен Дүниежүзілік Конституциялық Ассамблея шақырылды.

Жеке өмір

1922 жылы Марк Ван Дорен романшы және "Профессор мен мен" (1959) естеліктер авторы Дороти Граффқа үйленді, ол кезде ол "The Nation" журналында танысқан болатын. Оның сәтті кітабы – "Әлем поэзиясы антологиясы" жұбайларға 1929 жылдың ақпанында, нарықтар құлаудан бұрын Нью-Йорк қаласындағы Бликер көшесінде үй сатып алуға мүмкіндік берді. Ол "Ең үздік қосалқы актер" номинациясында "Оскар" сыйлығына ие болды. Олардың екінші ұлы – Джон Ван Дорен, ол да Коннектикут штатының Корнуолл қаласындағы фермада тұрады, онда олардың әкесі академиялық жылдар арасында көптеген жазбаларын жасаған және зейнетке шыққаннан кейін көшіп келген. Марк Ван Дорен 1972 жылдың 10 желтоқсанында Коннектикут штатының Торрингтон қаласында 78 жасында Шарлотта Хангерфорд ауруханасында қан айналымымен байланысты операциядан кейін екі күн өткен соң қайтыс болды. Ол Коннектикут штатындағы Корнуолл Холлоу зиратына жерленді.

Мұра

Аллен Тейтпен хат алмасуы Вандербильт университетінде сақталады. 1962 жылдан бері Колумбия колледжінің студенттері әр жыл сайын мектептегі ұлы ұстазды "Марк Ван Дорен сыйлығымен" марапаттайды.