Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландиядағы бекінілген құрылыстың түрі – жеке қамалдар.
Type of fortified structure in Scotland
individual castles
Қамалдар – бекініс және тұрғын үйді біріктіретін ғимараттар, олардың көпшілігі қазіргі Шотландияның шекарасында салынған. Олар 12 ғасырда феодализмнің енгізілуімен Шотландияға келді. Алғашқыда бұл ағаштан жасалған мотт және бейли құрылыстары болды, бірақ олардың көпшілігі биік қоршау қабырғасы бар тас қамалдармен алмастырылды. Тәуелсіздік соғыстары кезінде Роберт Брюс қамалдарды қирату саясатын ұстанды. Кейінгі орта ғасырларда жаңа қамалдар салынды, олардың кейбіреулері үлкен гарнизонды ұстауға арналған «ливер және күтім» қамалдары ретінде ірі масштабта салынды. Оқ-дәрілік қарулардың пайда болуы оқ-дәрі порттарын, оқтарды орнату платформаларын және бомбалауға төтеп беруге бейімделген қабырғаларды пайдалануға әкелді. Шекарада салынған кейінгі орта ғасырлық қамалдардың көпшілігі мұнаралы үйлер, кішкентай пеле мұнаралары немесе қарапайым бастл үйлері түрінде болды. 15 ғасырдан бастап Ренессанс сарайларын салу кезеңі басталды, ол оларды қамал типтес сарайлар ретінде қайта құрылымдады, бұл Линлитгоуден басталды. Орта ғасырлық қамалдардың, патшалық сарайлардың және мұнаралы үйлердің элементтері шотланд барондық үйлерін салуда қолданылды, олар көбінесе жайлылық үшін салынды, бірақ қамал сияқты көрініске ие болды. 17-18 ғасырларда қамалдардың әскери маңызы төмендеді, бірақ олар туристік орындарға айналды. Шотланд барондық стилінің элементтері 18 ғасырдың соңында қайта жаңғыртылды және бұл тенденция 19 ғасырда Балморал қасiлінің қайта құрылуымен және оның Виктория патшайымының жеке резиденциясы ретінде қабылдануымен бекітілді. 20 ғасырда жаңа қамалдардың ықпалымен салынған үйлердің тек шамалы мысалдары ғана болды. Көптеген мұнаралы үйлер жөнделді, ал көптеген қамалдарды Шотландияның Ұлттық қоры немесе Шотландияның тарихи қоры иеленді және олар жұртшылыққа ашық.
Castles are buildings that combine fortifications and residence, and many were built within the borders of modern Scotland. They arrived in Scotland with the introduction of feudalism in the twelfth century. Initially these were wooden motte and bailey constructions, but many were replaced by stone castles with a high curtain wall. During the Wars of Independence, Robert the Bruce pursued a policy of castle slighting. In the Late Middle Ages, new castles were built, some on a grander scale as "livery and maintenance" castles that could support a large garrison. Gunpowder weaponry led to the use of gun ports, platforms to mount guns and walls adapted to resist bombardment. Many of the late Medieval castles built in the borders were in the form of tower houses, smaller pele towers or simpler bastle houses. From the fifteenth century there was a phase of Renaissance palace building, which restructured them as castle type palaces, beginning at Linlithgow. Elements of Medieval castles, royal palaces and tower houses were used in the construction of Scots baronial estate houses, which were built largely for comfort, but with a castle like appearance. In the seventeenth and eighteenth centuries the military significance of castles declined, but they increasingly became tourist attractions. Elements of the Scots Baronial style would be revived from the late eighteenth century and the trend would be confirmed in popularity by the rebuilding of Balmoral Castle in the nineteenth century and its adoption as a retreat by Queen Victoria. In the twentieth century there were only isolated examples of new castle influenced houses. Many tower houses were renovated, and many castles were taken over by the National Trust for Scotland or Historic Scotland and are open to the public.
Орта ғасырлар
Қалалар, мырзаның немесе ақсүйектің бекітілген резиденциясы ретінде, он екінші ғасырда патшалық биліктің орталықтандырылуының нәтижесінде Шотландияға келді. 1120 жылдарға дейін Шотландияда қалалардың болғанына көп айғақ жоқ, ол Англияға қарағанда саяси жағынан аз орталықтандырылған, ал солтүстік әлі де Норвегия корольдерімен басқарылды. Шотландияның Давид I (1124–53 жылдары билеген) Англияның Генрих I сарайында болды, Хантингдон графы болды және патшалық билікті бүкіл елге тарату және Шотландияның әскери технологиясын, соның ішінде қалаларды енгізуді жаңғырту ниетімен Шотландияға оралды. Шотландия королі Норман және француз ақсүйектерін Шотландияға қоныстандыруға шақырды, бұл жерді феодалдық түрде иелену және даулы Шотландия төмендіктерін бақылау құралы ретінде қалаларды пайдалануды енгізді. Бұл негізінен ағаштан жасалған мотта және бейли құрылыстары болды, жоғарыланған төбе немесе мотта, үстінде ағаш мұнара және үлкен жапсарлас қоршау немесе бейли, екеуі де әдетте қоршау (қазан) және палисадамен қоршалған, ал ағаш көпірмен байланысты. Олардың мөлшері өте үлкендерден, мысалы, Инверри бассынан, Балмаклеллан сияқты қарапайым үлгілерге дейін өзгерді. Англияда осы құрылыстардың көпшілігі XII ғасырда тас "қамау және бейли" қалаларына айналдырылды, бірақ Шотландияда олардың көпшілігі XIII ғасырдан бастап биік қоршалған қабырғалары бар "энсиенте" тас қалаларына айналды. Қорғаныс үшін қалың және биік қабырғалардың қажеттілігі экономикалық құрылыс әдістерін пайдалануға мәжбүр етті, көбінесе шотландтық құрғақ тас үйінділерін салу дәстүрін жалғастырды, содан кейін әкпен қапталып немесе ауа райынан қорғау және біркелкі көрініс үшін арленді. Барондық қалалардан басқа, патшалық қалалар да болды, олар көбінесе үлкен және қорғаныспен қамтамасыз етілген, Шотландияның саяхатшы соты үшін және жергілікті әкімшілік орталық үшін пайдаланылды. 1200 жылға қарай оларға Айр және Бервик маңындағы бекіністер кірді. Шотландияда Александр II (1198–1249 жылдары билеген) және Александр III (1241–86 жылдары билеген) заманауи стильде көптеген қала салу жобаларын жүзеге асырды. Александр III-нің ерте қайтысы Шотландияда қақтығыс тудырды және 1296 жылы Эдуард I басшылығымен ағылшынның араласуына әкелді. Тәуелсіздік соғыстары осы кезеңдегі қала салуды аяқтап, қоршау соғысының жаңа кезеңін бастады. Кейінгі ағылшын қоршаулары, мысалы, Ботуэлл және Стирлингке шабуылдар, алып қоршау машиналарын және кеншілер мен тасшылардың үлкен командаларын қамтитын айтарлықтай ресурстарды пайдаланды. Нәтижесінде Роберт Брюс (1306–29 жылдары билеген) қалаларды қирату саясатын қабылдады (бұзу деп те аталады), осылайша бекіністерді оңай қайта басып алуға және ағылшындар ұстауына жол бермеу үшін, Айр және Дамфристегі өз қалаларынан бастап, Роксбург пен Эдинбургты қоса алғанда. Тәуелсіздік соғыстарынан кейін жаңа қалалар салына бастады, көбінесе "ливре және күтіп ұстау" қалалары ретінде үлкен масштабта, сақталған әскерлерді орналастыру үшін, мысалы, Танталон, Лотиан және Стирлинг маңындағы Дун, он төртінші ғасырда Альбани герцогы Роберт Стюарт үшін қайта салынған. Жаңа технология 1380 жылдары Шотландия қалаларына орнатыла бастады, Эдинбургтен бастап. Он бесінші ғасырда оқ-дәрі қару-жарағы қала архитектурасының мәнін түбегейлі өзгертті. Қазіргі қалалар жаңа қаруларды пайдалануға мүмкіндік беру үшін "кілт тесігі" қару порттарын, қаруларды орнату платформаларын және бомбалауға қарсы тұру үшін бейімделген қабырғаларды қосу арқылы бейімделді. 1460 жылы салынған Кирккалдидегі Равенскрейг, британ аралдарындағы артиллерия бекінісі ретінде салынған алғашқы қала болып саналады, онда пушканың атысына жақсы төтеп бере алатын және артиллерия орнатылатын "D пішіндес" бастиондар бар. Ол сондай-ақ материктік Еуропада кең таралған "хат жәшігі" қару порттарын қолданды, бірақ Англияда сирек кездеседі, олар патшалық бойынша тез таралды. Шотландия сонымен қатар Крейгнетхан қамалында салынғандай, қала орларының жаңа капонирлік дизайнын қабылдауда да көшбасшы болды.
Castles, in the sense of a fortified residence of a lord or noble, arrived in Scotland as a consequence of the centralising of royal authority in the twelfth century. Prior to the 1120s there is very little evidence of castles having existed in Scotland, which had remained less politically centralised than in England with the north still ruled by the kings of Norway. David I of Scotland (r. 1124–53) spent time at the court of Henry I of England, becoming Earl of Huntingdon, and returned to Scotland with the intention of extending royal power across the country and modernising Scotland's military technology, including the introduction of castles. The Scottish king encouraged Norman and French nobles to settle in Scotland, introducing a feudal mode of landholding and the use of castles as a way of controlling the contested Scottish Lowlands. These were primarily wooden motte and bailey constructions, of a raised mount or motte, surmounted by a wooden tower and a larger adjacent enclosure or bailey, both usually surrounded by a fosse (a ditch) and palisade, and connected by a wooden bridge. They varied in size from the very large, such as the Bass of Inverurie, to more modest designs like Balmaclellan. In England many of these constructions were converted into stone "keep and bailey" castles in the twelfth century, but in Scotland most of those that were in continued occupation became stone castles of "enceinte" from the thirteenth century, with a high embattled curtain wall. The need for thick and high walls for defence forced the use of economic building methods, often continuing the Scottish tradition of dry stone rubble building, which were then covered with a lime render, or harled for weatherproofing and a uniform appearance. In addition to the baronial castles there were royal castles, often larger and providing defence, lodging for the itinerant Scottish court and a local administrative center. By 1200 these included fortifications at Ayr and Berwick. In Scotland Alexander II (r. 1198–1249) and Alexander III (1241–86) undertook a number of castle building projects in the modern style. Alexander III's early death sparked conflict in Scotland and English intervention under Edward I in 1296. The resulting Wars of Independence brought this phase of castle building to an end and began a new phase of siege warfare. Subsequent English sieges, such as the attacks on Bothwell and Stirling, again used considerable resources including giant siege engines and extensive teams of miners and masons. As a result, Robert the Bruce (r. 1306–29) adopted a policy of castle destruction (known as slighting), rather than allow fortresses to be easily retaken and then held by the English, beginning with his own castles at Ayr and Dumfries, and including Roxburgh and Edinburgh. After the Wars of Independence, new castles began to be built, often on a grander scale as "livery and maintenance" castles, to house retained troops, like Tantallon, Lothian and Doune near Stirling, rebuilt for Robert Stewart, Duke of Albany in the fourteenth century. The new technology began to be installed in Scottish castles by the 1380s, beginning with Edinburgh. In the fifteenth century, gunpowder weaponry fundamentally altered the nature of castle architecture. Existing castles were adapted to allow the use of the new weapons by the incorporation of "keyhole" gun ports, platforms to mount guns and walls that were adapted to resist bombardment. Ravenscraig, Kirkcaldy, begun about 1460, is probably the first castle in the British Isles to be built as an artillery fort, incorporating "D shape" bastions that would better resist cannon fire and on which artillery could be mounted. It also used "letter box" gun ports, common in mainland Europe, although rarer in England, they rapidly spread across the kingdom. Scotland also led the way in adopting the new caponier design for castle ditches, as constructed at Craignethan Castle.
Таурат үйлер
Шотландияда ақсүйектер салған соңғы ортағасырлық бекіністердің ең көп саны, шамамен 800, мұнаралы үй стилінде салынған. Шотландияның оңтүстігіндегі мұнаралы үйлердің кіші нұсқалары пил мұнаралары немесе пеле үйлері деп аталды. Мұнаралы үйлердің қорғанысы негізінен шағын шабуыл жасаушы топтардан қорғануға бағытталған және ұйымдасқан әскери шабуылға күшті қарсылық көрсету үшін емес еді. Осы себепті тарихшы Стюарт Рид оларды "қорғанысты емес, қорғалатын" деп сипаттаған. Олар әдетте биік, төртбұрышты, тастан салынған, тісті қабырғалы ғимараттар болды. Көбінесе олар бармкин немесе баунмен қоршалған, ол құнды малдарды қауіпсіз сақтауға арналған, бірақ міндетті түрде қорғанысқа емес, қабырғалы аула болды. Олар XIV ғасырдан бастап Англиямен шекараның екі жағында да кеңінен салынды. Джеймс IV (1488–1513) 1494 жылы Аралдардың иелігінен айырылғаннан кейін, бүкіл аймақта мұнара салудың жаңа толқыны пайда болды. Шотландия қалаларында да бірнеше мұнаралар салынды. Шағын жер иелері мен шаруалар үшін бастил үйі – мұнаралы үй мен бармкиннің функцияларын біріктіретін бекіністі үйдің бір түрі болды. Олар әдетте екі қабатты үйлер болатын, бірінші қабат мал айдап кіргізілетін қора ретінде пайдаланылса, жоғарғы қабатқа тек алынып тасталатын баспалдақпен ғана жетуге болады. Олардың көпшілігі шекараға жақын жерде орналасқан және XVI ғасырдың басында салынған.
The largest number of late Medieval fortifications in Scotland built by nobles, about 800, were of the tower house design. Smaller versions of tower houses in southern Scotland were known as peel towers, or pele houses. The defences of tower houses were primarily aimed to provide protection against smaller raiding parties and were not intended to put up significant opposition to an organised military assault. This has led historian Stuart Reid to characterise them as "defensible rather than defensive". They were typically a tall, square, stone built, crenelated building. They were often also surrounded by a barmkyn or bawn, a walled courtyard designed to hold valuable animals securely, but not necessarily intended for serious defence. They were built extensively on both sides of the border with England from the fourteenth century. James IV's (1488–1513) forfeiture of the Lordship of the Isles in 1494 led to an additional burst of tower building across the region. A number were also built in Scottish towns. An option for small landholders and farmers was the bastle house, a form of fortified house that combined the functions of a tower house and a barmkyn. They were usually two storey houses with the ground floor acting as a byre into which animals could be driven, while the living space on the upper floor could only be reached by a removable ladder. Most are within of the border and were built around the turn of the sixteenth century.
Қайта өрлеу дәуіріндегі сарайлар
Патша сарайларының кеңсалыны мен қайта жаңартылуы Яков III (1460–88 жж.) тұсында басталып, Яков IV тұсында қарқын алды, ал Яков V (1513–42 жж.) тұсында ең жоғары деңгейге жетті. Олар маңызды жерлерді тартып алу сияқты бірегей кірістерді өздерінің билігін орнату үшін пайдаланды, оның ішінде қамалдарды кеңейту және өзгерту арқылы патшалықтарында әртүрлі жолдармен күшін нығайтты. Бұл жұмыстар Ренессанс стилінің әсерін тікелей көрсетеді. Линлитгоу алғаш рет Яков I тұсында, жұмыс шебері Джон де Уолтон басшылығымен салынды және 1429 жылдан бастап елде алғаш рет «сарай» деп аталды. Яков III тұсында ол кеңейтіліп, классикалық симметрияны және нео-шаһаршылық бейнелерді біріктіретін, итальяндық синьориалды сарайға (palatium ad moden castri – қамал стиліндегі сарай) ұқсас, сәнді төртбұрышты, мұнаралы итальяндық сарайға айналды. Сыртқы қабырғасын әсемдеу үшін арлинг қолданылды, бұл оған таза, итальяндық көрініс берді. IV Яков тұсында итальяндық шеберлер жұмыс істегендігі туралы мәліметтер бар, оның тұсында Линлитгоу аяқталды және басқа сарайлар итальяндық пропорциялармен қайта салынды. Архитектура тарихшысы Джон Данбардың айтуынша, бұл «Британиядағы Ренессанс стиліндегі біртұтас дизайнның алғашқы мысалдары» болды. Архитектуралық бағыттың өзгеруі саяси одақтардың өзгеруін көрсетті, өйткені V Яков өзінің билігі кезінде Франциямен тығыз одақ құрды. 1536 жылы Мадлен де Валуаға үйлену үшін Францияға барғанда ол француздық Ренессанс стиліндегі құрылыстармен танысты. Оның екінші некесі, Мари де Гизбен, ұзақ мерзімді байланыстар мен ықпалға әкелген болуы мүмкін. Оның билік ету кезеңіндегі жұмыстар негізінен Англияда VIII Генрих тұсында қабылданған аралдық стильді елемеді және Линлитгоудағы кеңсалынымен басталып, еуропалық стильді қабылдады. Мұнан кейін Холируд, Фолкленд, Стирлинг және Эдинбургте қайта құрылыс жүргізілді.
An extensive building and rebuilding of royal palaces probably began under James III (r. 1460–88) and accelerated under James IV, reaching its peak under James V (r. 1513–42). They used exceptional one off revenues, such as the forfeiture of key lands, to establish their power across their kingdom in various ways including constructing grander castles by extending and modifying existing fortifications. These works have been seen as directly reflecting the influence of Renaissance styles. Linlithgow was first constructed under James I, under the direction of master of work John de Waltoun and was referred to as a palace, apparently the first use of this term in the country, from 1429. This was extended under James III and began to correspond to a fashionable quadrangular, corner towered Italian signorial palace of a palatium ad moden castri (a castle style palace), combining classical symmetry with neo chivalric imagery and using harling to give them a clean, Italian appearance. There is evidence of Italian masons working for James IV, in whose reign Linlithgow was completed and other palaces were rebuilt with Italianate proportions. According to architectural historian John Dunbar, the results were the "earliest examples of coherent Renaissance design in Britain". The shift in architectural focus reflected changing political alliances, as James V had formed a close alliance with France during his reign. He encountered the French version of Renaissance building while visiting for his marriage to Madeleine of Valois in 1536 and his second marriage to Mary of Guise may have resulted in longer term connections and influences. Work from his reign largely disregarded the insular style adopted in England under Henry VIII and adopted forms that were recognisably European, beginning with the extensive work at Linlithgow. This was followed by re buildings at Holyrood, Falkland, Stirling and Edinburgh,
Бұл қамалдардың көп бөлігін қайта жаңартуды Финнарттың Джеймс Гамильтон (1495–1540 ж.ж.) жоспарлап, қаржыландырды, сонымен қатар ол Блэкнес қамалында, Ротсей қамалында, Кроуфорджоңдағы үйінде, Сент-Эндрюс соборының «Жаңа қонақүйінде» және Балмерино аббаттығында ауру Мадлен патшайым үшін жатақхана салды. Континенттік стильдерді сліптей көшірудің орнына, шотландтық сәулет өнерінің көп бөлігі бұл стильдердің элементтерін дәстүрлі жергілікті үлгілерге енгізіп, оларды шотландтық ерекшеліктері мен материалдарына (әсіресе тас пен арлингке) бейімдеді. Осыған ұқсас тақырыптар аристократтардың жеке үйлерінде де көрінеді, мысалы, Стирлингтегі Марс Уорк (1570 ж.ж.) және 1580 жылдары Ботуэлл графы үшін салынған Крайтон қамалы.
Much of this castle rebuilding was planned and financed by James Hamilton of Finnart (c. 1495–1540), in addition to his work at Blackness Castle, Rothesay Castle, the house at Crawfordjohn, the "New Inn" in the St Andrews Cathedral Priory and the lodging at Balmerino Abbey for the ailing Queen Madeleine. Rather than slavishly copying continental forms, most Scottish architecture incorporated elements of these styles into traditional local patterns, adapting them to Scottish idioms and materials (particularly stone and harl). Similar themes can be seen in the private houses of aristocrats, as in Mar's Wark, Stirling (c. 1570) and Crichton Castle, built for the Earl of Bothwell in 1580s.
XVI және XVII ғасырлар
1540 және 1550 жылдары француз интервенциясы кезінде, «Қатаң күш көрсету» аяқталғаннан кейін Шотландияға бірнеше жер қамалдары мен бұрынғы қамалдарға қосымшалар салынған қорғалған шекара берілді. Бұлардың ішінде Эдинбург, Стерлинг және Данбар қалаларында жеке бастиондар тұрғызылды. Шотландиядағы ең ірі жеке үйлердің ерекше стилі, кейін шотланд барондық стилі деп аталды, 1560 жылдар шамасында пайда болды. Ол, негізінен оқ-дәрілік қарулардың арқасында мәнділігін жоғалтқан ортағасырлық қамалдардың көптеген ерекшеліктерін сақтап қалды және Франциядан Шотландияға патшалық сарайлар салу үшін келген тас шеберлерінің ықпалында болуы мүмкін. Ол парапеттерімен, консольдерімен және бастиондарымен мұнаралы үйлер мен қабырғалы мұнараларды бейнеледі. 16-шы ғасырдың соңында ақсүйектер мен землевладельдер салған жаңа үйлер негізінен қорғану үшін емес, жайлылық үшін салынды, бірақ оларды көбінесе қамалдар деп атады. Олар дворяндықпен байланысты көптеген сыртқы ерекшеліктерін сақтап қалды, бірақ үлкенірек жоспармен салынды. Бұл классикалық түрде, мысалы, Коллистон қамалында (1583) және Клейпотс қамалында (1569–88) көрсетілгендей, мұнаралары бар тіктөртбұрышты блоктан тұратын «Z» жоспары болды. Кейбір қамалдар 18-шы ғасырға дейін де әскери мақсаттарда қолданыла берді. Эдинбург, Думбартон және Стерлинг корольдік қамалдары, сондай-ақ Дунстаффнаж, Дунолли, Блэкнесс және Рутвен қамалы практикалық бекіністер ретінде қолданыла берді. Мұнаралы үйлер 1640 жылдарға дейін салынып жатты. Жаңарудан кейін бекіністі мұнаралы үйлер сәннен шықты, бірақ Шотландия экономикасының нашар жағдайы соншалық болды, көптеген ірі мүліктер қарапайым қамалдардан гөрі үйлер ретінде пайдаланылып, қайта жаңартылды, ал көптеген үлкен мүліктер қарапайым үйлер ретінде пайдаланылып, жаңартылды. Епископ соғыстарында 1640 жылы Келісімшілерге қарсы патшаға адал болған, Каэрлаверк және Трейв сияқты қамалдар, тұруға жарамсыз ету үшін шатырлары бұзылып, қабырғалары қиратылды. Танталон 1651 жылы Оливер Кромвельдің әскеріне қарсы шотланд шабуылдары үшін база ретінде пайдаланылды. Нәтижесінде, ол Жаңа үлгідегі армияның қоршау машиналарымен қиратылып, соңғы мұнараларын жоғалтып, тұрғын үй болмай қалды. 1689 жылдан бастап Якобит көтерілістерінің тізбегі Шотландиядағы тәжге қауіп төндірді, бұл 1745 жылғы көтеріліспен аяқталды. Соғыстан кейін Коргафф және басқа да көптеген қамалдар Таулы аймақты күзетуге жіберілген әскерлерге казарма ретінде пайдаланылды. 19-шы ғасырда туризм кеңінен танымал болды, әдетте Эдинбургтен басталып, теміржол және кеме желісінің кеңеюіне байланысты солтүстікке екі аптаға дейін саяхаттады. Блэр қамалы танымал болды, бірақ Кавдор қамалы теміржол Форт-Уильямға жеткеннен кейін маршрутқа қосылды. Шотландия қамалдарына арналған нұсқаулықтар олардың тарихи орындары туралы толық ақпарат беруімен белгілі болды, көбінесе егжей-тегжейлі мәліметтер үшін романтикалық романдардың сюжеттерін пайдаланды. Шотландияда болған Сэр Уолтер Скотттың романдары Танталон сияқты бірнеше солтүстік қамалдарды танымал етті, ол 1808 жылғы «Мармион» поэмасында көрсетілген.
In the period of French intervention in the 1540s and 1550s, at the end of the Rough Wooing, Scotland was given a defended border of a series of earthwork forts and additions to existing castles. These included the erection of single bastions at Edinburgh, Stirling and Dunbar. The unique style of great private houses in Scotland, later known as Scots baronial, has been located in origin to the period of the 1560s. It kept many of the features of the high walled Medieval castles that had been largely made obsolete by gunpowder weapons and may have been influenced by the French masons brought to Scotland to work on royal palaces. It drew on the tower houses and peel towers, with their parapets, corbels, and bartizans. The new estate houses built from the late sixteenth century by nobles and lairds were primarily built for comfort, not for defence, although they were often called castles. They retained many of these external features which had become associated with nobility, but with a larger ground plan. This was classically a "Z plan" of a rectangular block with towers, as at Colliston Castle (1583) and Claypotts Castle (1569–88). Some castles continued to have modest military utility into the eighteenth century. The royal castles of Edinburgh, Dumbarton and Stirling, along with Dunstaffnage, Dunollie, Blackness and Ruthven Castle, continued in use as practical fortifications. Tower houses were being built up until the 1640s. After the Restoration the fortified tower house fell out of fashion, but the weak state of the Scottish economy was such that, while many larger properties were simply abandoned, the more modest castles continued to be used and adapted as houses, rather than rebuilt. In the Bishop's Wars castles that held out for the king against the Covenanters, including Caerlaverock and Threave in 1640, were slighted, with their roofs removed and walls breached to make them uninhabitable. Tantallon was used as a base for Scottish attacks on Oliver Cromwell's advancing army in 1651. As a result, it was pounded into submission by the New Model Army's siege train, losing its end towers and ceasing to be a residence from that point. The sequence of Jacobite risings from 1689 threatened the Crown in Scotland, culminating in the rebellion in 1745. In the aftermath of the conflict Corgaff and many others castles were used as barracks for the forces sent to garrison the Highlands. Tours became increasingly popular during the nineteenth century, usually starting at Edinburgh and then spending up to two weeks further north, taking advantage of the expanding rail and steamer network. Blair Castle remained popular, but additional castles joined the circuit, with Cawdor Castle becoming popular once the railway line reached north to Fort William. Scottish castle guidebooks became well known for providing long historical accounts of their sites, often drawing on the plots of Romantic novels for the details. Sir Walter Scott's novels set in Scotland popularised several northern castles, including Tantallon, which was featured in the poem Marmion (1808).
Готиканың қайта өркендеуі
Шотландияда XVIII ғасырдың соңы мен XIX ғасырдың басында Готикалық қайта жаңғыру қозғалысының бір бөлігі ретінде қамалдардың қайта жаңғыруы болды, жаңа үйлер салынды және бұрынғы ғимараттар Готикалық және шотланд бароникалық стильдерде қайта жаңғыртылды. 1746 жылдан бастап салынған және Уильям Адамның жобалауына үлес қосқан Инверарей қамалы мұнараларды қамтиды және қайта жаңғырған стильдегі алғашқы үйлердің бірі болып табылады. Оның ұлы Роберт Адамның осы стильдегі үйлері Бервикширдегі Меллерстейн мен Веддерберн, сондай-ақ Шығыс Лотиандағы Сетон үйін қамтиды, бірақ оны ең анық 1777 жылдан бастап Адам қайта жаңғыртқан Айрширдегі Кулзеан қамалында көруге болады. Бұл үйлер көбінесе шотланд бароникалық стилінің кейбір сыртқы элементтерін қамтитын дәстүрлі палладиандық стильдегі үйлер болды. Вальтер Скотттың Эбботтсфорд үйі 1816 жылдан бастап оның үшін қайта салынғандықтан, барондық стильдің заманауи қайта жаңғыруының үлгісі болды және он тоғызыншы ғасырдың басында қайта жаңғыруды қабылдауда маңызды рөл атқарды. XVI және XVII ғасырлардағы үйлерден алынған жалпы ерекшеліктерге қамал қақпалары, қақпалардың қақпақтары, тік мұнаралар және махиколяциялар кірді. Бұл стиль бүкіл Шотландияда танымал болды және Уильям Берн (1789–1870), Дэвид Брайс (1803–76), Эдвард Блор (1787–1879), Эдвард Калверт (1847–1914) және Роберт Стодарт Лоример (1864–1929) сияқты сәулетшілермен салыстырмалы түрде қарапайым тұрғын үйлерге, сондай-ақ Эдинбургтегі Кокберн көшесінің (1850 жылдардан бастап) және Стирлингтегі Ұлттық Уоллес ескерткішінің (1859–69) құрылысын қоса, қалалық жағдайларда қолданылды. Бальморал қамалын барондық сарай ретінде қайта жаңғырту және оны 1855 жылдан 1858 жылға дейін патшалық резиденция ретінде қабылдау осы стильдің танымалдылығын бекітті. Шотланд бароникалық архитекторлар жиі қолданыстағы қамалдарды «жақсартты»: 1838 жылы Уильям Плейфейр Флорс қамалын үлкен мұнаралар мен күмбездермен толықтырып қайта жаңғыртты. Бұл стиль оңтүстікке тарады және сәулетші Эдвард Блор Виндзордағы жұмысына шотланд бароникалық элементтер қосты.
In Scotland there was a revival of the castle in the late eighteenth and nineteenth centuries as part of the wider Gothic Revival movement, as new houses were built and existing buildings remodeled in the Gothic and Scots Baronial styles. Inveraray Castle, constructed from 1746 with design input from William Adam, displays the incorporation of turrets and is among the first houses in the revived style. His son Robert Adam's houses in this style included Mellerstain and Wedderburn in Berwickshire and Seton House in East Lothian, but it is most clearly seen at Culzean Castle, Ayrshire, remodelled by Adam from 1777. These were largely conventional Palladian style houses that incorporated some external features of the Scots baronial style. Important for the adoption of the revival in the early nineteenth century was Abbotsford House, the residence of Walter Scott. Re built for him from 1816, it became a model for the modern revival of the baronial style. Common features borrowed from sixteenth and seventeenth century houses included battlemented gateways, crow stepped gables, pointed turrets and machicolations. The style was popular across Scotland and was applied to many relatively modest dwellings by architects such as William Burn (1789–1870), David Bryce (1803–76), Edward Blore (1787–1879), Edward Calvert (c. 1847–1914) and Robert Stodart Lorimer (1864–1929) and in urban contexts, including the building of Cockburn Street in Edinburgh (from the 1850s) as well as the National Wallace Monument at Stirling (1859–69). The rebuilding of Balmoral Castle as a baronial palace and its adoption as a royal retreat from 1855 to 1858 confirmed the popularity of the style. Scots Baronial architects frequently "improved" existing castles: Floors Castle was transformed in 1838 by William Playfair who added grand turrets and cupolas. The style spread south and the architect Edward Blore added a Scots Baronial touch to his work at Windsor.
ХХ ғасырдан бүгінгі күнге дейін
Барондық стиль он тоғызыншы ғасырдың соңында өркендеді, ал жиырмасыншы ғасырда ірі үйлер салу маңыздылығын жоғалтты. Ол кейбір шет жақтағы үйлердің құрылысына әсерін тигізе берді, соның ішінде Эндрю Карнегиге (1899–1903) Росс пен Макбеттің қайта салған Скибо қамалын. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін құрылыс аясы тарылып, әлеуметтік өзгерістер ауылдық үйлер салуға кедергі келтірді. Заманауи және дәстүрлі элементтерді үйлестіретін Базил Спенстің 1936 жылғы Брутон Плейсі және Стирлингширдегі (2007) Гленскирли қамалы сияқты "қамалдардың" жекелеген мысалдары бар. Қалдықтарды қалпына келтіру жиырмасыншы ғасырдың басында басталды, мысалы, Муллдегі Дуарт қамалын жаңарту және Айлен Донанның аз ғана қабырға фрагменттерінен толық қайта құру. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін мұнаралы үйлерді жаңартуға қызығушылық артып, Оливер Хиллдің 1965 жылы Абердинширдегі Банф маңындағы Инчдревер қамалын қалпына келтіруі осының бір мысалы. Historic Scotland Шотландия қамалдарының қалпына келтірілуіне жеке инвестицияларды ынталандыру мақсатында "Шотландия қамалдары бастамасын" іске қосты, сондай-ақ қалпына келтіруге үміткерлердің тізімін жасады. Шотландиядағы қамалдардың көпшілігі, қираған немесе тұрғызылған, жеке меншікте, бірақ олардың көпшілігі уақыт-уақытпен жұртшылыққа ашық. Жиырмасыншы ғасырда көптеген ескі қамалдар мемлекеттік қамқорлыққа берілді және қазір 1991 жылы құрылған Historic Scotland агенттігінің жауапкершілігінде. Historic Scotland 300-ден астам мүлікті күзетеді, олардың барлығы жұртшылыққа қолжетімді, соның ішінде 65-ке жуық қамал бар. Олардың қатарында Эдинбург және Стирлинг сияқты Шотландияның ең танымал қамалдары, сондай-ақ көптеген мұнаралы үйлер мен қираған қамалдар бар. 1931 жылы құрылған Шотландияның Ұлттық қоры ХХ ғасырға дейін пайдаланылып келген Кулзеан және Крейгвар сияқты бірнеше ортағасырлық қамалдар мен шет жақтағы үйлерді күзетеді. Landmark Trust тарихи ғимараттарды демалыс үйлері ретінде қалпына келтіріп, басқарады, мысалы, Саддел қамалы, Парк қамалы және Рослин қамалы. Тағы да бірнеше қамалдар жергілікті билік өкілдерінің бақылауында, мысалы, Дандидегі Дадхоп қамалы, ал кейбіреулері ғимараттарды сақтау қоры және басқа да қайырымдылық ұйымдарымен, мысалы, Клэкманнанширдегі Саучи мұнарасы арқылы күтіледі.
The Baronial style peaked towards the end of the nineteenth century, and the building of large houses declined in importance in the twentieth century. It continued to influence the construction of some estate houses, including Skibo Castle, which was rebuilt for industrialist Andrew Carnegie (1899–1903) by Ross and Macbeth. There was a lull in building after the First World War, and social change undermined the construction of rural country houses. Isolated examples of "castles" include houses that combine modern and traditional elements, such as Basil Spence's Broughton Place (1936) and Glenskirlie Castle, Stirlingshire (2007). Restoration of castles began in the early twentieth century, with projects including the renovation of Duart Castle on Mull, and the complete reconstruction of Eilean Donan from a few fragments of masonry. The restoration movement grew after World War II with a fashion for renovating tower houses, including Oliver Hill's restoration of Inchdrewer Castle, near Banff in Aberdeenshire, in 1965. Historic Scotland have launched a "Scottish Castle Initiative" aimed at encouraging private investment in the restoration of Scotland's castles, including a register of potential restoration candidates. Most of Scotland's castles, whether ruined or occupied, remain in private ownership, though many are open to the public at least occasionally. During the twentieth century a number of older castles were transferred into the care of the state, and these are now the responsibility of Historic Scotland, which was created as an agency in 1991. Historic Scotland cares for over 300 properties – all of which are publicly accessible – including around 65 castles. These include some of Scotland's most famous castles including Edinburgh and Stirling, as well as numerous tower houses and ruined castles. The National Trust for Scotland (founded 1931) cares for several post Medieval castles and estate houses, including Culzean and Craigievar that were still in occupation until the twentieth century. The Landmark Trust restores and operates historic buildings as holiday homes, including Saddell Castle, Castle of Park and Roslin Castle. Several other castles are in the hands of local government, for example Dudhope Castle in Dundee, and some are maintained by building preservation trusts and other charitable bodies, for example Sauchie Tower, Clackmannanshire.