Fiat Dino (1966-1973) – спорттық автомобиль. Ferrari Dino V6 қозғалтқышы, гомологация талаптары, Formula 2 жарысы үшін жасалған. Тарихы мен ерекшеліктері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Fiat Dino (Type 135) – Fiat компаниясы 1966 жылдан 1973 жылға дейін шығарған алдыңғы қозғалтқышты, артқы жетектегі спорттық автомобиль. Dino деген ат Ferrari Dino V6 қозғалтқышын білдіреді, оны Fiat өндірді және Ferrari-ге Формула 2 жарыстары үшін қозғалтқышты тіркеуге қажетті көлемде өндіріс санын қамтамасыз ету үшін автомобильдерге орнатты.
The Fiat Dino (Type 135) was a front engine, rear wheel drive sports car produced by Fiat from 1966 to 1973. The Dino name refers to the Ferrari Dino V6 engine, produced by Fiat and installed in the cars to achieve the production numbers sufficient for Ferrari to homologate the engine for Formula 2 racing.
Өмірбаян
Дино жол көліктері Энцо Ферраридің Формула 2 жарыс машиналарын үшін V6 қозғалтқышын гомологациялау қажеттілігінен туындады. 1965 жылы FIA Халықаралық Спорт Комиссиясы 1967 жылғы маусым үшін жаңа ережелерді жасады. F2 қозғалтқыштарында алты цилиндрден аспауы және GT класына гомологацияланған, сондай-ақ 12 ай ішінде кемінде 500 данасы өндірілген жол көлігінен алынуы тиіс болды. Ұзын дөңгелек базасы бар 2+2 купе нұсқасы 1967 жылғы наурыз айында Женева автосалонында бірнеше айдан кейін таныстырылды. Екі кузовтың пішіндері мүлдем әртүрлі болды, себебі оларды Fiat үшін екі бөлек кузов жасаушылар жасаған: Spider – Pininfarina, ал Coupé – Bertone, оны 1963 жылы Джорджетто Джуджаро эскизденген, ал ол Ghia-ға кеткеннен кейін Марчелло Гандини аяқтаған. Қызығы, Spider-дің типтік мақұлдамасы оны 2+1 орындық деп көрсетті. V6 енді қуаттырақ болды және бұрынғы жеңіл қорытпалы қозғалтқыш блогының орнына шойын блок қолданылды; дәл осы қозғалтқыш Dino 246 GT-ге орнатылды, Ferrari-дің 206-ның жаңартылған нұсқасы. Алғашқы Dino-да жапырақты серіппелермен және 4 амортизатормен жабдықталған қатты ось болса, 2.4 литрлік машиналар Fiat 130-нан алынған 2 амортизатормен тәуелсіз артқы серіппелерді пайдаланды. Қозғалтқыш қуаты мен абсолютті жылдамдықтан гөрі, үлкен көлемнің ең маңызды салдары – төменгі айналымдарда қол жетімді айналым моментінің айтарлықтай артуы болды; Dino 2400 әлдеқайда жақсы динамикалық сипаттамаларға ие болды және тіпті қалалық қозғалыста да ыңғайлырақ болды. Автокөліктің басқару қабілетін және қауіпсіздігін жақсарту үшін тағы да өзгерістер енгізілді: үлкен диаметрлі әрі қарайтын муфта, жаңа ZF қоробкасы, өзгертілген беріліс қатынастары, кеңірек Pirelli Cinturato шиналары, сондай-ақ үлкен тежегіш дискілер мен калиперлер. Косметикалық өзгерістер салыстырмалы түрде шағын болды. Екі модель де енді "Dino 2400" деген атаумен белгіленді. Купеде ортасында Fiat логотипі бар бұрынғы күміс ұялы тордың орнына жаңа қара тор және капоттың безендірілген белгісі орнатылды. Дөңгелектердің бөлігі, алдыңғы қанаттардағы желдеткіштер және кабинаның желдеткіш тежегіштері сияқты көптеген бөлшектер хромнан матовый қараға өзгертілді – соңғылары бүйірлік терезелерден артқы терезеге көшірілді. Артқы жарықтар да өзгертілді. Spider-де де екі көлденең хромды жолағы бар жаңа тор, дөңгелектерді бұрап алудың орнына бес бұрандалы дөңгелектер, сондай-ақ резеңке жалаты бар жаңа бамперлер болды. Ішкі жағынан тек купеде ғана толыққанды жаңа панель және жаңа матадан жасалған орындықтар, опция ретінде былғарыдан жасалған орындықтар орнатылды; купеде алдыңғы орындықтардың бассүйектері стандартты, ал Spider-де опция ретінде ұсынылды.
The Dino road cars came to be because of Enzo Ferrari's need to homologate a V6 engine for Formula 2 racing cars. In 1965 the Commission Sportive Internationale de la FIA had drawn up new rules, to be enacted for the 1967 season. F2 engines were required to have no more than six cylinders, and to be derived from a production engine, from a road car homologated in the GT class and produced in at least 500 examples within 12 months. a 2+2 Coupé version, built on a longer wheelbase, bowed a few months later at the Geneva Motor Show in March 1967. The two bodies showed very different lines, as they had been designed and were manufactured for Fiat by two different coachbuilders: the Spider by Pininfarina, and the Coupé by Bertone—where it had been sketched out by Giorgetto Giugiaro in 1963 and finished after his departure to Ghia by his replacement, Marcello Gandini. Curiously the Spider type approval identified it as a 2+1 seater. The V6 now put out , and used a cast iron instead of the previous light alloy engine block; the same engine was installed on the Dino 246 GT, Ferrari's evolution of the 206. Whereas the original Dino was equipped with a rigid axle suspended by leaf springs and 4 shock absorbers, 2.4 litre cars used a coil sprung independent rear suspension with 2 shock absorbers derived from the Fiat 130. Rather than engine power and absolute speed, the most important consequence of the larger displacement was a marked increase in torque, available at lower engine speeds; the Dino 2400 had much better pickup, and it was found more usable, even in city traffic. Other modifications went on to improve the car's drivability and safety: larger diameter clutch, new dogleg ZF gearbox with revised gear ratios, wider section Pirelli Cinturato tyres, and upsized brake discs and callipers. Cosmetic changes were comparatively minor. Both models were now badged "Dino 2400". On the coupé the previous silver honeycomb grille with the round Fiat logo on its centre had been replaced by a new black grille and a bonnet badge. A host of details were changed from chrome to matte black, namely part of the wheels, the vents on the front wings and the cabin ventilation outlets—the latter moved from next to the side windows to the rear window. At the rear there were different tail lights. The spider also sported a new grille with two horizontal chrome bars, five bolt instead of knock off wheels, as well as a new bumpers with rubber strips. Inside only the coupé received an entirely redesigned dashboard and new cloth seats, with optional leather seat upholstery; front seat headrests were standard on the coupé and optional on the spider.
Сипаттамалар
Fiat Dino купесі толық болаттан жасалған бір корпусты құрылымды қолданды. Спайдердің багаж қақпағы алюминийден жасалған. Вакуумдық күштендіргішпен жұмыс істейтін екі контурлы тежегіш жүйесі төрт дөңгелекті дискілік тежегіштермен жабдықталған. Dino 2400-дің жаңартылған Girling тежегіштері De Tomaso Pantera және Lamborghini Miura сияқты спорттық автомобильдермен ортақ болды. Рульдік басқару француздық Gemmer компаниясының құрт және ролик типті механизмімен жүзеге асырылды.
The Fiat Dino coupe used an all steel unibody construction. The Spider had an aluminum trunk lid. The dual circuit braking system with vacuum servo operated on four wheel disc brakes. The upgraded Girling brakes of the Dino 2400 were shared with sports cars like the De Tomaso Pantera and Lamborghini Miura. Steering was of the worm and roller type by French manufacturer Gemmer.
Күші жойылды
Алдыңғы аспа екі тіректі сүйек түрінде болды. Жоғарғы тіректі сүйек – штампталған болаттан жасалған басқару қолшабынан, ал төменгісі – штампталған болаттан жасалған иілімнен және реттелетін алдыңғы радиустық таяқтан тұрды. Коаксиалды серіппелі пружиналар мен гидравликалық амортизаторлар жоғарғы тіректі сүйекке бекітілді; роллге қарсы құбыр орнатылды. 2.0 литрлік автомобильдерде артқы аспа жартылай эллипстік серіппелерден (торшонға бір жапырақ, купеге екі жапырақ) және әр жағында екі гидравликалық амортизатордан тұрды. Ол әр жағындағы бойлық реакциялық тіреумен орналастырылды, алдыңғы жағы оське, ал артқы жағы серіппе жапырағының бекіту нүктесіне жалғастырылды. 2.4 литрлік автомобильдерде тәуелсіз артқы аспа әр жағынан ұзын көлбеу штампталған болаттан жасалған иілімнен (серіппе орны бар) және дифференциалды қолдайтын көлденең иілімге бекітілген; серіппелі пружиналар, бір гидравликалық амортизатор және роллге қарсы құбыр болды.
Front suspension was of the double wishbone type. The upper wishbone consisted of a stamped steel control arm, the lower one of a stamped steel link and an adjustable forward radius rod. Coaxial coil springs and hydraulic dampers were attached to the upper wishbone; an anti roll bar was fitted. On 2.0 litre cars, the rear suspension consisted of a rigid axle on semi elliptic springs (single leaf on the spider, two leaf on the coupé) and twin hydraulic dampers on each side. It was located by a longitudinal reaction strut on each side, linked to the axle at the front and to the aft leaf spring attachment point at the rear. On 2.4 litre cars, the independent rear suspension consisted on each side of a long oblique stamped steel link (incorporating the spring seat) and a transverse link, attached to the same crossmember which supported the differential; there were coil springs, single hydraulic dampers and an anti roll bar.
Қозғалтқыштар
Дино V6 қозғалтқыштарының ерекшелігі – цилиндрлер арасындағы 65° бұрыш, әдеттегі 60° емес. Газ алмасу механизмі екі тізбекті жетекпен басқарылатын жоғары орналасқан екі құлақшалы вал және 12 клапаннан тұрды. Екі қозғалтқыш үшін де сығымдалу қатынасы 9:1 болды. Отын жеткізілуі үш екі камералы төмен орналасқан Вебер карбюраторлары арқылы жүзеге асырылды, әдетте 2.0 литрлік автомобильдерде 40 DCN 14, ал 2.4 литрлік автомобильдерде 40 DCNF 12. 2.0 литрлік V6 қозғалтқышының диаметрі және поршеньнің жылжуы сәйкесінше 1,986.6 см³ көлемді құрады. Қозғалтқыш блогы қорытпадан жасалған, ал ішкі беттері арнайы құйма темірден жасалған ылғал цилиндр қаптамаларымен жабдықталған; цилиндрлердің бас жағы да алюминийден жасалған, құйма темірден жасалған клапан ұяларымен және жарты шарлы жану камераларымен. 1968 жылы 2.0 литрлік Fiat Dino стандартты жабдық ретінде электрондық тұтануды алған алғашқы автомобиль болды. Magneti Marelli компаниясы жоғары айналымды Dino V6 қозғалтқышы үшін арнайы Dinoplex C электронды сыйымдылықты разрядтау тұтану жүйесін әзірледі. Көрсеткіштері әсерлі болды, 0-60 миль/сағ жылдамдыққа 8 секундтан кем уақытта жететін. Алғашқы Dino модельдері кейіннен Dinoplex C тұтану жүйесімен жабдықталды. Оның басты міндеті – қалалық режимде тұтандыру шамдарының тозуын болдырмау. 2.4 литрлік V6 қозғалтқышының диаметрі және поршеньнің жылжуы сәйкесінше 2,418 см³ көлемді құрады. Жаңадан құрылған қозғалтқыш блогы құйма темірден жасалды. Модель Түрі Конфигурация Көлемі Қуаты Моменті Ең жоғары жылдамдық Dino 135 B.000 DOHC 12v 65° V6 алюминий блогы 7,200 айналымда 6,000 айналымда Купе: Spider: Dino 2400 135 G.000 DOHC 12v 65° V6 құйма темір блогы 6,600 айналымда 4,600 айналымда Купе: Spider:
A peculiarity of Dino V6 engines was a 65° angle between the cylinder banks, instead of the usual 60°. The valvetrain consisted of 12 poppet valves timed by two chain driven overhead camshafts. Compression ratio was 9:1 on both engines. Fuel was delivered via three twin choke downdraught Weber Carburetors, normally 40 DCN 14 on 2.0 cars and 40 DCNF 12 on 2.4 cars. The 2.0 litre V6 had bore and stroke respectively of and , for a total displacement of 1,986.6 cc. The engine block was alloy, with inserted special cast iron wet cylinder liners; cylinder heads were aluminium as well, with cast iron valve seats and hemispherical combustion chambers. In 1968 the 2.0 litre Fiat Dino became the first car to have electronic ignition as standard. The Dinoplex C electronic capacitive discharge ignition was developed by Magneti Marelli expressly for the high revving Dino V6 engine. Performance was impressive, with a 0–60 mph time of less than 8 seconds. Early Dino's were later on equipped with the Dinoplex C ignition. Its primary function was to prevent fouling of the sparkplugs in town use. The 2.4 litre V6 had bore and stroke respectively of and , for a total displacement of 2,418 cc. The redesigned engine block was cast iron. Model Type Configuration Displacement Power Torque Top speed Dino 135 B.000 DOHC 12v 65° V6aluminium block at 7,200 rpm at 6,000 rpm Coupé: Spider: Dino 2400 135 G.000 DOHC 12v 65° V6cast iron block at 6,600 rpm at 4,600 rpm Coupé: Spider:
Беріліс
Екі сериядағы автомобильдердің екеуі де толық синхронизацияланған 5 жылдамдықты қолмен беріліс қорабын, гидравликалық бір дискілі құрғақ муфтаны (2400 модельінде үлкендетілген) және шектеулі сырғанау дифференциалын пайдаланды. Екі литрлік "Дино" Fiat компаниясының өзі жасаған беріліс қорабын қолданды. 2400 модельінде бұл ZF компаниясынан алынған S5 18/3 тісті беріліс қорабына ауыстырылды, осындай беріліс қорабы Fiat 130 және басқа да өндірушілердің автомобильдерінде де қолданылды.
Both series cars used an all synchromesh 5 speed manual transmission, with an hydraulic single plate dry clutch (up sized on the 2400), and a limited slip differential. Two litre Dinos used a transmission of Fiat's own design. This was changed on the 2400 to a ZF sourced S5 18/3 dog leg gearbox, the same found on the Fiat 130 as well as on other manufacturers' cars.
Автоспорт
Fiat Dino ешқашан ресми түрде жарысқа қатыспады, және жеке жүргізушілермен сирек кездесті. Бір маңызды қатысу 1968 жылғы Ле-Манның 24 сағаттық жарысында болды, онда француздық Fiat Abarth импорттаушысы спорттық прототиптер класында екі литрлік Spider көлігін ұсынды. Марсель Мартин, Жан Андре Месанж және Хубер Рош басқарған бұл көлік жарысты жалпы есеп бойынша 18-орында аяқтады. Бір жыл өткен соң, 1968 жылғы Женева автосалонында Pininfarina Dino Spider шассиіне негізделген, арнайы кузовты Fiat Dino Ginevra berlinetta-сын таныстырды. Екі концепт те Паоло Мартиннің жобасы бойынша жасалған.
The Fiat Dino was never raced officially, and only seldom by privateer drivers. The one notable participation was at the 1968 24 Hours of Le Mans, where a two litre Spider was entered by the French Fiat Abarth importer in the sports prototype class. Driven by Marcel Martin, Jean André Mesange and Hubert Roche, it finished the race 18th overall. A year later, at the 1968 Geneva Motor Show Pininfarina showcased the Fiat Dino Ginevra, a specially bodied berlinetta based on Dino Spider mechanicals. Both concepts were designed by Paolo Martin.