Кіріспе

Айналасынан қарама-қарсы 12 цилиндрлі поршеньді қозғалтқыш

Айналасынан қарама-қарсы 12 цилиндрлі қозғалтқыш, сондай-ақ жазық 12 цилиндрлі қозғалтқыш деп те аталады, – орталық коленвалдың әр жағында алты цилиндрден орналасқан 12 цилиндрлі поршеньді қозғалтқыш. Жазық 12 цилиндрлі қозғалтқыштар V12 қозғалтқыштарына қарағанда сирек кездеседі, бірақ олар 1960 және 1970 жылдары түрлі жарыс машиналарынң құрамында, ал 1973 жылдан 1996 жылға дейін Ferrari жол машиналарынң ортаға орналасқан қозғалтқыштарында қолданылған.

Дизайн

Көптеген жалпақ екі, төрт және алты цилиндрлі қозғалтқыштардан өзгеше, жалпақ он екі цилиндрлі қозғалтқыштар көбінесе 180 градустық V тәрізді қозғалтқыштың коленвал конфигурациясын пайдаланады. Әрбір поршеньнің жеке кранкпині болатын боксерлік қозғалтқыш конструкциясының орнына, жалпақ он екі цилиндрлі қозғалтқыштарда поршеньдердің әр жұбы бір кранкпинмен бөліседі, сондықтан олар жалпақ, бірақ шынайы боксерлік емес. V12 қозғалтқышымен салыстырғанда, жалпақ он екі цилиндрлі қозғалтқыштарда ауырлық центрі төмендеу болады, бірақ жалпақ он екі цилиндрлі қозғалтқыштар кең болғандықтан, олар көбінесе алдыңғы моторлы автомобильдерде қолданылмайды.

Формула бірінші

Бірінші белгілі жазық он екі цилиндрлі қозғалтқышты Porsche компаниясы 1947 жылы тастап кетілген Cisitalia Grand Prix жарыс машинасы үшін жасады. Porsche Typ 360 деп аталатын қозғалтқыш турбонаддувталған және оның жұмыс көлемі болды. Бір қозғалтқыш жасалды және машинаның жоғары жылдамдығы сынақтан өтті, бірақ ол ешқашан жарысқа қатыспады. 1964–65 жылдары Ferrari 512 F1 бірнеше Формула 1 жарысына қатысты. 512 F1 жазық он екі цилиндрлі қозғалтқышпен жабдықталған және оның негізінде жасалған V8 қозғалтқышы бар Ferrari 158 машинасымен бірге жарысты. Ferrari 1970 жылы жазық он екі цилиндрлі қозғалтқыштарды пайдалануға қайта оралды, осы кезде Ferrari 312B алдыңғы моделінде қолданылған V12 қозғалтқышынан өтті. Оның ізбасары Ferrari 312T 1975 жылы ұсынылды және 1975 жылдан 1979 жылға дейін Формула 1 конструкторлар чемпионатында жеңіске жетті. Ferrari 312T-тің табысы басқа Формула 1 командаларын 1979 жылғы Alfa Romeo 177 сияқты жазық он екі цилиндрлі қозғалтқыштар жасауға итермеледі. 1990 жылы Subaru 1235 жазық он екі цилиндрлі қозғалтқышы Subaru-ның Формула 1-де қозғалтқыш өндірушісі ретінде бәсекелесуге жасаған сәтсіз әрекеті үшін жасалды.

Спорттық автокөлік жарыстары

1969 жылы Porsche 917 спорттық прототиптік жарыс машинасы ауамен салқындатылатын 12 цилиндрлі қозғалтқышты ұсынды. Бұл 12 цилиндрлі қозғалтқыш бұрынғы 8 цилиндрлі қозғалтқышқа негізделген, бірақ 8 цилиндрліде қолданылған боксерлік конфигурация орнына V12 коленвал конфигурациясын пайдаланды. Porsche 917-нің үстемдігі, мүмкін, Ferrari-ге әсер еткен болуы мүмкін, себебі олар V12 қозғалтқыштарынан бастап Ferrari 312 PB үшін (боксерлік конфигурацияны қолдана отырып) 12 цилиндрлі қозғалтқыштарға ауысты, ол 1971 жылдан 1973 жылға дейін жарысты. Alfa Romeo да 1973-1976 жылдардағы Alfa Romeo 33TT12 және Alfa Romeo 33SC12 спорттық прототиптік жарыс машиналарын жасауда 12 цилиндрлі қозғалтқыштарды қолданды. 1991 жылғы спорттық прототиптік жарыстар санатында Mercedes Benz екі турбо V8 қозғалтқышынан Mercedes Benz C291 жарыс машинасы үшін табиғи аспирациялық 12 цилиндрлі қозғалтқышқа ауысты. Бұл қозғалтқышта цилиндр басының конструкциясы қолданылды, онда шығару тесіктері әдеттегідей (қозғалтқыштың үстінде, жоғары қарай) орналасқан. Ал енгізу тесіктері сіңіру және шығару біліктерінің арасында, тұтандыру шамдарының үстінде, тік осіден сыртқа қарай бұрышпен орналасқан. Бұл қозғалтқышты шассиге төмен орнатуға мүмкіндік берді. C291 сәтті болмады және Mercedes 1991 жылғы маусымнан кейін спорттық прототиптік жарыстардан бас тартты.

Сериалдық автомобильдер

1973 жылдан 1996 жылға дейін Ferrari әртүрлі өндіріс үлгілерінде жазық он екі цилиндрлі қозғалтқыштарды қолданды: 1973–1976 жылғы Ferrari 365 GT/4 BB, 1976–1981 жылғы Ferrari 512 BB, 1981–1984 жылғы Ferrari 512 BBi, 1984–1991 жылғы Ferrari Testarossa, 1991–1994 жылғы Ferrari 512 TR және 1994–1996 жылғы Ferrari F512 M.

Басқа қолданыстар

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық Covenanter танкісі Meadows D. A. V flat 12, 340 а.к. (250 кВт) қуаттылықтағы қозғалтқышпен, ал Churchill танкісі 350 а.к. (261 кВт) Bedford flat 12 қозғалтқышымен жабдықталды. 1950 жылдары тағы бір әскери техника ретінде Panhard EBR бронеавтомобильдері қолданылды. 1940 жылдары АҚШ-тағы Franklin Engine Company O 805 2 деп аталған 12 цилиндрлі ұшақ қозғалтқышын өндірді.