Кіріспе

Бұрынғы жабық арена, Флорида штаты, Орландо қаласы, АҚШ. Оның ізбасары бұрын Amway Center деп белгілі болған.

Amway Arena (алғашқыда Орландо Арена, кейін TD Waterhouse Centre деп аталған) Флорида штатының Орландо қаласында орналасқан жабық арена болды. Ол Орландо қаласының орталық бөлігіндегі спорт және ойын-сауық кешені – Орландо Centroplex-тің бір бөлігі еді. Арена НБА-ның «Орландо Мэджик» және NLL-дің «Орландо Титанс» командаларының бұрынғы үйі болды. Сонымен қатар, Халықаралық хоккей лигасының «Орландо Солар Беарз» және Арена Футбол лигасының «Орландо Предеторз» командалары да осы аренада ойнаған. Аренада көптеген кіші лига спорт командаларымен қатар, түрлі концерттер және басқа да іс-шаралар ұйымдастырылды, мысалы, Dew Action Sports Tour аясындағы PlayStation Pro жарысы және Ringling Brothers және Barnum and Bailey циркі жыл сайын өткізілді. Amway Arena 2010 жылы жабылып, 2012 жылы сөйілді.

Тарих

Орландо қаласы NBA франшизасы туралы әңгіме басталардың алдында-ақ қала орталығында аренаны құруды қалаған. Вест Ливингстон көшесіндегі арена орны 1983 жылдың желтоқсанында мақұлданды, сол кезде концерттер мен басқа да ірі шаралар қала орталығынан бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан Ориндж округінің конгресс орталығында өткізілетін. Арена салынса, конгресс орталығы қаржы жоғалтады деген алаңдаушылыққа байланысты қаржыландыру мәселелері бойынша жүргізілген талқылаулар жобаны бірнеше жылға кейінге жылдырды, себебі арена бұрын конгресс орталығында өткізілген көптеген шаралар үшін тиімдірек орын болар еді. 1985 жылдың соңында қала мен округ аренаның ашылуын онжылдықтың соңына дейін кейінге шегеруге келісіп, қаржыландыру жоспарына қол қойды (егер округ келіспесе), осылайша ол конгресс орталығымен бәсекелеспейді. Жоспарланған алаң бастапқы жоспардан 50%-ға ұлғайып, Дот көлінен оңтүстікке қарай үш қосымша блокты қамтыды. 1986 жылы Орландоға NBA франшизасын әкелуге күш жиналып, бас менеджер Пэт Уильямс лиганың кеңейтуді мақұлдауы үшін құрылысы жүріп жатқан аренаның маңызды екенін түсінді. Аренаның маңыздылығын ескере отырып, қала мемлекеттік және аймақтық жоспарлаушыларға оның аймаққа тигізер әсерін зерттеуді тапсырғанша, құрылыс жұмыстарын бастауға рұқсат берді. 1987 жылдың қаңтарында құрылыс басталды, ал NBA басқармасы Орландоны лигаға қабылдау туралы соңғы шешімін қабылдауға төрт ай қалғанда. Құрылыс 1989 жылы 110 миллион долларға (2020 жылғы бағамен 2 099 903,23 доллар) аяқталды – толығымен мемлекеттік қаржыға. Арена 1989 жылдың 29 қаңтарында ресми түрде ашылды, лента кесу рәсімі және Orlando Magic Dancers және Curly Neal қатысқан ашық есік күні өтті. 1991 жылы Performance Magazine журналы оны «Жыл аренасы» деп таныды. Сондай-ақ, ол Pollstar Concert Industry Awards жүлдесінде «Үшінші жабық концерттер үшін ең жақсы орын» номинациясына ие болды. Аренаның дизайны жақын атмосфераны қамтамасыз етті. Төменгі және жоғарғы қатардағы орындықтар шамамен 50/50 арақатынаста бөлінгендіктен, жоғарғы қатардағы көрермендер де еденге салыстырмалы түрде жақын болды, ал люкс орындары төбеге жақын орналасқан. Арена бастапқыда 15 291 орындыққа ие болды, бірақ 1994 және 1995 жылдар арасында барлық бастапқы орындықтар тар орындықтарға ауыстырылды, нәтижесінде сыйымдылығы 2000-нан астам орынға ұлғайып, 17 519-ға жетті.

Атау беру

Аренаның өмір бойында "О Ренна" деген лақап атымен белгілі болды. Ол ресми түрде Орландо Арена, кейін TD Waterhouse Centre, соңында Amway Arena деп аталды. Фредерик Арена (Мэджик клубының бас менеджері Пэт Уильямс ұсынған), MagicDome, Quest, Apex және Centrum сияқты бірнеше атауларды қарастырғаннан кейін, Орландо қаласының мэрі Билл Фредерик 1988 жылы ғимаратқа Орландо Арена деп атауды шешті. Бұл қаланың басты таңдауы болды. 1998 жылдың қараша айында қала Мэджик клубына аренаның атау құқығын сатуға келісім берді. Бұл команданың ғимаратты жалға алу мерзімін бес жылға ұзартудың бір бөлігі болды. Корпоративтік демеушіні іздеу жұмысы дереу басталды, және Мэджик клубының иесі Рич Девос негіздеген Amway компаниясы таңдалады деген болжамдар тарады. Алайда, 1999 жылы Канаданың Toronto Dominion қаржы компаниясының бөлімшесі болып табылатын TD Waterhouse бес жылға 7,8 миллион долларға атау құқығын сатып алды. Содан кейін ғимарат TD Waterhouse Centre деп қайта аталды. TD Waterhouse компаниясымен жасалған келісім 2006 жылдың 30 қарашасында аяқталды, ал TD Waterhouse-тың АҚШ-тағы активтерін сатып алған қаржы компаниясы оны жаңартпауды шешті. Жаңа атау құқығы туралы келісімге қол қойылғанша, арена шамамен бір апта бойы "Орландодағы арена" деп аталып келді. 2006 жылдың 7 желтоқсанында Amway компаниясы 4 жыл ішінде 1,5 миллион доллар, яғни жылына 375 000 доллар төлеп, ғимаратты Amway Arena деп қайта атауға келісілді. Келісімнің шарттарына сәйкес, Amway компаниясы жаңа ғана жарияланған Орландоның жаңа аренасына атау беру құқығы үшін келіссөздер жүргізуге эксклюзивті мүмкіндік алды. Аталған жаңа арена Amway Center деп аталды.

Бұрынғы жалға алушылар

Аренада бұрынғы арендаторлар IHL-дің «Орландо Солар Беарз», SPHL-дің «Орландо Силз», RHI-дің «Орландо Жакалз», MISL-дің «Орландо Шаркс», WNBA-ның «Орландо Миракл» және NLL-дің «Орландо Титанс» командалары болды. «Солар Беарз» 2001 жылы IHL-мен бірге таратылды. 2002 жылғы WNBA маусымынан кейін барлық франшизалар команда операторларына сатылды, ал «Magic» командасының иесі Рич Девос оларды сақтап қалуға мүдделі болған жоқ. Олар Коннектикутқа көшіп, «Sun» деп аталды. 2004 жылдың 22 тамызында Орландо қаласы «Силз» командасын аренадан шығарып, нәтижесінде олар 2004–2005 жылдарғы Оңтүстік кәсіби хоккей лигасының алғашқы маусымын өткізіп қалды. Соңында олар Киссимми қаласындағы «Silver Spurs Arena» аренасына көшіп, 2005–2006 жылдары «Флорида Силз» ретінде ойынға қайта оралды, бірақ кейін таратылды. 2007 жылы Major Indoor Soccer League лигасындағы «Орландо Шаркс» командасы сол күзден бастап аренада ойнауға жоспарланған, бірақ аренамен жалдау мәселелеріне байланысты олар да таратылды. «Орландо Титанс» командасы қаржылық қиындықтарға байланысты таратылуға дейін аренадағы жалғыз маусымын өткізді.

Жаңарту жоспарлары

1996 жылы «Magic» командасының NBA ойындарына қызығушылық жоғары болды, маусымдық билеттер тізімінде 3700 адам тіркелген, тіпті 1994 жылы жасалған жөндеуден кейін орындықтар тар болғаннан кейін де. Дегенмен, сарапшылар арена есігін алғаш ашқан күнінен бастап ескіргенін айтты. Ол кезде арена NBA стандарттарына сәйкес салынғанмен, құрылысы орта деңгейдегі люкс орындықтар мен төменгі деңгейдегі клубтық орындықтар кең таралғанға дейін басталды, сондықтан аренада бұл екі тиімді мүмкіндік болмады. Сонымен қатар, skybox-тардың орналасуы оларға аренадағы ең нашар көрініс бұрышын берді, нәтижесінде «SunTrust», «Lockheed Martin», «Darden Restaurants» және «Hughes Supply» сияқты «Fortune 500» компаниялары люкс жайларды жалға алмады. 1996 жылы команда 100 000 доллар жұмсап, Миннеаполис қаласындағы «Conventions Sports & Leisure» компаниясының аренаны зерттеуін және жаңарту идеяларын анықтауын тапсырды. 1997 жылы толыққанды жөндеуді жүзеге асыру қиын болды, себебі жұмыс тобы команданың барлық талаптарын орындау үшін 75 миллион долларға дейін шығын кететінін анықтады. Алайда, тіпті люкс жайлар орта деңгейге көшірілсе де, қалада оларға 100 000 доллардан астам сомада жылдық жалдау төлеуге дайын корпорациялар аз болды. Олар мемлекеттік қаражат та қолданылатынын күтті. 2001 жылы жағдай шиеленісіп, команда Орландо жаңа арена салмай немесе жөндеуге елеулі үлес қоспаса, басқа қалаға көшу мүмкіндігін қарастыратынын мәлімдеді. Ол кезде команда жыл сайын 8 миллион долларға зиян тартты. «Magic» президенті Боб Вандер Вайд: «Егер біз ұзақ мерзімді перспективада өзімізді ақтамасақ және бәсекеге қабілетті болмасақ, бұл біз үшін ең қолайлы орын болмауы мүмкін» деді. «Magic» аренаның қайда салынуы керектігін, болжамды құнын, оны қандай салық қаржыландыруы керектігін және команда кеткеннен кейін қолданыстағы ғимаратты қалай пайдалануға болатынын нақтылады. Округ және қала әкімдерімен болған кездесуде команда иесі Девос 200 миллион доллар мемлекеттік қаражат сұрағанын, оның ішінде округтік туристік салықтан 121,5 миллион доллар, Орландо қаласынан 50 миллион доллар және мемлекеттен 28,5 миллион доллар талап еткенін айтты. Әкімшілік өкілдері бұған қатысты қатаң қарсылық білдірді. Кез келген жөндеу немесе ауыстыру жоспары туристік салықтан түсетін кіріске байланысты болды, бірақ 11 қыркүйектегі терактілерден кейін аймақтағы туристер саны күрт төмендеді. Орландо мэрі Гленда Худ пен Ориндж округінің мэрі Рич Кроти толыққанды жөндеу туралы келісімге жақын болды, бірақ туристік салықтың төмендеуіне байланысты келіссөздер бірнеше жылға тоқтатылды.

Арнаның орнын алмастыру және бұзылу

2006 жылдың 29 қыркүйегінде Орландо қаласы мен Ориндж округі ақыры жаңа арена үшін 480 миллион доллар көлеміндегі 1,1 миллиард долларлық жақсарту жоспары туралы келісімге келді. "Мэджик" командасы 114 миллион доллар қолма-қол ақша және алдын ала жалға төлемдері арқылы, сондай-ақ арена құрылысына 100 миллион долларлық облигациялар кепілдігін берді. Арена жоспары 2007 жылдың 26 шілдесінде соңғы мақұлдау алды, ал арена 2010-11 НБА маусымына дейін аяқталды. Amway Arena 2010 жылдың 30 қыркүйегінде жұмысын тоқтатты, содан кейін арена операциялары жаңа Amway Center-ге көшірілді. Орландо қаласы 2011 жылдың 15 желтоқсанында Amway Arena ішкі бөлігін бұзу жұмыстарын бастады, бастапқы жоспар бойынша ғимаратты дәстүрлі әдіспен қиратуға шамамен алты ай уақыт керек болды. Алайда, ғимараттың көп бөлігі 2012 жылдың 25 наурызында таңғы сағат 7:30-да жарылыс арқылы қиратылды, тек бұрыштық тіреулер ғана қалды. Олар келесі айларда қалдықтармен бірге алынып тасталды. Жарылыс кезінде бір адам сынықтардан жарақат алды. Қазіргі уақытта орталықтың қалған бөлігін де бұзу жоспарлануда, оның орнына "Creative Village" кешені салынады. Бұл кешенде цифрлық медиа компаниялары мен олармен байланысты салалар орналасады. Кешеннің 35% кеңсе алаңы, 45% тұрғын үй алаңы және 20% басқа да мақсаттарға – білім беру, қонақүйлер, сауда және ойын-сауық үшін пайдаланылады. Кешеннің мақсаты – осы жерді "жоғары технологиялық компаниялардың орналасқан жеріне" айналдыру, сондай-ақ осы компаниялардың қызметкерлері мен басқа да тұрғындар үшін өмір сүруге, жұмыс істеуге, білім алуға және демалуға қолайлы орын жасау.

Спорт

Баскетболдан ерекше оқиғаларға 1990 жылғы SEC ерлер баскетбол турнирі, сондай-ақ 1993, 1996, 1999 және 2004 жылдардағы NCAA турнирінің алғашқы кезеңдері жатады. 42-ші жылдық NBA All-Star ойыны 1992 жылдың 9 ақпанында осы аренада өтті. 1995 жылғы НБА финалының 1 және 2 ойындары «Magic» және «Houston Rockets» командалары арасында, ал 2009 жылғы НБА финалының 3, 4 және 5 ойындары «Magic» және «Los Angeles Lakers» командалары арасында осы аренада өткізілді. «Amway Arena» аренасындағы соңғы НБА ойыны 2010 жылдың 26 мамырында «Boston Celtics» командасына қарсы Шығыс конференциясы финалының 5-ойыны болды; «Magic» бұл ойында жеңіске жетті. «Celtics» командасы кейін Бостонда 6-ойынды жеңіп, 2010 жылғы НБА финалында «Lakers» командасымен кездесті. Басқа спорттық шараларға 1992 жылғы АҚШ-тың көркем сырғанау чемпионаты және 1996, 1999 және 2001 жылдардағы IHL финалдары кіреді, онда «Orlando Solar Bears» командасы IHL-дің соңғы маусымында «Turner Cup» кубогын жеңіп алды. 1993–94 жылғы НХЛ маусымында «Tampa Bay Lightning» командасы өз алаңындағы бес ойынын осы аренада өткізді. 2004 жылы Орландо 2005 жылы құрылған экстремалды спорттық франшиза «Dew Tour» турнирін қабылдайтын бес қаланың бірі болып таңдалды. Бұл турдың әр маусымының соңғы іс-шарасы «PlayStation Pro» турнирі болды. Аренада үш «ArenaBowl» ойыны өткізілді. «Orlando Predators» командасы 1992 жылы «Detroit Drive» командасына, 1994 жылы «Arizona Rattlers» командасына есе жіберіп, 2000 жылы «Nashville Kats» командасын жеңді. «Amway Arena» аренасындағы соңғы спорттық шара 2010 жылдың 24 шілдесінде «Oklahoma City Yard Dawgz» командасына қарсы «Orlando Predators» командасының ойыны болды.

Саяси оқиғалар

2008 жылдың 20 қазанында Демократиялық партияның президенттікке үміткері Барак Обама Амвей Аренаның солтүстік кіреберісінің сыртында, 50 000-нан астам қолдаушы жиналған үлкен митинг өткізді, ол телеарналар арқылы бүкіл елге таратылды. Митингте АҚШ сенаторлары Хиллари Клинтон мен Билл Нельсон, сондай-ақ Орландо қаласының әкімі Бадди Дайер де сөз сөйледі. Бұл ірі митинг Флорида штатын сайлаудағы басты күреске түскен штат ретінде ел назарына түсірді және барлық ірі телеарналардың кешкі жаңалықтарында тікелей эфирде көрсетілді. 2004 жылы Демократиялық партияның президенттікке үміткері Джон Керри де Амвей Аренада осы сияқты митинг өткізген болатын.

Басқа оқиғалар

R. E. M. 1989 жылғы 30 сәуірде осы жерде өнер көрсетті. Осы және алдыңғы түнгі Майами Аренадағы концерттен әндер Westwood One радиосының "Superstars In Concert" радиошоуында таратылды. Amway Arena-да жылдар бойы көптеген кәсіби күрес төлемақымен қаралатын іс-шаралар өтті, оның ішінде 1990 жылғы WWF Royal Rumble, 1994 жылғы WCW Bash at the Beach және WWE Armageddon 2003. 2008 жылдың 29 наурызында WWE Флорида Цитрус Боулында өткен WrestleMania XXIV-пен бірге аренада өздерінің Даңқ залына енгізу рәсімін өткізді. Көптеген Orange және Seminole округының мемлекеттік жоғары мектептері аренада бітіру салтанаттарын өткізді. Amway Arena-да өткен соңғы шара 2010 жылдың 30 қыркүйегінде өткен "So You Think You Can Dance Tour" болды.