Кіріспе

Британдық дворян, жазушы және саясаткер граф Николай Дмитриевич Толстой Милославский (Граф Николай Дмитриевич Толстой Милославский; 1935 жылдың 23 маусымында туған), Николай Толстой ретінде танымал, британдық монархист және тарихшы. Ол Ұлыбритания Тәуелсіздік партиясының бұрынғы парламенттік үміткері және Ресей ақсүйек отбасы Толстойлар үйінің қазіргі номиналды басшысы.

Ерте өмір

1935 жылы Англияда дүниеге келген Толстойдың тегі жартылай орыс. Граф Дмитрий Толстой мен Мэри Викстидтің ұлы, ол асыл Толстой әулетінің мүшесі. Ол жазушы Патрик О'Брайанның кеңессіз ұлы ретінде өсті, оның анасы ата-анасы ажырасқаннан кейін оған үйленді. Өзінің балалық шағы туралы ол былай деп жазды:
Осы ғасырдағы мыңдаған орыстар сияқты, мен де басқа елде туып өстім және ата-бабаларымның жеріне тек кейінірек, қонақ ретінде ғана бару мүмкіндігіне ие болдым. Дегенмен, бұл шынында орысша тәрбие болды, ол менің мұрагерлігімнің ерекшелігін жақсы түсіндірді. Мен орыс православие шіркеуінде крещениеден өттім және сонда ғибадат еттім. Мен түндері таныс сөздермен – «Оче наш» деп дұға оқыдым, орыс ұл-қыздары әртүрлі тілдерде сөйлейтін кештеріне қатыстым, мінезім мен темпераментім ағылшын достарымнан өзгеше екенін сезіндім. Мені ең көп әсер еткені – орыс үйлері болды, онда менің үлкендерім, көбінесе өте тартымды және ерекше адамдар, иконалар, Пасха жұмыртқалары, патша мен патшайымның портреттері, отбасылық суреттер және эмигрант газеттерімен қоршалған, Иван Билибиннің орыс ертегілеріне арналған әйгілі суреттеріндегі қасқырлар, боярлар және қарлы орман сияқты сол құпия, алыс елдің естеліктерімен қоршалған өмір сүрді. Бір жерде біздің бәрімізге тиесілі нағыз орыс жері болды, бірақ ол алыс теңіздер мен жылдардың арасында жасырынып қалды. Толстойдың британ және орыс азаматтығы бар. Ол Веллингтон колледжінде, Сандхерсте және Дублин Тринити колледжінде білім алды.

Әдеби мансап

Толстой кельт мифологиясы туралы бірнеше кітап жазған. "Мерлинді іздеу" романында ол Мерлин кейіпкерін зерттеді, ал "Патшаның келуі" атты артуриялық романы оның ежелгі британ тарихы мен Уэльс мифологиясына қатысты зерттеулеріне негізделген. 1979 жылы Корольдік әдебиет қоғамының мүшесі болып сайланды. Ол сондай-ақ Екінші дүниежүзілік соғыс туралы зерттеулер жүргізді және жазды, сондай-ақ британдық соғыс қылмыстары соғыс аяқталғаннан кейін тікелей орын алды деп мәлімдеді. 1977 жылы ол "Ялта құрбандары" атты кітабын жазды, онда Ұлыбританияның "Килхаул" операциясындағы рөлі ашылып, сынға алынды. Бұл операция – Женева конвенцияларын тікелей бұза отырып, антикоммунистік саяси босқындарды Иосиф Сталиннің НКВД-сына күштеп қайтару болды. 1986 жылы ол "Министр мен қырғын" атты кітабында британдық армияның Иосиф Броз Титоның кеңес қолдаған югослав партизандарына күдікті әріптестерді күштеп қайтарып бергенін құжаттап, айыптады. Ол сыншылардың жоғары бағасына ие болды, сондай-ақ Макмилланның ресми биографынан сынға ұшырады.

Дау

Толстой Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін Кеңес Одағының азаматтары мен басқа да адамдардың мәжбүрлеп елге қайтарылуы туралы жазған. Осының салдарынан, ол 1986-88 жылдары Израильде Джон Демянюк ісінде қорғаныс тарапынан сарапшы куә ретінде шақырылды. "Дейли телеграфқа" (1988 жылғы 21 сәуір) жазған хатында Толстой сот процесі мен сот процедуралары "табиғи әділдіктің ең маңызды қағидаларын" бұзды деп мәлімдеді. Ол арнайы автобустармен әкелінген көрермендерді сынап, судья Левиннің оларға тиісті сәттерде наразылық білдіруге бірнеше рет рұқсат бергенін айыптады. Левиннің әрекетін "әділеттілік принциптерінің қорқынышты пародиасы" деп атады және бұл "шынайы мағынасында көрсетілімдік сот" болғанын, тіпті театр ғимаратында өткізілгенін баяндады. 1989 жылы лорд Олдингтон – бұрынғы британдық офицер (фельдмаршал Александрдың штаб бастығы), Консервативтік партияның бұрынғы төрағасы және сол кезде Sun Alliance сақтандыру компаниясының төрағасы – Нигель Уоттс таратқан памфлетте Толстойдың соғыс қылмыстары туралы айыптауларына байланысты қорлау ісін қозғады. Толстой бастапқыда қорлау ісінің нысаны болмаса да, кейіннен Уоттстың өзін де қорғаушы ретінде қосылуға талап етті, себебі Уоттс тарихшы емес екенін, демек өзін-өзі қорғай алмайтынын Толстой кейін жазды. Толстой істі ұтып, лорд Олдингтонға 2 миллион фунт стерлинг (1,5 миллион фунт стерлинг зиян және 0,5 миллион фунт стерлинг сот шығындары) төлеуге міндеттелді. Бұл сома бұрынғы қорлау ісі бойынша төленген ең ірі сомадан үш есеге асып түсті. Тарихшы Боб Мурдың сөзіне қарағанда, репатриациялар орын алғанымен, Толстойдың мақсаты казактардың нацистермен біріккені үшін жауапкершілігін азайту болған, осы мақсатта ол дереккөздерді манипуляциялап, сотта жарияланған "нашарлыққа толы мәлімдемелерді" жасаған. Толстой төлемді кешіктіру үшін Ұлыбритания мен Еуропадағы он бес сотқа шағымданып, Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот жазаның мөлшері оның сөз бостандығы құқығын бұзғанын анықтады. Қорғаныс министрлігінен кейін алынған құжаттар Үкіметтің нұсқауымен қорғаныс ісіне қатысы бар файлдар Мемлекеттік архивтен алынып, сотқа дейін және сот барысында Қорғаныс министрлігі мен Сыртқы істер министрлігінде сақталғанын көрсетті. Толстой Олдингтонның 1945 жылғы мамырда Австриядан кеткен күні туралы жалған куәлік бергенін дәлелдейтін жаңа дәлелдер негізінде қайта шағымдануға тырысты. Бұл мәселе Жоғарғы сотта қарастырылды, баспасөз бен жұртшылыққа рұқсат берілмеді және оның апелляциялық өтініші қабылданбады. 1995 жылдың шілдесінде Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот бірауыздан британ үкіметінің Адам құқықтары жөніндегі конвенцияның 10-бабына сәйкес Толстойдың құқықтарын бұзғанын шешті. Бұл шешім оған төленген зиянның мөлшеріне ғана қатысты және қорлау ісі бойынша үкімді күштен шығармады. The Times газеті былай деп хабарлады: Толстой лорд Олдингтон тірі кезінде қорлау үшін ешқандай өтемақы төлеуден бас тартты; ол 9 желтоқсан 2000 жылы, Олдингтонның қайтысынан екі күн өткен соң ғана, Олдингтонның мүлігіне 57 000 фунт стерлинг төледі.

Саяси қызмет

Толстой – монархияны жақтаушы, Халықаралық монархиялық лиганың канцлері. 1978 жылы Толстой Элдон лигасының (Нил Гамильтон Кембридж университетінде оқып жүрген кезінде құрған) құрметті қонағы болды және орыс патшалығының «Автократия, православие және ұлтшылдық» тостына жауап берді (бұл Лиганың ұраны еді). Ол сондай-ақ Лондондағы Ресей монархистік лигасының төрағасы болды және 1986 жылдың 6 наурызында өткен жылдық кешкі асқа төрағалық етті, онда құрметті қонақ – депутат Джон Биггс Дэвисон болды. 1987 жылдың 4 маусымында Палл-Моллдағы Оксфорд және Кембридж клубында өткен жазғы кешкі асқа да төрағалық етті. Толстой 1989 жылдың қаңтарында Лондон қаласында жыл сайын өткізілетін, ақ гвардиялық қайырымдылық қорындарына қаражат жиналатын «Соғыс және бейбітшілік» балының құрылтайшы комитетінің мүшесі болды. 1954 жылдан бері Корольдік Стюарт қоғамының мүшесі, қазіргі уақытта вице-президенттерінің бірі. 1987 жылдың қазан айында АҚШ Индустриалды Кеңесінің Білім беру қоры оған «тоталитаризм мен алдаудың құрбандары туралы шындықты батыл іздегені үшін» Халықаралық бостандық сыйлығын табыс етті. Клубтың Сыртқы істер комитетінің қолдауымен Сербия мен Хорватия арасындағы соғысты бақылау үшін сапар шекті, бұл қақтығысты бақылауға келген алғашқы британдық саяси делегациясы болды. Консервативті партиядан депутаттар Эндрю Хантер және сол кездегі консервативті үкіметте кіші министр болған Роджер Кнапман (кейін 2002-2006 жылдары Ұлыбританияның тәуелсіздік партиясының (UKIP) жетекшісі) Сисак айманындағы майданға барғаннан кейін делегация құрамына кірді. Олар Загребте президент Франьо Туджман мен Хорватия үкіметі тарапынан қабылданып, той-думандар ұйымдастырылды. 13 қазанда топ Загребтегі Intercontinental қонақ үйінде баспасөз конференциясын өткізді, онда БАҚ өкілдерімен қатар Франция үкіметінің делегаттары да қатысты. Қақтығыс туралы есеп жасалып, Эндрю Хантердің қолымен Даунинг-стрит, 10 нөмірге тапсырылды. Толстой Еуроскептик және популисттік Ұлыбританияның тәуелсіздік партиясы (UKIP) атынан төрт рет парламенттік сайлауға қатысып, сәтсіз аяқтады, алғашқы шақыру 1996 жылдың қараша айында UKIP негізін қалаушы Алан Скедтен келді. Толстой кейіннен 1996 жылы Барнсли-Ист сайлау округінен UKIP кандидаттығына түсті, онда ол 2,1% дауыс алды, ал 1997 жылы (0,8%), 2001 жылы (1,9%) дауыс жинады.