Кіріспе

Француз мемлекет қайраткері және дипломаты Хью Бернард Маре (yɡ bɛʁnaʁ maʁɛ, 1 мамыр 1763 – 13 мамыр 1839), Бассаноның 1-ші герцогы (Duc de Bassano), француз мемлекет қайраткері, дипломат және журналист болған.

Ерте мансап

Марэт Бургундия провинциясындағы Дижон қаласында, Дижон академиясының дәрігері мен ғалымының екінші ұлы ретінде дүниеге келді. Әкесі оның медициналық мансапқа ие болуын қалағанмен, ол заңды оқуға шешім қабылдады. Содан кейін, жақсы білім алған Марэт заңгерлік қызметке қадам басып, Париждегі Король кеңесінің адвокаты болды. Француз төңкерісінің идеялары оған терең әсер етіп, оның мансабын түбірімен өзгертті. Бірінші Ұлттық Ассамблеяның пікір-таластары оған оларды "Ассамблея бюллетені" ("Bulletin de l'Assemblée") басылымында жариялау идеясын ұсынды. Журналист Шарль Жозеф Панкук (1736–1798), "Меркюр де Франс" ("Mercure de France") газетінің иесі және танымал "Энциклопедияның" (1785) баспагері, оны бұл басылымды үлкен газетпен – "Le Moniteur Universel" газетімен біріктіруге көндірді. Бұл газет дұрыстығы мен бейтараптығы үшін кең танылды. Ол "Фейян" ("Feuillants") деп аталатын орташа клубтың мүшесі болды. Бірақ монархия құлағаннан және 1792 жылғы 10 тамыздағы көтерілістен кейін ол Сыртқы істер министрлігінде қызметке кірді, онда кейде тұрақтандырушы ықпал етті. Британдық өкілдігінің кеткеннен кейін, азамат Марэт (сол кезде осылай танылған) Лондонға миссиямен барды, онда 1792 жылғы 22 желтоқсанда Уильям Питт кішімен ("William Pitt the Younger") сәтті келісімге келді. Алайда, ешқандай келісімге қол жеткізілмеді. Бурбон королі Людовик XVI-ның ("Louis XVI") өлім жазасынан кейін (1793 жылғы 21 қаңтар), бас француз дипломаты Бернар Франсуа де Шовелинге ("Bernard François de Chauvelin") Ұлыбританияны тастап кетуі бұйрылды, ал Ұлттық конвент соғыс жариялады (1793 жылғы 1 ақпан – француз төңкеріс соғыстарындағы 1793 жылғы науқандарды қараңыз). Бұл оқиғалар 1794 жылғы қаңтарда Лондонға жасаған Марэттің екінші миссиясының нәтижесін шектеді.

Республиканың өкілі

Дипломатиялық қызметтен кейін ол Француз Республикасының Неаполь Корольдігіндегі елшісі болды. Бірақ Шарль де Семонвиллмен келіссөздер жүргізіп жатқанда, ол Австрия империясының қолына түсті және шамамен отыз айға дейін тұтқын күйінде болды. 1795 жылдың соңында бұрынғы король Людовик XVI-ның қызы, Мария Тереза Шарлотта босатылған соң, екеуі де босатылды. Марэт қысқа мерзімге журналистикаға қайта оралды, бірақ 1797 жылдың жазында Лильде өткен Ұлыбританиямен бейбіт келісім туралы келіссөздерге белсенді қатысты. Алайда, 18 Фруктидор төңкерісінде (қыркүйек 1797) Париждегі Якобиндер клубының жеңісі Питтің бейбітшілік үмітін күйретіп, Маретке тағы бір қайғы әкелді. 1799 жылы Наполеон Мысырдан оралғаннан кейін, Марэт 18 Брумер төңкерісі (9-10 қараша) арқылы билікке келген генералдың партиясына қосылды.

Консулдық және империя

Марэт енді Наполеонның хатшыларының бірі болды, ал көп ұзамай Мемлекеттік хатшы қызметіне тағайындалды. Тәжірибелі саясаткер ретінде ол француз консулдығы мен Бірінші француз империясына зор қызметтер көрсетті. 1800 жылы ресми мемлекеттік басылымға айналған «Монитер» газеті оның басқаруына берілді. Ол кейде Наполеонның қатал, тікелей сөйлеу тілін жұмсартуға қол жеткізді және әрқашан пайдалы делдал болды. Оның Батавия және Италия республикаларының жаңа конституцияларын жасауға қатысқаны мәлім. 1804 жылы ол министр болды, 1807 жылы – граф, ал 1809 жылы Бассано герцогы атағы берілді, бұл Наполеонның Италия Корольдігіндегі герцогтік ұлы феодалдық мәртебесі бар атақтардың бірі еді. Бұл сирек кездесетін мұрагерлік құрмет (1906 жылы тоқтатылған), император оның еңбегіне қаншалықты жоғары баға бергенін көрсетеді. Ол Наполеонға өте берілгендігін көрсетті, оның 1808 жылғы сәуір-май айларында Испанияның тағдырына қол жеткізу үшін қолданған амалдарын заңға айналдыруға атсалысқан жұмысынан көрінеді (Қарлытау соғысын қараңыз). Марэт сондай-ақ 1808 жылғы испан конституциясын жасауға көмектесті, бірақ оны испан халқының көп бөлігі қабылдамады. Ол Наполеонның көптеген науқандарында, соның ішінде 1809 жылғы Бесінші коалицияға қарсы науқанында бірге болды және 1810 жылы Австрияның архигерцогинясы Мария Луизамен неке одағын қолдады. 1811 жылдың көктемінде Бассано герцогы Жан Батист де Шампаньидің орнына Сыртқы істер министрі болды. Осы қызметте ол әдеттегі қабілеті мен адалдығын көрсетті, Франция мен Австрия және Франция мен Пруссия арасындағы шарттарды жасады, олар 1812 жылы Ресейге француз әскерін енгізуге қадам болды. Ол сол науқанның көп бөлігінде Наполеонмен бірге болды және ауыр жеңілістен кейін Наполеонның 1813 жылы Алтыншы коалицияға қарсы сәтсіз науқаны үшін жаңа күштерді дайындауға көмектесті.

Империяның соңы, жер аударылу және оралу

1813 жылы қарашада Наполеон Марэтті Арманд де Коленкур, маркизбен алмастырды, ол бейбітшілікке адал және Ресей императоры Александр I-мен жеке қарым-қатынаста болған. Алайда, Марэт Наполеонның жеке хатшысы ретінде 1814 жылғы науқанға, сондай-ақ 1815 жылғы науқанға және Жүз күнге дейін оның ілесіп жүрді. Бурбондардың қайта орнатылуынан кейін Марэт елден қуылды. Ол Грацқа зейнетке шығып, әдеби жұмыстармен айналысты. 1820 жылы оған Францияға оралуға рұқсат берілді. 1830 жылғы шілде революциясынан кейін жаңа король Людовик Филипп оны Францияның пэрі ретінде тағайындады. 1834 жылы қарашада Марэт Францияның премьер-министрі қызметін қысқа мерзімге атқарды. Бассано герцогы 1839 жылы Парижде қайтыс болды.