Кіріспе

Ирландия жазушысы

Сеан Проинсиас О Фаолейн (27 ақпан 1900 – 20 сәуір 1991) – 20 ғасырдағы ирландия мәдениетінің ең ықпалды тұлғаларының бірі. Халықаралық деңгейде танымал әңгімелер авторы, сонымен қатар ол көрнекті сарапшы және сыншы болды.

Өмірбаян

О Фаолейн Джон Фрэнсис Уилан ретінде Ирландияның Корк графтығындағы Корк қаласында дүниеге келген. Ол Корк қаласындағы Презентация бауырлары орта мектебінде білім алған. Дэниел Коркеридің ықпалына ілігіп, Корк драмалық қоғамына қосылды және мектепте бастаған ирланд тілін жетілдірді. Корк университетіне түскеннен кейін, ол көп ұзамай Ирландия еріктілеріне қосылды. Ол Ирландияның тәуелсіздік соғысында күресті. Ирландия азамат соғысы кезінде ол Cork Examiner газетінің цензоры және IRA-ның жарнама директоры қызметін атқарды. Республикалықтар жеңілгеннен кейін, ол Ирландия Ұлттық университетінен және Гарвард университетінен 3 жыл бойы білім алды. 1926 жылдан 1928 жылға дейін Комонвелл стипендиясын, ал 1928 жылдан 1929 жылға дейін Гарвард стипендиясын алды. Ол 1920 жылдары алғашқы әңгімелерін жазды және 60 жыл ішінде барлығы 90 әңгіме аяқтады. 1929 жылдан 1933 жылға дейін ол Католик колледжінде, Миддлсекс, Англиядағы Strawberry Hill-дегі Сент-Мэри колледжінде дәріс берді, осы кезеңде ол өзінің алғашқы екі кітабын жазды. Оның алғашқы кітабы, «Жазғы түнгі ақымақтық», 1932 жылы жарық көрді: ол Азамат соғысы кезеңіндегі тәжірибелеріне негізделген әңгімелер жинағы болды. Содан кейін ол Ирландияға оралды. Ол романдар, әңгімелер, өмірбаяндық еңбектер, саяхат кітаптары, аудармалар, әдеби сын-ескертпелер жариялады, соның ішінде қысқа әңгімеге арналған сирек толық зерттеулердің бірі – «Қысқа әңгіме» (1948). Ол сондай-ақ 1947 жылы «Ирландия» атты мәдени тарихын жазды. Ол 1956 жылдан 1959 жылға дейін Ирландияның Өнер кеңесінің директоры, ал 1940 жылдан 1946 жылға дейін ирланд әдеби журналы «The Bell» журналының негіздеушісі және редакторы болды. «The Bell» журналына үлес қосушылардың тізімінде Ирландияның көрнекті жазушыларының көптеген өкілдері болды, олардың ішінде Патрик Кавана, Патрик Свифт, Фланн О'Брайен, Фрэнк О'Коннор және Брендан Бехан есімдері бар. Оның «Жинақталған әңгімелері» 1983 жылы жарық көрді. Ол 1991 жылдың 20 сәуірінде Дублинде қайтыс болды.

Баспа ісі

Ұзақ баспашылық мансабы барысында О Фаолайн сегіз томдық әңгімелер жинағын жазды, олардың біріншісі – «Жазғы түнгі ақымақтық», 1932 жылы жарық көрді; ал соңғы томы – «Сыртқы істер» 1976 жылы, қырық жылдан кейін жарияланды. ОФаолейн төрт роман, үш саяхат кітабы, алты өмірбаян, пьеса, естеліктер, тарих кітабы және «мінез-құлқының зерттеуі» деп аталатын туынды жазды. Ол роман және әңгіме жанрларын сынға алып, тарихи және әдеби құндылығы бар мәтіндерді ұсынды, сондай-ақ Ирландия, Ұлыбритания және Америкадағы мерзімді басылымдарға көптеген мақалалар, рецензиялар мен жинақталмаған әңгімелер жазды. Ең танымал еңбегі – 1940-1946 жылдар аралығында құрылған және редакцияланған ықпалды «The Bell» журналы. О’Фаолейннің редакторы болу кезеңінде «The Bell» сол кездегі маңызды пікірталастарға қатысты, сонымен қатар соғыс жылдарындағы белгілі және жаңадан бастаған жазушыларға мүмкіндік берді. О Фаолейннің туындыларындағы басты идея – ұлттық идентитінің тарихи тұрғыдан қалыптасатыны және мәдени тұрғыдан әртүрлілігі; сонымен қатар, Ирландия тарихы халықаралық контексте қарастырылуы керек, әсіресе Еуропадағы әлеуметтік және интеллектуалды дамулармен байланыста оқылуы тиіс. О Фаолейн өмірінде даулы тұлға болды, оның екі кітабы Ирландияда «әдепсіздік» айыбымен тыйым салынды – оның әңгімелер жинағы және екінші романы «Жалғыз құс» (1936). Оның мұрасы әлі де пікір-талас тудырып отыр. Кейбіреулер оны ирланд мәдениетінің «шектеуші» анықтамаларына қарсы шыққан, әлеуметтік либералды космополит деп санайды, ал басқалары оны ирланд жазуының дамуын парадоксальды түрде шектеген шовинистік сноб деп есептейді. Проторевизионист немесе постколониалдық дәуірдің алғашқы өкілі ретінде О’Фаолейн екеуі де қарастырылды, кейде бір сындық зерттеуде. Қалай болғанда да, оның жұмысы әдеби жаңғырудан кейінгі эстетиканың қалыптасуына үлкен үлес қосты, ал оның дауысы Ирландиядағы цензураға қарсы күрестегі ең айқын және шешен дауыстардың бірі болды.

Жеке өмір

О Фаолейн 1929 жылы балалар кітаптарының авторы, бірнеше ирланд халық ертегілерін жариялаған Эйлин Гулдқа үйленді. Олардың екі баласы болды: Джулия (1932–2020), Букер сыйлығына ұсынылған романдар мен әңгімелердің жазушысы, және Стивен (1938 ж.т.).

Пікірлер

Ричи, Гарри (1981), «О'Фолейн жинағы», Шон О'Фолейннің әңгімелер жинағына шолу, Мюррей, Глен (ред.), Cencrastus № 6, 1981 жылғы күз, 40-бет.