Джеймс Жинс (1877-1947) – британ физигі, астроном, математик. Жинс ұзындығы ашылған, ғарыштағы жұлдыздар тууын зерттейді. Өмірбаяны, маскасы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын физигі, астрономы және математигі (1877–1946)
English physicist, astronomer and mathematician (1877–1946)
Сэр Джеймс Хопвуд Джинс
Sir James Hopwood Jeans
Өлім
Джинс 1947 жылы әйелі мен Джой Адамсонның куәлігінде қайтыс болды, ол жесіріне Джинстің өлім маскасын жасауды ұсынды. Қазір ол Корольдік қоғамда сақтаулы.
Jeans died in 1947 with the presence of his wife and Joy Adamson, who suggested to the widow to create a death mask of Jeans. It is now held by the Royal Society.
Негізгі жетістіктер
Джинстің маңызды жаңалықтарының бірі – ғарыш кеңістігіндегі жұлдызаралық бұлттың Жинс ұзындығы деп аталатын радиусы. Ол бұлттың температурасына, тығыздығына және бұлтты құрайтын бөлшектердің массасына байланысты. Жинс ұзындығынан кіші бұлт газ қысымының күшін жеңіп, жұлдызға конденсаттануға жеткілікті гравитацияға ие болмайды, ал Жинс ұзындығынан үлкен бұлт құлайды. Джинс осы теңдеудің тағы бір нұсқасын ұсынды, ол Джинс массасы немесе Джинс тұрақсыздығы деп аталады, және бұлттың құлауына мүмкіндік беру үшін қандай сыни массаға жету керектігін анықтайды. Джинс қара дене сәулеленуінің энергия тығыздығын шығару көзінің температурасына байланыстыратын Рэйли-Джинс заңын ашуға да көмектесті. Сондай-ақ, Джинс газ молекулаларының кинетикалық энергиясының салдарынан планетадан атмосфераның қашу жылдамдығын есептеумен де белгілі, бұл процеске Джинс қашуы деп аталады.
One of Jeans' major discoveries, named Jeans length, is a critical radius of an interstellar cloud in space. It depends on the temperature, and density of the cloud, and the mass of the particles composing the cloud. A cloud that is smaller than its Jeans length will not have sufficient gravity to overcome the repulsive gas pressure forces and condense to form a star, whereas a cloud that is larger than its Jeans length will collapse. Jeans came up with another version of this equation, called Jeans mass or Jeans instability, that solves for the critical mass a cloud must attain before being able to collapse. Jeans also helped to discover the Rayleigh–Jeans law, which relates the energy density of black body radiation to the temperature of the emission source. Jeans is also credited with calculating the rate of atmospheric escape from a planet due to kinetic energy of the gas molecules, a process known as Jeans escape.
Идеализм
Джинс өзінің сөйлеуі мен кітаптарында идеализмнің метафизикалық іліміне негізделген ғылым философиясын қолдады және материализмге қарсы шықты. Оның ғылыми-популярлық жарияланымдары бұл идеяларды алғаш рет 1929 жылғы «Бізді қоршаған ғалам» еңбегінде жеткізді, онда ол «уақыт пен кеңістік тұрғысынан әлемнің жаратылуын талқылауды» «көркем суретші мен оның сурет салу әрекетін табуға тырысумен» салыстырды, бұл «кенептің шетіне баруға ұқсас». Бірақ ол осы идеяны өзінің ең көп сатылған кітабының басты тақырыбы етіп алды.
Jeans espoused a philosophy of science rooted in the metaphysical doctrine of idealism and opposed to materialism in his speaking engagements and books. His popular science publications first advanced these ideas in 1929's The Universe Around Us when he likened "discussing the creation of the universe in terms of time and space," to, "trying to discover the artist and the action of painting, by going to the edge of the canvas." But he turned to this idea as the primary subject of his best selling
1934 жылы Абердиндегі ғылымды дамыту жөніндегі британдық қауымдастығының мәжілісінде, қауымдастықтың президенті ретінде сөз сөйлеген Джинс, Декарттың еңбегі мен оның қазіргі ғылым философиясына қатыстылығы туралы айтты. Ол «Декарт заманынан бері философияны мазалаған екіұстанымға енді орын жоқ» деп мәлімдеді. Дэниел Хельсинг 2020 жылы «Physics Today» журналында «The Mysterious Universe» кітабына жазған шолуында кітаптың философиялық қорытындыларын былай баяндады: «Джинс ғылымның ұзақ жылдар бойы бағалап келген материалистік және механикалық көзқарасынан бас тартуымыз керек дейді, себебі ол табиғаттың машина сияқты жұмыс істейтінін және тек бір-бірімен әрекеттесетін материалдық бөлшектерден тұратынын жоғары қояды». Оның Джинс туралы пікірі осы философиялық көзқарастарды Нил де Грасс Тайсон және Шон Кэрролл сияқты заманауи ғылымды насихаттаушылармен салыстырды, олардың «Джинстің идеализмімен келіспеуі мүмкін» екенін айтты.
In his 1934 address to the British Association for the Advancement of Science meeting in Aberdeen as the Association's president, Jeans spoke specifically to the work of Descartes and its relevance to the modern philosophy of science. He argued that, "There is no longer room for the kind of dualism which has haunted philosophy since the days of Descartes." When Daniel Helsing reviewed The Mysterious Universe for Physics Today in 2020, he summarized the philosophical conclusions of the book, "Jeans argues that we must give up science’s long cherished materialistic and mechanical worldview, which posits that nature operates like a machine and consists solely of material particles interacting with each other." His evaluation of Jeans contrasted these philosophical views with modern science communicators such as Neil deGrasse Tyson and Sean Carroll who he suggested, "would likely take issue with Jeans’s idealism."