Кіріспе
Алясканың ұлттық мүдделік жерлерін қорғау туралы заң (ANILCA) – 1980 жылдың 2 желтоқсанында президент Джимми Картер қол қойған АҚШ-тың федералды заңы. ANILCA ұлттық парктері, ұлттық жабайы табиғат қорықтары, ұлттық ескерткіштер, жабайы және көрікті өзендер, демалыс аймақтары, ұлттық ормандар және қорғалатын аймақтарды қоса алғанда, жердің кең аумағына әртүрлі деңгейде ерекше қорғау шараларын ұсынды. Бұл тарихтағы қорғалған жерлердің ең ірі кеңейтілуі болып табылады және Ұлттық парктері жүйесінің ауданын екі еседен астам арттырды. Заң Аляскадағы жаңа ұлттық парктерінің құрылуын; Ұлттық жабайы табиғат қорықтары жүйесіне жаңа аумақтардың қосылуын; жиырма бес жабайы және көрікті өзеннің белгіленуін, ал тағы он екі өзеннің осы мәртебеге ие болуы үшін зерттелуін; Оңтүстік-Шығыс Аляскадағы Misty Fjords және Admiralty Island ұлттық ескерткіштерінің құрылуын; Жерді басқару бюросы басқаратын Steese ұлттық қорғау аймағы мен White Mountains ұлттық демалыс аймағының құрылуын; жабайы табиғатты сақтау жүйесіне және Tongass және Chugach ұлттық ормандарына аумақтардың қосылуын қамтамасыз етті.
The Alaska National Interest Lands Conservation Act (ANILCA) is a United States federal law signed by President Jimmy Carter on December 2, 1980. ANILCA provided varying degrees of special protection to over of land, including national parks, national wildlife refuges, national monuments, wild and scenic rivers, recreational areas, national forests, and conservation areas. It was, and remains to date, the single largest expansion of protected lands in history and more than doubled the size of the National Park System. The Act provided for of new national parklands in Alaska; the addition of to the National Wildlife Refuge System; twenty five wild and scenic rivers, with twelve more to be studied for that designation; establishment of Misty Fjords and Admiralty Island National Monuments in Southeast Alaska; establishment of Steese National Conservation Area and White Mountains National Recreation Area to be managed by the Bureau of Land Management; the addition of to the Wilderness Preservation System, and the addition of to Tongass and Chugach National Forests.
Алясканың жергілікті тұрғындардың талаптарын реттеу туралы заң
1971 жылы Алясканың түпкі тұрғындарының жер иелену құқықтарына қатысты ұзақ жылдар бойы шешілмей келген мәселелерді реттеу және Аляска бойынша экономикалық дамуды ынталандыру мақсатында Алясканың түпкі тұрғындарының жер иеленуі туралы заңға қол қойылды. 17(d)(1) тармағы Ішкі істер министріне «осы жерлерге қатысты халықтың мүддесі тиісінше қорғалғанын қамтамасыз ету үшін» қажетті жерлерді игеруден шығаруға тоқсан күн берді. Сонымен қатар, 17(d)(2) тармағы Ішкі істер министріне 80 миллион акр жерді табиғатты қорғау мақсатында игеруден шығаруға бағытталды. Бұл жерлер «d 2» жерлері деп аталады және Конгресс оларды Ұлттық парктері, Жабайы табиғат қорықтары, Жабайы және көрнекті өзендері немесе Ұлттық орманшалары ретінде белгілеуге мүмкіндік берді. ANCSA-ның «d 2» ережесі Министрге оларды қайта игеруге ашу алдында жерлерді шығаруға тоғыз ай уақыт берді. 1972 жылдың 17 желтоқсанында Ішкі істер министрі Роджерс Мортон 17(d)(1) және 17(d)(2) тармақтары бойынша Конгресске «Мортон ұсынысы» деп белгіленген таңдалған жерлерді жіберді.
Ежелгі заттар туралы заңның қолданылуы
Ішкі істер департаменті мен Ұлттық парктер қызметі 1978 жыл созыла берген сайын Мортон ұсынысына енген "ұлттық мүддедегі жерлерге" қатысты ешқандай шара қолданылмауы мүмкін деген алаңдаушылыққа түсті. 1978 жылдың шілдесінде Парктер қызметі ұсынылып отырған NPS аймақтары үшін ұлттық ескерткіштер туралы жарлықтарды дайындауды бастап, қосымша қорғау шараларын қолдану үшін алғашқы қадамдар жасады. Ұлттық ескерткіштер ретінде белгіленген жерлердің көп бөлігі бастапқы Мортон ұсынысының құрамында болды. Федералды жер саясаты және басқару туралы заңның 204(c) тармағына сәйкес, Ішкі істер министрі Сесил Андрус тағы 40 миллион акр жерді мемлекеттік қорғауға алды.
Таңдалған ережелер
Алясканың жергілікті халықтары ANCSA бойынша талап еткен жерлер ресми түрде мойындалды. 1971 жылдың 18 желтоқсанына дейінгі күтіліп келе жатқан жерге қатысты талаптар ресми түрде бекітілді. Бар болған ағаш келісімшарттары басқа ұлттық орман жерлерінен алынған ағаш есебінен орындалады. Егер жеке меншік жерді табиғатты қорғау жүйесінің бөлімдері қоршап тұрса, онда оған "жеткілікті және мүмкін болған" қол жетімділік кепілденуі керек.
Жаңғақтар
Сенатор Грейвел Аляскада Картердің Қоғамдық ескерткіштер туралы заңға қол қоюына себепкер болғаны үшін көп сынға ілікті. Картер жаңа ұлттық ескерткіштерді құруда толық кінәлі деп танылмаса да, Грейвел де бұл танымал емес шешім үшін жауапкершілікке тартылып, 1980 жылғы сайлауда Сенаттағы мандатына партиясының қолдауын жоғалтты. Бірақ уақыт өте келе, қазір, бірнеше онжылдықтардан кейін, АНИЛКА көзқарасына қолдау артып келеді, тіпті Алясканың бұрынғы қарсыластары арасында да, себебі 1980 жылғы заңнамамен белгіленген әсем саябақтар, ескерткіштер, қорықтар және басқа да аумақтар Аляска туризмі мен мемлекет экономикасына айтарлықтай пайда әкелді. 2000 жылы телефон арқылы жүргізілген сауалнама көрсеткендей, Аляска тұрғындарының 45 пайызы АНИЛКА-ның қорғалатын аймақтарының ең даулы бөлігі – Арктикалық ұлттық жабайы табиғат қорығының 1002 жағалау жазықтығын қорғауды қолдады, ал 49 пайызы қорғауға қарсы болды. Соңғы заң жобасы елдегі ең ірі Тоңасс ұлттық орманында ағаш кесуді жеделдетіп, АҚШ Орман шаруашылығы қызметіне жыл сайын 40 миллион доллар қаржы бөлді. Бұл қаржы ағаш кесу заңдарына бағынбайды, бірақ мұнай және басқа да табиғи ресурстардан түсетін салықтар есебінен қарастырылады, сондай-ақ жыл сайын 450 миллион кубометр ағаш кесуді қамтамасыз етеді. Бұл – табиғатты қорғаушылардың жасаған келісімінің құны болды.
Алясканың жергілікті тұрғындарына әсері
VIII тарау, "Көшіп-қону үшін тағамдық ресурстарды басқару және пайдалану" бойынша, Алясканың жергілікті тұрғындары ғана емес, сонымен қатар ауылдық жерлерде тұратын азаматтарға да, жануарлар мен балықтарға сыртқы қауіп болмаған жағдайда, аң аулау және балық аулау құқығы берілді. Бұған қоса, бұл заң 1971 жылғы Алясканың жергілікті халықтарының талаптарын реттеу туралы заңның қабылдану процесін жеделдетті.