Кіріспе

АҚШ Ұлттық парк жүйесі – Ұлттық парктер қызметіне тиесілі немесе басқаратын физикалық мүліктердің жиынтығы. Бұл жиынтыққа барлық ұлттық парктер мен көптеген ұлттық ескерткіштер, сондай-ақ АҚШ-тың басқа да қорғалатын аумақтары кіреді. 2023 жылдың желтоқсанына дейін Ұлттық парк жүйесінде бөлімшелер бар. Бірақ бұл сан шатастыруы мүмкін. Мысалы, Денали ұлттық паркі мен қорығы екі бөлімше ретінде есептеледі, себебі бір атау ұлттық парк пен оған іргелес жатқан ұлттық қорыққа қолданылады. Алайда Жан Лафитте ұлттық тарихи паркі мен қорығы, екі атауына қарамастан, бір бөлімше ретінде саналады. Бөлімшелерді санау әдістемесі әдетте парктерді құруға қабылданған заңнамаға негізделген. Атаулар көбінесе аумақтардың ерекшеліктерін көрсетеді, бірақ жүйенің барлық бөлімшелері әкімшілік тұрғысынан тең саналады және көп жағдайда атаулардың өзі қорғау деңгейін анықтамайды. Әрбір аумақтың экологиялық, тарихи және демалыс ресурстарын, сондай-ақ оны құруға қабылданған заңнаманы ескеретін басқару жоспары бар. Ұлттық парк жүйесі аумақтарынан өзге, Ұлттық парктер қызметі Конгресс бекіткен бірнеше ведомстволық аумақтарға техникалық және қаржылық көмек көрсетеді. Ведомстволық аумақтар төмендегі тізімдерде көрсетілген. Ұлттық парк жүйесінің бөлімшелері АҚШ-тың барлық 50 штатында, Колумбия округінде, сондай-ақ Гуам, Америка Самоасы, АҚШ Виргин аралдары және Пуэрто-Рико аумақтарында орналасқан. Солтүстік Мариан аралдары аумағында ведомстволық аумақ бар, бірақ ресми Ұлттық парктер қызметінің бөлімшесі жоқ. Ұлттық парктер қызметі басқаратын бөлімшелердің көпшілігі Ұлттық парктер паспортының мөрлері бағдарламасына қатысады.

Ұлттық парктер

2021 жылға қарай АҚШ-та және оның тәуелді аймақтарында ресми түрде белгіленген 63 ұлттық парк бар. Ұлттық парктер жүйенің «тажының асыл тастары» болып саналады және әдетте басқа аймақтардан үлкен, оның ішінде маңызды экологиялық және геологиялық ресурстардың алуан түрлілігі бар.

АтауыОрналасқан жеріҚұрылған жылыАуданы (2024)
Акадия ұлттық паркіМэн1919
Америка Самоасының ұлттық паркіАмерика Самоасы1988
Аркалар ұлттық паркіЮта1971
Бэдлендс ұлттық паркіСолтүстік Дакота1978
Биг-Бенд ұлттық паркіТехас1944
Бискайн ұлттық паркіФлорида1980
Ганнисонның Қара каньоны ұлттық паркіКолорадо1999
Брайс-Каньон ұлттық паркіЮта1928
Каньонлендс ұлттық паркіЮта1964
Капитол-Риф ұлттық паркіЮта1971
Карлсбад үңгірлері ұлттық паркіЖаңа Мексика1930
Ченнел-Айлендс ұлттық паркіКалифорния1980
Конгари ұлттық паркіОңтүстік Каролина2003
Кратер-Лейк ұлттық паркіОрегон1902
Куяхога өзенінің аңғары ұлттық паркіОгайо2000
Өлім аңғары ұлттық паркіКалифорния, Невада1994
Денали ұлттық паркіАляска1917
Құрғақ Тортугас ұлттық паркіФлорида1992
Эверглейдс ұлттық паркіФлорида1947
Арктика қақпалары ұлттық паркіАляска1980
Гейтвей Арч ұлттық паркіМиссури2018
Мұздық ұлттық паркі (Ватертон–Мұздық халықаралық бейбітшілік паркінің бөлігі)Монтана1910
Мұздық шығанағы ұлттық паркіАляска1980
Үлкен каньон ұлттық паркіАризона1919
Үлкен Тетон ұлттық паркіВайоминг1929
Ұлы Бассейн ұлттық паркіНевада1986
Ұлы құмды дюналар ұлттық паркіКолорадо2004
Ұлы Смоки таулары ұлттық паркіСолтүстік Каролина, Теннесси1934
Гваделупе таулары ұлттық паркіТехас1966
Халеакала ұлттық паркіГавайи1916
Гавайи жанартаулары ұлттық паркіГавайи1916
Қызыл сулар ұлттық паркіАрканзас1921
Индиана құмды төбелері ұлттық паркіИндиана2019
Арал Рояль ұлттық паркіМичиган1940
Джошуа Три ұлттық паркіКалифорния1994
Катмай ұлттық паркіАляска1980
Кенай фиордтары ұлттық паркіАляска1980
Кингс-Каньон ұлттық паркіКалифорния1940
Кобук өзенінің аңғары ұлттық паркіАляска1980
Лейк-Кларк ұлттық паркіАляска1980
Лассен жанартаулық ұлттық паркіКалифорния1916
Мамонт үңгірі ұлттық паркіКентукки1941
Меса-Верде ұлттық паркіКолорадо1906
Рейнир тауы ұлттық паркіВашингтон1899
Жаңа өзеннің аңғары ұлттық паркі және қорығыБатыс Вирджиния2020
Солтүстік Каскадтар ұлттық паркіВашингтон1968
Олимпиада ұлттық паркіВашингтон1938
Тас өрмен ұлттық паркіАризона1962
Тікенектілер ұлттық паркіКалифорния2013
Секвоя ұлттық және штаттық парктеріКалифорния1968
Таулы аймақ ұлттық паркіКолорадо1915
Сагуаро ұлттық паркіАризона1994
Секвоя ұлттық паркіКалифорния1890
Шенандоа ұлттық паркіВирджиния1935
Теодор Рузвельт ұлттық паркіСолтүстік Дакота1978
Виргин аралдары ұлттық паркіАҚШ Виргин аралдары1956
Вояжерс ұлттық паркіМиннесота1975
Ақ құмдар ұлттық паркіЖаңа Мексика2019
Жел үңгірі ұлттық паркіСолтүстік Дакота1903
Врангель–Сент-Илияс ұлттық паркіАляска1980
Йеллоустоун ұлттық паркіАйдахо, Монтана, Вайоминг1872
Йосемити ұлттық паркіКалифорния1890
Сион ұлттық паркіЮта1919

Бұрынғы ұлттық парктер

Аты Құрылған Таратылған Нәтижесі Абрахам Линкольн ұлттық паркі 1916 жылғы 17 шілде 1939 жылғы 11 тамыз Абрахам Линкольннің туған жері Ұлттық тарихи паркі ретінде қайта аталды Форт МакГенри ұлттық паркі 1925 жылғы 3 наурыз 1939 жылғы 11 тамыз Форт МакГенри ұлттық ескерткіші және тарихи қасиетті орын ретінде қайта аталды Генерал Грант ұлттық паркі 1890 жылғы 1 қазан 1940 жылғы 4 наурыз Кингс Каньон ұлттық паркіне қосылды Гавайи ұлттық паркі 1916 жылғы 1 тамыз 1960 жылғы 13 қыркүйек Гавайи жанартаулары ұлттық паркі және Халеакала ұлттық паркіне бөлінді Макинак ұлттық паркі 1875 жылғы 15 сәуір 1895 жылғы 2 наурыз Мичиган штатына берілді; қазір Маккассоу мемлекеттік паркі ретінде жұмыс істейді Платт ұлттық паркі 1906 жылғы 29 маусым 1976 жылғы 17 наурыз Арбаклл демалыс аймағымен біріктіріліп, Чиксау ұлттық демалыс аймағы ретінде қайта аталды Рок Крик паркі 1890 жылғы 27 қыркүйек 1933 жылғы 10 тамыз Ұлттық астаналық парктеріне қосылды Саллис Хилл ұлттық паркі 1904 жылғы 27 сәуір 1931 жылғы 3 наурыз АҚШ-тың Балық және жабайы табиғат қызметіне берілді; қазір Уайт Хорс Хилл ұлттық аң ауру қоры ретінде жұмыс істейді.

Ұлттық ескерткіштер

129 ұлттық ескерткіш бар, оның 84-ін Ұлттық паркер қызметі басқарады және олар төменде тізімделген. Олардың 83-і (Гранд-Каньон Парашанттан басқасының бәрі) Ұлттық паркер қызметінің ресми бөлімдері болып табылады. Қалған 46 ескерткішті бес басқа федералды агенттік басқарады. Екі ескерткіш, Grand Canyon–Parashant және Craters of the Moon, Ұлттық паркер қызметі мен Жерді басқару бюросы бірлесіп басқарады, ал Tule Lake ұлттық ескерткіші Балық және жабайы табиғат қызметімен бірлесіп басқарылады. Ұлттық ескерткіштер әдетте кішкентай болады және бір немесе бірнеше маңызды ресурстарды ғана қорғайды. Олар табиғи және тарихи орындарды қамтиды және Президенттің Антикварлар заңына сәйкес орнатылуы мүмкін. 34 бұрынғы ұлттық ескерткіш қайта аталды немесе ұлттық парктеріне қосылды.

Атауы Орналасқан жері Аумағы
Марбл Каньон ұлттық ескерткіші 20 қаңтар 1969 3 қаңтар 1975 Жоюылды; жерлері Гранд Каньон ұлттық ескерткішімен бірге Гранд Каньон ұлттық паркінің кеңейтілген аймағына берілді.
Кобук алқабы ұлттық ескерткіші 1 желтоқсан 1978 2 желтоқсан 1980 Кобук алқабы ұлттық паркі ретінде қайта аталды
Папаго Сагуаро ұлттық ескерткіші 31 қаңтар 1914 7 сәуір 1930 Аризона штатына берілді; қазір Финикс және Темпе қалалары бірлесіп басқарады
Пуллман ұлттық ескерткіші 19 ақпан 2015 29 желтоқсан 2022 Пуллман ұлттық тарихи паркі ретінде қайта аталды
Льюис және Кларк үңгірлеріндегі ұлттық ескерткіш 11 мамыр 1908 24 тамыз 1937 Монтана штатына берілді; қазір мемлекеттік парк ретінде жұмыс істейді
Кеней фьордтары ұлттық ескерткіші 1 желтоқсан 1978 2 желтоқсан 1980 Кеней фьордтары ұлттық паркі ретінде қайта аталды
Арна аралдары ұлттық ескерткіші 26 сәуір 1938 5 наурыз 1980 Арна аралдары ұлттық паркі ретінде қайта аталды
Әкесі Миллет Кресті ұлттық ескерткіші 10 тамыз 1933 7 қыркүйек 1949 Жақын жердегі әскери базаның жабылуына байланысты Нью-Йорк штатына берілді; қазір Форт Ниагара мемлекеттік паркінің бөлігі
Бірінші штат ұлттық ескерткіші 25 наурыз 2013 19 желтоқсан 2014 Бірінші штат ұлттық тарихи паркіне қосылды
Көлі Кларк ұлттық ескерткіші 1 желтоқсан 1978 2 желтоқсан 1980 Көлі Кларк ұлттық паркі және қорығы ретінде қайта аталды
Ганнисонның қара каньоны ұлттық ескерткіші 2 наурыз 1933 21 қазан 1999 Ганнисонның қара каньоны ұлттық паркі ретінде қайта аталды
Хариет Табман жер асты темір жолы ұлттық ескерткіші 25 наурыз 2013 19 желтоқсан 2014 Ұлттық паркер қызметінің аймақтары Хариет Табман жер асты темір жолы ұлттық тарихи паркіне қосылды, және Ұлттық паркер қызметі олардың ұлттық ескерткіштің бөліктерін ұлттық тарихи парктен ерекше деп танымайды. Хариет Табман жер асты темір жолы ұлттық ескерткішінің қалған бөліктері АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметімен жұмыс істеуді жалғастыруда.
Мукунтувеап ұлттық ескерткіші (1918 жылы Зайон ұлттық ескерткіші деп аталды) 31 шілде 1909 19 қараша 1919 Зайон ұлттық паркі ретінде қайта аталды
Зайон ұлттық ескерткіші ("Колоб каньондары аймағы") 22 қаңтар 1937 11 шілде 1956 Зайон ұлттық паркіне қосылды
Капитол Риф ұлттық ескерткіші 2 тамыз 1937 18 желтоқсан 1971 Капитол Риф ұлттық паркі ретінде қайта аталды
Аркалар ұлттық ескерткіші 12 сәуір 1929 12 қараша 1971 Аркалар ұлттық паркі ретінде қайта аталды
Брайс Каньон ұлттық ескерткіші 8 маусым 1923 25 ақпан 1928 Брайс Каньон ұлттық паркі ретінде қайта аталды
Уилер ұлттық ескерткіші 7 желтоқсан 1908 3 тамыз 1950 АҚШ Орман шаруашылығы қызметіне қайтарылды
Святой Крест ұлттық ескерткіші 11 мамыр 1929 3 тамыз 1950 АҚШ Орман шаруашылығы қызметіне қайтарылды
Ақ құмдар ұлттық ескерткіші 18 қаңтар 1933 20 желтоқсан 2019 Ақ құмдар ұлттық паркі ретінде қайта аталды
Джексон Хоул ұлттық ескерткіші 1943 14 қыркүйек 1950 Гранд Тетон ұлттық паркіне біріктірілді
Шошон үңгірі ұлттық ескерткіші 21 қыркүйек 1909 17 мамыр 1954 Вайоминг штатының Коди қаласына муниципалдық тартымдылық ретінде берілді, кейін Жерді басқару бюросына қайтарылды
Ескі Каасан ұлттық ескерткіші 25 қазан 1916 26 шілде 1955 АҚШ Орман шаруашылығы қызметіне берілді
Касл Пинки ұлттық ескерткіші 10 тамыз 1933 29 наурыз 1956 Оңтүстік Каролина штатына берілді, кейін Конфедерация ұлдарына сатылды; қазіргі уақытта кіруге болмайтын және күтілмейтін орын
Сагуаро ұлттық ескерткіші 1 наурыз 1933 4 қазан 1994 Сагуаро ұлттық паркі ретінде қайта аталды
Верендри ұлттық ескерткіші 29 маусым 1917 30 шілде 1956 Гаррисон тоғанының құрылысынан кейін Солтүстік Дакота штатына берілді; қазіргі уақытта Сакакавея көлдігімен су басқан
Арктика қақпалары ұлттық ескерткіші 1 желтоқсан 1978 2 желтоқсан 1980 Арктика қақпалары ұлттық паркі және қорығы ретінде қайта аталды
Фоссилді кипарис ұлттық ескерткіші 21 қазан 1922 1 тамыз 1956 Орынның қирауына байланысты Жерді басқару бюросына берілді
Өлім алқабы ұлттық ескерткіші 11 ақпан 1933 31 қазан 1994 Өлім алқабы ұлттық паркі ретінде қайта аталды
Жошуа ағашы ұлттық ескерткіші 10 тамыз 1936 31 қазан 1994 Жошуа ағашы ұлттық паркі ретінде қайта аталды
Акия шайқас алаңы ұлттық ескерткіші 27 тамыз 1935 10 тамыз 1961 Натчез іздеріне қосылды
Мериуэзер Льюис ұлттық ескерткіші 6 ақпан 1925 10 тамыз 1961 Натчез іздеріне қосылды
Катмай ұлттық ескерткіші 24 қыркүйек 1918 2 желтоқсан 1980 Катмай ұлттық паркі және қорығы ретінде қайта аталды
Олимп тауы ұлттық ескерткіші 2 наурыз 1909 29 маусым 1938 Олимп ұлттық паркі ретінде қайта аталды
Петрификацияланған орман ұлттық ескерткіші 8 желтоқсан 1906 9 желтоқсан 1962 Петрификацияланған орман ұлттық паркі ретінде қайта аталды
Леман үңгірлері ұлттық ескерткіші 10 маусым 1933 27 қазан 1986 Жоюылды; Ұлы Азия ұлттық паркіне қосылды
Конгари батпағы ұлттық ескерткіші 18 қазан 1976 10 қараша 2003 Конгари ұлттық паркі ретінде қайта аталды
Мұздық шығанағы ұлттық ескерткіші 25 ақпан 1925 2 желтоқсан 1980 Мұздық шығанағы ұлттық паркі және қорығы ретінде қайта аталды
Мұңдық тобы ұлттық ескерткіші 1 қаңтар 1918 2 қаңтар 1992 Үміт мәдениеті ұлттық тарихи паркіне қосылды
Минидока тұтқын ұлттық ескерткіші 17 қаңтар 2001 8 мамыр 2008 Минидока ұлттық тарихи орны ретінде қайта аталды
Тікенектілер ұлттық ескерткіші 16 қаңтар 1908 10 қаңтар 2013 Тікенектілер ұлттық паркі ретінде қайта аталды
Эндрю Джонсон ұлттық ескерткіші 27 сәуір 1942 11 желтоқсан 1963 Эндрю Джонсон ұлттық тарихи орны ретінде қайта аталды
Сьер де Мон ұлттық ескерткіші 8 шілде 1916 26 ақпан 1919 Лафайет ұлттық паркі ретінде қайта аталды (19 қаңтар 1929 жылы Акадия ұлттық паркі деп аталды)
Эдисон зертханасы ұлттық ескерткіші 14 шілде 1956 5 қыркүйек 1962 Эдисон үйі ұлттық тарихи орнымен біріктіріліп, Эдисон ұлттық тарихи орны құрылды, кейін Томас Эдисон ұлттық тарихи паркі ретінде қайта аталды
Врангель-Сент-Элиас ұлттық ескерткіші 1 желтоқсан 1978 2 желтоқсан 1980 Врангель-Сент-Элиас ұлттық паркі және қорығы ретінде қайта аталды
Жартастар ұлттық ескерткіші 29 қаңтар 1939 10 қараша 1978 Жартастар ұлттық паркі ретінде қайта аталды
Ұлы құмды құмдықтар ұлттық ескерткіші 17 наурыз 1932 14 қыркүйек 2004 Ұлы құмды құмдықтар ұлттық паркі және қорығы ретінде қайта аталды
Бискейн ұлттық ескерткіші 18 қазан 1968 28 маусым 1980 Бискейн ұлттық паркі ретінде қайта аталды
Форт Джефферсон ұлттық ескерткіші 4 қаңтар 1935 26 қазан 1992 Құрғақ Тортугас ұлттық паркі ретінде қайта аталды
Кендір конусы ұлттық ескерткіші 6 мамыр 1907 9 тамыз 1916 Лассен шыңырық ұлттық ескерткішімен біріктіріліп, Лассен вулкандық ұлттық паркі құрылды
Лассен шыңырық ұлттық ескерткіші 6 мамыр 1907 9 тамыз 1916 Кендір конусы ұлттық ескерткішімен біріктіріліп, Лассен вулкандық ұлттық паркі құрылды
Американың үйі ұлттық ескерткіші 19 наурыз 1936 13 қаңтар 2021 Ұлттық ескерткіштік ұлттық ескерткіші ретінде қайта аталды.

Бұрынғы басқа аймақтар

Атауы Құрылған Таратылған Нәтижесі Аппоматтокс соты Ұлттық тарихи ескерткіш 1935 1954 Аппоматтокс соты Ұлттық тарихи паркі деп қайта аталды; бұрын Аппоматтокс ұлттық шайқас алаңы (1930–1935) Ұлттық келушілер орталығы, Вашингтон, Колумбия округі 12 наурыз 1968 29 желтоқсан 1981 Көлік департаментіне берілді Джон Ф. Кеннеди сахналық өнер орталығы 16 маусым 1972 21 шілде 1994 Кеннеди орталығының қамқоршыларына берілді Нью-Джерси жағалауы мұра жолы (қосымша аймақ) 1988 30 қыркүйек 2011 Көптеген сайттардың агенттіктері NPS серіктестігісіз маршрутты басқаруды жалғастыруда.

1930 және 1940 жылдары NPS ондаған демалыс көрсету аймақтарын құрды, олардың көпшілігі кейіннен ұлттық немесе мемлекеттік паркілерге айналды.