Кіріспе

Солтүстік Калифорниядағы өзен, АҚШ. Иль өзені (Wiyot: Wiya't; Cahto: Taanchow; Northern Pomo: ch'idiyu) – Калифорнияның солтүстік-батысындағы шамамен 196 миль (315 км) ұзындықтағы ірі өзен. Өзен және оның салалары Калифорнияда толығымен орналасқан үшінші ең ірі су алабын құрайды, ол бес округтің таулы аймағын сумен жабдықтайды. Өзен негізінен Сакраменто аңғарының батысындағы Жағалау қатарлары арқылы солтүстікке қарай ағып, Фортунадан 16 км (10 миль) төмен және Гумбольдт шығанағының оңтүстігінде Тынық мұхитына құяды. Өзен жер асты суларын толықтыруға, демалысқа, сондай-ақ өнеркәсіптік, ауыл шаруашылығы және тұрмыстық сумен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Иль өзені жүйесі аймақтың тұрақсыз геологиясы мен Тынық мұхитының күшті дауылдарының әсеріне байланысты Калифорниядағы ең динамикалық жүйелердің бірі болып есептеледі. Су ағыны маусымдық өзгереді; қаңтар және ақпан айларындағы орташа су ағыны тамыз және қыркүйек айларына қарағанда 100 есе көп. 1850 жылдан бастап, құнарлы және тығыз орманды айман туралы саяхатшылардың баяндамалары қоныс аударушыларды Гумбольдт шығанағына және Иль өзені аңғарына тартты. 19 ғасырдың соңынан бастап Иль өзені ірі шабақ өнеркәсібін қолдады, бірақ 1920 жылдары тым көп балық аулау салдарынан ол төмендеді. Иль өзені бассейні ерте заманнан бері ағаш өндірудің маңызды көзі болып табылады және ірі ағаш кесу саласын қолдауды жалғастыруда. Өзен аңғары 1914 жылдан бастап Солтүстік-Батыс Тынық мұхиты темір жолы үшін маңызды көліктік дәліз болды және 20 ғасыр бойы солай болды, сонымен қатар Редвуд тас жолының (АҚШ 101 тас жолы) бөлігі де осы аңғар арқылы өтеді. 20 ғасырдың басынан бастап Иль өзенінің бастауында су жинағыштар салынды, олар арқылы су Мендосино және Сонома округтеріне беріледі. 1950-1960 жылдары Мемлекеттік су жобасын қамтамасыз ету үшін Иль өзені жүйесінде одан да ірі бөгеттер салуға қызығушылық артты. Бұл бөгеттер Калифорнияның су жүйесіне түскен қысымды жеңілдеткенімен, ондаған жылдар бойы дау тудырды, себебі кейбір ұсыныстар экономикалық тұрғыдан тиімсіз болды және сальмон балығының жағдайына зиян келтіруі мүмкін еді. 1981 жылы Иль өзеніне федералдық «Жабайы және көркем өзен» статусы берілді, бұл оның жаңа бөгеттер салуға тыйым салынғанын ресми түрде бекітті. Дегенмен, ағаш кесу, мал өсіру, жол салу, марихуана өнеркәсібі және басқа да адамдардың қызметі су алабының экологиясына әсерін тигізуде.

Курс

Иль өзені 2054 метр биіктіктегі Балд тауының оңтүстік беткейінде, Мендосино округінің Мендосино ұлттық орманның Жоғарғы көл рейнджер ауданында басталады. Солтүстік-Батыс Тынық мұхиты темір жолы Дос-Риостан шамамен 11 километр жоғарыдағы Аутлет-Криктен Фортунаға дейін Иль өзенінің жанымен өтеді. 1998 жылдан бері темір жол қызметтен тоқтатылды, себебі оның күтілуге кеткен шығындары өте жоғары болды және бұл жолдың экономикалық пайдасы онымен салыстырғанда аз болды. АҚШ-тың 101 тас жолы Оңтүстік Иль өзені бойымен, содан кейін Оңтүстік Иль өзенінің төменгі ағысымен қатар жүреді.

Босату

Иль өзенінің орташа су ағыны оның орналасуына байланысты кең ауқымда өзгереді, себебі ол «Ананас экспресі» сияқты қысқы дауылдардың бағытында тікелей немесе жақын орналасқан. Оның бассейніндегі Жерорта теңізі климатында жауын-шашынның көбісі қыс айларында жауады, ал ылғалды маусымда су ағыны өте күшті болуы мүмкін. Ал жаз және күздің басында жауын-шашын өте аз болады, тіпті болмаса, бұл кейде зор өзеннің ағысын баяулатып, құрғақ арнаға айналдырады. Өзен сағасында Иль өзенінің жылдық су шығыны шамамен жыл сайын құрайды, немесе ай сайынғы орташа ағын Скотияда қаңтар айында және қыркүйек айында арасында өзгереді – бұл 143:1 арақатынас. Жылдық орташа көрсеткіштер де үлкен өзгерістерге ұшырайды, 1983 жылы ең жоғары көрсеткіш құрады, ал 1977 жылы ең төменгі көрсеткіш құрады. 19 ғасырдың ортасынан бері су алабындағы орман шаруашылығы топырақты босатып, жер асты суларын тұрақсыздандырды, бұл өзеннің табиғи ағынын азайтты, бірақ су алабы бірте-бірте қалпына келуде. Орман шаруашылығы, мал өсіру және басқа да табиғат ресурстарын пайдалану қызметтері мен оларға байланысты қоршаған ортаның өзгеруі су тасқыны мен құрғақшылықтың күшін арттырды. 20 ғасырда су алабының көп бөлігі мемлекеттік парктер мен ұлттық орман аумақтарына қосылды, соның ішінде Алты өзен ұлттық орманы, Йолла Болли ортаңғы Ель даласы және Гумбольдт Редвудс мемлекеттік паркі. Иль өзенінің және оның ірі салаларының 398 милі (641 км) Ұлттық жабайы және көрікті өзендер жүйесімен қорғалады, оның 97 милі (156 км) жабайы, 28 милі (45 км) көрікті және 273 милі (439 км) демалысқа арналған аймақтар деп саналады. Басты арнаның шамамен 155 милі (249 км) белгіленген, аузынан Кейп-Хорн тоғанының астындағы нүктеге дейін. Ортаңғы саласы да Ель өзенімен қосылған жерінен Йолла Болли–Ортаңғы Ель даласының шекарасына дейін жабайы және көрікті болып жарияланған. Оңтүстік саласы аузынан Төртінші бөлімдегі сағаға дейін, Солтүстік саласы аузынан Олд Гилман ранчосына дейін, ал Ван Дюзен өзені аузынан Динсмор көпіріне дейін белгіленген.

Геология

Иль өзенінің суайдынының көп бөлігі Францискандық жиналыстың (немесе кешеннің) шөгінді тау жыныстарымен жабылып жатыр, олардың жасы кейінгі юра дәуіріне (161–146 миллион жыл бұрын) дейін жетеді. Францискандық – Тынық мұхитының түбінде пайда болған жер қабығының фрагменті немесе бөлігі. Бірнеше миллион жыл бұрын тектоникалық күштер Францискандық жиналысын Солтүстік Америка тақтасына қарай итеріп, жағалау жоталарын көтеріп шығарды. Иль өзені бассейні Калифорниядағы ең сейсмикалық белсенді аймақтардың бірі болып табылады, әсіресе солтүстік бөлігінде (өзен Мендосино үштік түйісінің жанындағы Мендосино мүйісінен солтүстікке қарай бірнеше шақырым жерде Тынық мұхитына құяды, бұл Сан-Андреас жарылысының солтүстік шегін көрсетеді және үш тектоникалық тақтаның қиылысуынан жиі жер сілкіністері туындайды). Иль өзенінің батыс және солтүстік бөліктерінде Францискандық жиналысынан эрозияға ұшыраған топырақ көбінесе жабысқақ, сазды және өте тұрақсыз болады, бұл көшкін қаупін арттырады. Ішкі аймақтарда және оңтүстікке қарай топырақ жақсы дренаждалған, бірақ жоғары жауын-шашын мөлшері мен тік беткейлерге байланысты көшкін қаупі сақталады. Құрама Штаттардағы өзендердің арасында тек Миссисипи өзені ғана теңізге көбірек шөгінді материалды жеткізеді. Алғашқы еуропалық жазбагерлер келген кезде, бұл аймақта Иль өзені Атапаска тобының бірнеше түпкілікті халықтары тұрды, кемінде төрт топ диалектілерімен анықталды: солтүстікте Нонгаtl және Синкйон, ал бассейнің орта және оңтүстік бөліктерінде Лассик және Уайлаки. Жоғарғы аңғарда Ішкі Юки (Хучном) мекендеген, ал өзен мен оның салалары Солтүстік және Солтүстік-Шығыс Помо балық аулау топтарының жиі кездесетін жерлері болды.

Еуропалықтардың келуі

Ель өзеніне алғаш барып келген еуропалық Себастьян Вискаино болды, ол Испанияның Филипп III атынан, Мендосино мүйісінің ендігінде орналасқан деген құпия құжаттарда сипатталған мифтік солтүстік-батысқа қарай өту жолын іздеу үшін теңізге шықты. Вискаино 1603 жылдың қаңтарында Ель өзенінің сағасына жетті, бірақ құжаттарда айтылған мәдениетті Quivera қаласының орнына, олар "мәдениетсіз" деп сипаттаған жергілікті тұрғындармен кездесті.

19 ғасырдағы қоныстар

Иль өзені 1849 жылы Калифорния алтын асығының басталған шағында, Джозиа Грег басқарған экспедициялық топтың құрметіне аталған. Америкалық қоныстанушылар Иль өзенінің жазық жартастарында, Ван Дузен өзенімен қосылатын жерге жақын және өзеннің тегіс аузына қарай, тік шатқалдарға қарағанда егістік жерлер көп болған аймақтарда орналасты. Осы жерлердің көп бөлігі ауыл шаруашылығы және мал жаю үшін пайдаланылды. 1870-1920 жылдар аралығында Иль өзенінің төменгі ағысында лосось консервілері өркендеді, бірақ одан кейін шамадан тыс балық аулау және адамның жасаған экологиялық өзгерістер салдарынан лосось саны азайды. Сонымен қатар, ағаш өңдеу компаниялары бассейнен жүздеген миллион кубометрлік ағаш алып, оларды Иль өзені арқылы теңіз жағалауына жеткізді. Иль өзенінің қисық жолдары үлкен секвойяларды суға түсіруді қиын болдырғандықтан, оларды басқаруды жеңілдету үшін ағаштар кішкентай төртбұрышты бөліктерге кесілді. 1884 жылы "Иль өзені және Эврика темір жолы" Иль өзенінің теңіз жағалауынан Хумбольдт шығанағындағы портына ағаш тасымалдауды бастады, онда ағаштар Сан-Францискоға бағытталған кемелерге тиеліп жіберілді.

20 ғасыр

Поттер аңғары немесе Иль өзені жобасының бір бөлігі ретінде 1906 жылдан бастап Иль өзенінің жоғарғы ағысында суды оңтүстікке қарай, халық саны көп, бірақ кішірек Ресей өзенінің су жинау алабына бұру үшін бірнеше бөгеттер салынды. Нәтижесінде кішірек өзенде су ағыны айтарлықтай жоғарылып, белгілі бір маусымдарда Иль өзенінің жоғарғы ағынында су ағыны азайды. Бұл бөгеттер бастау суға жақын орналасқан болса да, төменгі Иль өзенінің су ағынын едәуір азайтуы мүмкін, өйткені өзеннің жазғы су ағысының көп бөлігі Пилсбери көлінің үстіндегі таулардан басталады. 1910 жылы белгілі американдық инженер Джон Б. Леонард бұрынғы Синглидің паромдық өтпесі орнында 402 метрлік бетон аркалы көпірдің жобасын жасады. 1911 жылы құрылысы аяқталып, қазір Ұлттық тарихи тізілімге енгізілген Фернбридж – Тынық мұхитына жеткенге дейінгі соңғы ірі өтпел. Тынық мұхитына дейінгі соңғы өтпел Фернбриджтен батысқа қарай бірнеше шақырымдағы Кок Робин аралдық жолынан өтеді. Кейіннен Тынық мұхит жағалауындағы тас жол Оңтүстік саласымен және Оңтүстік саласының төменгі ағысындағы Иль өзені бойымен салынды. 1914 жылы жеті жылдық құрылыс аяқталғаннан кейін Солтүстік-Батыс Тынық мұхиты темір жолы Еурека және Иль өзені аңғарындағы көптеген шағын қалаларды ұлттық темір жол желісіне жалғайтын маңызды көлік арнасын құрап, өзеннің көп бөлігін бойлай жүретін темір жол желісін аяқтады. Темір жол сол кездегі ең қымбат (бір мильге шаққанда) жол болып есептелді: ол Калифорниядағы ең қиын және тұрақсыз жер бедерін кесіп өтті, 95 миль (153 км) аралығында 30 туннель салынды. 1914 жылдың қазан айында су тасқынынан және одан кейін болған жер көшкінінен темір жолының зақымдануына байланысты алтын қаданының салтанатты түрде орнатылуы кейінге қалдырылды. 1950 жылдары Орталық және Оңтүстік Калифорнияға су жеткізу үшін Иль өзені жүйесін бөгеттеуге қызығушылық артты. 1955 жылы болған зиянды су тасқынынан кейін бұл бөгеттер су тасқынын бақылау бойынша да қолдау тапты. АҚШ-тың Суды қалпына келтіру бюросы және АҚШ Армиясының инженерлік корпусы өзенде және оның салаларында бірнеше бөгеттерді ұсынды, олардың ең ірісі – Орта саласымен қосылатын жердегі үлкен Дос Риос бөгеті, ол Калифорния мемлекеттік су жобасына сумен қамтамасыз етуге және су тасқынын бақылауға мүмкіндік берер еді. Су 64 шақырымдық туннель арқылы Сакраменто аңғарына бұрылып, онда Сакраменто өзенінен ағып түсетін су Сакраменто-Сан-Хоакин өзендерінің дельтасындағы Калифорния су құбырының сорғыларына қосылар еді. Бұл ұсыныс 1970 жылдардың басында халықтың бастамасымен жеңіліске ұшырады, мемлекеттегі қалған салыстырмалы түрде жабайы өзендерді қорғау мақсатында. Ұсынылған су қоймасы Раунд-Вэлли үнді резервациясын су басуы мүмкін еді. 1964 жылы "64 жылғы су тасқыны" деп аталған ауыр "Ананас экспресі" Солтүстік Калифорнияның жағалауына қатты жаңбыр әкелді. Иль өзенінің су жинау алабы дауылдың тікелей жолында болды. Ағынды бақылауға үлкен бөгеттер болмағандықтан, негізгі Иль өзенінің дебиті Оңтүстік саласынан ғана 500 фут (152 метр) биіктікке жетті. Он қала толығымен жойылды, ондаған басқалары зақымдалды; кем дегенде 20 көпір қирады, ал кейбіреулері қайта салынбады.

Өсімдіктер

Иль өзенінің су бассейні Орегон және Солтүстік Калифорния жағалауының тұщы сулы экоаймағында орналасқан, бұл аймақ негізінен Дуглас шыршасы және батыс гемилокпен құралған қоңыраулы ормандармен сипатталады. Су бассейнінде Калифорниядағы ең ірі секвойя ағаштарының көптеген тоғайлары бар. Иль өзенінің алабында секвойялар Солтүстік Калифорнияның басқа аймақтарына қарағанда құрлықтың ішкі жағында кездеседі, себебі өзеннің кең төменгі аңғары жағалаудан шығысқа қарай ылғалды ауаны жеткізетін арна ретінде қызмет етеді. Дегенмен, секвойя тоғайлары Тынық мұхитының жанында орналасқан Оңтүстік Иль өзенінің су жинау алабында ең көп таралған.

Жануарлар

Су сүтқоректілеріне құндыз, су тышқаны, ракун, өзен сусар және күміс түлкі жатады. Иль өзенінің су алабында бұрын құндыз болғанын Иль өзенінің орта саласының қосымшасы – Бобёр Крик атауы растайды.

Сальмон және болат бас

Иль өзені бірнеше анадромалық балықтардың қоныс ететін жері: чинук, кохо лососы, стальбаша (жаңбырлы алабұға) және жағалаудағы өлімші алабұға – олардың ішіндегі негізгі түрлер. Табиғи жағдайда, бұл Калифорниядағы үшінші ірі лосось және стальбаша тудыратын өзен жүйесі болып есептеледі, онда жылына миллионнан астам балық шарықталады, Сакраменто және Кламат өзендерінен кейін. Жылдық чинук лососының саны 100 000–800 000, кохо лососының саны 50 000–100 000, ал стальбашаның саны 100 000–150 000-ға жететін болжам бар. Шамамен 22 000 жыл бұрын Нефус шыңынан үлкен көшкін түсіп, Иль өзенін Алдерпойнт маңында 140 метрлік бөгетке айналдырды. Бұл бөгеттің артында 48 шақырымдық көл пайда болды. Тұнбалардың жиналуы көлдің бірнеше мың жылға созылғанын көрсетеді, бұл аймақтың оңай эрозияланатын тас және жалпы жер көшкіні бөгеттерінің тұрақсыздығын ескеретін болсақ, өте ерекше жағдай. Бөгет стальбашаның шарықталу орындарына жолдың кесілуіне себеп болды, нәтижесінде жазғы және қысқы жүзулер араласып кетті. Осылайша, Иль өзені жүйесіндегі жазғы және қысқы стальбаша арасындағы генетикалық ұқсастық, АҚШ-тың батыс бөлігіндегі басқа өзендермен салыстырғанда ерекше. Адамның әрекеті лосось және стальбаша популяциясының күрт төмендеуіне әкелді. Ірі ауқымды коммерциялық балық аулау 1850 жылдары басталды, ал 1900 жылдардың басында және ортасында Иль өзенінде бірнеше консервілеу зауыттары жұмыс істеді. 1857 мен 1921 жылдар аралығында консервілеу операциялары жылына шамамен 93 000 балықты алды, ал 1877 жылы 600 000 балыққа жетті. Орманды жерлерді ашыққа шығаратын ағаш кесу және мал жаю осы балықтардың популяциясына одан да үлкен әсер етті. Таулы жер бедері және Иль өзенінің су алабындағы мол жауын-шашын эрозия деңгейін ерекше жоғары деңгейге көтерді. Өзен жүйесіндегі анадромалық балықтардың шарықталу орындарының көп бөлігі тұнбамен жабылып немесе қалдықтармен тосылып қалды. 1955 және 1964 жылдардағы рекордтық су тасқыны, Иль және оның салалары бойындағы көптеген орталарды жойды немесе зақымдады, бұл жағдай соңғы соққы ретінде қарастырылды. 2012 жылдан бері балықтардың саны ауытқып келеді. Онжылдықтың басындағы 3 500 балықтан жақсарғанмен, олар әлі де 30 000-нан аспаған. 2013–2014 және 2016–2017 жылдары 15 000–25 000 балық болды, ал 2015 және 2018–2019 жылдары 9 000–15 000 балық тіркелді.

Басқа балықтар

Өзен сирек және жоғалу қаупі төнген түрлерді сақтау үшін жабайы жануарларға тіршілік ету ортасын ұсынады, соның ішінде балықтардың көшіп-қонуы мен шағылысуы үшін жылы және суық тұщы су ортасын қамтиды. Бөгде түр – сакраменто пикемин қазірде кездеседі; ол жас лосось тәрізділермен бәсекелесіп, оларды жейді. Иил өзенінде ешқашан нағыз балық болған емес, бірақ мұхиттық тіршілік циклы кезінде басқа балықтарға жабысатын балық пішіндес паразиті – Тынық мұхитының лампарейясы осылай аталған. Лосось пен стальхед сияқты, лампарейялар да анадромды, яғни өмірінің бір бөлігін мұхитта өткізеді, бірақ шағылысу үшін тұщы суға оралады. Олар циклостомалар (дөңгелек ауыздылар) – примитивті, балыққа ұқсас жаратылыстар, және балықтармен туыс емес.

Ел өзенінің сағасы

Ель өзені Фортунаның батысында 7 миль (11 км) ұзындығындағы сағаны құрайды, ол Батыс жағалаудағы ең маңызды және сезімтал сағалардың бірі ретінде анықталған. Сағасы тасқындық жазықтардың, көпжылдық және маусымдық ылғалды жерлердің бір бөлігінен тұрады, олар 75 миль (121 км) өзен арналары мен тасқындық шұңқырлармен байланысқан. Шамамен жердің бір бөлігі дамытылмаған ылғалды жерлерді құрайды, ал қалған бөлігі ауыл шаруашылығына айналдырылған. Ель өзенінің сағасы Калифорниядағы үшінші ең ірі жағалаулық ылғалды аймақ болып табылады, ол Сакраменто-Сан-Хоакин өзенінің дельтасы және Калифорнияның орталық бөлігіндегі Салинас өзенінің сағасынан кейін орналасады, сонымен қатар әртүрлі жағалау құстары, балықтар және су құйрықтары мен портовый есіткілер сияқты сүтқоректілер үшін маңызды тіршілік ортасын құрайды. Ель өзенінің сағасы Калифорнияның шығанақтар мен сағалар саясатымен қорғауға алынған. 2018 жылы CalTrout және басқа да серіктестер деградацияланған сағаны қайта жаңғырту үшін 5 миллион доллардан астам грант алғанын жариялады. Жоба орналасқан жер – бұрын Конник ранчосы деп аталған Ель өзенінің сағасы қорығы. Wildlands Conservancy 2008 жылы ылғалды жер жүйесін қалпына келтіру және аймақтың көркіне қоғамдық қолжетімділікті қамтамасыз ету мақсатымен бұл жерді сатып алды.

Өзендердегі өзгерістер

Ильде екі гидроэлектр бөгеті бар: Пилсбери көлін құрайтын 40 метрлік Скотт бөгеті және Поттер аңғарының солтүстігінде Ван Арсдейл су қоймасын құрайтын 15 метрлік Кейп Хорн бөгеті. Кейп-Хорн бөгетінде судың көп бөлігі туннель мен гидроэлектр станциясы арқылы бұрылады, содан кейін Поттер аңғарындағы Ресей өзенінің бастауына жіберіледі және Поттер аңғары жобасы деп аталады. Бастапқыда 1800-жылдардың соңында жоспарланған және 1906-1922 жылдар аралығында салынған бұл жоба Мендосино және Сонома округтеріндегі шамамен 500 000 адам үшін Ресей өзені жүйесіне қосымша су жеткізеді. Potter Valley жобасы қоршаған ортаны қорғау топтарымен су бассейніндегі лососьтәрі (хинок және кохо лососы мен стальбалық) популяциясына елеулі әсер етеді деп дәлелденді. Бөгет операторлары құрғақ маусымдағы ағынды деңгейді сақтауға міндетті болса да, ерекше құрғақ жылдары осы ағындарды қысқартуға болады, бұл лососьтардың Иль өзені бассейніндегі кейбір шаруашылық ағындарына жетуіне кедергі келтіреді. Жобалық су Иль өзені жүйесіндегі лососьтар үшін маңызды, өйткені Скотт бөгетінің түбінен шығарылатын су құрғақ маусымда бассейндегі жалғыз салқын су болып табылады. Шілде, тамыз және қыркүйек айларында төменгі Иль өзеніндегі температура кейде жоғарылайды, бұл балықтар үшін қауіпті жағдай тудырады. 1983 жылы Федералдық энергияны реттеу комиссиясы жобаны құрғақ маусымда Иль өзеніне көбірек су беру және Ресей өзені бассейніне азайту шартымен қайта лицензиялады. Қазір бөгеттен су жіберу уақыты Иль өзені жүйесіндегі табиғи ағынды еліктеуге бағытталған. Кейде Скотт бөгетінен үлкен "блокттар" су жіберіледі, бұл жас лососьтардың төменгі өзендегі температура олардың өтуіне қолайсыз болғанға дейін теңізге көшіп кетуіне көмектеседі. 2013 жылдың желтоқсанында Иль өзеніндегі және оған байланысты бөгеттелген көлдердегі судың рекордтық төмен деңгейіне байланысты өзендердегі балық пен лампарейялардың саны ең төменгі деңгейде болды, ал Pacific Gas and Electric Company FERC-ге жұмыс істеу лицензиясын өзгертуді сұрады, бұл құрғақшылық басылғанша Иль өзеніне азайтылған су жіберуге рұқсат береді. Ағымдағы келісімдерге сәйкес, бөгеттер жыл сайын 1 желтоқсаннан бастап лосось көшіп кетуіне көмектесу үшін кемінде су жіберуі керек. Су айдынында ұсынылған ірі бөгеттерге негізгі арнадағы Англиялық қырқа, Белл Спрингс және Секуоя (Алдерпойнт), сондай-ақ Орталық саласындағы атақты Дос Риос бөгеттері кірді. Дос Риос бөгеті Мендосино округінің суға батып, Калифорниядағы ең үлкен су қоймасын – Шаста көлінен екі есе үлкенін құрды. Бұған қарамастан, Бюро бірінші кезекте Англиялық қырқаға бірінші федералдық қаржыландыруды алуы керек деп талап етті. Марк Рейснер "Cadillac Desert" (1986) кітабында былай деп сипаттады: "Байласы бар агенттіктер өздерінің басымдықты тізіміндегі алғашқы екі бөгеттің үстінен мүйіздерін бұғаттап, аштықтан өлуге дайын болды". 1969 жылға қарай, Дартмут колледжінде гидрологияны оқыған Ричард Уилсон есімді Round Valley шаруасының иесі бастаған күшті оппозициялық қозғалыс құрылды. Уилсон Дос Риос 1964 жылғы Форт-Сьюардтағы су тасқынының 35 фут (11 метр) биіктігін 0,3 метрден кеміне дейін төмендеткенін есептеді. Рейганның ветосына қарамастан, Иль өзенінің бөгеттеріне есіктер техникалық тұрғыдан ашық қалды. 1972 жылдың басында Калифорния штатының сенаторы Питер Х. Бер штаттық жабайы және көрікті өзендер жүйесін құру туралы ұсыныс енгізді, бұл көптеген дамылмаған Солтүстік жағалаудағы өзендерді, соның ішінде Ильді болашақтағы бөгеттерден қорғайтын еді. Сол жылы сенатор Рэндольф Коллиер Кламат және Троица өзендеріндегі бөгеттерді тоқтатуға, бірақ "Иль өзеніндегі бөгеттерді жоспарлауға" рұқсат беретін ұсыныс енгізді. Табиғатты қорғаушылар мұны Дос Риос бөгетін қайта жандандыруға жасалған жасырын әрекет деп қарастырып, Бер заң жобасын қолдады. Коллиердің заң жобасын Орталық аңғардағы қуатты ауыл шаруашылығы мүдделері қолдады, олардың "күмәнді талабы" бойынша, оларға болашақта осы өзендерден су қажет болады. Штаттың заң шығарушы органы екі заң жобасын да мақұлдағаннан кейін, соңғы шешім Рейгэнге түсті, ол табиғатты қорғаушылардың пайдасына Бер заңына қол қойды. Алайда, Бер өзінің заң жобасын мақұлдау үшін штаттан келісімге келуге мәжбүр болды; қол қойылғандай, ол Иль өзені жүйесінде бөгеттерді жоспарлауға 12 жылдық мораторий ғана енгізді. 2023 жылдың қарашасында PG&E "федералды реттеушілерге өтініш берді" олардың Ильдегі екі бөгетін бұзуға. Бұзу жұмыстары мақұлдауларға байланысты 2028 жылдың басында басталуы мүмкін. Оңтүстік саласы Бранскомб пен Каммингс арасындағы жоғарғы бөлігінде III-IV класты ағысқа ие, ал оның үстінен көтеріліп өтуге болатын сарқырама бар. Оңтүстік саласы Каммингсте солтүстікке бұрылып, негізінен II-III класты, ал Пиерсиден төмен қарай көбінесе II класты ағысқа айналады. Орталық Иль Қара Бутте өзенімен қосылған жерден Коул Майнерс сарқырамасына дейін жақсы ағысқа ие, оны барлық сарапшылар емес, көтеріліп өтеді. Ван Дюзен өзенінде де Goat Rock төменгі жағынан басталатын II-III класты ағыстар бар. Солтүстік сала – салалардың ең табиғисы, бірақ оның қашықтығына байланысты кіру қиын. Хуллс Крик пен Мина жолы арасында III класты ағыс бар. Төменгі өзенде хинок лососы мен стальбалықты ұстауға жақсы жағдайлар бар, ал Пилсбери көлінен жоғарыда көкбалық табылған. Potter Valley жобасының су тасқынына байланысты азайтылған ағындармен бірге енгізілген пикеминновтер Ван Арсдейл бөгетінен төмендегі жергілікті балық популяциясына елеулі зиян келтірді. Өзен кейбір жылдары қазан айынан кейін лосось пен стальбалық көшіп кету үшін жеткіліксіз ағын болған жағдайда балық аулауға жабылуы мүмкін. Иль өзені бассейніне адмирал Уильям Стэндли мемлекеттік демалыс аймағы, Смит Редвудс мемлекеттік демалыс аймағы, Стэндиш Хики мемлекеттік демалыс аймағы, Гумбольдт Редвудс мемлекеттік паркі, Ричардсон Гроув мемлекеттік паркі, Алты өзен ұлттық орманы және Мендосино ұлттық орманы кіреді, олар кемпинг пен жаяу серуендеуге танымал. Пилсбери көлінің жоғарғы бөлігінде, екі саласында, Райс Форк және Иль өзенінде (көлдің оңтүстігіндегі Оңтүстік Иль деп те аталады) жабайы кемпингтер бар, онда көптеген жүзу ойпалары мен кемпинг алаңдары бар. Иль өзенінің шатқалы қорығы Иль өзенінің Үлкен шатқалын қамтиды, ондағы қауіпті түрлер мен сирек жануарлар көп. Паркке ұсынылған Ұлы секвойя жолы да кіреді.