Кіріспе
Швейцарияда орналасқан ұшақ өндіруші компания негізінен нарықтық сегменттерге арналған ұшақтарды, әсіресе қысқа ұшып-қону және қону (STOL) ұшақтарын, сондай-ақ әскери оқу ұшақтарын өндірді. 1950-1960 жылдары Pilatus компаниясы PC 6 Porter атты қысқа ұшып-қону және қону (STOL) жеңіл азаматтық көлік ұшағын жасады. 1973 жылы поршеньді қозғалтқышты P 3 оқу ұшағының турбиналық нұсқасын қайта дамыту туралы шешім қабылданды, ол PC 7 Turbo Trainer ретінде өндіріске түсті. 1979 жылы Pilatus компаниясы Britten Norman компаниясын сатып алды, ол Britten Norman Islander және Britten Norman Defender ұшақтарын өндірді. 1980 жылдары PC 7 ұшағының жетілдірілген түрі – PC 9 ұшағы жасалды. 1990 жылдары Pilatus компаниясы PC 12 ұшағын ұсынып, азаматтық нарықты кеңейтті. 2021 жылғы сәуір айына қарай 1800 данасы жеткізілді. 2000 жылдары компания әскери оқу ұшақтарының қатарына турбовинтті PC 21 ұшағын қосты. 2010 жылдары компания PC 24 ұшағын жасады, бұл екі қозғалтқышты STOL реактивті ұшағы, ол дайын емес ұшу-қону жолақтарынан да жұмыс істей алады.
The company has mostly produced aircraft for niche markets, in particular short takeoff and landing (STOL) aircraft as well as military training aircraft. During the 1950s and 1960s, Pilatus developed a short takeoff and landing (STOL) light civil transport aircraft, the PC 6 Porter. In 1973, it was decided to restart work on a turbine version of the piston engine trainer P 3, which entered production as the PC 7 Turbo Trainer. In 1979, Pilatus acquired Britten Norman, manufacturer of the Britten Norman Islander and Britten Norman Defender aircraft. During the 1980s, it developed the PC 9, an improved derivative of the PC 7. During the 1990s, Pilatus opened up a broader civilian market with the introduction of the PC 12, a single engine turboprop aircraft and has delivered 1,800 as of April 2021. In the 2000s, it also introduced a new member family of its military training aircraft, the turboprop powered PC 21. During the 2010s, the company developed the PC 24, a twin engined STOL jet aircraft capable of operating from unpaved runways.
1939-1949 жылдар
1938 жылы тамызда Vickers компаниясы швейцариялық Kriegstechnische Abteilung (KTA) бөліміне Spitfire ұшақтарын ұсынды. Werkzeugmaschinenfabrik Oerlikon компаниясының сату менеджері Антуан Газда Vickers компаниясымен лицензиялық келісімшарт жасасып, Flugwaffe бөліміне швейцариялық Spitfire ұшақтарын ұсынды. 1938 жылы 21 қазанда «Studiengesellschaft zur Gründung einer Flugzeugfabrik AG» атты қоғам құрылды, ол болашақ компанияның Станс қаласында орналасуын белгіледі. Алайда, билік Германиядағы Messerschmitt компаниясынан толық ұшақтар сатып алуға шешім қабылдады. Ескірген «Studiengesellschaft» болмағандықтан Эмиль Бюрле мен Газда жобаны жалғастырып, 1939 жылы 16 желтоқсанда Elektrobank көмегімен Pilatus Flugzeugwerke AG құрды. 1940 жылы наурыз айында өндіріс ғимаратының құрылысы басталды. Құрылғаннан кейін компания Швейцария Әуе күштері үшін техникалық қызмет көрсету және жөндеу жұмыстарын жүргізуге келісім алды. Жаңа компанияның алғашқы жобасы – EKW C 35 барлау бипландарын қосалқы бөлшектерден құрастыру және басқа типтердегі ұшақтарды күрделі жөндеу болды. Бұл туралы федералды архивтерден табылған екі суретте көрсетілген. Келесі жоба – Швейцария Федералды Технологиялық институты жобалаған SB 2 Pelican ұшағының толық құрастырылуы болды. Бес орындық тәжірибелік ұшақ 1944 жылы 30 мамырда алғаш рет ұшты, және одан тек бір ғана үлгі жасалды, нәтижесінде компанияға төленген қаражаттан асып түсетін қаржылық шығынға ұшырады. 1942 жылы компания Швейцария әскерінен 33 EKW C 3603 ұшағын модификациялауға келісім алды. Porter ұшағы да АҚШ-та Fairchild Hiller компаниясымен лицензия бойынша өндірілді. Лицензия бойынша өндірілген осы ұшақтардың шамамен 100-і аяқталды, олардың көп бөлігі АҚШ-тағы азаматтық операторлар сатып алды.
1960-1969 жылдар
PC 6 алғашқы турбиналық модельдері Astazou II қозғалтқышымен жабдықталған, бірақ бұл қозғалтқыштың сенімділігі туралы шағымдар түсті. PC 6 үшін қолжетімді болған тағы бір ерте турбовинттік қозғалтқыш – Garrett Air Research TPE 331. Air America сияқты кейбір операторлар өздерінің Astazou II қозғалтқышты PC 6 ұшақтарын оның орнына TPE 331 қозғалтқышымен жаңартуды жөн көрді. PC 6 поршенді және турбиналық қозғалтқыштарының екеуі де қысқа ұшып-қону және қону (STOL) қабілеттерімен жылдам танымал болды, олар ұшып-қону алдында айналуға дайын болу үшін өте қысқа ұшып-қону жолағын қажет етеді. Сонымен қатар, 1965 жылы PC 6 екі қозғалтқышты нұсқасы PC 8 Twin Porter ретінде құрастырылды, бірақ ол алғаш рет 1967 жылдың 15 қарашасында ұшқанмен, ұшақ тәжірибелік және бір дана ғана үлгі болып қалды, ал 1972 жылы әзірлеу тоқтатылды. Жұмысты тоқтату себебі сол кездегі нарықтың бұл үлгіге қызығушылық танытпауы болды.
1970-1979 жылдар
Тренингтер мен Портерлерді өндіруден бас тартып, компания толығымен металдан жасалған B 4 жолайқышының құқықтарын сатып алды; Pilatus B 4-ті өндірісті жеңілдету үшін қайта жобалады және оны B 4/PC 11 деп атады. 1979 жылы Pilatus Britten Norman компаниясын сатып алды, ол Britten Norman Islander және Britten Norman Defender ұшақтарын жасаушы болатын; Жаңа компания басшылығымен, жылдар бойы Islander ұшағына жаңа мүмкіндіктер қосылды, мысалы, ұшақтың қозғалтқышы мен қанат пернелеріне дыбыс басу құрылғыларын орнату, бұл шуға сезімтал жерлерде жұмыс істеуді жеңілдетті.
1980-1989 жылдар
1982 жылы PC-7 ұшағының жетілдірілген нұсқасын жасау жұмыстары басталды, ол 1984 жылы Pilatus PC-9 болып шықты.
1990 - 1999 жылдар
PC 12 прототипі 1991 жылғы 31 мамырда ұшты. Алғашқы PC 12 Eagle бақылау ұшағы 1995 жылы салынды, одан әрі даму PC 12 Spectre-ге жеткізді; басқа клиенттермен қатар, АҚШ Әуе күштері оны U-28A ретінде қабылдады. Қызметке енгізілгеннен бері Pilatus бастапқы PC 12 моделіне көптеген жақсартулар мен опцияларды енгізді; өзгерістерге максималды ұшу салмағының ұлғаюы, қуаты жоғары қозғалтқыштардың қолданылуы, жаңа авиациялық құралдардың орнатылуы, шуды төмендету шаралары, жаңа пернелер, жылдамдық пен ұшу қашықтығының артуы, қосымша интерьерлер және жаңа бортындағы ойын-сауық жүйелері кіреді. 1997 жылы Pilatus компаниясы Женевадағы TSA Transairco SA компаниясын сатып алды. 1998 жылы Pilatus Australia Pty Ltd құрылды, ал Britten Norman сатылды.
20002009 жыл
Әскери оқу-жаттығу ұшақтары отбасын кеңейту үшін турбовинтті PC 21 ұшағы 2002 жылы әзірленді және алғаш рет 2002 жылы ұшырылды. 2002 жылдың мамырында Pilatus компаниясы PC 21 ұшағының 2005 және 2030 жылдар аралығында жаһандық оқу ұшақтары нарығының 50%-ын иеленуді мақсат ететінін жариялады. 2000 жылдың желтоқсанында иелері Unaxis (бұрын Oerlikon Bührle деп аталған) Pilatus компаниясын швейцариялық инвесторлар консорциумына сатты. 2010 жылдың шілде айында компания 1000-шы PC 12 ұшағын тапсырды. 2014 жылы сол жылы тапсырылған PC 6 ұшақтарының көп бөлігі қытайлық клиенттерге жеткізілді. 2016 жылдың сәуір айына қарай Қытай нарығында 20-ға жуық PC 6 ұшағы пайдалануда болды; бұл тип көбінесе Антонов Ан 2 ұшағына қарағанда арзанрақ болғандықтан, оны алмастыру үшін қолданылды. PC 24 ұшағы PC 12 клиенттерінен алынған пікірлер негізінде жасалды, олар ұшу қашықтығы мен жылдамдығын арттыруды қалаған, бірақ PC 12 ұшағының өте қысқа ұшу-қону жолақтарын пайдалану мүмкіндігін сақтап қалуды көздеді. Бұл жобалау бағдарламасы алғаш рет Pilatus компаниясының 2011 жылғы мамыр айындағы жылдық есебінде айтылған. 2013 жылдың 21 мамырында PC 24 Женевадағы European Business Aviation Convention & Exhibition (EBACE) көрмесінде көпшілік назарына ұсынылды. Іс-шара барысында Pilatus компаниясының төрағасы Оскар Швенк PC 24 ұшағының қазіргі бизнес-джет санаттарына сәйкес келмейтінін және "турбовинтті ұшақтың әмбебаптығын, орташа жеңіл ұшақтың кабинасының көлемін және жеңіл ұшақтың өнімділігін" біріктіретін жалғыз ұшақ екенін мәлімдеді. Бірінші PC 24, HB VXA, 2014 жылдың 1 тамызында, Швейцарияның ұлттық күнінде таныстырылды; ұшақтың алғашқы ұшуы 2015 жылдың 11 мамырында өтті. 2018 жылы Pilatus компаниясының жалпы авиациялық бөлімшесі 128 ұшақ тапсырды: 80 PC 12, 27 PC 21, 3 PC 6 және 18 PC 24. Компанияның кірісі 1,1 миллиард швейцариялық франк (SFr.) құрады, ал жылдық тапсырыстардың көлемі 980 миллион долларды құрады, бұл компанияның өндірістік қалдығын 2,07 миллиард долларға дейін арттырды. 2019 жылдың соңында Pilatus компаниясы 1,2 миллиард Sfr кіріс тіркеді, бұл негізінен 134 ұшақ тапсыру арқылы қамтамасыз етілді: 40 PC 24, 83 PC 12NG және 11 PC 21. Бұл 2018 жылы 128 ұшақ тапсырудан алынған 1,1 миллиард швейцариялық франк кірісімен салыстырылады: 18 PC 24, 80 PC 12NG, 27 PC 21 және үш PC 6. 2020 жылдың мамыр айына қарай компанияның өндірістік қалдығы 2,1 миллиард долларды құрады. Стэнс зауыты ұшақ фабрикасы ретінде күнделікті жұмысынан басқа, "Голдфингер" фильміндегі түсірілім орны ретінде де танымал, әсіресе Джеймс Бондтың DB5 көлігі апатқа ұшырап, тұтқындалған кадрлары үшін. Stans зауытынан басқа, Pilatus Group компаниясының Оңтүстік Австралиядағы Аделаида қаласында және Колорадо штатындағы Брумфилд қаласында да операциялары бар.