Қатіл және жазушы Карл Чессманның өмірі мен қылмыстары

Кіріспе

Американдық қылмыскер және жазушы

Кэррил Уиттиер Чессман (27 мамыр 1921 – 2 мамыр 1960) – 1948 жылғы қаңтарда Лос-Анджелес аймағында жасаған бірқатар қылмыстары үшін өлім жазасына кесілген қарақшы, адам ұрлаушы және сериялық зорлаушы. Чессман 17 бап бойынша айыпталды және кейіннен жойылған, бірақ кері күшін жоймаған, белгілі бір жағдайларда адам ұрлауды өлім жазасына лайық қылмыс деп қараған "Шағын Линдберг заңы" бойынша сотталды. Оның ісі дүниежүзілік назар аударды және Калифорния штатында өлім жазасын қолдануды тоқтату қозғалысын дамытуға көмектесті. Түрмеде Чессманды қиын адам деп есептеді, бір судья 1957 жылы: "[Чессман] сот жүйесімен ойын ойнап, істің мән-жайлары ескіргенше уақытты кешіктіруде" деп жазды. Чессман төрт кітап жазды, соның ішінде 1954 жылғы "Cell 2455, Death Row" (Өлім жазасы күтіп отырған 2455-ші камера) естеліктері бар. Кітап 1955 жылы экрандаланды, онда Чессманның кейіпкері ретінде Уильям Кэмпбелл түсті. Ол 1960 жылы Калифорнияда газ камерасында өлім жазасына кесілді.

Алғашқы жылдар

Шешен Кэрол Уиттиер Шешен (сол кезде Даниядан шыққан ұлдар үшін танымал есім болды; Шешен өзі кейіннен жазылуын өзгертті) Мичиган штатының Сент-Джозеф қаласында Серл Уиттиер мен Хэлли Лилиан (құрметті әкесі Коттл) Шешеннің жалғыз баласы, екеуі де шын ниетті баптистер болып табылды. 1922 жылы отбасы Глендейлге (Калифорния штаты) көшіп келді. Чессманның әкесі бірнеше жұмыста сәтсіздікке ұшырап, екі рет өзін-өзі өлтіруге тырысты. 1929 жылы Чессманның анасы автокөлік апатында паралич болды. Бала кезінде Чессман астмамен ауырады, бұл оны әлсіз қалдырды, сонымен қатар ол энцефалитке шалдықты, ол кейінірек оның мінезін өзгерткенін мәлімдеді. Сауыққаннан кейін ол ата-анасының қатаң баптистік тәрбиесіне қарсы шығып, ұсақ қылмыстар жасады. Отбасы ауыр депрессияға ұшырады, ал Чессман кейіннен жасөспірім кезінде ата-анасына көмектесу үшін тамақ және басқа да заттарды ұрлағанын еске алды. Полиция 19 қаңтарда үшінші жұбайлар тоналып жатқанын анықтады, олар Батыс Пасаденадағы төбеде тұрып жатты, ал әйел Регина Джонсонды шабуылшысына оралдық секс жасауға мәжбүр етті. Келесі күні Солтүстік Голливудтағы полиция 1946 жылғы Форд купесін тоқтатуға тырысты, бұл машинаның сипаттамасы Меза мен оның жігіті берген сипаттамаға сәйкес келеді, сондай-ақ сол күні Редондо Бичтегі киім дүкенінде болған тонаудың куәгерлері де болды. 1948 жылдың қаңтар айының соңында Чессманға тонау, ұрлау және зорлау бойынша 18 айып тағылды. Үш апталық сот процесінен кейін, ол 18 айыптаудың 17-сі бойынша айыпты деп танылып, өлім жазасына кесілді. Сотқа басшылық еткен аудандық прокурор Дж. Миллер Ливи болды. Чессманның серігі Ноулз дүкен тонауларына қатысқан деп сотталып, сотталды, бірақ 1950 жылы апелляциялық шағымда тікелей айыптау дәлелдерінің болмауы және "заңның рұқсат етілмейтін теріс пайдаланылуы" себепті үкімі қайтарылды. Сот шешімі бойынша, екі әрекеті де заңдағы адам ұрлау және дене жарақаты келтіру туралы түсінікке сәйкес келеді, осылайша Чессман заң бойынша өлім жазасына тартылады. Заң сот процесі басталғанға дейін күшін жойды, бірақ қылмыстар кезінде қолданыста болды; күшін жою кейінге қалдырылмады. Чессман өзінің кінәсіздігін басынан бастап мәлімдеді, сот және апелляциялық процесс барысында ол ауыспалы түрде қате тұлғаның немесе оны тұтқындауға арналған сөз байласудың құрбаны болды деп дәлелдеді; ол сондай-ақ шынайы қылмыскердің кім екенін білетінін мәлімдеді, бірақ оны ашудан бас тартты. Ол полиция тергеуінде қол қойған мойындауды күш қолдану және қорқыту арқылы жасады деп мәлімдеді. Шамамен он екі жыл өлім жазасына кесілген Чессман өзінің адвокаты ретінде ондаған шағымдарды енгізді және сегіз рет, көбінесе бірнеше сағат ішінде, өлім жазасының мерзімінен аман қалды. Апелляциялардың көпшілігі оның дайындықсыз сотқа баруына мәжбүр болғаны туралы; соттың өзі әділетсіз болғаны; күшпен және қорқытып алынған мойындаулар мен ішінара иммунитет уәделері оған қарсы дәлелдеме ретінде қолданылғаны; Калифорнияның "Линдберг заңы" конституцияға қайшы екендігі; және апелляция бойынша штаттың жоғарғы сотына жіберілген жазбаның толық емес екендігі және іс жүргізудің маңызды бөліктері жоғалып кеткен немесе дұрыс жазылмағандығы туралы болды. Чессман өзінің ісіне хаттар, очерктер мен кітаптар арқылы да жұртшылыққа жеткізді. Оның төрт кітабы - "Cell 2455, Death Row"; "Trial by Ordeal"; "The Face of Justice"; және "The Kid Was a Killer" бестселлерлерге айналды. Ол Cell 2455, Death Row фильмдерінің құқықтарын Columbia Pictures компаниясына сатты, олар 1955 жылы Fred F. Sears режиссерімен Уильям Кэмпбеллдің Чессман рөлін ойнаған осы есімді фильм түсірді. Чессманның ортаңғы аты Уиттиер, фильмдегі оның alter ego басты кейіпкерінің тегі ретінде қолданылды. Оның төртінші кітабының қолжазбасын, "Бала кісі өлтіруші еді", 1954 жылы Сан-Квентин түрмесінің бастығы Харли О. Титс "түрмедегі еңбектің" нәтижесі ретінде ұстап алды. Ақыры 1957 жылдың соңында ол Чессманға қайтарылып, 1960 жылы басылып шықты. Чессманның кітаптары мен қоғамдық науқаны оның өмірін сақтап қалу үшін дүниежүзілік қозғалысты қоздырды, сонымен бірге көптеген батыс елдері оны тастап кеткен немесе оны тастап кету процесінде болған кезде, АҚШ-тағы өлім жазасы туралы үлкен мәселеге назар аударды. Калифорния губернаторы Пэт Браунның кеңсесі әлемнің белгілі жазушылары мен зиялыларынан, соның ішінде Олдус Хаксли, Рэй Брэдбери, Норман Мейлер, Дуайт Макдональд және Роберт Фросттан, сондай-ақ бұрынғы бірінші әйел Элеонора Рузвельт, Марлон Брандо, христиан евангелистері Билли Грэм және Джерри Фалвелл және культ жетекшісі, Джим Джонс сияқтылардан келіп түскен жазадан босату туралы өтініштермен толды. Чессман ісі Браунды, өлім жазасына қарсы болған адамды, қиын жағдайға түсірді. Калифорния Конституциясы екі рет қылмыс жасаған адамның өлім жазасын күшін жоюды Калифорния Жоғарғы Соты растауы керек болды, ол 4–3 дауыспен растаудан бас тартты. Ұзақ үнсіздіктен кейін Браун 1960 жылдың 19 ақпанында жоспарланған өлім жазасын алдында 60 күндік мерзімді ұзартты. Ол осылай істеді, деді ол, Президент Дуайт Д. Эйзенхауэрдің Оңтүстік Америкаға жасаған ресми сапары кезінде өлім жазасының орындалуы қауіпсіздікке қауіп төндіруі мүмкін екеніне алаңдағандықтан. Пэт Браунның ұлы және болашақ губернатор Эдмунд Г. "Джерри" Браун Чессманды сақтап қалу үшін әкесіне сәтті әрекет етті.

Chessman was born Carol Whittier Chessman ( was, at the time, a popular name for boys of Danish descent; Chessman himself later changed the spelling to ) in St. Joseph, Michigan, the only child of Serl Whittier and Hallie Lillian (née Cottle) Chessman, both devout Baptists. In 1922, the family relocated to Glendale, California. Chessman's father became despondent after failing at each of a series of jobs, and attempted suicide twice. In 1929, Chessman's mother was paralyzed in a car accident. As a child, Chessman had asthma, which left him weak, and he also contracted encephalitis, which he later claimed changed his personality. After recovering he began to rebel against his parents' strict Baptist upbringing by committing petty crimes. The family was hit hard by the Depression, and Chessman later recalled that he stole food and other items as an adolescent to help his parents. Police quickly began to suspect a common perpetrator, On January 19, a third couple were robbed as they sat parked on a hill in West Pasadena, and the woman, Regina Johnson, was forced to perform oral sex on her assailant. The following day, police in North Hollywood attempted to stop a 1946 Ford coupe matching the description given by Meza and her boyfriend, and also by witnesses to a robbery at a clothing store in Redondo Beach earlier that day. In late January 1948, Chessman was indicted on 18 counts of robbery, kidnapping, and rape. After a three week trial in May, he was convicted on 17 of the 18 counts, and was sentenced to death. The prosecution was led by district attorney J. Miller Leavy. Chessman's accomplice, Knowles, was tried and convicted as an accessory in the store robberies, but his conviction was reversed on appeal in 1950 due to an absence of direct incriminating evidence and "impermissible abuse of the law." The court ruled that both actions fit the law's definition of kidnapping with bodily harm, thus making Chessman subject to the death penalty under the law. The law was repealed by the time his trial began but was in effect at the time of the crimes; the repeal was not applied retroactively. Chessman asserted his innocence from the outset, arguing throughout the trial and the appeals process that he was alternately the victim of mistaken identity, or of a conspiracy to frame him; he also claimed to know the identity of the real perpetrator, but refused to reveal it. He further alleged that the confession he signed during his initial police interrogation was coerced through force and intimidation. Over the course of nearly twelve years on death row Chessman filed dozens of appeals, acting as his own attorney, and successfully avoided eight execution deadlines, often by a few hours. Most appeals were based on assertions that he was forced to go to trial unprepared; that the trial itself was unfair; that confessions obtained by force and intimidation and promises of partial immunity were used in evidence against him; that California's "Little Lindbergh Law" was unconstitutional; and that the transcript of record forwarded upon appeal to the state supreme court was incomplete, and important parts of the proceedings were missing or incorrectly recorded. Chessman also took his case to the public through letters, essays and books. His four books—Cell 2455, Death Row; Trial by Ordeal; The Face of Justice; and The Kid Was a Killer—became bestsellers. He sold the rights to Cell 2455, Death Row to Columbia Pictures, which made a 1955 film of the same name, directed by Fred F. Sears, with William Campbell as Chessman. Chessman's middle name, Whittier, was used as the surname of his alter ego protagonist in the film. The manuscript of his fourth book, The Kid Was a Killer, was seized by San Quentin warden Harley O. Teets in 1954 as a product of “prison labor." It was eventually returned to Chessman in late 1957, and published in 1960. Chessman's books and public campaign ignited a worldwide movement to spare his life, while focusing attention on the larger question of the death penalty in the United States, at a time when most Western countries had abandoned it, or were in the process of doing so. The office of California Governor Pat Brown was flooded with appeals for clemency from noted authors and intellectuals from around the world, including Aldous Huxley, Ray Bradbury, Norman Mailer, Dwight Macdonald, and Robert Frost, and from such other public figures as former First Lady Eleanor Roosevelt, Marlon Brando, Christian evangelists Billy Graham and Jerry Falwell and cult leader, Jim Jones. The Chessman affair put Brown, an opponent of the death penalty, in a difficult position. He was unable to grant Chessman executive clemency as the California Constitution required the commutation of a two time felon's death sentence to be ratified by the California Supreme Court, which declined ratification by a vote of 4–3. After a long period of inaction Brown finally issued a 60 day stay a few hours before the February 19, 1960, scheduled execution. He issued the stay, he said, out of concern that the execution could threaten the safety of President Dwight D. Eisenhower during an official visit to South America, where the Chessman case had inflamed anti American sentiment. Pat Brown's son and future Governor Edmund G. "Jerry" Brown unsuccessfully lobbied his father to spare Chessman.

Атқару

Браунның өлім жазасын тоқтату мерзімі, Чессменнің соңғы шағымдарымен бірге, 1960 жылдың сәуір айында аяқталды. Чессмен 2 мамырда, 39 жасқа толуына жиырма бес күн қалғанда, Сан-Квентин түрмесіндегі газ камерасында өлім жазасын өтті. Кейбір деректерге сәйкес, Калифорния Жоғарғы Сотының судьясы habeas corpus өтініші бойынша жаңа тоқтатуды енгізуге соңғы минутта талпыныс жасаған, бірақ сот хатшысы түрменің телефон нөмірін қате теріп қойғандықтан сәтсіз аяқталды. Қоңырау жазалау камерасына жеткен кезде, өлім жазасы басталған еді және тоқтату мүмкін болмады. Өлім жазасы кезінде Чессмен басын күшпен қимылдатты, бұл журналистерге алдын ала келісілген сигнал еді, ол ауырсынып жатқанын білдіретін. Чессменнің денесі оның өтініші бойынша, Калифорния штатының Сан-Рафаэль қаласындағы Тамалпайс тауындағы моргта және зиратта кремацияланды. Ол күлін Глендейлдегі Форест-Лаун мемориалдық паркіндегі ата-анасының қабіріне қоюды сұрады, бірақ Форест-Лаун "моральдық негіздермен" өтінішті қабылдамады. Оның күлі Тамалпайс зиратында жерленді, содан кейін 1974 жылы Чессменнің адвокаты Розали Эшер оны эксгумациялап, Санта-Крус аралының жағалауына шашыратып жіберді. Чессмен "өлімге әкеп соқпаған ұрлық үшін өлім жазасына кесілген алғашқы американдық" деп аталды. Өлім жазасына кесілгенге дейін өткен уақыты – он бір жыл мен он ай – сол кезде АҚШ-тағы ең ұзақ мерзім еді. Бұл рекорд 1988 жылдың 15 наурызында, Фурман v. Джорджия ісінен кейін, Уилли Дарден кіші Флоридадағы электр орындығында 1973 жылғы кісі өлтіруі үшін өлім жазасын өтті, одан кейін бұзылды. Чессменнің өлім жазасын өтті дегеннен кейін бірнеше ай өткен соң, Билли Уэсли Монк 1960 жылдың 21 қарашасында екі әйелді ұрлағаны, біріншісін зорлауға тырысқаны және екіншісін зорлағаны үшін өлім жазасын өтті. Ол АҚШ-та өлімге әкеп соқпаған ұрлық үшін өлім жазасын алған соңғы адам болды. 1964 жылға дейін тонау және зорлау сияқты өлімге әкеп соқпаған қылмыстар үшін де өлім жазасы тағайындалды, бірақ 1960 жылдан бері олар орындалмады. Мұндай айыптаулар көбінесе Оңтүстік штаттарға шоғырланды, ал Чессман, Монк және 1962 жылы шабуыл жасағаны үшін (өлімге әкеп соққан, бірақ кінәлілік жоқ) газбен өлім жазасын алған Рудольф Райттың Калифорниядағы өлім жазасы одан да көп тексеруге түскен болуы мүмкін.

Brown's stay of execution, along with Chessman's last appeals, ran out in April 1960, and Chessman finally went to the gas chamber at San Quentin Prison on May 2, twenty five days before his 39th birthday. According to some sources, a last minute attempt by a California Supreme Court justice to impose a new stay pending a habeas corpus motion failed when a court secretary misdialed the prison's phone number; by the time the call was routed to the execution chamber, the execution had begun and could not be halted. During the execution Chessman vigorously nodded his head, a pre‑arranged signal to reporters that he was experiencing pain. Chessman's body was cremated, as per his wishes, at the Mount Tamalpais Mortuary and Cemetery in San Rafael, California. He requested that his ashes be interred with his parents' at Forest Lawn Memorial Park in Glendale, but Forest Lawn refused the request on "moral grounds." His ashes were buried at the Mount Tamalpais Cemetery, then disinterred in 1974 by Chessman's attorney Rosalie Asher and scattered off the coast of Santa Cruz Island. Chessman was dubbed "the first modern American executed for a non lethal kidnapping." His time on death row – eleven years and ten months – was then the longest ever in the United States, a record that was broken in the post Furman v. Georgia era on March 15, 1988, when Willie Darden Jr. was executed in Florida's electric chair for a 1973 murder. Several months after Chessman's execution, Billy Wesley Monk was executed on November 21, 1960, for kidnapping two women, attempting to rape the first and raping the second, and was the last to be executed for a non lethal kidnapping in the United States. Further executions for non lethal offenses, including robbery and rape, occurred as late as 1964, but have not been carried out since the 1960s. Such convictions were also considerably focused on the Southern states, whereas the executions of Chessman, Monk and Rudolph Wright, gassed in 1962 for an assault (with deadly outcome, although without mens rea) possibly faced greater scrutiny for occurring in California.

Танымал мәдениетте

Меган Терридің «Халық пен шаруа» пьесасы 1968–1969 жылдар маусымында Нью-Йоркте Бродвейден тыс қойылды. Жазушы Доминик Лапьер түрмеде отырған кезінде Чессманды бірнеше рет аралады. Лапьер сол кезде француз газетінде жұмыс істейтін жас тілші болатын. Оның Чессман туралы баяндамасы «Мың күн» кітабында жарияланған. Суретші Брюс Коннер 1959–60 жылдары Чессманға құрмет ретінде «Бала» мүсінін жасады. «Dragnet» радиолық бағдарламасының 1949 жылғы эпизодында Чессман мен «Қызыл шам бандиті» туралы айтылған. Продюсерлер оның қылмыстарының сюжетін өзгертті, нәтижесінде зорлау құрбаны ойдан шығарылған нұсқада қайтыс болды, бұл өлім жазасын ақтады. Чессманның өлімі туралы мәліметтер Люсио Фулчидің 1969 жылғы «Бірінің үстінде бірі» фильмінде кездеседі. Бұл сахналар Сан-Квентинде түсірілді, сонымен қатар Чессманның өліміне жауапты түрме қызметкерлері де сонда ойнады, бұл факті фильмнің трейлерінде ерекше атап көрсетілді. Чессман Нил Даймондтың 1970 жылғы «Done Too Soon» әнінде және француз әншісі Николя Пейрактың «So far away from LA» әнінде еске алынады. Чессманның газ камерасындағы өлімі Ричард Браутиганның 1967 жылғы «Америкада трость балық аулау» повесінде суреттелген. 1977 жылы Алан Алда NBC телеарнасының «Қой, қолыңнан келсе, мені өлтір» фильмінде Чессманның өмірі туралы рөлде ойнады. Кейін бұл фильм «Кэрил Чессманның тарихы» деген атаумен де көрсетілді. Ән жазушылар Ал Хоффман мен Дик Мэннинг жазған «The Ballad of Caryl Chessman» әнінде «Оны тірі қалсын, тірі қалсын, тірі қалсын» деген қосымша бар. Бұл ән Чессманның өлім жазасына кесілуінен екі ай бұрын Рони Хокинстің шағын хиті болды. Кантри-музыка жұлдызы Мерл Хаггард 1995 жылғы сұхбатында көп жыл бұрын түрмеде отырған кезде Чессманның өлім жазасына дайындығын көргенінің оны дұрыс жолға салуға көмектескенін айтты. Джо Родотаның 2016 жылғы «Шахматшы» пьесасы губернатор Пэт Браунның көзқарасынан өлім жазасының оқиғасын баяндайды. Рок-топ Genesis-тің «The Lamb Lies Down on Broadway» альбомынан шыққан «Broadway Melody of 1974» әнінде: «Қошеметші қыз персик гүлдері мен ащы бадам иісімен цианид таяғын желбіретеді». (Газ камерасына сілтеме) содан кейін: «Кэрил Чессман ауаны иіскеп, шеруді бастайды, ол біледі, иіскегенде жасаған барлық нәрсеңді бөтелкеге сақтауға болады». «Ауаны иіскеу» өлім жазасының әдісін білдіреді, сондай-ақ әнші Габриэль «иіскегенде» сөзін «әділ» сөзінен ажырату қиын. Мексикалық кәсіби күресші, ААА ұйымынан «Шахматшы, қызыл шам өлтіруші» Чессманның құрметіне аталған. Джеймс Эллройдың 2021 жылғы «Widespread Panic» романында Чессманның фантастикалық бейнесі пайда болады. 1979 жылғы Шейн Стивенстің «Аңғалдықтан» романында сериалдық кісі өлтіруші Томас Бишоп Чессманды өзінің биологиялық әкесі деп санайды.

Megan Terry’s play, The People vs Ranchman, loosely based on Chessman’s crimes and punishment, was produced Off Broadway in New York during the 1968–1969 season. Author Dominique Lapierre visited Chessman several times during his incarceration. Lapierre was then a young reporter working for a French newspaper. His account of Chessman appears in the book A Thousand Suns. Artist Bruce Conner created his sculpture Child in 1959–60 as an homage to Chessman. The radio version of Dragnet referenced the Chessman case and the Redlight Bandit in a 1949 episode. The producers changed the storyline of his crimes, allowing the rape victim to die in the fictitious version, justifying the death penalty. Chessman's execution is referenced in Lucio Fulci's 1969 giallo One on Top of the Other, in which the character of George Dumurrier (Jean Sorel) is prepared to be executed in San Quentin's gas chamber. Not only were these sequences shot on location in San Quentin, but several of the prison personnel who were responsible for Chessman's death acted in them; a fact that was especially highlighted in the film's trailer. Chessman is mentioned in Neil Diamond's 1970 song "Done Too Soon" and in French singer Nicolas Peyrac's song "So far away from LA". Chessman's execution in the gas chamber is mentioned in Richard Brautigan's 1967 novella Trout Fishing in America. In 1977, Alan Alda starred in an NBC television movie about Chessman's life, Kill Me If You Can. This was sometimes shown, subsequently, as The Caryl Chessman Story. The song "The Ballad of Caryl Chessman," written by the songwriting team of Al Hoffman and Dick Manning, includes the chorus "let him live, let him live, let him live". It was a minor hit single for Ronnie Hawkins two months before Chessman's execution. Country music star Merle Haggard stated in an interview in 1995 that many years earlier, when he was a prison inmate, observing Chessman's preparations for his execution helped to set him on the straight and narrow. Chessman, a 2016 play by Joe Rodota, tells the story of the execution from the viewpoint of Governor Pat Brown. The song "Broadway Melody of 1974" by the rock group Genesis, off their album The Lamb Lies Down on Broadway, contains the lyrics: "The cheerleader waves her cyanide wand with the smell of peach blossoms and bitter almond." (Gas chamber reference) then: "Caryl Chessman sniffs the air and leads the parade, he knows, in a scent, you can bottle all you made." "Sniffs the air" likely refers to the execution method; also the singer Gabriel pronounces "in a scent" indistinguishably from "innocent". Mexican professional luchador, "Chessman, the red light killer," from AAA, is named after Chessman. A fictionalized version of Chessman appears in James Ellroy's 2021 novel Widespread Panic. Chessman is believed by the fictional serial killer Thomas Bishop to be his biological father in the 1979 novel, By Reason of Insanity by Shane Stevens.