Кіріспе

Армян-американдық спорттық жүзуші (1896–2001)

Хал Хейг "Гарри" Присте (23 қараша 1896 – 19 сәуір 2001) – 1920 жылғы Антверпенде өткен жазғы Олимпиада ойындарына жүзуші ретінде қатысқан американдық спортшы.

Өмірбаян

Ол Калифорния штатының Фресно қаласында армян иммигранттарының отбасында дүниеге келді. Олардың бастапқы тегі Кешисян еді. "Хейг" – армяндардың ата-бабасының есімі. Присте алғаш "Гарри" деген американдық есімді қабылдады, бірақ кейін "Хал" деп өзгертті. Ол 1920 жылы АҚШ Олимпиада құрамасының құрамында платформадан секіруде қола медаль жеңіп алды. Сондай-ақ ол 1920 жылы қарапайым биікке секіруде де қатысты, бірақ бірінші кезеңде іріктеуден өтпеді. Ол Бельгияның Антверпен қаласында өткен 1920 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында бес сақинадан тұратын алғашқы Олимпиада туын әдейілеп алып кеткенімен танымал. Ойындар аяқталған соң, ту жоғалып кетті. 1997 жылы АҚШ Олимпиада комитеті ұйымдастырған банкетте журналист онымен сұхбаттасып, ХОК-тың түпнұсқа Олимпиада туының қайда екенін біле алмағанын айтты. "Мен сізге көмектесе аламын", – нақты айтты Присте, – "Ол менің чемоданымда". Антверпен Олимпиадасының соңында, командаласы Дюк Каханамокудың ынталандыруымен ол флагштокқа шығып, Олимпиада туын ұрлады. 77 жыл бойы ол туды чемоданының түбінде сақтап келді. Ту 2000 жылы Сиднейде өткен жазғы Олимпиадада өткізілген арнайы салтанатта 103 жастағы Присте тарапынан ХОК-қа қайтарылды. Салтанатты түрде тапсыру кезінде ХОК президенті Хуан Антонио Самаранч оған естелік Олимпиада медалін сыйлады, оған нашар еститін Присте: "Бұл не? Мақтама сөз бе?" – деп сұрады. Антверпен Олимпиада туы қазір Швейцарияның Лозанна қаласындағы Олимпиада мұражайында қойылған, оны сыйға тартқаны үшін алғыс айтатын тақташасы бар. 104 жасында қайтыс болған Присте әлемдегі ең қарт Олимпиада жүлдегері және өмірі үш ғасырды (1896–2001) қамтыған алғашқы белгілі олимпиадашы еді.