Кіріспе

Серб армиясының офицері және заговоршы Драгутин Димитриевич (17 тамыз 1876 – 24 маусым 1917), көбінесе Апис лақап атымен танымал, 1913 жылы серб армиясының офицері және бас штабтың әскери барлау бөлімінің бастығы болды. Ол 1903 жылы серб үкіметін құлатуды және Сербия королі Александр I мен королева Драганы өлтіруді ұйымдастырған құпия әскери қоғам – «Қара қол» мүшесі ретінде ең белгілі. Кейбір ғалымдар оның 1914 жылғы маусымда Франц Фердинандты өлтіруге қатысты құйрық тігуді бастағанын айтады, бұл шілде дағдарысына және Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуына әкелді. 1916 жылы Сербияның эмиграциядағы үкіметі, премьер-министр Никола Пашич Димитриевичті қауіпті деп есептеді және «Біріктіру немесе Өлім» жетекшілеріне қарсы мемлекеттік құпияны сақтап беруде айып тақты. Димитриевич Салоникада серб үкіметіндегі қарсыластары айыптаған әскери сотта сотталды. Ол регент Александр Караджорджевичті өлтіруге сөз байластырғаны үшін кінәлі деп танылып, 1917 жылғы 26 маусымда тағы екі мүшесімен бірге ату арқылы жазаланды.

Ерте өмір

Драгутин Димитриевич 1876 жылғы 19 тамызда Сербия Княздығының Белград қаласында ароманиялық отбасында дүниеге келді. Әкесі мен екі бауыры көбінесе қалайы шеберлері болып жұмыс істеген, ол екі үлкен қарындасымен Ниште өсті. Тоғыз жасында әкесі қайтыс болды. Димитриевичтің үлкен қарындасы үйленгеннен кейін отбасы Белградқа көшіп келді, онда 16 жасында Димитриевич Сербия Княздығының лицейіне, ал 1892 жылы Белград әскери академиясына кадет ретінде түсті. Оның мықты дене бітімі мен күш-қуаты үшін әріптес курсанттары оны сол аттас Мысыр бұқа құдайының атымен "Апис" деп атады. Димитриевич 1896 жылы академияның төменгі мектебін сыныпта алтыншы орынмен аяқтады. Екі жылдан кейін ол жоғары мектепке қабылданды. Ұсынысты студент болғандықтан, бітіргеннен кейін Сербия армиясының Бас штабына бекітілді, бұл жоғары лауазымдағы адамдар оны жоғары бағалағанын көрсетеді.

Май төңкерісі

1901 жылы Димитриевич танымал емес және Австрияға жақын тұрған король Александрды өлтіруге жасалған алғашқы сәтсіз әрекетті ұйымдастыруға қатысты. 1903 жылдың 11 маусымында Димитриевич пен бір топ кіші офицерлер король сарайына шабуыл жасап, король Александрды, оның әйелі, патшайым Драганы және тағы үш адамды өлтірді. Шабуыл кезінде Димитриевичке үш рет оқ тиді, бірақ оқтар оның денесінен ешқашан алынбады. Ол мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айыппен тұтқындалуға аздан кейін.

Атқару

Пашич ресми түрде таратылған "Қара қолдың" ең белгілі мүшелерінен құтылуға шешім қабылдады. Димитриевич және оның бірнеше әскери әріптестері 1916 жылдың желтоқсанында тұтқындалып, 1916 жылдың қыркүйегінде Югославияның регенті Александр I-ге жасалған қастандыққа қатысқан деген айып тағылды. 1917 жылдың 23 мамырында Салоника сотынан кейін Димитриевич мемлекетке опасыздық жасады деп танылып, өлім жазасына кесілді. Бір айдан соң, 1917 жылдың 24 маусымында оққа ұшты. 1953 жылы Димитриевич пен оның сотталушылары Сербияның Жоғарғы сотында қайта қаралып, олардың қастандық жоспарына қатысқандығын дәлелдейтін ешқандай дәлел болмағандықтан кінәсіз деп танылды.