Владомир Жерявич: Демографиялық зерттеулер мен Югославиядағы соғыс құрбандары
Vladimir Žerjavić
Хорват экономисі В.Жерявич Югославиядағы соғыс және Блайбург қайтарылуы кезіндегі демографиялық шығындарды зерттеді. Зерттеулеріне сын айтушылар да бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хорват экономисі және демографы Владимир Жерявич (2 тамыз 1912 – 5 қыркүйек 2001) – хорват экономисі және демографы, ол 1980-ші және 1990-шы жылдары Югославиядағы Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі демографиялық шығындар, сондай-ақ Германия капитуляциясынан кейін Блейбургке қайтарылғандардың арасындағы Оккупациялық күштер мен азаматтардың демографиялық шығындары туралы бірқатар тарихи мақалалар мен кітаптар жариялады. 1964 жылдан 1982 жылға дейін ол Біріккен Ұлттар Ұйымының Африка экономикалық комиссиясында өнеркәсіптік даму жөніндегі кеңесші болып жұмыс істеді.
Croatian economist and demographer
Vladimir Žerjavić (2 August 1912 – 5 September 2001) was a Croatian economist and demographer who published a series of historical articles and books during the 1980s and 1990s on demographic losses in Yugoslavia during World War II and of Axis forces and civilians in the Bleiburg repatriations shortly after the capitulation of Germany. From 1964 to 1982, he worked as an adviser for industrial development in the United Nations Economic Commission for Africa.
Теріс
Сербтердің кейбір сыншылары Жерявичтің жұмысын саяси мотивациялы деп санайды, оның мақсаты – соғыста, мысалы Ясеновацтағы сияқты, хорват ұлтшылдары жасаған құнықтарды азайту. Сыншылар Босния мен Хорватиядағы сербтердің ауылдық жерлерде өмір сүргенін және осы себепті өсім қарқыны басқаларға қарағанда жоғары болғанын атап көрсетеді. Жерявич Босниядағы сербтердің өсім қарқынын 1,1% деп есептеген (барлық ұлттар үшін де осы көрсеткіш), ал шын мәніндегі өсім қарқыны 1921-1931 жылдары 2,4%, 1949-1953 жылдары 3,5% болған. Сыншылардың пікірінше, ол сербтердің қаза болу санын азайту үшін сербтердің өсім қарқынын қасақана төмендеткен. Кейбір деректерге сәйкес, Дьорджевич сияқтылар сербтердің 1,6 миллионға жуық адамды жоғалтқанын мәлімдеді, бұл көрсеткіш Жерявич жоққа шығарған ресми бағалаулардан өзгеше. Бірақ Боголюб Кочовичтің 1997 жылы жарық көрген кітабы осы жоғары көрсеткіштерге қарсы шықты, ол Дьорджевичтің коммунистік Югославияда кең таралған "үлкен сандарды" қайта жаңғырту әрекеттерін жоққа шығаруға тырысты. Саймон Визенталь орталығы мен Яд Вашем әлі де Югославия билігінің бұрынғы бағалауларын пайдаланады. Саймон Визенталь орталығы "Холокост энциклопедиясы" деп аталатын Яд Вашем құжатына сілтеме жасайды. Дегенмен, усташ қозғалысы туралы жеке жазбасында Яд Вашем бүкіл тәуелсіз Хорват мемлекетінде (НДХ) "500 000-нан астам" сербтің жойылғанын көрсетеді. Екінші дүниежүзілік соғыстағы қаза тапқандар туралы Жерявичтің зерттеулеріне қатысты хорват тарихшысы Владимир Гайгер, жеке зерттеушілердің қаза тапқандарды және қайтыс болғандарды жеке есімдері бойынша анықтаудың қажеттілігін айтуына байланысты, Жерявичтің стандартты статистикалық әдістерді қолданып және әртүрлі дереккөздерден ақпарат жинап, адам шығындарын есептеуіне/бағалауына қатысты айтарлықтай қарсылық білдірді. Олар мұндай тәсілдің қаза тапқандар мен қайтыс болғандардың санын және сипатын, сондай-ақ қылмыстар жасағандардың кім екенін анықтау үшін жеткіліксіз және сенімсіз екенін атап көрсетті.
Some Serb critics of Žerjavić consider his work to have been politically motivated, with the aim of downplaying Croatian nationalist atrocities during the war, such as at Jasenovac. Critics point out that Serbs in Bosnia and Croatia lived in rural areas and therefore had a much higher growth rate than others. Žerjavić used growth rates for Serbs in Bosnia as 1.1% (as for all nations together), while actual growth rate was 2.4% (1921–31) and 3.5% (1949–53). They posit he intentionally underestimated growth rate of Serbs to decrease the Serb death count, according to critics. Some, like Đorđević, claimed that Serbian losses were in fact 1.6 million, a number which goes in other direction compared to the official estimates that Žerjavić denied. The higher numbers was opposed by Bogoljub Kočović's book, published in 1997, which tries to refute Đorđević's efforts to "reinstate" the "great numbers" victims figures dominant in Communist Yugoslavia. The Simon Wiesenthal Center and Yad Vashem still use the old estimates given by the Yugoslav authorities. The Simon Wiesenthal Center cites the Yad Vashem document, the Encyclopedia of the Holocaust. In a separate entry on the Ustasha movement in general, however, Yad Vashem cites the extermination of "over 500,000" Serbs in the entire NDH. Regarding Žerjavić's research on World War Two casualties, Croatian historian Vladimir Geiger notes that individual researchers who assert the inevitability of using identification of casualties and fatalities by individual names have raised serious objections to Žerjavić's calculations/estimates of human losses by using standard statistical methods and consolidation of data from various sources, pointing out that such an approach is insufficient and unreliable in determining the number and character of casualties and fatalities, as well as the affiliation of the perpetrators of the crimes.
Жерявичтің босниялық соғысқа қатысты есептері
Жерявичтің есептеулеріне сәйкес, Босния және Герцеговинада 1992–95 жылдардағы босниялық соғыста 215 000 адам қаза тапты, оның 160 000-ы босниялықтар, 30 000-ы хорваттар және 25 000-ы сербтер болды. Дегенмен, бұрынғы Югославия Халықаралық қылмыстық трибуналының (ХҚТ) жаңа зерттеулеріне сәйкес, Босния және Герцеговинадағы соғыста қаза тапқандардың саны шамамен 102 000-ға жуық: 69,24% (70 625) босниялықтар, 25,35% (25 857) сербтер және 5,33% (5437) хорваттар.
According to Žerjavić's calculations, there were 215,000 victims in Bosnia Herzegovina in the Bosnian war of 1992–95, of which 160,000 were Bosniaks, 30,000 Croats and 25,000 Serbs. However, according to newer research done by the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia (ICTY), the number of people killed in the war in Bosnia Herzegovina was around 102,000: 69.24% (70,625) Bosniaks, 25.35% (25,857) Serbs, and 5.33% (5,437) Croats.