Кіріспе
Югослав партизаны Владимир Перич (; 28 желтоқсан 1919 – 5/6 сәуір 1945), ең белгілі соғыс лақабы Вальтер, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия басып алған Сараеводағы югослав серб партизан командирі болды. Сербияның Приеполье қаласында туған ол 1940 жылы Югославия Коммунистік партиясының (КПЖ) мүшесі болды. Келесі жылы ол партизандар қатарына қосылды және 1942 жылы Боснияның шығысындағы партизан отрядының саяси комиссарының орынбасары болып тағайындалды. 1943 жылы Перич КПЖ Сараево комитетінің хатшысы болды және 1945 жылдың басында қаладағы саботажға қарсы шараларды жүзеге асырды. 5-6 сәуірде түнгі сағаттарда темекі фабрикасын аралап жүрген Перич неміс әскерінің оған қол гранатасын лақтыруынан қаза тапты. Оның қазасы оны Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан соңғы сараевтықтардың бірі етті.
Vladimir Perić (; 28 December 1919 – 5/6 April 1945), best known by the nom de guerre Valter, was a Yugoslav Serb Partisan commander in German occupied Sarajevo during World War II. Born in the Serbian town of Prijepolje, he became a member of the Communist Party of Yugoslavia (KPJ) in 1940. The following year, he joined the Partisans and was appointed deputy political commissar of a Partisan unit in eastern Bosnia in 1942. In 1943, Perić became secretary of the Sarajevo committee of the KPJ and took charge of anti sabotage actions in the city in early 1945. While visiting a tobacco factory at midnight on 5–6 April, Perić was killed after a German soldier hurled a hand grenade at him. His death made him one of the last Sarajevans killed in World War II.
Ерте өмір
Владимир Перич 1919 жылғы 28 желтоқсанда Приеполе қаласында дүниеге келген. Ол туған қаласындағы кәсіптік училищені бітіріп, Бізнес училищенің оқуына Белградқа кетті. Оның оқу жылдары тұрақты кедейлікпен сипатталды және білімін төлеу үшін жұмыс табуға күш салды. 1938 жылдан 1940 жылға дейін Перич Белградтағы Югославия мемлекеттік ипотекалық банкінде жұмыс істеді. 1940 жылы Югославия Коммунистік партиясының (КПЖ) мүшесі болды. Содан кейін ол банктың Сараево бөлімшесіне ауыстырылды.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1941 жылы 6 сәуірде Оккупациялық күштер Югославияға басып кірді. Жақсы жабдықталмаған және нашар даярланған Корольдік Югославия армиясы тез жеңіліске ұшырады. Басып алудан кейін Югославия бөлінді, Бенито Муссолинидің Италиясында эмиграцияда болған, экстремистік хорват ұлтшылы және фашист Анте Павелич, Усташе басқарған хорват мемлекетінің Поглавник (жетекшісі) болып тағайындалды. Тәуелсіз Хорват мемлекеті (NDH) қазіргі Хорватияның, Босния мен Герцеговинаның және Сербияның бір бөлігін "итальян-неміс жартылай протектораты" ретінде біріктірді. Усташе жасақтарының басшылығымен NDH билігі жаңа мемлекеттің шекарасында тұратын серб, еврей және цыған халқына қарсы геноцидтік саясат жүргізді. Осының нәтижесінде екі қарсылық қозғалысы пайда болды: полковник Дража Михайлович басқарған роялист және серб четниктері, сондай-ақ Иосип Броз Тито басқарған көпұлтты коммунистік югослав партизандары. Перич соғыс басталғанда жиырма бір жаста болды. Соғыстан бұрын КПЖ-ға мүше болған ол дереу партизандар қатарына қосылды. 1941 жылдың көктемінде ол және басқа КПЖ мүшелері жер астындағы қарсылық операцияларын жоспарлауға қатысты. Кейін сол жылы партияның басқа мүшелерімен бірге Сараевоның бай азаматтарынан қаланың қоршаудағы еврей қауымына азық-түлік пен ақша беруді сұрады. Соғыс барысында Перич Вальтер атты шартты есіммен танылды. 1942 жылы Перич Зеницада неміс күштеріне қарсы шараларға қатысты. Сол жылы ол Шығыс Босниядағы партизан отрядының саяси комиссарының орынбасары болып тағайындалды және келесі жылға дейін осы лауазымда болды, одан кейін Тузла қаласында неміс әскерлеріне қарсы партизандық шараларға қатысты. Сол жылы аймақтық басшылар оны КПЖ Сараево комитетінің хатшысы етіп тағайындады, оған партия ұйымын қалада қайта құру міндеті жүктелді. Перич партизандарды қалалық аймақтарда жаңа сарбаздарды тартуға шақырды және КПЖ-ны қайта құру арқылы партизандарға қосымша кадрлар, жабдықтар және барлау ақпаратын беру арқылы қолдауды күшейтті. 1944 жылдың маусым айында Перич Сараево мен оның айналасындағы аудандарда жұмыс істейтін партизандық шабуыл тобын ( "бестік" немесе "Петорке" деп аталатын) құру, оқыту және орналастыруды басқарды.
Өлім
Сараевоның азат етілуі Перич басқарған қуатты жер асты антигерман қозғалыстарының желісімен ұйымдастырылды. 1945 жылдың басында партизандар неміс диверсанттарына қарсы науқан жүргізді, Перич жеке Сараеводағы диверсияға қарсы іс-қимылдарға жауапты болды. Сәуір айының басында ол қаланың басты почта кеңсесі мен электр станциясына барып, неміс әскерінің шегінуі кезінде олардың саботажға ұшырамағанын тексерді. 5-6 сәуірде түнгі уақытта темекі фабрикасына барған Перич неміс әскерінің қол гранатасын лақтыруынан қаза тапты. Перичтің қазасы оны Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан соңғы сараевтықтардың бірі етті. Оның қазасына шамамен бір уақытта Сараеводағы көптеген неміс әскерлері қаладан кетуге немесе партизандарға түсіп қалуға үлкерді. 9 сәуірде КПЖ Сараевода жаңа жергілікті комитет құрып, Перич және өткен аптада немістермен күресте қаза болған басқа да оперативтік қызметкерлердің орнын толтыру үшін жаңа мүшелерді тағайындады. 9 сәуірде Перич қаланың азат етілуі үшін жүргізілген операцияларда қаза тапқан барлық партизандар мен коммунистердің жаппай жерлеу рәсімінде жерленді. Еске алу шаралары екі күнге созылды, 10 сәуірде Вальтерге арналған шараға 15 мыңнан астам адам жиналды.
Мұра
Партизандық фильм «Уолтер Сараевоны қорғайды», 1972 жылы шыққан, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Перичтің іс-қимылдарының көркемделіп бейнеленгенін көрсетеді. Фильм SS офицерінің соңында жалғыз партизанмен емес, бүкіл қаламен күресіп жатқанын түсінуімен аяқталады, бұл бірлікке шақыру болып саналады («Сен сол қаланы көресің бе? Міне, Уолтер!»). 1992 жылы Сараеводағы ұлтшылдыққа және соғысқа қарсы наразылықтарда Перичтің есімі Босния соғысының басталуына дейін этносаралық төзімділіктің символы ретінде еске алынды; наразылыққа қатысушылар «Мен – Уолтермін» деген жазуы бар стикерлер тағып, тіпті бір соғысқа қарсы қозғалыс Перичтің атымен аталатын болды. Босниялық химиялық комедиялық сериал «Хилмиедегі қонақ үй»-де серб актері Боян Перич Перичтің рөлін комедиялық стильде ойнады. Фильмнен алынған бірнеше маңызды эпизодтар, кейіпкерлер мен сөздер де осы телесериалда қолданылды.