Адриаен ван Остаде: Голландиялық суретші және жанрлық кескіндеменің шебері

Кіріспе

Голландия суретшісі (1610–1685)

Адриаен ван Остаде (10 желтоқсан 1610 ж. Адриан Янс Хендрикс деп крещение алған – 2 мамыр 1685 ж. жерленген) – Голландияның алтын ғасырындағы жанрлық суреттер салушы, қарапайым адамдардың күнделікті өмірін бейнелеген суретші.

Өмір

Арнольд Хубракеннің айтуынша, ол әрі оның інісі Франс Халстың шәкірттері болған және оған ұқсас, өмірінің көп бөлігін Харлемде өткізген. Олардың туған жері "Любектер" екенін ойлаған, бірақ кейін бұл жалған екені анықталды. Ол Эйндховен қаласының жанындағы Остаде ауылында тоқымашылықпен айналысқан Ян Хендрикс Остаденің үлкен ұлы болды. Адриан мен оның інісі Исаак Харлемде дүниеге келгенімен, суретші ретінде "ван Остаде" деген тегін қабылдады. RKD деректеріне сәйкес, ол 1627 жылы портретші Франс Халстың шәкірті болды, сол кезде Ян Миенсе Моленаер оның оқушысы болған. 1632 жылы ол Утрехт қаласына тіркелді (онда Якоб Дак сияқты, сол заманда кең таралған Джоуст Корнелиц Дроухслуттың ауылдық көріністеріне әсерленген болуы мүмкін), бірақ 1634 жылы Харлемге оралды, онда ол Санкт-Лука гильдиясына мүше болды. Ол шеберхана ашып, шәкірттерді қабылдады. Оның белгілі шәкірттері: Корнелис Питерс Бега, Корнелис Дусарт, Ян де Грот, Франс де Йонг, Михиль ван Мусшер, Исаак ван Остаде, Эверт Одендиек және Ян Стин. Рампжар (1672) жылдары ол Любекке қашу мақсатымен мүлкін жинады, сондықтан Хубракен оның сонда туыстары бар екенін сезінген. Суретте ана сәбиін бесікте дөңгелетіп отыр, күйеуі жанында, үлкен каминнің алдында отыр; елді үйдің қараңғылығы, терезеден кіріп келген күн сәулесімен жарықтандырылған. Суретшінің тууды бейнелеуге тырысқанын ойлауға болады, бірақ айналада ешқандай қасиеттілік жоқ, тек керемет Рембрандт сияқты мөлдірлік, қоңыр түс және ең ұсақ бөлшектердің де тамаша сақталуы тартымды. Остаде 1643 жылғы шедеврлерінің бірі – Гселл коллекциясында сақталған «Шошқа сою» көрінісіне ұқсас әсерде жақсы сезінетін. Осы және осыған ұқсас тақырыптарда алдыңғы және кейінгі жылдары ол өзінің шеберлігімен және керемет байқауымен танымал болған қарапайым тақырыптарға қайта оралды. Ол 1667 жылға дейін Евангелие сюжеттеріне оралмаған сияқты, ол Луврдегі Рембрандттың «Жасыратын шеберханасы» немесе Кассель галереясындағы «Ағаш кескіш пен балалар» картинасымен теңесе алатын тамаша туынды жасады. Осы аралықта ол көптеген таныс тақырыптарға қылқаламын арнады: темекі шегушілерді немесе ішімдік ішушілерді бейнелейтін шағын жеке тұлғалардан бастап бес сезімнің аллегориясына дейін (Эрмитаж және Брансвик галереялары), балық сатушылар мен нан пісірушілердің жартылай бейнелері, шағын үйлердегі дау-жанжалдар, құмар ойындар көріністері, көшпелі ойыншылар мен шарлатандықтар, және ашық ауада тоғыз илек ойнайтын ойыншылар. Кейбір туындылардағы әзіл-қалжың жұқпалы, мысалы, Ла Казе коллекциясынан алынған «Таверна көрінісі» (Лувр, 1653). Оның өнерін Санкт-Петербургтен Лондонға дейінгі Еуропаның барлық астаналарын безендіретін көптеген даталанған туындыларынан зерттеуге болады. Бұкингем сарайында олардың саны көп, ал Англиядағы жеке коллекцияларда көптеген жақсы үлгілер жасырынған. Бірнешеуін ерекше назар аударуға лайық деп таңдасақ, 1662 жылы Гаагадағы «Тавернадағы шаруалар», сол жылы Луврдегі «Ауыл мектебі», 1670 жылы Кассельдегі «Таверна ауласы», 1671 жылы Амстердамдағы «Аңшылардың демалысы» және 1673 жылы Гаагадағы «Скрипкашы және оның тыңдаушылары» суреттерін атауға болады. Амстердамда суретшінің бейнесі салынған картина бар, ол көрерменге арқасымен отырған күйінде, өзінің сурет салғыш жанында бейнеленген. Түс ұнтақтаушы бұрышта жұмыс істеп жатыр, шәкірті палитра дайындап жатыр, ал қара иттің жерде ұйықтап жатқаны көрінеді. Бұл суреттің 1666 жылы салынған көшірмесі Дрезден галереясында сақталған. Екі картина да Остаденің өзін бейнелейді деп есептеледі, бірақ өкінішке орай, суретшінің бетін емес, арқасын ғана көреміз. Этсингте (Бартч, 32) суретші өзінің сурет салғышқа жұмыс істеп жатқанын көрсетеді. Оның соңғы екі жұмысы, «Ауыл көшесі» және «Скиттл Ойыншылары», Эшбёртон және Эллесмир коллекцияларындағы маңызды туындылар, 1676 жылы күшінің әлсірегенінің белгісіз қалды. Ол 1685 жылы Харлемде қайтыс болды.

According to Arnold Houbraken, he and his brother were pupils of Frans Hals and like him, spent most of their lives in Haarlem. He thought they were "Lubekkers" by birth, though this has since found to be false. He was the eldest son of Jan Hendricx Ostade, a weaver from the hamlet of Ostade near Eindhoven. Although Adriaen and his brother Isaack were born in Haarlem, they adopted the name "van Ostade" as painters. According to the RKD, he became a pupil in 1627 of the portrait painter Frans Hals, at that time the master of Jan Miense Molenaer. In 1632, he is registered in Utrecht (where, like Jacob Duck, he was probably influenced by the village scenes of Joost Cornelisz Droochsloot, which were popular in his day), but in 1634 he was back in Haarlem where he joined the Haarlem Guild of St. Luke. He opened a workshop and took on pupils. His notable pupils were Cornelis Pietersz Bega, Cornelis Dusart, Jan de Groot, Frans de Jongh, Michiel van Musscher, Isaac van Ostade, Evert Oudendijck, and Jan Steen. In the rampjaar (1672), he packed up his goods with the intention of fleeing to Lübeck, which is why Houbraken felt he had family there. a mother tending her cradled child, her husband sitting nearby, beside a great chimney; the darkness of a country loft dimly illumined by a sunbeam shining on the casement. One might think the painter intended to depict the Nativity; but there is nothing holy in the surroundings, nothing attractive, indeed, except the wonderful Rembrandtesque transparency, the brownish tone, and the admirable keeping of the minutest parts. Ostade was more at home in a similar effect applied to the commonplace incident of the Slaughtering of a Pig, one of the masterpieces of 1643, and once in the Gsell collection. In this and similar subjects of the previous and succeeding years, he returned to the homely themes in which his power and wonderful observation had made him a master. He does not seem to have gone back to gospel illustrations until 1667, when he produced an admirable Nativity which is only surpassed in arrangement and colour by Rembrandt's Carpenter's Family at the Louvre, or by the Woodcutter and Children in the gallery of Cassel. Almost innumerable are the more familiar themes to which he devoted his brush during this interval: from small single figures, representing smokers or drinkers, to allegories of the five senses (Hermitage and Brunswick galleries), half lengths of fishmongers and bakers, cottage brawls, scenes of gambling, itinerant players and quacks, and ninepins players in the open air. The humor in some of these pieces is contagious, as in the Tavern Scene of the La Caze Collection (Louvre, 1653). His art may be studied in the large series of dated pieces which adorn every European capital from Saint Petersburg to London. Buckingham Palace has a large number, and many a good specimen lies hidden in private collections in England. Should we select a few as peculiarly worthy of attention, we might point to the Rustics in a Tavern of 1662 at The Hague, the Village School of the same year at the Louvre, the Tavern Court yard of 1670 at Cassel, the Sportsmen's Rest of 1671 at Amsterdam, and the Fiddler and his Audience of 1673 at the Hague. At Amsterdam we have the likeness of a painter, sitting with his back to the spectator, at his easel. The colour grinder is at work in a corner, a pupil prepares a palette, and a black dog sleeps on the ground. A replica of this picture, with the date 1666, is in the Dresden gallery. Both depictions are supposed to represent Ostade himself, but unfortunately we see the artist's back and not his face. In an etching (Bartsch, 32), the painter shows himself in profile at work on a canvas. Two of his latest dated works, the Village Street and the Skittle Players, noteworthy items in the Ashburton and Ellesmere collections, were executed in 1676 without any sign of declining powers. He died in 1685 in Haarlem.

Мұра

Остадтың суреттерінің санын өнер сатушы Джон Смит 385 деп көрсеткен, бірақ Хофстеде де Грот (1910) 900-ден астам десе, ол өлген кезде сатылмаған туындыларының саны 200-ден асып кеткен. Оның гравировкалық тақталары суреттерімен бірге аукционға қойылды. 1686 жылы 50 гравировкалық тақташа сатылды, олардың көпшілігі 1647–1648 жылдарға жатса, ал 220 суреті мемлекеттік және жеке коллекцияларда сақтаулы, олардың 104-і қол қойылған және мерзімі көрсетілген, ал он жетісі тек атымен ғана қол қойылған. Остад қанша ақы алғаны белгісіз; бірақ 1750 жылы 40 фунт стерлингке бағаланған суреттер бір ғасырдан кейін 1000 фунт стерлингке жеткен, ал 1876 жылы граф Дадли шағын үйдің ішкі көрінісі үшін 4120 фунт стерлинг төлеген. Остадтың қолтаңбалары әр түрлі кезеңдерде өзгеше болады, бірақ әдетте алғашқы екі әрпі бірімен бірі торысқан. 1635 жылға дейін Остаде өзін «Остаден» деп жазады, мысалы, Венадағы Лихтенштейн коллекциясындағы 1635 жылғы «Сыбызғышы» суретінде. Кейін ол ұзын «s» (ſ) әрпін қолданады және кейде ірі әріптермен қол қояды. Оның шәкірттері – өзінің інісі Исаак, Корнелис Бега, Корнелис Дусарт және Рихард Брэкенбург.