Кіріспе

Карл Фридрих фон Штайнметц (27 желтоқсан 1796 – 2 тамыз 1877) – пруссиялық генерал-фельдмаршал. Ол Айзенах қаласында дүниеге келді және Азаттық соғысы кезінде Пруссия армиясына қосылды. Жеті апталық соғыс кезінде ол V корпустың Австрияға қарсы жорысын басқарды және Наход, Скалиц және Швейншхедель шайқастарындағы жеңістері үшін «Находтың арыстаны» деп танылды. Штайнметц Франко-пруссия соғысында Рейн өзені бойында жиналған үш армияның біріне қолбасшылық етті, сол шақта ол принц Фридрих Карлмен дауласты. Соғыстан кейін ол отставкаға шықты.

Жас шағы және Наполеон соғыстары

Штайнметц 1796 жылдың 27 желтоқсанында Айзенах қаласында дүниеге келді және француз оккупациясының салдарынан туған қайғы мен кедейліктің ортасында 1807-1811 жылдары Помераниядағы Столп кадет мектебінде білім алды. Ол әскери білім беруде үлкен қабілет көрсетті. Бостандық соғысы басталғанда ол ағасымен бірге француз бекіністері арқылы Бреслауға жетті, онда олар бірден әскерге қабылданып, үлкені сынақтан өтуге тиіс прапорщик, ал кішісі екінші лейтенант шеніне ие болды. Блюхер гусарларына ауысуға жасаған әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін, ол Столпта тұрақтап, бала кезінен зор құрмет тұтқан сол полкке генерал Людвиг фон Йоркқа баяндама беруге бұйрық берілді. Йорк оны және Бреслаудан келген басқа офицерлерді салқын қабылдады, бірақ Штайнметц оны жіберген патшаға оралу туралы сұрағанға дейін. 1813 жылғы науқанның ең қатал шайқастарында олар қатысты, ағасы Лейпциг шайқасында қаза тауып, кішісі бірнеше рет жараланды. Рейн өзеніндегі қысқа тоқталыс кезінде ол әскери және жалпы білімін жетілдірді. Франциядағы шайқастарда екінші дәрежелі Темір крест орденімен марапатталды. Бейбітшілік орнағаннан кейін ол Парижге бір рет қана барды, анасына ай сайын жіберген он дукатты жұмсаудан қорқып. Сондықтан ол жақсы жағдайдағы әріптестерінің ойын-сауықтарына қатыспады.

Қасиет-қасиеттері мен неке

Штейнметцтің жастық шақтағы артық әрекеттерден сақтануы оған нашар денсаулығын жеңуге және әскери мансабының соңына дейін дене күшін сақтап қалуға көмектесті. Оның мінезі де, дене бітімі де оның қатал өмір салтымен нығайтылды, бірақ өзін-өзі шектеуге мәжбүрлеген жағдайлар оның мінезін ащыландырды. Соғыстан кейін ол тез арада Берлиндегі қарапайым 2-ші гвардия полкіне тағайындалғандықтан, оның кедейлігі мен беделінің жоқтығы одан да анық көрінді. Ол оқуға және қызметтік міндеттеріне толыққанды берілді. 1820 жылдан 1824 жылға дейін ол Бас әскери академияда оқып, курсты үздік бітірді, соның арқасында бас штабтың топографиялық бөліміне тағайындалды. Генерал фон Мюффлинг оның мақтанды екенін және көмекке қарсы болғанын, мүмкін оны қамқорлық деп есептегенін, бірақ оның қабілеті әріптестерінен асып түсетінін хабарлады. Штейнметц жақсы ат немесе үй алуға мұңкіндігі болмады, сондықтан ол полк жатақханасында тұруға мәжбүр болды. Бірақ, кузені Джулиге үйленгеннен кейін, генерал-лейтенант ККФ фон Штейнметцтің (1768–1837) қызы оған ренішін басуға жеткілікті ақша берді, өйткені оның қайын атасы жас жұпқа жомарт болды және оған Потсдамдағы Ландвер гвардиясында капитандық лауазымға тағайындалуға көмектесті. Оның бригада командирі генерал фон Рёдер – тамаша сарбаз болды, және Штейнметц оның берген жақсы дайындығы туралы жиі айтқан.

Гарнизондық қызмет

1830 жылдан бастап оның полк қызметі әртүрлі гарнизондарда ешқандай оқиғасыз жалғасты, 1839 жылы ол батальонға басшылық етуге тағайындалған майор шеніне көтерілді. Осы лауазымда ол жоғары лауазымдағы адамдармен көптеген келіспеушіліктерге тап болды, себебі ол әскерлерді барлық жыл мезгілінде қатаң жаттығудан өткізуді қадағалап талап етті. Дегенмен, оның қызметтен тыс қарым-қатынастары өте жақсы болды, бұл негізінен оның әйелінің әлеуметтік қабілеттерінің арқасы болды. 1848 жылы ол Берлиндегі аласапыран кезінде күзет батальонына қолбасшылық етті, бірақ оқиғаға араласпады. Сол жылы ол Бірінші Шлезвиг соғысына жіберілді. Шлезвиг шайқасынан кейін бас қолбасшы Врангель оған шайқастың нәтижесін оның шешкенін айтты. Ол Дюппельде де өзін таныстырып, принц Вильгельм оны Pour le Mérite орденімен марапаттады. Германияға оралғаннан кейін, ол революцияның ықпалында болған әскерлерге Бранденбургте демократиялық халық конвенциясы отырысы кезінде басшылық етудің қиын міндетін алды. 1850 жылғы Ольмюц Бронцель оқиғасы кезінде ол Кассель қаласының әскери губернаторы болды. 1851 жылы ол Берлин кадет мектебінің полковник-коменданты болып тағайындалды, онда ол 1820 жылдан бері айыптап келген оқу жүйесінің кемшіліктерін реформалады. Ол елуден асып кеткеніне қарамастан, жақсы оқытушы болу үшін латын және ағылшын тілдерін үйренді.

1854-1864 жылдар

1854 жылы қырық бір жыл қажырлы қызметтен кейін ол генерал-майор шеніне көтерілді. Магдебургте де, Берлинде де реформаға деген ынтасы оған көп жау жаратты, ал қазан айында оның ең кіші және жалғыз тірі баласы жиырма алты жасында қайтыс болды, бұл оған терең қайғы келтірді. 1857 жылы ол Берлиндегі гвардиялық бригадаға командир болып тағайындалды, содан кейін дерлік бірден I корпустың дивизиялық командирі болды. 1858 жылдың басында генерал-лейтенант шеніне көтерілді және осы лауазымда өткізген бес жылды атқыштарға арнады. 1863 жылы Адольф фон Бониннің, одан шен бойынша жоғарырақ, бірақ жасы мен қызмет мерзімі бойынша кіші, I корпустың командирі болып тағайындалатынын білгенде, ол зейнетке шығуды қарастырды. Алайда, Бонин команданы қабылдағаннан кейін Штайнметцке II корпустың басшылығы тапсырылды. Одан кейін Пруссияның тәжді мұрагері Фридрих Вильгельм II корпустың басшылығын өз қолына алды, ал Штайнметц Позендегі V корпустың командирі болды. Осыдан кейін көп ұзамай оның әйелі қайтыс болды.

Австрия-Пруссия соғысы

1864 жылы жаяу әскерінің генералы болып тағайындалды және 1866 жылғы австрия-пруссия соғысында V корпусты басқарды. Ол тәж мұрагері Фредерик Вильгельмнің Екінші армиясының құрамына кірді. 1866 жылдың 26 маусымында Штайнметц және оның нығайтылған корпусы армияның сол жақ колоннасының алғы шебі ретінде австриялық территорияға кіруге дайын болды. Сол күні кешке Глатцтан Рейнерц арқылы Богемияға баратын жолмен шекара өтілді. Келесі күні ол Вильгельм фон Раммингтің әскерлерімен кездесті, нәтижесінде Наход шайқасы пруссиялықтардың жеңісімен аяқталды. Ол сондай-ақ келесі күндері Скалиц және Швейншхедель шайқастарында да жеңіске жетті. Оның шеберлігі мен нық қадамдары үш күн қатарынан өткен үш шайқаста байқалды. Кейіннен Бониннің Траутенаудағы жеңілісіне қарамастан, ол таулар арқылы жол ашты. 1867 жылы "Находтың арыстаны" деп аталатын ол Элиза фон Кросигкке (оның қайтысынан кейін граф Брульге үйленді) үйленді. Ол бұл кезде өмірінде алғаш рет, 1866 жылғы көрнекті қызметтері үшін ақшалай сыйлық алғаннан кейін, біршама бай болды. Осы шамада ол Солтүстік Германия Конфедерациясының парламентіне сайланды.

Франко-прусиялық соғыс

1870 жылы Франко-Прус соғысы басталғанда Штайнметц Рейнде құрылған үш армияның біріне қолбасшылық етуге тағайындалды, ал қалған екі армияны принц Фредерик Карл мен тәж мұрагері басқарды. Бірақ көп ұзамай Штайнметц пен принц Фредерик Карл арасында қарым-қатынас шиеленісіп, келіспеушіліктер туды. Өмір бойы байлық пен жоғары лауазымдардың ықпалына қарсы күрескен Штайнметц, ханзада әскеріне жол ашу туралы бұйрықты өзінен төмен санаған әріптесін шайқастан шеттету әрекеті деп қарады, сондай-ақ бірқатар оқиғаға себеп болды. 6 тамызда ол Мозельдегі орналасқан жерінен оңтүстікке қарай Бірінші армияны жетектеп, тікелей Spicheren қаласына бет алды, осылайша принц Фредерик Карлдің алдыңғы кавалериялық бөлімдерінен бөліп тастады. Сол жерде ол Фроссар басқаратын француздық II корпусымен кездесті, ол Spicheren мен Forbach арасында бекініп, неміс екінші армиясы отандастарына көмекке келгенше оны тоқтата алды, нәтижесінде француздар жеңіліске ұшырады. Сегіз күннен кейін ол Борни-Коломбиде француз әскерімен тағы да кездесті. Гравелот шайқасында Штайнметц өзін билемей, әскерін француздың басымдығын күшпен басып алуға жұмсады, бұл пруссиялық армияның жеңіліске ұшуына жақын болды. Осыдан кейін ол қолбасшылық лауазымынан алынып, V және VI армия корпусы округтерінің генерал-губернаторы ретінде үйіне қайтарылды. Франко-Прус соғысы мен Гравелот шайқасындағы қолбасшы ретінде Штайнметц поляк жазушысы, Нобель сыйлығының лауреаты Генрик Сенкевич жазған "Бартек Жеңімпаз" атты соғысқа қарсы әңгімесінің IV тарауында бірнеше рет есімдері жиі кездеседі.

Маршалдың қызметіне көтерілу және кейінгі өмір

1871 жылы сәуірде ол өз тілегімен отставкаға шықты, бірақ жеңіс туғанда оның зор еңбегі естен шығарылмады, және ол фельдмаршал шеніне көтеріліп, 2000 талер мөлшерінде зейнетақы алды, сондай-ақ жоғарғы палатаның мүшесі болды. Өмірі бойы басшылыққа алған адалдық рухымен ол 1870 жылғы әрекеттерін қорғауға тырыспады. Отставкадағы өмірі тыныш және қуанышты болды, соңғы күндеріне дейін денсаулығы сақталды. Ол 1877 жылғы 2 тамызда Бад-Ландек қаласында қайтыс болды.

Құрметтер мен марапаттар

Неміс әскерінің 37-ші фузельер полкі өз атауының бір бөлігі ретінде оның есімін тасыды.