Кіріспе
Чили саяси қайраткері Хосе Томас Овалле-и-Безанилья (; 21 желтоқсан 1787 – 21 наурыз 1831) – чилилік саяси қайраткер. Ол Чилидің уақытша президенті қызметін екі рет атқарды.
José Tomás Ovalle y Bezanilla (; December 21, 1787 – March 21, 1831) was a Chilean political figure. He served twice as provisional president of Chile.
Ерте өмір
Ол Сантьяго қаласында Висенте Мария Овалле Гусман мен Мария дель Росарио Безанилья и Нориеганың ұлы болып дүниеге келді. Ол Конвикторио Каролинода және Сан-Фелипе университетінде заң оқыды, 1809 жылы екі заң саласы бойынша докторлық диссертациясын қорғады. 1812 жылдың 1 сәуірінде ол туысы Рафаэла Безанилья Безанильяға үйленді және олардың он бір баласы болды. Овалле Сантьяго қаласынан екі рет депутат болып сайланды (1823 және 1824–1825 жылдары), қосымша сенатор (1824), Сантьяго провинциялық жиналысының вице-президенті болды және 1830 жылғы Толық өкілеттілер конгресіне делегат ретінде қатысты, онда вице-президент болып сайланды.
1829 жылғы Азамат соғысы
1829 жылы консервативті орталықшылдар мен либералды федералистер арасында Чили азамат соғысы басталғанда, президент Франсиско Антонио Пинто екі рет президенттік лауазымын Франсиско Рамон Викунья Ларраинге қалдыруға мәжбүр болды. Біріншіден, 14 шілдеден 19 қазанға дейін, Викунья Президенттік өкіл ретінде билікті қабылдағанда, ал содан кейін 2 қарашада ол отставкаға кеткенде және Викунья толық билікті иеленгенде. 1829 жылдың 7 желтоқсанында оңтүстік армиясының қолбасшысы генерал Хосе Хоакин Прието Виаль басқаратын консервативті әскерлер Сантьягоға оңтүстіктен жақындады. Консервативті армия Сантьягоға шабуылды біраз уақытқа тоқтатуға шешім қабылдады және қаладан бірнеше шақырым жерде орналасты. Викунья басқаратын үкімет солтүстікке қарай Кокимбоға қашып кетті. 1829 жылдың 14 желтоқсанында генерал Прието мен оның әскерлері Франсиско де ла Ластра басқаратын либералды әскермен кездесіп, Очагавия шайқасында оларды жеңді. Содан кейін екі әскери жетекші бейбіт келісім шартына қол қойды, бұл саяси жағдайды одан әрі усложнитті. Темір жолда, президент Викунья мен оның министрлері жеңімпаз консервативті әскерлер тарапынан Вальпараисода тұтқындалды.
Бірінші рет қолдану
Чили бірнеше апта бойы (7-24 желтоқсан, 1829 ж.) көшбасшысыз қалды, соғыс қимылдарының жалғасуын болдырмау мақсатында, екі тарапқа да қабылданған бейтарап Хосе Томас Овалле басшылығымен Үкімет хунтасы құрылып, билікті өз қолына алғанға дейін. Бұл хунта 1829 жылдың 24 желтоқсанынан 1830 жылдың 18 ақпанына дейін елді басқарды. Соңында Рамон Фрейренің қатысуымен келісімге қол жеткізіліп, Франсиско Руис Тагле Порталес президент міндетін атқарушы болып тағайындалды.
Екінші рет басқару
Министрлерімен ішкі дау-жанжалға байланысты Руис Тагле Порталес алты аптадан соң, 1830 жылғы 31 наурызда отставкаға кетті. Оның орнына вице-президент Овалле келді, ол уақытша президенттік міндетін атқарды. Туберкулезі күшейген соң, 1831 жылғы 8 наурызда ол конституциялық демалысқа өтініш берді. Ол бірнеше күннен кейін, 1831 жылғы 21 наурызда сағат 9-да қайтыс болды. Оның денесі Сантьяго соборының алтарының астына жерленді, бірақ 19 ғасырдағы жөндеу жұмыстары кезінде жоғалып, 2004 жылы қайта табылды. Хосе Томас Овалле қайтыс болғаннан кейін, оның орнын Республиканың уақытша вице-президенті атағымен 1831 жылғы 31 наурызда Өкілеттілер Конгресінің президенті Фернандо Эразуриз Альдунате иеленді. Эразуриз Альдунате жаңа сайлау жариялады, нәтижесінде генерал Хосе Хоакин Прието Виал сайланды. Генерал Прието 1831 жылғы 18 қыркүйекте қызметке кірісті, осылайша он жылдық үкіметтер дәуірі басталды.