Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чилидің 19-шы және 25-ші президенті (1927–31, 1952–58)
19th and 25th President of Chile (1927–31, 1952–58)
Генерал Карлос Ибаньес дель Кампо (; 3 қараша 1877 – 28 сәуір 1960) – чилилік әскери шенеунік және саяси қайраткер. Ол екі рет президенттік лауазымда болды, біріншісі 1927 мен 1931 жылдар аралығында, ал екіншісі 1952 мен 1958 жылдар аралығында, барлығы 10 жыл қызмет етті.
General Carlos Ibáñez del Campo (; 3 November 1877 – 28 April 1960) was a Chilean Army officer and political figure. He served as President twice, first between 1927 and 1931, and then from 1952 to 1958, serving for 10 years in office.
1924 және 1925 жылдардағы төңкерістер
Артуро Алессандри президенттік лауазымда болған кезде тиімсіз үкіметке халықтың наразылығы күшейді. 1924 жылы генерал Луис Алтамирано басқаратын Чили қарулы күштері «қылыштардың шуы» (ruido de sables) акциясын бастады, онда әскерилер Конгресс еденіне қылыштарын қақты. Қарулы күштер тарапынан туындаған қауіптерге байланысты Алессандри билік жүргізе алмайтынына шешім берді және отставкаға кетті. Конгресс бұл отставканы мақұлдамаса да, Алессандри елден кетіп, Алтамирано әскери хунта құрды. Бірақ полковник Мармадуке Гроув және подполковник Ибаньес басқаратын қарулы күштердің тағы бір тобы, хунтаның реформалары үкіметтің тиімсіздігін жою үшін жеткіліксіз деп санады. Олар тағы бір төңкеріс жасап, Алтамираноны қызметтен шеттетуге және Эмилио Белло Кодесидо басшылығымен жаңа хунта құруға бел буды. Ибаньес пен Гроув, жасырын билікке ие болғандар, Алессандридің қайта оралып, өкілеттігін аяқтауын сұрауға келісті.
The presidency of Arturo Alessandri saw a rise in popular discontent over an inefficient government. In 1924, the Chilean armed forces, led by General Luis Altamirano, began the saber rattling (ruido de sables), a protest where soldiers banged their sabers against the floor of the Congress. Amid threats from the armed forces, Alessandri decided he could no longer govern and submitted his resignation. Although this resignation was not approved by Congress, Alessandri left the country and Altamirano established a military junta. However, another faction of the armed forces, led by Colonel Marmaduke Grove and Lieutenant Colonel Ibáñez, decided the junta's reforms did not go far enough in ending the government's inefficiency. They led another coup, deposed Altamirano, and established a new junta with Emilio Bello Codesido as head. Ibáñez and Grove, the powers behind the scene, agreed to ask Alessandri to return and complete his term.
Соғыс және ішкі істер министрі
Алессандри 1925 жылы оралып, заң шығарушы биліктің өкілеттігін азайту арқылы үкіметті тиімдірек етуге бағытталған жаңа конституция жобасын жасады. Ибанез соғыс министрі, кейін ішкі істер министрі болып тағайындалды. Алайда Алессандри Ибанездің тым амбициялы болып бара жатқанын шешті, және көптеген адамдар Алессандриді Ибанездің құрылығы деп қысым жасады. Оған жауап ретінде Алессандри тағы да отставкаға келіп, елден кетуге мәжбүр болды. Ибанез алдағы президент сайлауына қатысатынын жариялады, бірақ Чилидің үш негізгі саяси партиясы (консерваторлық, либералдық, радикалдық) оны үміткерліктен бас тартуға шақырып, қысым көрсетті. Содан кейін үш партия саяси жағдайдың тұрақсыздығына байланысты саяси науқандардан аулақ болу үшін президенттікке біртұтас үміткер ретінде Эмилиано Фигероа Ларраинды ұсынды. Дегенмен, Ибанездің ең жақын кеңесшісі, солшыл Хосе Сантос Салас, кейіннен президенттікке өзінің үміткерлігін жариялады, және көптеген адамдар оның Ибанездің қолдауымен екеніне күдік келтірді. Фигероа 71% дауыспен жеңіске жетті, бірақ Ибанезді ішкі істер министрі қызметінде қалдырды. Ибанез 1927 жылы өзінің құрылығы болудан гөрі отставкаға кетуді шешкен Фигероаның әлсіздігін пайдаланды. Чили конституциясына сәйкес, ішкі істер министрі болғандықтан Ибанез вице-президент болды және сол жылдың 22 мамырына сайлау жариялады. Президенттік сайлауға дәстүрлі саяси партиялар қатыспауға шешім қабылдады. Ибанездің жалғыз қарсыласы коммунист Элияс Лаферте болды, ол сайлау науқаны кезінде Хуан Фернандес архипелагына жер аударылды. Ибанез сайлауда 98% дауыспен жеңіске жетті.
Alessandri returned in 1925 and drafted a new constitution which was designed to decrease the powers of the legislature, thereby making government more effective. Ibáñez was named Minister of War and later Home Affairs Minister. However, Alessandri decided Ibáñez was becoming too ambitious, and many ridiculed Alessandri as a pawn of Ibáñez. In response, Alessandri resigned once more and went into exile. Ibáñez announced his candidacy in the upcoming presidential elections, but the three main Chilean political parties (Conservative, Liberal, Radical) pressured him to desist. The three parties then presented a consensus choice, Emiliano Figueroa Larraín, to be the sole presidential candidate, in order to avoid political campaigning in the volatile political atmosphere. Nevertheless, Ibáñez's closest adviser, leftist José Santos Salas, later declared his presidential candidacy, and many suspected it was with Ibáñez's backing. Figueroa triumphed with 71% of the vote, but kept Ibáñez as Home Affairs Minister. Ibáñez was able to control the weak Figueroa who decided to resign in 1927 rather than be Ibáñez's puppet. Because he was Home Affairs Minister, under the Chilean constitution, Ibáñez became Vice President and announced elections for 22 May that year. In the presidential elections, the traditional political parties decided not to participate. Ibáñez's only opponent was the communist Elías Lafertte, who was exiled in the Juan Fernández Archipelago throughout the electoral campaign. Ibáñez won the election with 98% of the vote.
Бірінші төрағалық
Ибанез диктаторлық билікті жүзеге асыруды бастады, заң күшімен шығарылатын декреттер арқылы билік жүргізуді (декретпен заң күшімен), парламент сайлауларын тоқтатып, оның орнына Сенат пен Депутаттар палатасына саясаткерлерді өзі тағайындады және тағы басқа да шаралар қолданды. Саяси қарсыластары, оның ішінде бұрынғы одақтасы Мармадук Гроув тұтқындалып, елден қуылды. Алайда, оның танымалдығын американдық банктер берген үлкен несиелер арттырды, бұл елде жоғары экономикалық өсімді қамтамасыз етуге көмектесті. Ол ірі мемлекеттік жобалар салды және мемлекеттік шығыстарды ұлғайтты. Сонымен қатар, ол бұрынғы ұйымсыз полиция күштерін біріктіріп, Чилидің Carabineros (полиция күштері) құрды. Ибанездің бірінші басқару кезеңіндегі маңызды жетістіктердің бірі – 1929 жылғы Лима шартына қол қойылды, онда Чили Тынық мұхиты соғысы кезінде басып алынған Такна провинциясын Перуға қайтаруға келісті. Оның танымалдығы 1929 жылғы Уолл-стрит құлауына дейін сақталды. Осы кезде барлық несиелер тоқтатылып, қайтару талап етілді. Шетелдік валюта ағыны тоқтағандықтан, Чили Ұлы депрессияның ауыр зардаптарын сезінді. Ибанездің үлкен мемлекеттік шығындары жағдайды жақсартуға көмектеспеді, ал оның қарсыластары, негізінен елден қуылған Гроув және Алессандри, қайта оралуды жоспарлай бастады. Көптеген халық наразылықтарынан кейін Ибанез 1931 жылдың 26 шілдесінде елден кетіп, өкілеттігін Сенат төрағасы Педро Опасоға тапсырды, ол өз кезегінде ішкі істер министрі Хуан Эстебан Монтероның пайдасына отставкаға кетті.
Ibáñez began to exercise dictatorial powers, using rule by decree (decretos con fuerza de ley), suspending parliamentary elections, instead naming politicians to the Senate and Chamber of Deputies himself, etc. Political opponents were arrested and exiled, including his former ally Marmaduke Grove. His popularity, however, was helped by massive loans by American banks, which helped to promote a high rate of growth in the country. He constructed massive public works, and increased public spending. He also created the Carabineros de Chile (police force) by unifying the previously disorganized police forces. Another significant achievement of Ibáñez's first administration was the signing of the 1929 Treaty of Lima, in which Chile agreed to return the Tacna Province to Peru, which had been seized during the War of the Pacific. His popularity lasted until after the Wall Street Crash of 1929. At that point all loans were halted and called. Without the influx of foreign currency, Chile was heavily affected by the Great Depression. Ibáñez's large public spending did nothing to alleviate the situation, and his opponents, primarily the exiled Grove and Alessandri, began to plan a comeback. After a great wave of public unrest, Ibáñez left the country for exile, on 26 July 1931, after delegating his office to the president of the senate, Pedro Opazo, who in turn resigned in favor of the interior minister, Juan Esteban Montero.
Президенттіктердің арасындағы
Чилиде 1932 жылы Артуро Алессандридің қайта сайлануына дейін саяси тұрақтылық орнамады, оның экономикалық саясаты депрессияның салдарына жеңілдік әкелді. Ол 1942 жылы президенттікке қайта кандидат болды, бірақ Хуан Антонио Риосқа жеңіліп қалды.
Chile did not reach political stability until the 1932 reelection of Arturo Alessandri, whose economic policies managed to alleviate the depression. He ran for president again in the 1942 election, but lost to Juan Antonio Rios.
Президенттікке қайта оралу
1952 жылғы президенттік сайлауда оңшыл Аграрлық Еңбек партиясы (Partido Agrario Laborista) Ибанезді президенттікке кандидат деп жариялады. Ибанес солшыл Халықтық Социалистік партияның және бірқатар феминистік саяси одақтардың қолдауын алды. Феминист Мария де ла Круз оның сайлауалды штабын басқарды, бірақ ол кейін министрлік қызметтен бас тартты. Ибанес саяси жемқорлықты және нашар басқаруды "сүпүргішпен" "сүріп тастауға" уәде берді және "Үміт генералы" деп аталды. Ол дәстүрлі саяси партияларды сынады, бірақ ұсыныстары түсініксіз болды және саяси спектрде нақты позициясы болмады. Ол сайлауда 47% дауыспен жеңіске жетті. 1952 жылғы Боливиялық Ұлттық революция Ибанездің жақтастарына әсер етті, олар оны Чилиде іске асыруға тырысқан ұлттық популизмнің үлгісі деп қарады. Оның екінші мерзімі өте шамалы жетістікке ие болды. Ол кезде ол қарт және ауру болғандықтан, үкіметті көбінесе кабинетіне тапсырды. Президенттік кезеңіндегі басты мәселелері экономикамен байланысты болды. Оның инфляцияны бақылау жоспары болмады – сол кезде Чилидегі ең өткір экономикалық проблемалардың бірі – нәтижесінде ол 1954 жылы 71%-ға, ал 1955 жылы 83%-ға дейін өсті. Клейн Сакс миссиясының көмегімен Ибанес президенттік қызметтен кеткен кезде оны 33%-ға дейін төмендетуге қол жеткізді. Оның кезеңінде қоғамдық көліктің бағасы 50%-ға өсті, ал экономикалық өсім 2,5%-ға төмендеді. Саяси тұрғыдан орталықтанған Ибанес Коммунистік партияға тыйым салған Демократияны қорғау заңының күшін жойып, көптеген солшылдардың қолдауын жеңіп алды. Ол сондай-ақ алғашқы президенттік мерзіміне қарағанда қылмысқа жұмсақ көзқарас танытты. Мысалы, ол "Пупунахью шақалдарына" қаратылған өлім жазасын өмір бойына бас бостандығынан айыруға ауыстырды. Кейбір чилиліктер Ибанез диктатурасын қолдауын жалғастырды. Олардың көпшілігі зейнеткер әскери шенеуніктер болған ибанистер "Тура сызық" (Línea Recta) тобын құрып, жаңа диктатура орнатуды көздеді. Ибанес осы қастандықшылармен кездесті, бірақ оның әдеттегі сенімсіздігі салдарынан төңкеріс жоспарлары сәтсіз аяқталды. Ибанез әкімшілігін дүрліктірген оқиға – баспасөздің осы қастандықшылармен Ибанездің кездесуін жариялауы болды.
In the 1952 presidential elections, the right wing Agrarian Labor Party (Partido Agrario Laborista) declared Ibáñez a presidential candidate. Ibáñez also garnered the support of the left wing Popular Socialist Party and some feminist political unions — the feminist María de la Cruz was his campaign manager, but she then refused a ministerial office. Ibáñez promised to "sweep" out political corruption and bad government with his "broom" and was nicknamed the "General of Hope". He criticized traditional political parties but was vague in his proposals and had no clear position in the political spectrum. He won the election with 47%. The Bolivian National Revolution of 1952 influenced the followers of Ibáñez who saw it as a model of the national populism they sought to implement in Chile. His second term was a very modest success. By that time he was already old and ailing, and he left government mostly to his cabinet. His major problems during his presidency were those concerned with the economy. He had no plan to control inflation – one of the most pressing economic problems at the time in Chile – and as a result it skyrocketed to 71% in 1954 and 83% in 1955. Helped by the Klein Sacks mission, Ibáñez managed to reduce it to 33% when he left the presidency. During his term, public transport costs rose by 50% and economic growth fell to 2.5%. Now much more of a centrist politically, Ibáñez won the support of many left wingers by repealing the Law for the Defense of Democracy, which banned the Communist Party. He did also take a softer approach on crime than in his first presidency. For example, he commuted the death sentence for The Jackal of Pupunahue to life imprisonment. Some Chileans continued to support an Ibáñez dictatorship. These ibañistas, most of whom were retired army officers, created the "Línea Recta" (Straight Line) group to establish a new dictatorship. Ibáñez met with these conspirators, but ultimately his typical lack of trust ended the plans for a self coup. A scandal rocked the Ibáñez administration when the press revealed Ibáñez's meetings with these conspirators.
Зейнетақы және мұра
Ибанестің орнын оның өлімді жауы Артуро Алессандридің ұлы Хорхе Алессандри Родригес басты. Ол саясаттан қол үзді және 1960 жылы Сантьягода қайтыс болды. Ибанестің тұманды және бейқарсы саяси идеологиясы салдарынан, ол чили саясатына ешқандай интеллектуалды мұра қалдырмады. Оның чили саяси аренасындағы отыз жылдан астам созылған, көбінесе нақты анықталмаған қатысуы (оның ішінде ол әртүрлі уақытта оны қолдаған топтардың саяси мақсаттарына шын ниетпен аз көңіл бөлгендей болды, мысалы, ол нацистермен келісу үшін тым умеренный еді және Пероншылдықты сәтті қайталау үшін қазіргі институттарға тым құрметті болды) 1920 жылдардағы уақытша президенттігінің алғашқы жылдарында ең маңызды нәтижелерін көрсетті. Ол Орталық Аңғардан оңтүстікке қарайғы аймақтарда жаңа қалаларды дамытуға және Оңтүстіктегі қолданыстағы инфрақұрылымды жақсартуға күш салды. Айсен облысы генерал Карлос Ибаньес дель Кампоның есімімен аталады, оның Айсен және Магелланның шалғай аймақтарын Чилиге интеграциялауға жасаған тырыстарының құрметіне. Пунта-Аренастағы Генерал Ибаньес әуежайы да оның құрметіне аталған.
Ibáñez was succeeded by Jorge Alessandri Rodriguez, the son of his arch enemy Arturo Alessandri. He abandoned politics and died in Santiago in 1960. As a result of Ibañez's nebulous and vacillating political ideology, he left no intellectual legacy to Chilean politics. His long and often poorly defined presence of more than thirty years on the Chilean political scene (during which he often appeared to have little actual sympathy with the political goals of the groups that supported him at various times, e. g. he was too moderate to agree with the nacistas and too respectful of existing institutions to emulate Peronism successfully) produced its most significant results in the early years of his caretaker presidency in the 1920s through his efforts to develop new towns in the regions to the south of the Central Valley and to improve existing infrastructure in the South. The Región Aysén del General Carlos Ibáñez del Campo is named after him, in honor of his attempts to integrate the isolated regions of Aysén and Magallanes into Chile. The General Ibáñez Airport in Punta Arenas is also named after him.