Кіріспе

Жами Нуньо Рока (8 қыркүйек 1824 – 18 шілде 1908) – испандық композитор, Каталониядан шыққан, Мексиканың ұлттық әнұранының музыкасын жазған.

Ерте өмір және білім

Нуньо 1824 жылдың 8 қыркүйегінде Испанияның Каталония аймағындағы Жирона провинциясындағы Сант-Жоан-де-лес-Абадесс қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы, Франсиско Нуньо мен Магдалена Рока, тоғыз жасқа толғанға дейін қайтыс болды. Олардың қайтысынан кейін Нуньоны Барселонада жібек сатушы болған, әкесінің інісі Бернард тәрбиеледі, ол оның музыкалық білімін сол қалада қаржылады. Ол қала соборында солист ретінде, сондай-ақ хор жетекшісі және органшы ретінде өнерін көрсетті, осының арқасында Италияның Неаполь қаласында композитор Саверио Меркадантеден оқуға стипендия алды.

Мансап

Нуньо Барселонаға оралғаннан кейін, 1851 жылы Корольдік полк оркестрінің директоры болып тағайындалды және олармен Кубаға сапар шекті, онда Мексиканың бұрынғы президенті Антонио Лопес де Санта Аннамен танысып, дос болды. Санта-Анна 1853 жылы президенттік лауазымды қайтадан иелену үшін Мексикаға оралғанда, Хайме Нуньоны Мексика әскери оркестрлерін басқаруға шақырды. Оның келуі мексикалық ұлттық әнұран жазу туралы ұлттық үндеумен бірге болды. Нуньо мексикалық ақын Франсиско Гонсалес Боканеграның сөздеріне музыка жазып, қатысты және 1854 жылдың 12 тамызында жеңімпаз деп жарияланды. Әнұран 1854 жылдың 15 қыркүйегінде Санта-Анна театрында тұңғыш рет орындалды, оны сопрано Клаудина Флорентини және тенор Лоренцо Сальви орындады, ал дирижерлік Мастер Витессири жасады, осымен қатар Ұлы Итальяндық Опера Компанияның оркестрі де қатысты. Президент Санта-Аннаның құлатылуынан кейін Нуньо АҚШ-қа эмиграциялап, дирижер және опера директоры болып жұмыс істеді, Нью-Йоркте Сигисмонд Тальбергтің концерттерін өткізді.

Мұра

2010 жылы Мексиканың тәуелсіздігінің екі жүз жылдығымен сәйкес келіп, каталондық музыкатанушылар Кристиан Кантон мен Ракель Товар АҚШ-тың Нью-Йорк штатындағы Пелхам қаласында Жайм Нуноның жалғыз тікелей ұрпағын – шөбересін тапты. Отбасы Хайме Нуноның жеке мұрағатына қол жеткізуге рұқсат берді, онда 5000-ға жуық жарияланбаған құжаттар (жеке хаттар, ноталар, ресми құжаттар және т.б.) сақталған. Осы ақпарат Кантон мен Товарға Нуноның толық өмірбаянын жазуға мүмкіндік берді. Бұл кітап бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланып, «Мексиканың музыка тарихын түсіну үшін қажетті еңбек» деп сипатталды. Сонымен қатар, Жауме Нуноның есімін қайта жаңғырту аясында оның туған қаласы Сант-Жоан-де-лес-Абадесс композитордың туған үйінде – Эль-Пальмас деп аталатын музей ашты. Осы құжаттарды қалпына келтіргеннен кейін Хайме Нуноның бұрын жарияланбаған музыкасы қайтадан орындала бастады, оның барлық шығармалары 2012 жылы толық жинақта жарық көрді, ал олардың жазбасы 2014 жылға жоспарланған.