Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Испан композиторы (1876–1946)
Spanish composer (1876–1946)
Мануэль де Фалла и Маттео (maˈnwel de ˈfaʎa, 23 қараша 1876 – 14 қараша 1946) – испан композиторы және пианиношы. Исаак Альбенис, Франсиско Таррега және Энрике Гранадоспен бірге ол 20-шы ғасырдың бірінші жартысындағы Испанияның ең маңызды музыканттарының бірі болды. Ол Испанияның 20-шы ғасырдағы ең ұлы композиторы деп есептеледі, әйткені ол салыстырмалы түрде аз шығарма жазған.
Manuel de Falla y Matheu (maˈnwel de ˈfaʎa, 23 November 187614 November 1946) was a Spanish composer and pianist. Along with Isaac Albéniz, Francisco Tárrega, and Enrique Granados, he was one of Spain's most important musicians of the first half of the 20th century. He has a claim to being Spain's greatest composer of the 20th century, although the number of pieces he composed was relatively modest.
Өмірбаян
Фалла Кадис қаласында Мануэль Мария де лос Долорес Фалла и Матхью болып дүниеге келді. Ол валенсиялық Хосе Мария Фалланың және Каталониядан шыққан Мария Хесус Матхеудің ұлы еді. 1889 жылы ол Алехандро Одеродан фортепиано сабағын жалғастырып, Энрике Брокадан гармония және контрапункт ережелерін үйренді. 15 жасында әдебиет пен журналистикаға қызығушылық танытып, "El Burlón" және "El Cascabel" әдеби журналдарын іске қосты.
Falla was born Manuel María de los Dolores Falla y Matheu in Cádiz. He was the son of José María Falla, a Valencian, and María Jesús Matheu, from Catalonia. In 1889 he continued his piano lessons with Alejandro Odero and learned the techniques of harmony and counterpoint from Enrique Broca. At age 15 he became interested in literature and journalism and founded the literary magazines El Burlón and El Cascabel.
Мадрид
1900 жылы ол отбасымен бірге астанада тұратын, онда ол Real Conservatorio de Música y Declamación-ға оқуға түсті. Ол Исаак Альбениздің әріптесі Хосе Трагомен фортепиано, Фелип Педреллмен композиция оқыды. 1897 жылы ол виолончель мен фортепиано үшін Melodía жазды және оны Сальвадор Винеграға арнады, ол камералық музыка кештерін өткізді, оған Фалла қатысты. 1899 жылы ол өзінің музыка мектебіндегі фортепиано конкурсында бірауыздан бірінші орынды иеленді. Ол өзінің алғашқы туындыларын: Романза пара виолончело и фортепиано, Ноктюрно пара фортепиано, Мелодия пара виолончело и фортепиано, Серената андалуза пара скрипка и фортепиано және Куартето ан Соль и Мирея. Сол жылы ол өзінің бірінші тегімен de-ді қолдана бастады, осы уақыттан бастап Мануэль де Фалла есімімен танылды. Алайда тек тегі қолданылған кезде de алынып тасталады. 1900 жылы ол өзінің Canción para piano және басқа да әртүрлі вокалды және фортепианолық шығармаларын жазды. Ол өзінің Serenata andaluza y Vals Capricho фортепиано үшін Мадридтегі Атенода тұңғыш рет орындады. Отбасының қаржылық жағдайы нашар болғандықтан, фортепианодан сабақ бере бастады. Мадрид кезеңінде Педреллден бастап Фалла өзінің туған жері Андалусияның музыкасына, әсіресе Андалусия фламенкосына (айрықша канте джондо) қызыға бастады, оның әсері оның көптеген шығармаларында айқын сезіледі. Оның алғашқы шығармаларының арасында "La Juana y la Petra" және "La casa de tócame Roque" сияқты бірнеше сарсуэла бар. 1902 жылы 12 сәуірде Мадридтегі Театральді театрда "Лос аморес де ла Инес" қойылымын көрсетті. Сол жылы ол композитор Хоакин Туринамен кездесті және оның Vals Capricho y Serenata andaluza авторлар қоғамы жариялаған. Келесі жылы ол Мадрид Корольдік консерваториясының конкурсы үшін Allegro de concierto күйін жазды және орындады. Энрике Гранадос сол тақырыптағы композициясымен бірінші орынды иеленді, бірақ Авторлар қоғамы Фалланың Tus ojillos negros және Nocturno шығармаларын жариялады. Содан кейін Фалла композитор Амадео Вивеспен бірге "Призионеро де вора", "Эль корнетин де ордер" және "Ла крос де Мальта" ("Мальтаның кресті") атты музыкалық аспаптарда жұмыс істей бастады (осы шығармалардың тек бір бөлігі ғана сақталған). Оның алғашқы маңызды жұмысы - бір актілі опера La vida breve (Өмір қысқа, немесе қысқа өмір, 1905 жылы жазылған, бірақ 1913 жылы премьерадан бұрын қайта қаралған). Карлос Фернандес Шоудың либреттосымен "La vida breve" Фалла 2500 песета сыйлығымен Сан-Фернандодағы Real Academia de Bellas Artes музыкалық байқауында бірінші орынды иеленді және Мадридтегі Teatro Royal театрында қойылым жасайтын уәде берді - бұл уәде, өкінішке орай, орындалмады 1905 жылдың сәуірінде ол Ортис пен Куссо фирмасының демеушілігімен өткен фортепиано байқауында бірінші орынды иеленді. 15 мамырда оның "Allegro de concierto" туындысының премьерасы Мадридтегі Атенода өтті, ал 13 қарашада "Real Academia" оған "La vida breve" туындысы үшін сыйлық берді.
By 1900 he was living with his family in the capital, where he attended the Real Conservatorio de Música y Declamación. He studied piano with José Tragó, a colleague of Isaac Albéniz, and composition with Felip Pedrell. In 1897 he composed Melodía for cello and piano and dedicated it to Salvador Viniegra, who hosted evenings of chamber music that Falla attended. In 1899, by unanimous vote, he was awarded the first prize at the piano competition at his school of music. He premiered his first works: Romanza para violonchelo y piano, Nocturno para piano, Melodía para violonchelo y piano, Serenata andaluza para violín y piano, and Cuarteto en Sol y Mireya. That same year he started to use de with his first surname, making Manuel de Falla the name he became known as from that time on. When only the surname is used, however, the de is omitted. In 1900 he composed his Canción para piano and various other vocal and piano pieces. He premiered his Serenata andaluza y Vals Capricho para piano in the Ateneo de Madrid. Due to the precarious financial position of his family, he began to teach piano classes. It was from Pedrell, during the Madrid period, that Falla became interested in the music of his native Andalusia, particularly Andalusian flamenco (specifically cante jondo), the influence of which can be strongly felt in many of his works. Among his early pieces are a number of zarzuelas like La Juana y la Petra and La casa de tócame Roque. On 12 April 1902 he premiered Los amores de la Inés in the Teatro Cómico de Madrid. The same year he met the composer Joaquín Turina and saw his Vals Capricho y Serenata andaluza published by the Society of Authors. The following year he composed and performed Allegro de concierto for the Madrid Royal Conservatory competition. Enrique Granados took first prize with his composition of the same title, but the Society of Authors published Falla's works Tus ojillos negros and Nocturno. Falla then began his collaboration with composer Amadeo Vives on the zarzuelas Prisionero de guerra, El cornetín de órdenes and La cruz de Malta (only fragments of these works survive). His first important work was the one act opera La vida breve (Life is Short, or The Brief Life, written in 1905, though revised before its premiere in 1913). With a libretto by Carlos Fernández Shaw, La vida breve won Falla first prize in the Real Academia de Bellas Artes de San Fernando musical competition, with a prize of 2500 pesetas and a promise of a production at the Teatro Royal in Madrid—a pledge which unfortunately was not fulfilled In April 1905 he won the first prize in a piano competition sponsored by the firm of Ortiz and Cussó. On 15 May his work Allegro de concierto premiered at the Ateneo de Madrid and on 13 November the Real Academia presented him with his prize for La vida breve.
Париж
Фалла 1907 жылы Парижге көшіп, онда жеті жыл тұрды. Онда ол өзінің стиліне әсер еткен бірқатар композиторлармен танысты, олардың ішінде Морис Равел, Клод Дебюсси және Пол Дукас, сондай-ақ Игорь Стравинский, Флорент Шмит, Исаак Альбениз және импресарио Сергей Дягилев болды. 1908 жылы король Альфонсо XIII оған корольдік грант берді, бұл оған Парижде қалып, «Куатро пьесас эспаньолас» шығармасын аяқтауға мүмкіндік берді. 1910 жылы Фалла Стравинскиймен кездесті, ал 1911–12 жылдары концерттер беру және «La vida breve» үшін мүмкін болатын сахналарды іздеу үшін Лондонға, Брюссельге және Миланға сапарлады. Ол 1907 жылы Парижге келгеннен кейін жазған «La vida breve» шығармасы Дукастың және Фалланың күш-жігеріне қарамастан, Ниццадағы Муниципальдік казинода 1913 жылдың 1 сәуірінде ғана қойылды, либреттосы драматург Пол Миллиет тарапынан француз тіліне аударылды. Келесі жылы Опера Комикте қойылған екінші өндіріс Пьер Лало және Андре Куэрой сияқты сыншылардан мақтау алды. Ол 1914 жылдың ортасында «Седьма народная песня Испании» шығармасын аяқтады. Одан кейін Бірінші дүниежүзілік соғыс басталды, Фалла Мадридке қайта оралуға мәжбүр болды. Ол ешқашан өнімді композитор болмаса да, осы кезде оның шығармашылығының толыққанды кезеңі басталды.
Falla moved to Paris in 1907, where he remained for seven years. There he met a number of composers who had an influence on his style, including Maurice Ravel, Claude Debussy and Paul Dukas, as well as Igor Stravinsky, Florent Schmitt, Isaac Albéniz and the impresario Sergei Diaghilev. In 1908 King Alfonso XIII awarded him a royal grant that enabled him to remain in Paris while he finished his Cuatro piezas españolas. In 1910 Falla met Stravinsky and in 1911–12 traveled to London, Brussels and Milan to give concerts and investigate possible venues for La vida breve, which he had composed shortly after his arrival in Paris in 1907 but which, despite the support of Dukas and Falla's own best efforts, was not finally performed until 1 April 1913 at the Municipal Casino in Nice, with the libretto translated into French by the dramatist Paul Milliet. A second production was given the following year at the Opéra Comique, to acclaim from critics such as Pierre Lalo and André Coeuroy. He wrote Siete canciones populares españolas, which he finished in mid 1914. Shortly after, World War I began, forcing Falla to return to Madrid. While at no stage was he a prolific composer, it was then that he entered into his mature creative period.
Гранада кезеңі
1921 жылдан 1939 жылға дейін Мануэль де Фалла Гранадада өмір сүрді, онда ол 1922 жылы Concurso de Cante Jondo ұйымдастырды. Гранадада ол El retablo de maese Pedro (Петер шеберінің қуыршақ театры, 1923) және клавесин мен камералық ансамбльге арналған концертті (Harpsichord Concerto, 1926) жазды. Қуыршақ театры Фалланың оркестріне клавесинді алғаш рет енгізгенімен белгілі болды. Бұл екі туынды да Ванда Ландовскаяны ойлай отырып жазылған. Бұл туындыларда испан халықтық музыкасының ықпалы, Стравинскийдің неоклассицизмімен салыстырғанда, аздау көрінеді. 1920-1930 жылдары ол Барселона мен Каталонияға жиі сапар шекті және Жоан Ламоте де Гриньон, Олегер Юньент, Франк Маршалл, Рафаэль Морагас, Жауме Пахисса және Сантьяго Русиноль сияқты каталон суретшілерімен, сыншыларымен және зиялыларымен байланыс жасады. Ол кобланың дыбысына қызығушылық танытып, Cobla Barcelona-ның бірнеше концертіне қатысты. Қазір бұл Гранада қалалық оркестрінің үйі. Оның суреті 1970 жылғы 100 песеталық банкнотада бейнеленген. Мадрид метросының 10-шы желісіндегі бір станция оның құрметіне аталған.
From 1921 to 1939 Manuel de Falla lived in Granada, where he organized the Concurso de Cante Jondo in 1922. In Granada he wrote the puppet opera El retablo de maese Pedro (Master Peter's Puppet Show, 1923) and a concerto for harpsichord and chamber ensemble (Harpsichord Concerto, 1926). The puppet opera marked the first time Falla included the harpsichord in his orchestra. Both of these works were written with Wanda Landowska in mind. In these works, the Spanish folk influence is somewhat less apparent than a kind of Stravinskian neoclassicism. During the 1920s and 1930s, he frequently visited Barcelona and Catalonia and became associated with various Catalan artists, critics and intellectuals, such as Joan Lamote de Grignon, Oleguer Junyent, Frank Marshall, Rafael Moragas, Jaume Pahissa and Santiago Rusiñol. He showed great interest in the sound of the cobla and attended several concerts of the Cobla Barcelona. It has since become the home of the City of Granada Orchestra. His image appeared on the Spanish 1970 100 pesetas banknote. A station on Madrid Metro's Line 10 is named after him.