Магнус Стенбок: Швеция арымы, саяхатшы және қолбасшысы
Magnus Stenbock
Магнус Стенбок (1665-1717) – Швеция ақсұлуы, генерал-фельдмаршал. Ұлы Солтүстік соғысындағы Каролин армиясының басшысы, өмірбаяны мен әскери жолы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швед ақсұлы (1664–1717), граф Магнус Стенбок (22 мамыр 1665 – 23 ақпан 1717) – швед фельдмаршалы (Fältmarskalk) және Корольдік кеңесшісі. Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Кароль армиясының қолбасшысы, Стенбок әулетінің көрнекті өкілі болды. Уппсала университетінде оқыды және Тоғыз жылдық соғыс кезінде швед армиясына қосылып, 1690 жылы Флеюр шайқасына қатысты. Шайқастан кейін ол подполковник болып тағайындалды, қасиетті Рим империясының қызметіне генерал-адъютант ретінде кірісті және мемлекет қайраткері Бенгт Габриэльсон Оксенстернаның қызы Ева Магдалена Оксенстернаға үйленді. Швед қызметіне оралғаннан кейін Висмардағы полктің полковнигі болды, кейін Кальмар, содан кейін Даларна полктерінің полковнигі атанды. Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Стенбок король Карл XII-нің Балтық және Польша майдандарындағы әскери науқандарында қызмет етті. Бас соғыс комиссариатының директоры ретінде Стенбок швед армиясын ұстау үшін мол қаражат және жабдық жинады, осы арқылы Карл XII-нің ризашылығына ие болды. 1705 жылы ол жаяу әскер генералы және Сканияның генерал-губернаторы болып тағайындалды. Губернатор міндетін атқару кезінде Стенбок өзінің әкімшілік шеберлігін көрсетіп, 1710 жылы Хельсингборг шайқасында жеңілген Дания армиясына қарсы Сканияның қорғанысын ұйымдастырды. 1712 жылы ол Солтүстік Германияда жорық жүргізіп, Гадебуш шайқасында саксон-дания армиясын жеңіп, фельдмаршал таяғына ие болды. 1713 жылы Алтона қаласын қиратуынан кейін оның мансабы құлдырады. Теннинг қамалы кезінде, басым күштермен қоршалған Стенбок Дания королі Фредерик IV-ке қарсы капитуляциялауға мәжбүр болды. Копенгагендегі тұтқында болған кезде, даниялықтар Стенбоктың қашу әрекеті туралы хабардар болып, оны Кастеллетте түрмеге қамады. Ол жерде Фредерик IV жүргізген қаралау науқанының құрбаны болды және жылдар бойы қатал күтімге ұшырағаннан кейін 1717 жылы қайтыс болды. Әскери және әкімшілік қызметтерінен бөлек, Стенбок шебер дебатшы, суретші және қолөнерші ретінде танымал болды. Оның әскери жетістіктері Швецияда батырлар культінің қалыптасуына үлкен үлес қосты. Романтикалық ұлтшылдық дәуірінде ол швед тарихшылары мен мәдени қайраткерлері, мысалы Карл Снойльскийнің «Стенбоктың елшісі» поэмасында мақтауға ие болды. Оның есімімен бірнеше швед қалаларындағы көшелер аталып, 1901 жылы Хельсингборг қалалық әкімшілігі алдында Стенбоктың атты мүсіні ашылды.
Swedish noble (1664–1717)
Count Magnus Stenbock (22 May 1665 – 23 February 1717) was a Swedish field marshal (Fältmarskalk) and Royal Councillor. A commander of the Carolean Army during the Great Northern War, he was a prominent member of the Stenbock family. He studied at Uppsala University and joined the Swedish Army during the Nine Years' War, participating in the Battle of Fleurus in 1690. After the battle, he was appointed lieutenant colonel, entered Holy Roman service as Adjutant General, and married Eva Magdalena Oxenstierna, daughter of statesman Bengt Gabrielsson Oxenstierna. Returning to Swedish service he received colonelcy of a regiment in Wismar, and later became colonel of the Kalmar and then Dalarna regiments. During the Great Northern War, Stenbock served under King Charles XII in his military campaigns in the Baltic and Polish fronts. As director of the General War Commissariat, Stenbock collected substantial funds and supplies for the maintenance of the Swedish army, earning the admiration of Charles XII. In 1705, he was appointed general of the infantry and Governor General of Scania. As acting governor, Stenbock displayed his administrative skills and organized Scania's defense against an invading Danish army, which he defeated at the Battle of Helsingborg in 1710. In 1712, he conducted a campaign in northern Germany and defeated a Saxon Danish army at the Battle of Gadebusch, which earned him his field marshal's baton. His career plummeted after his merciless destruction of the city of Altona in 1713. Surrounded by overwhelming allied troops, Stenbock was forced to surrender to King Frederick IV of Denmark during the siege of Tönning. During his captivity in Copenhagen, the Danes revealed Stenbock's escape attempt and imprisoned him in Kastellet. There he was the subject to a defamation campaign conducted by Frederick IV and died in 1717 after years of harsh treatment. Besides his military and administrative professions, Stenbock was regarded as a skilled speaker, painter and craftsman. His military successes contributed to the creation of a heroic cult in Sweden. During the age of romantic nationalism he was consistently praised by Swedish historians and cultural personalities, such as Carl Snoilsky in his poem "Stenbock's courier". His name has inspired streets in several Swedish cities and in 1901 an equestrian statue of Stenbock was unveiled outside Helsingborg city hall.
Ерте өмір
Магнус Стенбок 1665 жылғы 22 мамырда Стокгольмдегі Якоб приходінде дүниеге келді. Ол патшалық кеңесінің мүшесі және фельдмаршал Густав Отто Стенбок пен Лорд-Гарди Джейкоб Де ла Гардидің қызы және Лорд-Гарди канцлері Магнус Габриэль Де ла Гардидің әпкесі Кристина Катарина Де ла Гардидің алтыншы баласы болды. Магнус Стенбок граф титулымен туды, өйткені Густав Отто Стенбок пен оның ағалары Фредерик пен Эрик 1651 жылы Кристина патшайымымен графтар етіп тағайындалды. Стенбок әулеті орта ғасырлардан бастау алады. Де ла Гарди 1570 жылдары швед дворяны және барон болған француз генералы Понтус Де ла Гардидің ұрпағы. Магнус Стенбок балалық шағының көп бөлігін аға-інілерімен бірге Уппландтағы Рунса сарайында өткізді; қыста олар Стокгольмдегі Бласиехолмендегі Баотка сарайына көшіп барды. Ол 10 жасқа толғанда, оның әкесі Густав Отто тапсырмасын орындамаған деп есептелгендіктен Лорд-Адмирал лауазымынан шеттетілді және 200 000 далерге дейін жететін флоттық өтемақы төлеуге міндеттелді. Густав Отто король Карл XI-ді жұбатты, ол айыппұлды жартысына дейін азайтып, оны Скания соғысы кезінде Адмирал және Батыс Швецияның қолбасшысы етіп тағайындады. Соғыстан кейін Густав Отто Карл XI-нің реформалары мен Тайлық кеңестің бұрынғы билігін жоюы салдарынан қосымша қаржылық қиындықтарға тап болды. Густав Отто мен Кристина Катарина қаржылық мәселелерін шешті, бірақ коронаға үлкен сомада ақша төлеуге мәжбүр болды. Олар отбасылық мүліктердің көп бөлігін сатты, тек Рунса, Вестергётландтағы Торпа стенхус және Халландтағы Вапнё сарайын сақтап қалды. Густав Отто Стенбок әулетінің абыройын түсіріп, корольдің отбасыға деген сенімін жоғалтты. Әулетінің ұятқа қалуы Магнус Стенбокқа жеке деңгейде әсер етті және оны Стенбок әулетінің атын қайта жандандыруға ынталандырды.
Magnus Stenbock was born on 22 May 1665 in the parish of Jakob, Stockholm. He was the sixth child of Gustaf Otto Stenbock, member of the Privy Council and Field Marshal, and Christina Catharina De la Gardie, daughter of the Lord High Constable Jacob De la Gardie and sister of the Lord High Chancellor Magnus Gabriel De la Gardie. Magnus Stenbock was born a count, since Gustaf Otto Stenbock and his brothers Fredrik and Erik were made counts by Queen Christina in 1651. The Stenbock family originates from the Middle Ages. De la Gardie descended from the French born General Pontus De la Gardie, who became a Swedish nobleman and Baron during the 1570s. Magnus Stenbock spent much of his childhood with his siblings in the pleasure palace Runsa in Uppland; in the winters they moved to Bååtska Palace on Blasieholmen in Stockholm. When he was 10 years old, his father Gustaf Otto was deposed as Lord High Admiral after being considered to have failed in his mission and was forced to pay the extended fleet reparation of up to 200,000 daler. Gustaf Otto appeased King Charles XI, who decided to halve his fine and appointed him Admiral and commander of Western Sweden during the Scanian War. After the war, Gustaf Otto faced additional financial bills as a result of Charles XI's reductions and his breakdown of the old authority of the Privy Council. Gustaf Otto and Christina Catharina solved their financial hardships, but were forced to pay huge sums of money to the crown. They sold large parts of the family's properties and estates, retaining only Runsa, Torpa stenhus in Västergötland and Vapnö Castle in Halland. Gustaf Otto had disgraced the Stenbock name and injured the King's confidence towards the family. His family's disgrace impacted Magnus Stenbock on a personal level and motivated him to try to restore the Stenbock name.
Білім және әскери қызмет
Магнус Стенбок 1671 жылдан бастап үйде оқыды. Хакин Шпегель оған христиан дінін үйретті, сондай-ақ швед және латын тілдерінде оқу мен жазуды үйретті. Шпегельден кейін теология маманы Эрик Фрикман Стенбокқа дәріс берді. Фрикманның орнын 1680-1684 жылдар аралығында Стенбокқа сабақ берген Уппсала студенті Олоф Гермелин басты. Гермелиннен Стенбок практикалық сөз сөйлеу жаттығуларын алды және неміс және француз тілдері, ежелгі тарих, география, саясаттану, құқық, сондай-ақ фехтование, би және атпен жүру сияқты дене шынықтыру жаттығулары туралы дәріс тыңдады. Стенбок геометрияға, әсіресе бекініс саласына үлкен қызығушылық танытты және Гермелиннің айтуынша, ерте кезеңде зор риторикалық және тілдік қабілетін көрсетті. 1685 жылдың көктемінде Стенбок Нидерландыға қайтып келді. Ол өзінің туысы, Мария Аврора фон Кенигсмарк графинясының көмегімен голланд полкінің командирі, граф Гюстаф Карлсонмен кездесіп, оның полкінде прапорщик болып қызмет етуге өтініш берді. Келесі жылы Стенбок Ораньелік Вильгельмнен голланд комиссиясын алды, бұл оның әскери мансабының басталуын және саяхаттарының аяқталуын білдірді. 1687 жылы Стенбок Швеция провинциясы Бремен-Вердендегі Стадеде, Стаде коменданты полковник Мауриц Веллингктің басшылығымен неміс полкінің капитаны болып қызмет етті.
Magnus Stenbock was tutored at home from 1671. Haquin Spegel taught him Christianity, and reading and writing in both Swedish and Latin. After Spegel, Stenbock was lectured by theology expert Erik Frykman. Frykman was succeeded by Uppsala student Olof Hermelin, who taught Stenbock between 1680 and 1684, and had a great influence on his linguistic and intellectual development. From Hermelin, Stenbock received practical oratory exercises and was lectured on leading cultural languages such as German and French, ancient history, geography, political science, law, and physical exercises such as fencing, dancing and equitation. Stenbock developed a strong interest in geometry, especially in the field of fortification, and according to Hermelin, displayed great rhetorical and linguistic talent at an early stage. In the spring of 1685, Stenbock returned to the Netherlands. With the help of his cousin, Countess Maria Aurora von Königsmarck, he attained an audience with Count Gustaf Carlsson, who was commander of a Dutch regiment, and applied for a commission as ensign in his regiment. The following year Stenbock obtained a Dutch commission from William of Orange, which marked the start of his military career and the end of his travels. In 1687 Stenbock served in Stade, in the Swedish province of Bremen Verden, as captain of an enlisted German regiment under the command of Stade's commandant, Colonel Mauritz Vellingk.
Тоғыз жылдық соғыс (16891695)
1688 жылдың қыркүйегінде Стенбок Францияға қарсы тоғыз жылдық соғыста генерал Нильс Бильке басқарған шведтік көмекші корпусының майоры болып тағайындалды. Ол кезде Швеция Нидерландымен одақтас еді. 1689 жылдың қаңтарында Стенбок пен шведтік көмекші корпусы подполковник Йохан Габриэль Банердің басшылығымен Нимвеген гарнизонына жіберілді. Стенбок Нимвегенде қалды, ал швед әскерлерінің көп бөлігі Дания мен Гольштейн-Готторп герцогтігі арасындағы шиеленіс салдарынан Германиядағы швед провинцияларына қайта жіберілді. Герцогтік Данияның оңтүстігінде орналасқан және Швециямен одақтас болды. Маусымның басында Стенбок пен оның полкі Маастрихт гарнизонына жіберілді. Қыркүйекте оған Вальдек принці Георг Фридрих одақтас армияға ерікті ретінде қосылуға рұқсат берді. Ол ешқандай шайқасқа қатыспады, ал әскер қысқы жайлауға орналасқанда Стенбок Стокгольмге оралды. Стенбок 1690 жылдың сәуірінде Маастрихтке қайтып келді және бірден испандық Нидерландыдағы Валониядағы майданға жіберілді, онда шведтік көмекші корпус принц Вальдек басқаратын 30 000 саяқты одақтас армиямен бірікті. Сол жылдың 29 маусымында Вальдекке Люксембург герцогының басқаруындағы 40 000 саяқты француз әскерінің Флерус қаласында орналасқаны туралы хабар берілді, бұл одақтастардың лагерінде үлкен тосынсый болды. Келесі күні Вальдек әскері Самбр өзеніне қарай жорық жасады, ал 1 шілдеде Флерус қаласында қанды шайқас болды. Стенбок шведтік көмекші корпусымен одақтас армияның оң жақ қанатында тұрды және Люксембургтың қолынан Вальдек әскерінің жеңілісіне куә болды. Шайқас кезінде Стенбок швед батальонының басқаруын өз қолына алды, оны қауіпсіз жерге шығарды, бірнеше француз тұтқынын және француз туын алып келді. Вальдек ауыр шығынға ұшырады, шведтік көмекші корпусы дерлік жойылды. Шайқастан кейін король Карл XI Стенбокты Стадедегі Мауриц Веллинг полкінің подполковнигі етіп тағайындады. Сол жерде ол полк үшін әкімшілік және тәртіптік мәселелермен айналысты. 1692 жылдың көктемінде Рейн өзеніндегі неміс әскерлеріне көмек көрсету үшін жаңа шведтік көмекші корпус Гейдельбергке жіберілді. Веллинг полкінен жүздеген саяқты әскерлер корпусқа қосылды, соның ішінде Стенбок та болды. Стенбок Гессен-Кассель ландграфы Карл I-ден транзиттік рұқсат алуға міндеттелді. 1692 жылдың шілде айының басында Рейндегі одақтас әскерлердің қолбасшысы Бранденбург маркграфы Кристиан Эрнст Байройт өзеннен өтіп, фельдмаршал Гай Альдонс де Дурфор де Лоржбен ашық шайқасқа түсуге шешім қабылдады. Марграф Стенбокқа 300 саяқты батальонға және екі зеңбірекке басшылық етуді тапсырды, сондай-ақ Майнцтың оңтүстігіндегі Герсхайм қаласынан Рейнге Некардың құйылысы жақын Ладенбургтегі одақтастар штаб-пәтеріне көлік флотын жеткізуді тапсырды. Герсхаймға дейінгі жол кедергісіз болды, бірақ кері қайтудың ортасында Стенбок Вестхофен, Маннхайм және Вормс қалаларында орналасқан француздық артиллериялық батареяларынан бомбалауға ұшырады. Аз ғана шығынға және бірнеше кемелер зақымдалғаннан кейін Стенбок одақтастар лагеріне оралып, оның операциясы сәтті деп танылды. Тамыз айының соңында одақтас әскері Рейн өзенін кесіп өтіп, француз әскерлерімен Шпейер қаласында кездесті. Екі күндік француздық артиллериялық бомбалаудан кейін одақтас әскерлер шегінуге мәжбүр болды, ал Стенбок шегінуді қамтамасыз ететін әскерлердің қатарында болды. 1693 жылдың маусымында Стенбок Гейдельбергке оралып, Баден-Баден маркграфы Людовик Вильгельмге қосылды, олармен бірге Хайльбронды құтқаруға қатысты. Стенбок Цельде, Ганновер және Гессен-Кассельде қызметке үміткер болды, ал Людовик Вильгельм оны Венада император Леопольд I-ге шақырып, императорлық қызметке орналасуға ынталандырды. Сентябрь айында Стенбок император армиясының полковнигі болып тағайындалды, бірақ полкі болмады, сондықтан ол өзі әскер жинауға мәжбүр болды. Сонымен қатар, Стенбокқа Людовик Вильгельм армиясында генерал-адъютант лауазымы да уәделенді, ол сайлау Палатинат айналасында көптеген операцияларға қатысты. 1695 жылдың көктемінде император Стенбокты король Карл XI-ге шведтік көмекші әскерлерді талап ету үшін Стокгольмге жіберді, бірақ корольдің өзінің Цвайбрюкен герцогтігіндегі императорлық әскери операцияларға наразылығынан Стенбок бос қолмен оралды. 1696 жылдың қыркүйегінде Стенбок маркграф пен император армиясымен жол айырды.
In September 1688 Stenbock was appointed major in the Swedish auxiliary corps led by General Nils Bielke in the Nine Years' War against France. At that time Sweden was in an alliance with the Netherlands. In January 1689 Stenbock and the Swedish auxiliary corps, under the command of lieutenant colonel Johan Gabriel Banér, were sent to the garrison of Nijmegen. Stenbock stayed in Nijmegen while large parts of the Swedish troops were sent back to the Swedish provinces in Germany, due to tensions between Denmark and the Duchy of Holstein Gottorp. The duchy lay south of Denmark, and was allied with Sweden. In early June Stenbock and his regiment were sent to the garrison of Maastricht. In September he was granted permission by Prince Georg Friedrich of Waldeck to volunteer in the allied army. He experienced no battles, and when the army established winter quarters Stenbock traveled home to Stockholm. Stenbock returned to Maastricht in April 1690, and was immediately commissioned to the front lines in Wallonia in the Spanish Netherlands, where the Swedish auxiliary corps united with the 30,000 strong allied army of Prince Waldeck. On 29 June of the same year Waldeck was briefed that a French army of 40,000 men under the Duke of Luxembourg was positioned at the town of Fleurus, which came as a huge surprise in the allied field camp. The next day Waldeck's army marched towards the Sambre river, and on 1 July the bloody battle of Fleurus took place. Stenbock stood with the Swedish auxiliary corps on the right wing of the allied army, and witnessed the defeat of Waldeck's army at the hands of Luxembourg. During the retreat Stenbock took over the command of a Swedish battalion, which he brought to safety from the battlefield, taking some French prisoners and a French standard. Waldeck suffered heavy losses, with the Swedish relief corps effectively destroyed. After the battle, King Charles XI appointed Stenbock lieutenant colonel in Mauritz Vellingk's regiment in Stade. There he worked on administrative and disciplinary tasks for the regiment. In the spring of 1692, a new Swedish auxiliary corps was sent to Heidelberg to support the German troops at the Rhine. Hundreds of men from Vellingk's regiment were assigned to the corps, including Stenbock. Stenbock was commissioned to apply for a transit permit from the Landgrave of Hesse Kassel, Charles I. At the beginning of July 1692 the commander of the allied troops at the Rhine, Christian Ernst, Margrave of Brandenburg Bayreuth, decided to cross the river to face Field Marshal Guy Aldonce de Durfort de Lorges in open battle. The Margrave commissioned Stenbock to take command of a battalion of 300 men and two cannon, and bring a transport fleet via the river route from the town of Gersheim, south of Mainz, to the allied headquarters at Ladenburg near the Neckar's inflow into the Rhine. The journey to Gersheim was carried out without hindrance, however, halfway on the way back Stenbock was bombarded by French artillery batteries positioned at Westhofen, Mannheim and Worms. With minor casualties and several damaged ships, Stenbock was able to return to the allied camp and his operation was hailed as a success. At the end of August the allied army crossed the Rhine to face the French troops at the fortified town of Speyer. After two days of heavy bombardment from French cannons, the allied troops were forced to retreat, and Stenbock ended up among the troops securing the retreat. In June 1693, Stenbock returned to Heidelberg and enlisted with Louis William, Margrave of Baden Baden, with whom he participated in the relief of Heilbronn. Stenbock searched for commissions in Celle, Hanover and Hesse Kassel, and was encouraged by Louis William to court Emperor Leopold I in Vienna, to obtain imperial employment. In September Stenbock was appointed colonel of the imperial army, but without a regiment, and was forced to recruit by himself. On the other hand, Stenbock was also promised a position as adjutant general in Louis William's army, which was participating in numerous operations around the Electoral Palatinate. In the spring of 1695, Stenbock was sent by the Emperor to Stockholm to present the Emperor's demand for Swedish auxiliary troops to King Charles XI, but, due to the King's indignation regarding imperial military operations in his own duchy of Palatine Zweibrücken, Stenbock returned empty handed. In September 1696 Stenbock parted ways with the Margrave and the imperial army.
Полк командирі (16951700)
Әскери қызмет кезінде Стэнбок экономикалық қиындықтарға тап болды. Ол Франкфурттағы отбасының қажеттіліктерін ақша алмасу арқылы қолдауға мәжбүр болды. Стенбок Кассельге сапар шекті, онда оны княздық маскарадқа шақырды және Ландграф Карл I мен оның ұлы, князь Фридрихтен сыйлықтар алды. Ландграф Стенбокқа Гессен жаяу әскер полкінің атбасына және полковнигі лауазымын ұсынды, бірақ Стенбок Карл XI-нің жанындағы өзінің мәртебесінен қорқып, Ландграфтың ұсынысын қабылдамады. 1697 жылдың қаңтар айында Стенбок Берлиндегі сарайда сайлаушы Фридрих III-ке 1655 жылы әкесі Бранденбург-Пруссияға жіберген ескі қарызын алу үшін бас иді. Сайлаушымен кездескеннен кейін қарыздың жартысы өтелді, ал Стенбок қалған 6000 риксдалерді кейінірек төлеу үшін сақтауға алды. Ол өтемақысының көп бөлігін әйеліне Берлинге ақша жіберу арқылы жіберді. Содан кейін ол отбасының келуіне дайындық жасау үшін Штадеге оралды, бірақ ауру мен экономикалық қиындықтарға байланысты отбасы Франкфуртта қалуға мәжбүр болды. 1697 жылдың сәуір айында Карл XI қайтыс болды және Швеция тағына оның ұлы Карл XII отырды. 1697 жылдың мамыр айының соңында жас король Стенбокты Якоб фон Кемпфеннің орнына полк полковнигі және Висмардағы комендант етіп тағайындады. Венадағы императорлық сарайда 3000 риксдалерлік жалақысын алғаннан кейін Стенбок Франкфурттағы кредиторларға отбасының қарызын төледі және тамыз айында отбасы Висмардағы коменданттың резиденциясына көшіп келді. Комендант ретінде Стенбок Висмардың қорғанысын жөндеуге жауапты болды. Оның қаладағы полкіне шамамен 1000 неміс жаяу әскері кірді. Стенбок сонымен қатар «Швед сарбазының мектебі» (Den svenska knekteskolan) деп аталатын соғыс нұсқаулығын жазуға уақыт жұмсады, онда әртүрлі жаяу әскер тактикасы, марш техникасы, әскери кедергілерді пайдалану және негізгі бекіністер сипатталған; ол оны жарияламады. 1699 жылдың 2 қаңтарында Стенбок Кальмар полкінің полковнигі болып тағайындалды. Бірнеше аптадан кейін Стенбок отбасымен бірге Смоландтағы полковник резиденциясына көшіп келді. 1700 жылдың 16 ақпанында король Стенбокты Даларна полкінің полковнигі етіп тағайындады. Бұл граф Карл Пайпердің, оның әйелі Кристина Пайпердің ұсынысымен мүмкін болды, осыған орай Магдалена Стенбок Кристинаға құнды сырғаларды сыйлады. Стенбок жаңа полковник резиденциясына, Дальэльвенге жақын орналасқан Нэс Кунгсгордқа көшуге үлкермес бұрын, оның полкіне Ұлы Солтүстік соғысының басында Оңтүстікке, Сканияға аттануға бұйрық берілді.
During his military service, Stenbock suffered from growing economic problems. He was forced to support the needs of his family in Frankfurt by sending money exchanges. Stenbock visited Kassel, where he was invited to a princely masquerade ball and received gifts from Landgrave Charles I and his son, Prince Frederick. The Landgrave offered Stenbock a commission as equerry and colonel for a Hessian infantry regiment, but Stenbock rejected the Landgrave's offer for fear of his position with Charles XI. In January 1697 Stenbock courted Elector Frederick III at his court in Berlin to collect an old debt sent by his father to Brandenburg Prussia in 1655. After Stenbock's audience with the Elector half of the debt was repaid, and Stenbock received the remaining 6,000 riksdaler as a deposit for a later time. He sent most of his compensation to Berlin as a money exchange to his wife. He then returned to Stade to prepare for the family's arrival, but due to sickness and economic problems, the family was forced to remain in Frankfurt. Charles XI died in April 1697 and was succeeded on the Swedish throne by his son, Charles XII. At the end of May 1697, the young king appointed Stenbock to succeed Jakob von Kemphen as regimental colonel and commandant in Wismar. After redeeming a wage claim of 3,000 riksdaler at the imperial court in Vienna, Stenbock could pay his family's debts to creditors in Frankfurt and in August the family moved into the commandant's residence in Wismar. As commandant, Stenbock was responsible for the repair of Wismar's defenses. His regiment in the city consisted of about 1,000 German infantry recruits. Stenbock also spent time writing a war manual called Den svenska knekteskolan (The Swedish Soldier's School), which described different infantry tactics, march techniques, the use of military barriers, and basic fortification; he never published it. On 2 January 1699 Stenbock was appointed colonel of the Kalmar Regiment. A few weeks later, Stenbock and his family moved to the colonel's residence of Kronobäck in Småland. On 16 February 1700, Stenbock was appointed colonel of the Dalarna Regiment by the King. This was made possible thanks to Count Carl Piper, after his wife Christina Piper's recommendation, when Magdalena Stenbock gave Christina a pair of precious earrings. Before Stenbock was able to move into his new colonel's residence in Näs Kungsgård, close to the Dalälven, his regiment received orders to mobilize and march south to Scania, at the start of the Great Northern War.
Дания мен Балтық еліндегі науқан
Ұлы Солтүстік соғысы 1700 жылдың 12 ақпанында Польша королі және Саксония курфюрсіті Август II швед Ливониясындағы Рига қаласын қоршағанда басталды. Сонымен қатар Дания королі Фредерик IV даниялық әскерлеріне Гольштейн-Готторпқа шабуыл жасауға бұйрық берді. Ресей сол жылдың тамызында соғысқа қосылды, ал қыркүйекте патша Петр I басшылығымен ресейлік әскерлер швед Ингриясына басып кірді және Эстониядағы Нарва бекінісін қоршады. Стенбокқа Сканнияға қарай жорықтап келе жатқан полкіне дереу қосылуға бұйрық берілді. Ол Стокгольмде далалық жабдықтарды ұйымдастырып, Кёпингте полкіне қосылды. Стенбок Векшёдегі отбасымен қоштасты, ал оның полкі шілдеде Ландскронаға келді, онда Зеландияға тасымалдау үшін кемеге отыруды күтті. 25 шілдеде король бастаған швед әскерлері Хумлебекке қонды, онда даниялық қорғаушылар тез жеңіліске ұшырады, ал шведтер Зеландияда плацдарм құрды. Құрғақ жерге қонғаннан кейін екі апта өткен соң Стенбок пен Даларна полкі Зеландияға келді, швед күштерін шамамен 10 000 адамға дейін арттырды. Бұл Фредерик IV-ті 1700 жылдың 8 тамызында Травенталь шартымен соғыстан шығуға мәжбүр етті. Стенбок пен оның полкі тамыздың соңында Сканнияға қайтарылды. Қазанның басында Стенбок Даларна полкімен Пернауға аттанды және Карл XII мен Нарваға қарай жорықтап келе жатқан швед әскерінің бас құрамасына қосылды. 20 қарашада швед әскері Нарваның шетіне жетті. Барлау нәтижесінде шведтер 30 000-ға жуық ресейліктердің, оның ішінде мыңдаған ілесушілердің қаланың солтүстік және оңтүстік жақтары арасында жартылай шеңбер пішінде бекініс жүйесін салғанын білді. Әскерге генерал-лейтенант Карл Густав Рейнскиольд басшылық етті. Ол екі швед колоннасы шабуылдап, бекініс шебін бұзып өтуді, ал әр колонна сол шеп бойымен оңтүстікке және солтүстікке қарай жылжып, ресейлік қорғанысты орап, ресейлік армияны Нарва өзеніне қарсы екі қапқа түсіруді көздейтін шайқас жоспарын жасады. Рейнскиольд сол жақ колоннаға, ал генерал Отто Веллингк оң жақ колоннаға қолбасшылық етті. Рейнскиольдтың колоннасында Стенбокқа 516 адамнан тұратын алдыңғы қатар командасы тағайындалды, олар шамамен елу гранатиерден, Даларна полкінің батальонынан және фин полкінің қолдау батальонынан құралды. Стенбок пен оның әскерлері швед шабуылдарының бірінші толқынына жетекшілік етті. Нарва шайқасы 20 қарашаның түстен кейін болды. Екі швед колоннасы қатты қарлы боранының арасында жасырынып, ресейліктердің көздеріне соққан қармен ресейлік бекіністерін бұзып өтті. Бұл ресейлік әскерлер арасында үрей тудырды, ал шашыраңқы жеңілістен кейін ресейлік армия капитуляциялады және Ресейге қайта оралуға рұқсат алды. Шайқаста шамамен 9 000 ресейлік сарбазы қаза тапты, олардың барлық басшылығы тұтқынға алынды, ал шведтердің жоғалғандары шамамен 1 900 адамды құрады. Стенбоктың әскерлерінен шамамен 60 адам қаза тауып, 149-ы ауыр жарақат алды; Стенбоктың өзіне мылтықтан оқ тиді. Ресейлік армияның қолбасшысы герцог Карл Евгений де Крой және бірнеше жоғары офицерлер Стенбокқа берілді, ол оларды жеке түрде патша лагеріне әскери тұтқын ретінде алып келді. Стенбок шайқастан кейін екі апта бойы төсек тартып жатты. Бірнеше күннен кейін Карл XII оны ауру төсегінде көріп, оның батырлығы үшін құттықтады және оны жаяу әскердің генерал-майоры етіп тағайындады. Желтоқсан айында швед әскерінің бас құрамасы Дорпат қаласының сыртында және қираған Лайузе қамалының маңында қыстады. Қамалға бара жатқанда Стенбок мемлекеттік хатшы Карл Пайперді оның вагонында ертіп барды, бұл Стенбоктың енді патшаның ең жақын шеңберінде тұрғанын білдірді. 25 желтоқсанда Карл XII Стенбокқа 600 адам мен төрт зеңбірек алып, Пеипус көлінің арғы жағындағы Гдов қаласын басып алуға кіруді тапсырды. 29 желтоқсанда Стенбок 300 фин кавалериясымен және сол сандағы жаяу әскермен, көбінесе бес адамнан тұратын шанамен жүретін Даларналықтармен жорығын бастады. Бес күннен кейін олар 300-ге жуық ресейлік драгуннан тұратын алдыңғы қатарлы әскермен кездесті. Далалық артиллериясының көмегімен Стенбок ресейлік шабуылдарды тойтарды және жорығын жалғастырды. Ұрыс аяқталғаннан кейінгі түнде Стенбок пен оның әскерлерін қарлы боран шарлады. Оларды қоршап тұрған басым ресейлік әскерлер мен суық ауа райы Стенбокты Эстония жеріне шегінуге мәжбүр етті. Ол Гдовты қоршаған ауылдарды өртеп жіберді және ресейлік әскерлермен бірнеше шайқастан кейін 1701 жылдың 6 қаңтарында бас швед әскеріне оралды. Патша лагеріне оралғанда, оның 600 адамының тек 100-і ғана жауынгерлік қабілетті болды. 1701 жылдың қысы мен көктемі бойы Стенбок Карл XII-ге жақын болды және полкін күтіп бақты. 28 қаңтарда швед әскерінің басшылығы Лайшольм мүлігіндегі Стенбоктың пәтерінде жиналды, онда Стенбок пен оның полкі үлкен той мен театрлық қойылым ұйымдастырды, Карл XII мен Нарвадағы жеңісін жырлайтын әндермен. Осы кезде Карл XII Стенбокқа «Манс Бок» (Манс бұқа), «Манс Лурифакс» (Манс алаяқ итті) және «Бокен» (ешкі) деген лақап аттар берді. 8 наурызда Стенбок қар добы лақтыру ұйымдастырды, онда жүздеген сарбаздар қоршауға алынған қалаға ұқсас жағдайда күресті, соңынан Стенбок Даларналықтарын патшаның алдында жаттығудан өтті. Стенбоктың әрекеттері патшаға ұнады, ол оған тамаша жылқы сыйлады және қысқы үзіліс кезінде барлық жаяу әскер полкіне жалпы жаттығу инструкторы етіп тағайындады. Оның жаттығулары 1701 жылдың көктемінде жарияланған жаңа жаяу әскер ережелерінің негізін қалады. Стенбок Бенгт Оксенстьернадан да мақтау алды, ол Стенбокқа хаттарында патшаға кеңес беруге және Еуропадағы күш тепе-теңдігін сақтау үшін жауынгер мемлекеттермен бейбіт келісімдерге қол жеткізуге оны көндіруге шақырды.
The Great Northern War began on 12 February 1700, when the King of Poland and Elector of Saxony, August II, besieged the city of Riga in Swedish Livonia. Simultaneously, King Frederick IV of Denmark ordered his Danish troops to invade Holstein Gottorp. Russia entered the war on August the same year, and on September, Russian troops under Tsar Peter I invaded Swedish Ingria and besieged the outpost of Narva in Estonia. Stenbock was ordered to immediately join his regiment that was marching towards Scania. He arranged field equipment in Stockholm and joined his regiment in Köping. Stenbock bid farewell to his family in Växjö, and his regiment arrived at Landskrona in July to await embarkation for further transport to Zealand. On 25 July Swedish troops led by the King landed at Humlebæk, where the Danish defenders were quickly routed, and the Swedes established a bridgehead on Zealand. Two weeks after the landing, Stenbock and the Dalarna Regiment arrived on Zealand, strengthening the Swedish force there to about 10,000 men. This forced Frederick IV to withdraw from the war on 8 August 1700 with the treaty of Traventhal. Stenbock and his regiment were shipped back to Scania in late August. In early October, Stenbock sailed with the Dalarna Regiment to Pernau, and joined Charles XII and the Swedish main army marching towards Narva. On 20 November, the Swedish army arrived at the outskirts of Narva. Through reconnaissance the Swedes learned that the Russians, who were about 30,000 strong including thousands of camp followers, had built a fortification system in a semicircle between the north and south sides of the city. Lieutenant general Carl Gustav Rehnskiöld took command of the army. He drafted a battle plan where two Swedish columns would attack and break through the fortification line, and each column would then move to the south and north along the line and roll up the Russian defense so that the Russian army would be trapped in two pockets against the Narva River. Rehnskiöld himself commanded the left column while General Otto Vellingk commanded the right column. Within Rehnskiöld's column, Stenbock was appointed to command an advance guard of 516 men, consisting of about fifty grenadiers, a battalion of dalcarlians (soldiers of the Dalarna Regiment) and a supporting battalion from a Finnish regiment. Stenbock and his troops spearheaded the first wave of Swedish attacks. The Battle of Narva took place on the afternoon of 20 November. The two Swedish columns, hidden by a heavy snowstorm that blew directly into the eyes of the Russians, breached the Russian fortifications. The breakthroughs caused panic among the Russian troops, and after a wild rout the Russian army surrendered and were allowed to withdraw back to Russia. About 9,000 Russian soldiers died during the battle, and their entire command was captured, while the Swedish casualties were estimated to be around 1,900. Among Stenbock's troops, about 60 were killed and 149 were severely wounded; Stenbock himself was hit in the leg by a musket ball. The commander of the Russian army, Duke Charles Eugène de Croÿ, and several senior officers surrendered themselves to Stenbock, who personally brought them to the King's camp as prisoners of war. Stenbock was bedridden for two weeks after the battle. Just a few days later, Charles XII visited his sickbed, congratulated Stenbock for his bravery and promoted him to major general of infantry. During December, the main Swedish army overwintered outside the town of Dorpat and the dilapidated Laiuse Castle. On the way to the castle, Stenbock accompanied the state secretary Carl Piper in his wagon, which meant that Stenbock now stood in the King's innermost circle. On 25 December Charles XII ordered Stenbock to take 600 men and four cannons into Russian territory, with the aim of occupying the city of Gdov on the other side of Lake Peipus. On 29 December Stenbock started his march with 300 Finnish cavalry units and an equal number of infantry units, mostly dalcarlians travelling on sleds with five men each. After five days they encountered an advance guard of about 300 Russian dragoons. With the help of his field artillery, Stenbock repelled the Russian attacks and continued his march. During the night after the battle, Stenbock and his troops were hit by a blizzard. The combination of overwhelming Russian troops deployed around them and the persistent cold weather forced Stenbock to retreat to Estonian soil. He burned down villages in the area surrounding Gdov and, after several skirmishes with Russian troops, returned to the main Swedish army on 6 January 1701. Upon return to the royal camp, only 100 of his 600 men were combat effective. Throughout the winter and spring of 1701 Stenbock courted Charles XII and maintained his regiment. On 28 January the Swedish army command gathered in Stenbock's quarters at the Laisholm estate, where Stenbock and his regiment arranged a large feast and a theater performance, with songs celebrating Charles XII and his victory at Narva. At this time, Stenbock was nicknamed "Måns Bock" (Måns the buck), "Måns Lurifax" (Måns the sly dog) and "Bocken" (billy goat) by Charles XII. On 8 March Stenbock arranged a snowball fight where hundreds of soldiers fought against each other in a simulated siege, later concluding with Stenbock exercising his dalcarlians in front of the King. Stenbock's ventures were highly appreciated by the King, who awarded him with a magnificent horse and appointed him general drill instructor to every infantry regiment during the winter break. His drills laid the foundation for a new infantry regulation issued during the spring of 1701. Stenbock was also praised by Bengt Oxenstierna, who in letters to Stenbock urged him to offer advice to the King, and to persuade him to commence peace talks with the hostile states to sustain the balance of power in Europe.
Польшадағы науқан
Швед әскерінің негізгі күштері маусым айында лагерьін тастап, Ригаға қарай оңтүстікке қарай, король Август II-нің саксон және орыс әскерлерімен шайқасу үшін жорық жасады. 7 шілдеде әскер Риганың сыртында болды. Карл XII және Рейнскиольд Даугава өзенін қаланың жанынан кесіп, Август II әскеріне қарсы шабуылдауды жоспарлады. Рейнскиольд, Карл Магнус Стюарт және Эрик Дальберг жасаған шведтердің шайқас жоспарында әскерлерге Рига маңында десанттық қайықтарды жинап, жүзбелі батареялар салуға бұйрық берілді. Батареялар жаяу әскерді өзен арқылы тасымалдап, көпір басын құруға тиіс болды. 9 шілдедегі операция кезінде Стенбок атты әскердің өзеннен өтуіне мүмкіндік беретін жүзбелі көпір салуға көмектесті. Бірақ күшті ағыстар жүзбелі көпірдің қирауына себеп болды, ал оны жөндеген кезде шайқастың нәтижесіне әсер етуге кеш болды. Негізгі әскер Курляндияны басып алды және Либаудан тыс жердегі Вюрген қамалында қыстады. Карл XII Дугава операциясында Август II-ні жеңе алмағандықтан, ол Август әскерін жеңу үшін Польша аумағында әскери науқан жүргізуді және Ресейге шабуыл жасаудан бұрын өзінің арт жағын қорғауды шешті. Стенбокқа Бенгт Оксенстернадан соғыс жағдайы және Швецияның сыртқы саясаты туралы меморандум келді, ол өлер алдында Стенбокқа оны Карл XII-ге табыстауды және корольді Август II-ге қарсы жорығын тоқтатуға және назарын Ресей шекарасына аударуға көндіруді тапсырды. Бірақ Карл XII өз жолын таңдады және 1702 жылдың қаңтарының соңында швед әскерінің негізгі күштері Польшаның Литва бөлігіне кірді. Карл XII өзінің әскерінің көп бөлігімен Варшаваға қарай жорық жасады, ал Стенбок пен Даларна полкі наурыз айында Вильнюске генерал-майор Карл Морнермен және Эстергётланд атты әскер полкімен бірге жіберілді. Стенбок пен Морнерге Грегорц Антони Огинский мен Михал Серваци Вишневецкийдің әскерлерін іздеу және негізгі армияны қамтамасыз ету үшін жарна жинау тапсырылды. Вильнюс наурыздың соңында алынды, ал швед гарнизоны кейіннен күшейтілді. 6 сәуірде Вильнюс шайқасында гарнизон Вишневецкий әскерлерімен жеңілді. Бірақ қала ішіндегі қатал шайқастардан кейін шабуылшылар 100 адамнан, ал швед гарнизоны 50 адамнан шығын көріп, кері шегінді. Морнер мен Стенбокқа 4 мың әскерін Вильнюстен Варшаваға жеткізуге бұйрық берілді. Орталық Польшадағы жорылға Вишневецкий әскерлеріне қарсы шайқастар мен кең өзендер кедергі келтірді. Бірнеше рет Стенбок өзінің инженерлік шеберлігін көпірлер салу үшін пайдаланды, ал Даларна полкі Стенбок пен Карл XII жорықтарында саперлер ретінде қызмет етті. 1702 жылдың шілдесінде Карл XII және оның негізгі әскері Август II-ні Краковтың солтүстік-шығысындағы Клишов ауылында қуып жетеді. Морнер мен Стенбок 8 шілдеде кешке негізгі армиямен қайта қосылды. Келесі күні таңертең Карл XII Август II-нің саксон және поляк әскерлеріне шабуыл жасады. Стенбок генерал-лейтенант Бернхард фон Ливеннің басшылығымен бірінші шабуыл сызығының ортасында жаяу әскермен орналасты. Саксон және поляк атты әскерлері шведтердің сол жақ қанатына шабуыл жасағанда, Карл XII оны бірнеше атты әскер эскадрильясымен және Стенбок пен Даларна полкімен нығайтты. Атты әскер шабуылы кері қайтарылды, шведтердің негізгі күштері саксон лагеріне еніп, саксон артиллериясын бақылауға алып, саксон орталығын қоршауға қауіптендірді. Август II кері шегінуге мәжбүр болды, ал шведтердің жоғалтулары 1100 деп бағаланды. Кейіннен Стенбок бұл шайқасты өміріндегі ең қиын шайқас деп еске алды. Клишов шайқасынан кейін Карл XII өз әскерлерін Краковтың төңірегіне таратып, Август II-нің шегіну жолын кесті. Бірақ Август II бұл аймақтан қашықтағандықтан, Карл XII Краковты басып алуға шешім қабылдады. Ол Стенбокты қаланың барлауы үшін Далькарлиандармен және Смоланд атты әскер полкінің атты әскер бөлімдерімен жіберді және Стенбокқа қала қақпаларын ашуға оның коменданты Франциск Виелопольскийді көндіруді бұйырды. 1 тамызда Стенбоктың ілгерілеуі кезінде оның әскерлері қала қабырғаларынан оқпен бомбаланды, алты атты әскері қаза тапты. Бір отряд қала қақпасына жетті, ал Стенбок Краковты беруден бас тартқан Виелопольскиймен келіссөздер жүргізді. Карл XII өмір сақшыларының контингентімен келді. Ұзақ шайқастан кейін Карл XII мен Стенбок қалаға еніп, күзетшілерін өлтіріп, Виелопольскийді тұтқынға алды. Алғыс ретінде Стенбок Краковтың коменданты болып тағайындалды. Ол азаматтардан 60 000 риксдалер жинауға міндеттелді. Екі күн ішінде Стенбоктың патрульдері барлық соманы, ірі мал мен астық қорын қоса алғанда, жинады. Оның күш-жігеріне риза болған Карл XII Стенбокқа 4 000 риксдалер сыйлық ретінде берді және оған «Қала ібілісі» (қаланың ібілісі) лақабын берді. Стенбок Вавел қамалына орналасты және Краковтағы ең жоғары швед өкілі болды. Қалаға орналасқан кезде Стенбок король, оның генералдары мен шетелдік елшілер үшін лайықты банкет ұйымдастырды және олжа мен сыйлықтарды әйеліне Стокгольмге үнемі жіберіп тұрды. 19 қазан күні Стенбокқа 3 000 адамнан тұратын отрядқа жеке басшылық етуге бұйрық берілді, олар Краковтың оңтүстік-шығысындағы Галицияға бару керек болды. Оның міндеті – көп мөлшерде жарна жинау және Галицияның магнаты Йеронимус Августин Любомирскийді және басқа поляк ақсүйектерін Августқа адалдықтан бас тартуға мәжбүр ету болды. Ол Галицияның ауылдары мен қалаларына жинау туралы жарияламалармен соғыс комиссарларын жіберді, бірақ бірнеше комиссарлар бос қол келгенде, Стенбок қатаң шаралар қолданды. 28 қазанда ол Пильзно қаласын өртеп, үлгі көрсетті. Қараша мен желтоқсан аралығында Стенбоктың бұйрығымен Дембица, Высока, Весола және Дуб ауылдары өртенді, бұл Карл XII олардың хат алмасуында мойындады. Желтоқсан айында Стенбок Кросноға оңтүстікке жорық жасады, бірақ ол тез Решовқа оралды және Ярославқа жол тартты. 1703 жылдың қаңтарында ол Олешице және Ухнов арқылы Белзге, ал ақпан айында Тышовецті басып өтіп, бекітілген Замось қаласына келді. Ол қаланы шабуылдау үшін жеткілікті әскер мен қоршау артиллериясы болмағандықтан, Хелмге жол тартты және 28 ақпанда Варшавадағы негізгі армиямен қайта қосылды. Галициядан Стенбок 300 000 риксдалерден астам жинады, оның ішінде астық, сойылған мал және киіммен толтырылған жетпіс вагон болды. Стенбок шіркеу күмісін өз қалтасына салып, Швециядағы шіркеулер мен достарына сәлемдермен жіберді. Стенбоктың жорығы Галиция ақсүйектері арасында шведтерге қарсы сезімді күшейтті, бұл көңіл күй жылдар бойы Польшада өсе берді. 21 сәуірде 1703 жылы Стенбок Карл XII-мен бірге саксондық фельдмаршал Адам Генрих фон Штайнауға қарсы Пултуск шайқасына қатысты. Осы жылдың мамыр айында Карл XII Висла өзеніндегі Торнь қаласын қоршауға алды. Ол қоршау артиллериясы жетіспегендіктен, Карл XII Торнь мен Стокгольмнен артиллерия мен жабдықтарды әкелуге бұйрық берді, олар Висланың аузындағы Данциг арқылы өтуі керек болды. Стенбок швед тасымалдау кемелеріне еркін өтуге келісу үшін Данцигке жасырын жіберілді. Шілде айының соңында Ригадан келген тасымалдау флоты 4 000 швед және фин жұмыскерлерімен Данцигке келді. Стенбокқа 100 000 риксдалер жарна берілгенімен, қала швед кемелері үшін портын ашпады және Стенбок қоршау артиллериясын құрлықпен тасымалдауға мәжбүр болды. Ол қоршау артиллериясымен Торньдегі швед лагеріне тамыздың соңында келді. Қала күзде бомбаланды, ал 3 қазан күні қала гарнизоны Карл XII-ге бас иді. Желтоқсан айында Стенбоктың аймақта әскер жинауға тырысуынан туындаған Данцигпен жаңа жанжал болды, бірақ ...
With reinforcements from the Swedish mainland, the Swedish main army broke camp in June and marched south towards Riga to confront King Augustus II's Saxon and Russian troops. By 7 July the army was outside Riga. Charles XII and Rehnskiöld planned to cross the Daugava river right next to the city and assault Augustus II troops on the opposite shore. In the Swedish battle plan, drafted by Rehnskiöld, Carl Magnus Stuart and Erik Dahlbergh, the troops were ordered to collect landing boats near Riga and construct floating batteries. The batteries would convey infantry units across the river to establish a bridgehead. During the operation on 9 July, Stenbock assisted in the construction of a floating bridge to allow the cavalry to cross the river. However, strong currents caused the floating bridge to be destroyed, and by the time it was repaired it was too late to influence the outcome of the battle. The main army occupied Courland and overwintered at the castle of Würgen outside of Libau. Since Charles XII failed to defeat Augustus II during the Daugava operation, he decided to carry out a military campaign on Polish territory to defeat Augustus' army, and secure his own back before attacking Russia. Stenbock received a memorandum regarding the war situation and Sweden's foreign policy from Bengt Oxenstierna, who shortly before his death, entrusted Stenbock to present it to Charles XII and persuade the King to end his campaign against Augustus II and instead direct his attention towards the Russian border. However, Charles XII went his own way and, by the end of January 1702, the Swedish main army had entered the Lithuanian part of Poland. Charles XII marched against Warsaw with the bulk of his army, while Stenbock and the Dalarna Regiment were sent to Vilnius in March along with major general Carl Mörner and the Östergötland Cavalry Regiment. Stenbock and Mörner was tasked with hunting down the troops of Grzegorz Antoni Ogiński and Michał Serwacy Wiśniowiecki, and with collecting contributions for the main army's maintenance. Vilnius was taken during late March, and the Swedish garrison was subsequently reinforced. During the Battle of Vilnius on 6 April the garrison was overwhelmed by Wiśniowiecki's troops. However, following vicious fighting inside the city, the attackers were repelled with the loss of 100 men, while the Swedish garrison lost 50 men. Mörner and Stenbock were ordered to bring their 4,000 troops from Vilnius to Warsaw. The march across central Poland was obstructed by skirmishes against Wiśniowiecki's troops and wide rivers. On several occasions Stenbock used his engineering skills to build bridges, and the Dalarna Regiment served as sappers both in Stenbock's and Charles XII's marches. In July 1702 Charles XII and his main army caught up with Augustus II at the village of Kliszów, northeast of Kraków. Mörner and Stenbock reunited with the main army on the evening of 8 July. On the following morning Charles XII attacked Augustus II's Saxon and Polish troops. Stenbock was stationed with the infantry on the center of the first line of attack, under the command of lieutenant general Bernhard von Liewen. When Saxon and Polish cavalry attacked the Swedish left wing, Charles XII reinforced it with some cavalry squadrons and with Stenbock and the Dalarna Regiment. The cavalry attack was repulsed, and the Swedish main forces advanced into the Saxon camp, took control of the Saxon artillery, and threatened to encircle the Saxon center. Augustus II was forced to retreat, and lost about 4,000 men, while the Swedish losses were estimated at 1,100. Later, Stenbock recalled the battle as the most difficult he had ever experienced. After the battle of Kliszów, Charles XII spread his troops around Kraków to cut off Augustus II's line of retreat. But since Augustus II was already far away from the area, Charles XII decided to take Kraków. He sent Stenbock with a contingent of dalcarlians and cavalry units from the Småland Cavalry Regiment to scout the city, and ordered Stenbock to persuade its commandant, starost Franciszek Wielopolski, to open the city gates. During Stenbock's advance on 1 August, his troops were bombarded by cannon from the city walls, killing six of his cavalry. A squad managed to reach the city gate, and Stenbock negotiated with Wielopolski, who refused to give up Kraków. Charles XII arrived with a contingent of Life Guards. After a short battle, Charles XII and Stenbock broke into the city, killing its sentries, and captured Wielopolski. As a token of appreciation, Stenbock was appointed Commandant of Kraków. He was commissioned to collect a contribution of 60,000 riksdaler from its citizens. In two days Stenbock's patrols collected the entire amount, including large amounts of cattle and grain. Pleased with his effort, Charles XII donated 4,000 riksdaler from the contribution to Stenbock as a personal gift and assigned him the role of "le Diable de la Ville" (the Devil of the city). Stenbock was installed at the Wawel Castle and became the highest Swedish representative in Kraków. During his stay, Stenbock maintained a fitting banquet for the King, his generals and foreign envoys, and sent regular deliveries of spoils and gifts back to his wife in Stockholm. On 19 October Stenbock was ordered to personally command a contingent of 3,000 men to Galicia southeast of Kraków. His task was to collect substantial contributions, and to force the local magnate Hieronim Augustyn Lubomirski and other Polish nobles to renounce their allegiance to Augustus. He sent war commissars with proclamations about his collection to the villages and cities around Galicia, but when several commissars returned empty handed, Stenbock took severe measures. On 28 October he set an example by burning down the city of Pilzno. Between November and December the villages of Dębica, Wysoka, Wesola and Dub were burned on Stenbock's orders, acknowledged by Charles XII in their letter correspondence. In December Stenbock executed an expedition south to Krosno, but he soon returned to Reschow and travelled on to Jarosław. In January 1703, he continued across Oleszyce and Uhniv to Belz, and in February he passed Tyszowce and arrived at the fortified city of Zamość. Since he lacked troops and siege artillery to attack the city, he continued to Chełm and rejoined the main army in Warsaw on 28 February. From Galicia, Stenbock collected over 300,000 riksdaler, including seventy wagons loaded with grain, slaughtered cattle and clothes. Stenbock filled his own coffers with church silver, which he sent with personal greetings to churches and friends in Sweden. Stenbock's expedition led to a strong anti Swedish sentiment amongst the Galician nobility, a mood which over the years continued to grow throughout Poland. On 21 April 1703 Stenbock participated, along with Charles XII, in the Battle of Pułtusk against the Saxon Field Marshal Adam Heinrich von Steinau. On May of that year, Charles XII laid siege to Thorn on the Weichsel river. Since he lacked siege artillery, Charles XII ordered cannons and equipment from Riga and Stockholm, which had to pass through Danzig at the mouth of the Weichsel. Stenbock was sent incognito to Danzig to negotiate with the city's magistrate free passage for the Swedish transport vessels. At the end of July the transport fleet from Riga arrived at Danzig with 4,000 Swedish and Finnish recruits. Even though Stenbock was granted a contribution of 100,000 riksdaler, the city refused to open its harbor barriers for the Swedish vessels and Stenbock was forced to transport the siege artillery by land. He arrived at the Swedish field camp at Thorn with the artillery at the end of August. The city was bombarded during the autumn and, on 3 October, the city's garrison surrendered to Charles XII. In December a new conflict with Danzig was triggered by Stenbock attempting to recruit troops around the area, even though freedom from enlistment was one of Danzig's privileges. However, Charles XII demanded that recruitment must be allowed, and the city submitted to his demands in January 1704. Subsequently, the King further demanded a refund of 15,000 silver marks which the exiled Charles VIII of Sweden offered to the city nearly 250 years earlier in return for fishing revenue from Putzig. Members of the Gyllenstierna family had already presented the demands as heirs to Charles VIII the previous year, and Stenbock and the King returned to Danzig to press Gyllenstierna's demands. Eventually the city relented and paid 136,000 riksdaler in exchange for a letter of safe conduct from Charles XII. In 1704 Stenbock was commissioned to set up his own dragoon regiment of 600 men, which was expanded to 1,000 men in 1707. At the end of August 1704 Stenbock accompanied the King during the occupation and plundering of Lemberg in southeast Poland. During Charles XII's continued campaign against Augustus II, Stenbock commanded the King's vanguard, comprising the Dalarna Regiment and other regiments. He was also tasked with collecting contributions and establishing supply depots. On the way to Warsaw, he burned down the city of Krasnystaw. The main army overwintered around Rawicz near the border of Silesia, where Stenbock was responsible for accommodation and provisioning. On 4 November Stenbock was promoted to lieutenant general of infantry, which he regarded as an important acknowledgment. On 15 November Stenbock's mother Christina Catharina died and he inherited Vapnö Castle. During the winter months between 1705 and 1706, Stenbock accompanied Charles XII and the main army in the blockade of Grodno in Polish Livonia, which was occupied by a Russian army under the command of Georg Benedict von Ogilvy. In August 1706, Stenbock marched with Charles XII and the main army into Saxony for a final resolution with Augustus II. On 14 September the treaty of Altranstädt was signed. Augustus II was forced to break all ties with his allies, renounce his claims to the Polish crown, and accept Stanisław I Leszczyński as the new King. The Swedish army stayed in Saxony for a year, where Charles XII prepared and mobilized his army to go east and fight against Russia, though this time without Stenbock. Earlier in July Stenbock had been promoted to general of infantry and had succeeded Carl Gustav Rehnskiöld as Governor General of Scania on 25 December 1705. In April 1707 he held his last audience with Charles XII; on his way home to Sweden he visited the health resort of Karlsbad in Bohemia to treat his kidney stone disease.
Сканияның генерал-губернаторы
1707 жылдың 4 маусымында Стенбок Мальмёге келді және 1704 жылы әйелі сатып алған Ранес қалыңдығында отбасымен қайта қосылды. 18 қыркүйекте ол губернатор лауазымына кірісті. Сол кезде провинция ауыр дағдарысқа тап болды, себебі ол Данияға жақын орналасқан және соғыс жылдарындағы еңбекке жарамды адамдардың жетіспеушілігінен, сондай-ақ әкімшілік басқарудың нашарлығынан. Стенбоктың алдыңғы лауазымдағы Рейнскиёльд 1700 жылы соғыс басталғаннан бері провинциядан тыс жерде болды, сондықтан Сканияның басқаруы губернатордың орынбасары Аксель фон Фальцбургке жүктелді. Фон Фальцбург әлсіздігі, сыбайлас жемқорлығы және ықыласының болмауы салдарынан көзге көрінбейтін басшы саналды, сондықтан әкімшілік жауапкершіліктер түрлі сот судьялары мен шенеуніктер арасында бөлісті, олар уақыттарын жер дауларына, тонауларға және биліктің еріксіздікпен пайдалануына жұмсады, бұл Скания шаруаларын ашуландырды. Стенбоктың алғашқы қадамы провинциялық кеңсе есептерін тексеру болды, онда қаржылық есептің дұрыс еместігі және урбарияның 20 жылдан астам уақыттан бері жаңартылмағаны анықталды. Ол Фон Фальцбургтің орнына өзінің отбасылық достасы және есепшісі Питер Малмбергті тағайындады. 1707 жылдың қазан және қараша айларында Стенбок провинциядағы жағдайды бағалау және жаңа сарбаздарды жинау үшін Скания бойынша кең ауқымды сапар жасады. Оған шаруаларға шенеуніктер тарапынан тым жоғары салық төлеуге қысым көрсетіліп жатқаны және олардың қатыгездігі салдарынан мыңнан астам ауылдық елді мекендер қирап қалғаны айтылды. Стенбок Стокгольмдегі Жеке Кеңеске жағдай туралы баяндады және жемқорлық айыптауларын тергеу үшін Сканияда мемлекеттік тергеу комиссиясын құруды ұсынды. 1708 жылдың ақпанында оның ұсынысы патшалық кеңес тарапынан мақұлданды, нәтижесінде бірнеше жемқор лауазымды тұлғалар қызметтен босатылып, тұтқындалды. Өзінің көп уақытын алған тергеу комиссиясындағы жұмысынан басқа, Стенбок жағалаудағы шаруашылықтарға зиян келтірген құмдармен күресті, патшалық жолдарында шақырым тастарды орнатты, ағаш тапшылығын шешу үшін ағаштар отырғызды және қажетті өлшеулер үшін жер зерттеушілерді жалдады. Стенбок отбасымен бірге әртүрлі мүліктерде және поместиелерде уақыт өткізді: Мальмёдегі губернатордың резиденциясында, ол қабылдау үшін пайдаланылды; Сканниядағы Бёрринге патшалық мүлігінде; Ранес қаласында, мұнда жұбайлар үлкен шаруашылықты басқарды және жаңа сарай салды; және Вапнёде, Стенбок көркемдік қызметпен айналысты, ал әйелі мүліктің және оның жылқы шаруашылығының күнделікті жұмысын қадағалады және сатуға арналған обой қағазын шығаратын обой басу фабрикасын құрды. Жұбайлар кешкі ас пен аң ауру кештерінде Сканнияның жер иелерімен кездесті. Стенбок 1707 жылдың 17 маусымында Сканнияның провинциялық дәрігері Йохан Якоб Дёбелиус сауықтыру курорты ретінде ашқан Рамлёса ауылындағы минералды шипажайды бақылап көрді. Дёбелиусқа сәйкес, құдықтың суы емдік қасиетке ие болғандықтан, Стенбок оны қолдауға жеке мүдделі болды, өйткені ол бүйрек тастарымен ауырды. Стенбок шипажайды тазалауға және оны безендіруге көмектесті. 1709 жылдың жаз айының соңында Стенбок елші Андерс Лейжонклоудан Копенгагендегі Дания әскери қызметінің күрт өскені туралы хабарламалар алды, Дания әскери кемелері әскерлермен және жабдықтармен жүктелді. Бұл белгілер Даниялықтар шабуылға дайындалып жатқанын көрсетті.
On 4 June 1707, Stenbock arrived in Malmö and reunited with his family at Rånäs Manor, which his wife acquired in 1704. He entered the governor's post on 18 September. At that time, the province was severely crisis ridden, partly because it was close to Denmark and was depleted of able bodied men throughout the war, and partly because of administrative mismanagement. Stenbock's predecessor, Rehnskiöld, had remained outside of the province since the outbreak of the war in 1700, and hence Scania's administration had passed over to the deputy governor, Axel von Faltzburg. von Faltzburg was considered an invisible leader due to his weakness, corruption and disinterest, so administrative responsibilities were distributed between various bailiffs and officials, who spent their time in turf wars, despoilments and arbitrary exercises of power, which angered the Scanian peasantry. Stenbock's first act was to inspect the provincial office reports, where he discovered that the financial accounting was in disarray and that the urbaria had not been updated for over 20 years. He replaced von Faltzburg with his own family companion and accountant, Peter Malmberg. In October and November 1707 Stenbock undertook an extended inspection tour across Scania, to obtain fresh recruits and form an opinion of the situation in the province. He was told that the peasants were pressured to pay unreasonably high taxes by the officials, whose ruthless conduct had caused over a thousand rural settlements to lay desolated. Stenbock reported on the situation to the Privy Council in Stockholm, suggesting that a state commission of inquiry should be assigned in Scania to investigate accusations of corruption. The Privy Council approved his proposal in February 1708, which resulted in several corrupt officials being discharged and arrested. In addition to his work within the commission of inquiry, which occupied much of his time, Stenbock combated shifting sand afflicting coastal farms, erected milestones on the royal highways, planted trees to resolve the growing shortage of wood, and hired land surveyors for the necessary provincial measurement. Stenbock spent his time with his family in various properties and estates: in the governor's residence in Malmö which was used for representation; in the crown's property of Börringe in Scania; in Rånäs, where the couple controlled a huge farm and built a new mansion; and in Vapnö, where Stenbock spent his time with artistic activities and his wife took care of the daily operation of the estate and its stud farm, and established a wallpaper printing house where they produced wallpaper for sale. The couple congregated with Scanian landlords during dinners and hunting parties. Stenbock visited the mineral spa in the village of Ramlösa, which was inaugurated as a health resort on 17 June 1707 by the provincial physician of Scania, Johan Jacob Döbelius. Since the source of the well, according to Döbelius, had a medicinal effect, Stenbock saw a personal incentive to support it, since he suffered from kidney stone disease. Stenbock supported ground clearance around the spa and its decoration. On the late summer of 1709, Stenbock received recurring reports from Envoy Anders Leijonkloo regarding a rapid increase of Danish military activity in Copenhagen, with Danish warships being loaded with troops and supplies. These signs suggested that the Danes were preparing for an invasion.
Данияның Сканния мен Блекингедегі науқаны
Стокгольмдегі құпия кеңес 18 қазанда Данияның соғыс жариялауын қабылдады. Осы кезде Оресунд жағалауындағы бекіністер, әсіресе Мальмёдегі гарнизон 3,550 адамға дейін кеңейтілгендіктен, орташа қорғанысқа ие болды. Полковник Геран Гилленстиернаның басшылығымен үш атты әскер полкі Оресунд жағалауында орналасты, ал Мальмё мен Ландскронада алты айлық қоршауға төтеп беру үшін жеткілікті оқ-дәрі мен жабдықтар болды. 31 қазанда Копенгагеннен адмирал Ульрик Кристиан Гилденлове басқаруымен 12 әскери кемемен бірге 250-ден астам көлік кемесі шықты. Данияның басып алу армиясы 15 000 адамнан тұратын, оның бас қолбасшысы Кристиан Дитлев Ревентлоу болды. Стенбок 1 қарашада Мальмё қаласынан флотты байқады, ал Ландскронадан түскен сигнал Дания флотының Раоға тоқтағанын хабарлады. Атты әскер полктері сол жерге қарай жылжып, Раус, Кацлоса және Ря ауылдарында орналасты, ал Стенбок соңғысында штаб-пәтерін құрды. Данияның әскери кемелерімен қоршалған Данияның элиталық әскерлерін байқағаннан кейін, Стенбок оңтүстік-шығысқа қарай шегінуге шешім қабылдады, соның салдарынан барлық көпірлерді қиратты. 5 қарашада басып алу армиясы толық күшімен келді және қарсылықсыз Хельсинборгты басып алды. Қараша айында даниялықтар Орталық Сканияны басып алып, Ангельхолмнан Рингсжонға дейін жабдықтау жолдарын құрды. Қарашаның соңында Мальмё 2000 адамнан тұратын Дания контингентімен блокадаланды, ал Ландскрона желтоқсанның басында қоршауға алынды. Даниялықтарда қоршау артиллериясы болмағандықтан, олардың жоспары швед гарнизондарын аштықтан құрту болды. 9 желтоқсанда Қорғаныс комиссиясы Стенбокқа Мальмёден шығып, жаңадан құрылған швед дала армиясының басшылығын алуға бұйрық берді. Мальмёнің қорғанысы генерал-майор Карл Густав Скиттеге тапсырылды, ал Стенбок 1 желтоқсанда шағын отрядпен бірге қаладан кетті. 7 желтоқсанда ол штаб-пәтерін Кристианстадқа орнатты. Жеткізу тізбегімен байланысты мәселелерге байланысты Стенбок шведтердің Оңтүстік Швецияда қауіпсіз база құруына жол бермеу үшін жылдам науқан жүргізуді қалаған, бірақ Қорғаныс комиссиясы швед дала армиясы келгенше Солтүстік Сканиядағы позицияларын ұстап тұруға бұйрық берді. 3 қаңтарда 1710 жылы Ревентлоу 6000 адамнан тұратын отрядпен және сегіз зеңбірекпен Кристианстадқа қарай жолға шықты. Фридрих IV-нің бұйрығымен Карлскронаны басып алып, шведтің соғыс флотын өртеп жіберуді көздеді. Эпифания күні Стенбок бұл туралы хабардар болды және әскерлеріне Кристианстадтан Карлшамнға және Смоландтың әртүрлі ауылдарына әскерге қажетті жабдықтарды тасымалдауды тапсырды. Карлшамнда генерал-адмирал Ханс Вахтмейстермен және Блекинге мен Кронберг округтерінің губернаторларымен қорғанысты ұйымдастырғаннан кейін, ол әскерлердің басшылығын Геран Гилленстиернага тапсырды, ол әскерлерді Хельге өзенінің бойындағы фордтар мен стратегиялық нүктелерге орналастырды. 13 қаңтарда Дания әскерлері Торсебродағы позицияға шабуыл жасады. Гилленстиерна кері шегінуге мәжбүр болды, ал оның артқы жасағы Фелкингеде Дания атты әскерлерімен шайқасты. Шабуылдан кейін шамамен 60 швед қаза тапты, ал саксон жаяу әскер полкінің толық батальоны тұтқынға алынды. Шығыс Скания мен бірнеше швед азық-түлік қоймалары Данияның қолына өтті. Стенбок қалған әскерлерін жинап, Мёррумда штаб-пәтерін орнатты. Ол жерде ол 17 қаңтарда Қорғаныс комиссиясынан жауынгерлерді ұйымдастыруға рұқсат алып, мүмкіндік болғанда шабуыл жасауға еркіндік алды. 18 қаңтарда әскерлер Роннебиде жиналды, содан кейін Карлскронаны қорғауға жаяу әскер жіберілді. Гилленстиернаға атты әскер контингенті тағайындалды және оған көпірлерді қиратып, Блекингедегі Дания қозғалысына кедергі келтіру тапсырылды. 20 қаңтарда Стенбок Вексёге дала армиясын жинауға барды, өйткені Лошульт қауіпсіз жиналу орыны болып саналды. 19 қаңтарда Ревентлоу Блекингеге кіріп, Карлшамнды басып алып, оның азаматтарынан 12 000 риксдалер мен жабдықтарды тартып алды. Даниялықтар 24 қаңтарда кері шегінді және Ангельхолмнан Солвесборгқа дейін қыстауға орналасты. 21 қаңтарда Стенбок Вексёге келді, онда ол генерал-лейтенант Якоб Буренсхолдпен, Эстергётланд жаяу әскер полкінің бірнеше роталарымен және Смоландтан 150 левистермен кездесті. Келесі бірнеше күн ішінде жаңадан жиналған Уппланд, Кронберг, Йонкопинг, Кальмар, Эстергётланд және Сёдерманланд жаяу әскер полктері, сондай-ақ Адельсфан, Атты әскер полкі, Смоланд және Эстергётланд атты әскер полктерінен тұратын күшейтулер кезең-кезеңмен келді. Армия жақсы жабдықталған, бірақ қылыштар жетіспеді және бірнеше сарбаздарда қарапайым форма болмады. 31 қаңтарда Стенбок лагерьді тастап, бірнеше күннен кейін армиясы Осбиде орналасты. 8 ақпанда генерал-майор Кристиан Людвиг фон Ашеберг Элвсборг полкі, саксон жаяу әскер полкі және патшайымның атты әскер полкімен бірге армияға қосылды, сонымен қатар далалық зеңбіректер мен бірнеше оқ-дәрі вагондары әкелді. 11 ақпанда Гилленстиерна Блекингеден үш атты әскер полкімен келді. Стенбок енді 19 полк пен шамамен 16 000 адамды басқарды. 18 ақпанда Стенбок Рённе өзенін Forestad және Hasslebro жерінде кесіп өтті. Тролленес қамалында Уппланд атты әскер полкі 300 Дания драгунымен кездесті, олар қысқа шайқастан кейін шегінді. Келесі күні Рантзау армиясын Флаингге солтүстігіндегі Рословта орналастырып, Мальмёны қоршауға алған әскерлерге дереу шегінуге бұйрық берді. 19 ақпанда генералдарымен шұғыл кеңес өткізгеннен кейін, Рантзау әскерлеріне Хельсинборгқа қайтуға бұйрық берді. Стенбок Даниялықтар Сторо Харриден өтіп кеткенін естігеннен кейін, оларды қууға шешім қабылдады және армиясын бес колоннаға бөлді. 20 ақпанда Стенбоктың атты әскері Асмундторпта Данияның артқы жасағымен кездесті, бірақ Стенбок оларды тоқтатып, Анелёвке және Норрвидингеге шегінді, өйткені қараңғылық пен Даниялықтардың оқ жаууы шведтің шабуылын тоқтатты. Стенбок өзі Мальмёға жабдықтар алу үшін барып, 24 ақпанда азық-түлік, күшейту және 24 зеңбірекпен армияға оралды. Оған Даниялықтар Хельсинборгта шайқасқа дайындық жасап жатқаны туралы хабарланды, және жоғары қолбасшылық кеңесінен кейін Стенбок Даниялықтармен шайқасуға шешім қабылдады. Әскерлер 26 ақпанда Норрвидингеден шығып, Хельсинборгтың солтүстігіндегі биіктіктерге қарай жасырын қозғалыс жасады, келесі күні Фленинге шіркеуіне лагерь құрды. Стенбок штаб-пәтерін шамамен бірнеше километр батысқа орналасқан Хьяльмшульт патшалық сарайында құрды. Әскерлер түн ортасында жорыққа шығуға дайындалды және Эдаккра және Пильшульт арқылы оңтүстікке қарай жасырын қозғалыс жасады. 28 ақпан күні Рантзау және 14 000 адамнан және 32 зеңбіректен тұратын Дания армиясы Палсьё орманы мен Рингсторп биіктігінен Хусенсёге дейін созылған фронтта орналасты. Әскерлер жартылай мұздаған батпақты жерлермен қоршалған. Стенбоктың 14 000 адамнан және 36 зеңбіректен тұратын армиясы Сендерод пен Брохусет арасында тізімделді. Батпақты жерлерді айналып өту үшін Стенбок өте көп уақыт алатын маневр жасады, соның нәтижесінде шведтің сол жақ қанаты Брохусет пен Филборна арасында орналасты. Стенбоктың маневрі Даниялықтарды қоршаудан сақтау үшін олардың қолайлы позициясын тастауға мәжбүр етті. Рантзау Данияның оң жақ қанатына шабуыл жасауға бұйрық берді, соның нәтижесінде атыстың қызу шайқасы басталды. Шведтің атты әскері ауыр шығынға ұшырады, бірақ Данияның оң жақ қанаты тым жылдам шабуыл жасағандықтан, Данияның жаяу әскері мен артиллериясы қалып қойды. Кейін жаңа шабуыл желісін құрғанда, қатарларда шатасу туды және Стенбок Данияның оң жақ қанаты мен ортасы арасындағы бос орынды байқады. Ол Данияның ортасына шабуыл жасауға бұйрық берді, және ауыр қарсылықтан кейін Дания желісі күйреп түсті. Шайқастың соңғы кезеңдерінде Даниялықтар Хельсинборгтың бекіністеріне қашты, швед атты әскері оларды қуды. Үш сағаттық шайқастан кейін Данияның шығыны 1500 қаза тапқан адамды құрады,...
The Privy Council in Stockholm received the Danish declaration of war on 18 October. By then the fortifications along the Öresund coast had been made moderately defensible, especially in Malmö where the garrison had been expanded to 3,550 men. Three cavalry regiments were positioned along the Öresund coast under Colonel Göran Gyllenstierna's command, and both Malmö and Landskrona had enough ammunition and supplies to withstand a six month siege. On 31 October more than 250 transport vessels sailed from Copenhagen, escorted by 12 warships led by Admiral Ulrik Christian Gyldenløve. The Danish invasion army consisted of 15,000 men with Christian Ditlev Reventlow as commanding general. Stenbock discovered the fleet from Malmö Castle on 1 November, and a signal shot from Landskrona reported that the Danish armada had anchored at Råå. The cavalry regiments marched towards the site and positioned themselves at the villages of Raus, Katslösa and Rya; Stenbock establishing his headquarters at the latter. Upon discovering elite Danish troops at Råå, covered by Danish warships, Stenbock decided to retreat to the southeast, destroying all the bridges along the way. By 5 November the invasion army was in full force, and took Helsingborg without resistance. In November the Danes occupied central Scania and established supply routes from Ängelholm to Ringsjön. At the end of November, Malmö was blockaded by a Danish contingent of 2,000 men, while Landskrona was encircled in early December. Since the Danes lacked siege artillery, their plan was to starve out the Swedish garrisons. Stenbock was ordered by the Defense Commission to leave Malmö on 9 December to take command of a newly organized Swedish field army, which would march south towards the assembly point at Loshult. The defense of Malmö was handed over to major general Carl Gustaf Skytte and Stenbock left the city on 1 December escorted by a small company. On 7 December he established his headquarters in Kristianstad. Due to problems with supply chains, Stenbock wanted to carry out a rapid campaign to prevent the Danes from establishing a safe base of operations in southern Sweden, but he was ordered by the Defense Commission to hold his positions in northern Scania before the arrival of the Swedish field army. On 3 January 1710 Reventlow began his march towards Kristianstad with a contingent of 6,000 men and eight guns, under orders from Frederick IV to capture Karlskrona and burn the Swedish battle fleet. On Epiphany, Stenbock was briefed of this and ordered his troops from Kristianstad to transport army supplies to Karlshamn and to various villages in Småland. While he organized defenses in Karlshamn with General admiral Hans Wachtmeister and the governors of Blekinge and Kronoberg counties, he handed over the command of the troops to Göran Gyllenstierna, who positioned the troops at fords and strategic points along the Helge River. The position at Torsebro was attacked by Danish troops on 13 January. Gyllenstierna was forced to retreat, and his rearguard fought against Danish cavalry units at Fjälkinge. After the battle, about 60 Swedes were killed and an entire battalion from the Saxon infantry regiment was captured. Eastern Scania and several Swedish food stores ended up in Danish hands. Stenbock gathered his remaining troops and established his headquarters in Mörrum. There he received permission from the Defense Commission to organize levy recruits on 17 January, and received free rein to attack when the opportunity was favorable. The troops gathered in Ronneby on 18 January, whence the infantry was sent to Karlskrona's defense. Gyllenstierna was assigned a cavalry contingent and was ordered to destroy bridges and obstruct Danish movements in Blekinge. On 20 January Stenbock went to Växjö to assemble the field army, since Loshult was considered an insecure assembly point. On 19 January, Reventlow entered Blekinge and conquered Karlshamn, seizing supplies and 12,000 riksdaler from its citizens. The Danes withdrew on 24 January and established winter quarters from Ängelholm to Sölvesborg. On 21 January, Stenbock arrived in Växjö, where he met with lieutenant general Jacob Burensköld, some companies from Östergötland Infantry Regiment, and 150 levies from Småland. Reinforcements arrived in stages during the next few days, consisting of the newly assembled Uppland, Kronoberg, Jönköping, Kalmar, and Östergötland and Södermanland infantry regiments, as well as Adelsfanan, Horse Life Regiment, Småland and Östergötland cavalry regiments. The army was well equipped but was short of swords and several soldiers lacked basic uniforms. On 31 January, Stenbock broke camp and a few days later his army encamped at Osby. On 8 February, major general Christian Ludvig von Ascheberg joined the army along with the Älvsborg Regiment, Saxon Infantry Regiment and Queen Dowager of the Realm's Horse Life Regiment, as well as bringing field guns and several ammunition wagons. On 11 February, Gyllenstierna arrived with his three cavalry regiments from Blekinge. Stenbock was now in command of 19 regiments and about 16,000 men. On 18 February, Stenbock crossed the River Rönne at Forestad and Hasslebro. At Trollenäs Castle, the Uppland cavalry regiment encountered 300 Danish dragoons, who withdrew after a short battle. The next day, Rantzau positioned his army at Roslöv north of Flyinge, and ordered the troops besieging Malmö to withdraw immediately. After an emergency meeting with his generals on 19 February, Rantzau ordered his troops to return to Helsingborg. When Stenbock was informed that the Danes had passed Stora Harrie, he decided to pursue them and divided his army into five columns. On 20 February, Stenbock's cavalry encountered the Danish rearguard at Asmundtorp, but Stenbock called them off and withdrew to Annelöv and Norrvidinge, since the cover of darkness and Danish shelling halted the Swedish advance. Stenbock himself galloped to Malmö to resupply, and on 24 February he returned to the army with food, reinforcements and 24 artillery pieces. He was informed that the Danes had made battle preparations at Helsingborg and, following a council of war with the high command, Stenbock decided to seek a confrontation with the Danes. His troops decamped from Norrvidinge on 26 February and made an evasive movement towards the heights north of Helsingborg, setting up camp at Fleninge Church the following day. Stenbock established his headquarters in Hjälmshults kungsgård a few kilometers west. The troops prepared to march at midnight and carried out an evasive movement south through Ödåkra and Pilshult. On the morning of 28 February Rantzau and the Danish army of 14,000 men and 32 guns were positioned on a front which stretched north to south from Pålsjö forest and the Ringstorp Height to Husensjö. The troops were protected by impassable semi frozen marshlands. Stenbock's army of 14,000 men and 36 guns was formed in a line between Senderöd and Brohuset. To get past the marshlands, Stenbock made a very time consuming maneuver that finally placed the Swedish left wing between Brohuset and Filborna. Stenbock's maneuver succeeded in causing the Danes to leave their favorable position to avoid encirclement. Rantzau ordered the Danish right wing to advance, which started a furious cavalry fight. The Swedish cavalry suffered heavy casualties, but since the Danish right wing advanced too quickly, the Danish infantry and artillery fell behind. When they subsequently formed a new line of attack, confusion arose among the ranks, and Stenbock discovered a gap between the Danish right wing and center. He ordered an attack against the Danish center, and after heavy resistance the Danish line fell apart. During the battle's final stages, the Danes fled to Helsingborg's fortifications with Swedish cavalry units in pursuit. After three hours of battle, Danish losses amounted to 1,500 dead, 3,500 wounded and 2,700 prisoners. Among Stenbock's troops, 900 were dead and 2,100 were wounded. Lieutenant general Burensköld was captured but was exchanged a few weeks later, and Stenbock injured his back when he fell from his horse in a swamp. The Danes entrenched themselves in Helsingborg and transported the wounded soldiers, together with the city's women and children, to Helsingør. Rantzau handed over command to major general Frantz Joachim von Dewitz. Stenbock refrained from storming the city and on 1 March he installed a battery at Pålsjö beach, which bombarded Danish ship traffic. On 3 March, Stenbock began the bombardment of Helsingborg, destroying much of the city. Frederick IV ordered von Dewitz to evacuate the city immediately and transport the troops to Zealand, and the Danish evacuation began the following day under intense Swedish artillery fire. The Danes burned their carriages, threw away their food stores and slaughtered thousands of horses which they left in the streets, basements and wells of the city. On 5 March, von Dewitz was the last Dane to leave Scania on a boat. At the entrance of the reclaimed city, Stenbock was forced to command farmers to dispose of the horse carcasses, which were buried in mass graves or dumped in the sea. Stenbock left the city on 9 March and reunited with his family in Malmö. After Stenbock's victory at Helsingborg, a heroic cult began to grow around him in the Swedish empire. He received personal congratulations from the Queen Dowager Hedvig Eleonora, Princess Ulrika Eleonora, Duke Charles Frederick of Holstein Gottorp, King Stanisław Leszczyński and the Duke of Marlborough. Stenbock's victory was celebrated with tributes and artistic works, and a general thanksgiving ceremony was held on 18 March, where Stenbock's name was praised. In April, Stenbock traveled to Stockholm to inform the Privy Council about the new strategic situation. On arrival, he was hailed by the citizens of Stockholm and he held several victory speeches before the clergy and peasant estates. The Riksdag of the Estates offered him the Bååtska palace, and on 21 May the Privy council appointed him field marshal, sending the letter of appointment to Charles XII in Bender for the King's signature.
Жабайы індеттің таралуы
Стенбоктың дала әскері Скания қалалары мен ауылдарында Дания теңіз жаяу әскерінен қорғану үшін гарнизонға орналасты. Күзде Дания теңізшілері Kullen мен Barsebäck арасындағы жағалау ауылдарын тонады. 1710 жылдың жазында Швецияда егін нашар болғандықтан, Сканниядағы аштықтан зардап шеккен сарбаздар шаруалардан тамақ ұрлауға мәжбүр болды. Стенбок олардың тәртібін ұстай алмады және Патшалықтың басқа аймақтарынан тамақ жеткізуді талап етті. Осы уақытта Стокгольм мен Блекингеден түсірілген жаңалықтарда түсіндіріле алмайтын өлім-жітімдер туралы хабарлар келді. 10 қыркүйекте Тайлық кеңес барлық губернаторларға Стокгольмде жүздеген адамды қырған қатты инфекция тарағанын хабарлады. Collegium Medicum Стокгольмдегі эпидемияның 1708 жылдың күзінен бері Балтық теңізінің оңтүстік және шығыс жағалауларын қиратып келген бубондық оба екенін анықтады. Бұл белгілер Стенбокты эпидемияның таралуын тоқтату үшін бүкіл Скания аймағын оқшаулауға мәжбүр етті. 28 қазан күні Scania-ға баратын Halland, Småland және Blekinge аймақтарынан келетін басты жолдарға қарулы кедергілер қойылды, ал Margretetorp, Markaryd және Kivik-ке күзетшілер орналастырылды. Кедергілерде темекі тарту орындары құрылды, ал Scania-ға кіретін саяхатшылар жарамды денсаулық туралы анықтама ұсынуға және кірмес бұрын мүліктерін тазарту шөптерімен дезинфекциялауға міндетті болды. Пошта арқылы келген хаттар да дезинфекцияланды. 1710 жылдан 1713 жылға дейін Швецияда 100 000 адам обадан қайтыс болды, оның 20 000-ы Стокгольмде болды. Мыңдаған адамдар Сканнияда, негізінен Гёйнге және аймақтың солтүстік-шығыс бөліктерінде қайтыс болды, ал көрші ауылдарда обаға байланысты өлім-жітім тіркелген жоқ.
Stenbock's field army garrisoned in the Scanian cities and villages, to defend against Danish marines, who looted the coastal villages between Kullen and Barsebäck during the spring. In the summer of 1710 Sweden had a bad harvest, and starving soldiers in Scania were forced to steal food from the peasants. Stenbock could not maintain their discipline and demanded food deliveries from other parts of the Kingdom. At the same time, he received news from Stockholm and Blekinge about strange deaths. On 10 September the Privy Council sent a message to all governors that Stockholm was suffering from a severe infection that was killing people by the hundreds. The Collegium Medicum determined that the epidemic in Stockholm was the bubonic plague, that had ravaged the southern and eastern coasts of the Baltic Sea since autumn 1708. These signs forced Stenbock to isolate the entire Scanian region to keep the epidemic at bay. On 28 October armed barricades were placed on the major highways to Scania from Halland, Småland and Blekinge, and sentries were posted at Margretetorp, Markaryd and Kivik. Smoking stations were erected at the barricades and travelers to Scania were forced to present a valid bill of health and to allow their belongings to be fumigated with cleansing herbs before they could enter. Letters from postal offices were also fumigated. Between 1710 and 1713, 100,000 people in Sweden succumbed to the plague, of which 20,000 were in Stockholm. Thousands of people died in Scania, mainly in Göinge and the northeastern parts of the region, while neighboring villages were free from plague related deaths.
Патшалық кеңесшісі
1711 жылдың ақпан айында Стенбок Карл XII-ден губернаторлық қызметтен кетіп, Стокгольмде Корольдік кеңесші және Жеке кеңес мүшесі ретінде орналасу туралы патшалық бұйрық алды. Оның фельдмаршал болып тағайындалу туралы қағазы алынып тасталды және Бюренсхолд жаңа губернатор болып тағайындалды. Стенбок мұны өте қорлаушы төмендету деп есептеді, себебі корольдіктің нашар экономикалық жағдайына байланысты ол енді корольдік кеңесші ретінде Сканния губернаторы қызметіндегі тұрақты табысы мен жеңілдіктерімен салыстырғанда белгісіз жалақы алатын болар еді, сондай-ақ Хельсингборгтағы жеңістен кейін оның бағынышты генералдарынан айырмашылығы, ол жоғары лауазымға көтерілмеді. Дегенмен, Стенбок әлі де Сканнияның шекарасын қорғауға жауапты болды және Барсебек, Хоганас және Мөлде қалаларының сыртында бекіністер салуға, сондай-ақ Раодағы үйіндіні тұрғызуға патшалық бұйрық алды. 1711 және 1712 жылдар аралығында Стенбок Лунд университетінің канцлері болып тағайындалды. Бендерде Карл XII Ресейге қарсы кек алу жоспарларын жасады және Осман үкіметін Швециямен одақтасуға көндірді. Ол Жеке кеңеске Польшаға батыстан кіретін Померанияға далалық әскер жіберуді бұйырды, ал Карл XII оңтүстіктен Осман әскеріне басшылық ететін болды. Бірлескен әскерлер тағы да Август II-ні тақтан түсіріп, Мәскеуге қарсы жорыққа шығып, Данияны қолайсыз бейбіт келісімге мәжбүрлеуді көздеді. Кеңес төрағасы Арвид Хорн мен фельдмаршал Нильс Гилленштиерна корольдің жоспарларына қарсы шығып, 1710 жылдың көктемінде Гаагада Еуропаның батыс державаларымен бейтараптық туралы мәлімдеме жасады, бұл Швецияның Германиядағы иеліктеріне пайдалы болды. Карл XII Хорнды сенімсіз деп есептегендіктен, Стенбокқа жаңа далалық әскерді жинап, оған жетекшілік етуді тапсырды. 1711 жылдың сәуір айында өткен алғашқы кеңес отырысында Стенбок корольдің бұйрығын қолдады, бірақ Хорн және басқа да кеңес мүшелері оны сынады. Стенбокқа бұл мәселеде Ханс Вахтмейстер мен швед Помераниясынан қорғаныс іздеген Станислав Лещинский қолдау көрсетті, сондай-ақ король оған жылдық үлестеме берді, бұл кеңесті ашуландырды. Дания, Ресей және Саксония Карл XII-нің бейтараптық туралы мәлімдемеге немқұрайлы қатысы туралы білгеннен кейін, 1711 жылдың тамызында 30 000 сарбаздық даниялық әскер Мекленбург арқылы Померанияға енді, ал саксон әскерлері оңтүстіктен жорыққа шықты. Фредерик IV және Август II Стральзундтың сыртында жиналды, кейін олар оны қоршауға алды. Король Станислав Швецияға сапар шегіп, Кристианстадта Стенбокпен кездесіп, күш-қуат сұрау үшін Жеке кеңеске барды. Жеке кеңес Стральзундты қорғау үшін 4 мыңнан астам жаяу әскер полкін жіберуге келісті. Кеңестің мақұлдауымен Стенбок қазан айында Вахтмейстерге әскер тасымалын дайындау және орындау үшін Карлскронаға барды. Көліктік флот 24 қарашада жолға шықты және бірнеше күннен кейін әскерлер Рюген аралындағы Перд қаласына түсірілді. Стральзундтың командирі генерал-лейтенант Карл Густав Дюкер бұл күшейткіштерді күткеннен азырақ деп есептеді, өйткені оған даниялықтар мен саксондықтар келесі жылы ірі шабуылға шығатыны туралы хабарланды. Стенбок желтоқсанның басында Карлскронаға оралды және Рождествода шведтің батыс жағалауын күзету туралы патшалық бұйрық алды, ал генерал-лейтенант Густаф Адам Таубе Стенбок болмағанда Сканнияның қорғанысына жетекшілік ететін болды.
In February 1711 Stenbock received a royal order from Charles XII to resign from his governor post and install himself in Stockholm as Royal Councillor and member of the Privy Council. His letter of appointment as field marshal was omitted and Burensköld was appointed as the new governor. Stenbock regarded this as an insulting downgrade, partly because, due to the Kingdom's poor economic state, he would now receive an uncertain salary as royal councillor compared to his stable income and benefits as Scanian governor, and partly because, unlike his subordinate generals, he was not promoted after the victory at Helsingborg. However, Stenbock would still be responsible for Scania's border defense, and received a royal order to build fortifications outside Barsebäck, Höganäs and Mölle, as well as a mound at Råå. Between 1711 and 1712 Stenbock was appointed chancellor of Lund University. In Bender, Charles XII made revenge plans against Russia, and convinced the Ottoman government in the Sublime Porte to ally with Sweden. He gave orders to the Privy Council to send a field army to Pomerania, which would enter Poland from the west, while Charles XII would march from the south in command of an Ottoman army. The united armies would once again dethrone Augustus II, march against Moscow, and force Denmark to an unfavorable peace treaty. Council President Arvid Horn and Field Marshal Nils Gyllenstierna opposed the King's plans and, in spring 1710 ratified a declaration of neutrality with the Western powers of Europe in The Hague, favoring the Swedish dominions in Germany. Since Charles XII regarded Horn as unreliable, he entrusted Stenbock with putting together and overseeing a new field army. In his first council session in April 1711 Stenbock pleaded for the King's order, which was criticized by Horn and several other council members. Stenbock was supported in this matter by Hans Wachtmeister and Stanisław Leszczyński, who had sought protection in Swedish Pomerania, and was granted an annual appanage by the King, a decision which angered the council. When Denmark, Russia and Saxony learned of Charles XII's dismissive attitude towards the declaration of neutrality, a Danish army of 30,000 men entered Pomerania through Mecklenburg in August 1711, while Saxon troops marched from the south. Frederick IV and Augustus II converged outside of Stralsund, to which they later laid siege. King Stanisław traveled to Sweden, met with Stenbock in Kristianstad, and went to the Privy Council to ask for reinforcements. The Privy Council agreed to send four infantry regiments of 4,000 men to Stralsund's defense. With the council's approval, Stenbock traveled to Karlskrona in October to assist Wachtmeister with the preparations and execution of the troop transport. The transport fleet sailed on 24 November and a few days later the troops were debarked at Perd on the island of Rügen. Stralsund's commandant, lieutenant general Carl Gustaf Dücker, regarded these reinforcements as less than he had hoped for, since he was informed that the Danes and the Saxons would carry out a major offensive the following year. Stenbock returned to Karlskrona in early December, and at Christmas received a royal order to guard the Swedish west coast, while lieutenant general Gustaf Adam Taube would lead Scania's defense in Stenbock's absence.
Жұмылдыру тәртібі
1712 жылы 19 мамырда Гетеборгте Стенбок Карл XII-ден жаңа бұйрық алды, бұл жолы ол дереу дала әскерін Померанияға жеткізуі керек болды. Ол көлікті Тазалық кеңесіне тәуелсіз жүргізуге уәкілеттік алды. Сонымен қатар, король Станислав Лесчинскиге бағынып, Германиядағы швед әскерлерінің қолбасшысы және қазіргі Бремен-Верден губернаторы Мауриц Веллингкпен кеңесуі тиіс болды. Стенбок пен король Станислав Вахтмейстермен және Карлскрона адмиралтействосымен ақылдасып, көлікті ұйымдастыруға кірісті. 1712 жылдың маусым айының ортасында Стенбок Вадстенада король Станислав пен кеңес мүшелері Хорн мен Гилленштиернамен кездесті, онда Карлскронадан 200 000 күміс монета және 1500 тәжірибелі теңізші талап етілгенін айтты. Хорн мен Гилленштиерна патшалықтың жалпы қиын жағдайы мен қаржы тапшылығын себепке келтіріп, сұралған соманың тек төрттен бірін ғана алуға мүмкіндік алды. Стенбок оларды Стокгольмге алып келді, және Густаф Крониелммен бірге патшалықтың қаржылық жағдайы туралы білу үшін Мемлекеттік басқару агенттігінің басшысымен сөйлесті. Олар бірлесіп, халыққа, әсіресе бай азаматтарға ақшалай қарыз алу туралы ұсыныс жасады. Шілде айы бойы Стенбок швед губернаторлары мен судьяларына хаттар жіберіп, Стокгольмде сөздер мен банкеттер ұйымдастырды. Ол буржуазиядан корольді Швецияға қайтару үшін ақша және жүк кемелерін, сондай-ақ зардап шеккен швед сыртқы саудасын жақсарту үшін көмек сұрады. Ұзақ уақыт өтпей, Стенбок пен оның көмекшілері 400 000 далер және тоғыз екі қабатты жүк кемесін жинады. Осы қаражаттың арқасында швед жоғары қолбасшылығы полктарға лагерьден кетуге бұйрық берді, астық сатып алды, теңізшілерді жинады және шілде айының соңында Карлскронада көлік флотын құрастырды, ал соғыс флоты жауынгерлік дайындыққа келтірілді.
In Gothenburg, on 19 May 1712, Stenbock received a new order from Charles XII, this time that he would immediately transport a field army to Pomerania. He was authorized to carry out the transport independently of the Privy Council. He would also submit to King Stanisław Leszczyński and consult with Mauritz Vellingk, who was now governor of Bremen Verden and commanding general of the Swedish troops in Germany. Stenbock and King Stanisław were to organize the transport in consultation with Wachtmeister and the Admiralty in Karlskrona. In mid June 1712 Stenbock spoke with King Stanisław and the council members Horn and Gyllenstierna in Vadstena, where he presented the financial requirements from Karlskrona for a contribution of 200,000 daler silver coins and 1,500 experienced sailors. Horn and Gyllenstierna were able to obtain only a quarter of the requested amount, citing the Kingdom's general distress and shortage of funds. Stenbock accompanied them to Stockholm and together with Gustaf Cronhielm, Stenbock spoke with the head of the Agency for Public Management to find out about the Kingdom's financial situation. Together they set up a financing proposal that would address the population with appeals for money loans, mainly from the wealthier subjects. Throughout July, Stenbock undertook his borrowing campaign by sending letters to the Swedish governors and magistrates, and holding speeches and banquets in Stockholm. He appealed to the bourgeoisie for money and cargo vessels to bring the King back to Sweden, as well as to improve the badly damaged Swedish foreign trade. In a short time, Stenbock and his helpers collected 400,000 daler and a loan of nine double decked bulk carriers. With this contribution, the Swedish high command was able to send decampment orders to the regiments, purchase grain, muster sailors and assemble a transport fleet in Karlskrona at the end of July, while the war fleet was made combat ready.
Солтүстік Германиядағы науқан
25 тамызда Стэнбок Рюгеннің солтүстік жағалауындағы Виттоуға қонды және келесі бірнеше күн бойы Стралсунд пен Рюгеннің әртүрлі жерлерін аралады. 14 қыркүйекте көлік флотының қалған бөлігі Виттоуға жетті, екі күннен кейін 9 500 сарбаз және жиырма зеңбірек кемеден түсті. Әскерлердің көпшілігі Рюгенде орналастырылды, ал бір бөлігі Стралсундқа жіберілді. 18-19 қыркүйек аралығындағы түні Ланкенхоффта тұрған көлік флоты Гилденлове флотынан күтпеген шабуылға ұшырады, олар Вахтмейстердің соғыс флотын айналып өтті. Шабуыл барысында 50-ден астам швед көлік кемесі жоғалды, олардың жартысы даниялықтар тарапынан басып алынды, ал қысқы азық-түлік қорының көп бөлігі жойылды. 1 қарашада 16 000 сарбаз Стенбоктың тікелей басшылығымен Стралсундтан жорыққа шықты. Олар Стралсундтың оңтүстігінде шоғырланған жаудың қатарларына параллель қозғалды. 4 қарашада Дамгартенде Рекниц өзенін кесіп өтіп, он күннен кейін Ростокқа қарсылықсыз кірді. Стенбок Ростоктан оңтүстікке қарай Шван қаласында штаб-пәтерін құрып, Висмармен байланыс орнатты. Мекленбургте генерал-комиссар Петер Мальмберг басшылығымен салық жинау наурызы басталды, және швед әскері көп мөлшерде азық-түлік, арбалар мен жылқыларды тартып алды. Сонымен қатар, Дания әскері Гамбург және Данияның Холштейні маңында қалды, ал Саксония және Ресей әскерлері шығыстан ілгері жылды. 5 қарашада Стенбок пен король Станислав Флемингпен келіссөздер жүргізді. Станислав Польша тәжін тастау ниетін білдірді, бұл бейбіт келісімге мүмкіндік жасады. 24 қарашада король Станислав Стенбокқа үш айлық уақытша тынығу туралы жау коалициясымен келіссөздер жүргізуді тапсырды. Бір жағынан Стенбок пен генерал-майор Карл Густав Меллин, екінші жағынан Флеминг, орыс қолбасшысы Александр Меншиков және полковниктер Мейер мен Лёвенёрн арасындағы келіссөздер бірнеше күннен кейін Люссоуда өтті. Стенбокқа Аугуст II-мен тікелей әңгімелесуге мүмкіндік берілді, ол келіссөздерге қатыспаған, бірақ Густроудағы жесір герцогиня Магдалена Сибилланың қонағы ретінде болды. Тараптар 1 желтоқсаннан бастап екі апталық атысты тоқтатуға келісті, бұл шведтерге азық-түлік қорын жинауға және жаңа көлік флотын құрастыруға уақыт берді. 29 қарашада король Станислав Карл XII-ге келіссөздер туралы хабарлау үшін Бендерге аттанды. Стенбок ауыр ішек ауруына шалдыққандықтан Висмарда екі апта бойы қалды. Оған адмирал Густав Ваттранг басқаратын көлік флоты Карлскронада жиналғаны және Висмарға қарай жолға шығуға тырысқаны туралы хабар жетті, бірақ жиі дауылдардың салдарынан флот үш рет сәтсіз аяқталды.
On 25 August Stenbock landed at Wittow on the north coast of Rügen and toured for the next few days between Stralsund and various places on Rügen. On 14 September the rest of the transport fleet anchored at Wittow, and two days later, 9,500 men and twenty guns disembarked from the ships. Most of the troops were accommodated on Rügen, while some were sent to Stralsund. On the night between 18 and 19 September, the transport fleet that was anchored at Langkenhoff suffered a surprise attack from Gyldenløve's fleet, who bypassed Wachtmeister's battle fleet. Over 50 Swedish transport ships were lost during the attack, half of which were captured by the Danes, and most of the winter storages were lost. On 1 November, 16,000 men marched out of Stralsund under Stenbock's direct command. They moved parallel to the enemy lines, which were concentrated south of Stralsund. They crossed the Recknitz river at Damgarten on 4 November, and entered Rostock without a fight ten days later. Stenbock set up headquarters in Schwaan, south of Rostock, and established communications with Wismar. In Mecklenburg, the contribution collection commenced under the command of General War Commissar Peter Malmberg, and the Swedes confiscated significant quantities of food, wagons and horses. At the same time, Danish troops remained around Hamburg and Danish Holstein, while Saxon and Russian troops advanced from the east. On 5 November Stenbock and King Stanisław negotiated with Flemming. Stanisław announced his thoughts on giving up the Polish crown, which created opportunities for an armistice. On 24 November Stenbock was ordered by King Stanisław to discuss a three month armistice with the enemy alliance. The negotiations, between Stenbock and major general Carl Gustaf Mellin on one side and Flemming, the Russian commander Prince Alexander Menshikov and Colonels Meyer and Løvenørn on the other, took place a few days later in Lüssow. Stenbock was also given the opportunity to discuss directly with Augustus II, who was not a participant at the talks, but as a guest of the widowed duchess Magdalena Sibylla in Güstrow. The parties agreed to a two week ceasefire, starting on 1 December, which allowed the Swedes to collect food reserves and gave them more time to assemble a new transport fleet. On 29 November, King Stanisław departed towards Bender to inform Charles XII about the negotiations. Stenbock remained in Wismar for two weeks due to severe colic attacks. He was informed that a transport fleet under Admiral Gustaf Wattrang had assembled in Karlskrona and tried to sail to Wismar, but due to frequent storms, the fleet failed three times.
Гадэбуш шайқасы
Тыншудың соңында Стенбокка үлкен даниялық әскердің батыстан Мекленбургке кіріп, Малмбергтің жабдықтаушы әскерлеріне шабуыл жасағаны туралы хабарланды. Даниялықтардың басқа одақтастарға қосылуына жол бермеу үшін Стенбок әскерін шабуылға дайындауға шешім қабылдады. 15 желтоқсанда шведтер Варнов өзенінің арғы жағындағы көпірлерді қиратып, әскердің артқы жағы мен қанаттарын қорғады, ал әскер келесі күні таңертең батысқа қарай жылды. Екі күннен кейін олар Кароу қаласында тоқтады, онда Стенбокқа даниялықтардың Гадебуш қаласында орналасқаны және саксон атты әскер полкі оларға қосылатыны туралы хабарланды. 16 000 даниялық әскер генерал-лейтенант Йобст фон Шолтеннің басшылығымен Гадебуш қабырғаларының сыртында лагерь құрды, ал король Фридрих IV қаланың сарайында штаб-пәтерін орнатты. 18 желтоқсанда Стенбок Гадебушқа қарсы аттанды және әскерін колонналарға бөлді. Ол 19 желтоқсанда Гадебуштан шығысқа қарай Люткен Брюц сарайында лагерь құрды, онда оның әскерін Шолтеннің барлау тобы түн ортасынан кейін тапты. Таң атқанда даниялық және швед әскерлері шайқасқа дайындалды. 20 желтоқсанның таңында даниялықтар шведтердің шабуылын күтіп, Гадебуштан оңтүстікке қарай орналасқан Вакенштедтте қорғаныс позициясын алды. Осы уақытта Флеминг саксондық күштермен келді. Стенбоктың 14 мыңға жуық сарбазының алдында 16 000 даниялық және 3 500 саксондық тұрды. Артиллерия командирі Карл Кронштедттің кеңесі бойынша Стенбок артиллериясына шайқаста маңызды рөл атқаруға мүмкіндік берді. Ол жаяу әскердің алдында, бір жаяу әскер батальонының қорғауында орналасты. Дұшпан қатарынан шведтік оқтар даниялық қатарды бомбалады, содан кейін олар аттармен алға жылжытылып, жаңа бомбалау басталды. Шабуылдың басында оң қанаттағы шведтік атты әскер сол қанаттағы даниялық атты әскерді қоршап алды. Даниялықтар артқа қаша бастады, бірақ саксондық күштер келген кезде шведтердің ілгерілеуі тоқтатылды. Бұл шабуыл сол жақтағы даниялық жаяу әскерін қорсыз қалдырды. Шведтік жаяу әскері колонналармен жылжып, жаудың жанына келгенде ғана қатарға тұрып, атыс ашты. Шведтік жаяу әскері, әсіресе оң жақта, қорсыз қалған даниялық атты әскерге еніп, сәтті шабуыл жасады. Даниялық жаяу әскері ауыр шығынға ұшырады, бірақ саксондық күштердің көмегімен Данияның оң қанаты шведтердің шабуылын тойтарды. Ұрыс кешкі кезде аяқталып, қалған даниялық және саксондық әскерлер Холштейнге шегінді. Шведтік атты әскер оларды қууға тым шаршаған еді. Даниялықтардың жоғалтулары 2 500 өлген және жарақат алғандарды құрады, ал саксондықтардың жоғалтулары 700 мен 900 өлген және жарақат алғандар арасында болды. Сонымен қатар, 2 500 даниялық және 100 саксон тұтқынға алынды. Шведтердің жоғалтулары 550 өлген және 1 000 жарақат алғандарды құрады. Шаршаған швед әскері Гадебуш пен Висмар арасындағы әртүрлі жерлерде орналасты, ал Стенбок тұтқындар мен жарақат алған сарбаздарымен Висмарға барды. Стенбоктың жеңісі бүкіл Швецияда тойланды, оған Швеция патшайымы мен ханшайымы, Мекленбург герцогы Фредерик Вильгельм Шверин және Пруссия королі Фредерик Вильгельм I құттықтау хаттарын жіберді. Сонымен қатар, король Людовик XIV Версальдегі сотының алдындағы жаңа жылдық сөйлесінде Стенбок туралы айтты, ал Карл XII Стенбоктың фельдмаршал болып тағайындалуын бекітті. Тағайындау туралы хат 1713 жылдың қаңтарында шығарылды және Стенбокқа сол жылдың шілдесінде жетті.
At the end of the truce, Stenbock was informed that a large Danish army had broken into Mecklenburg from the west and attacked Malmberg's supply troops. To prevent the Danes from joining the other allies, Stenbock decided to prepare his army to march. On 15 December, the Swedes destroyed the bridges across the Warnow river, securing the army's rear and flanks, and the army moved west the following morning. Two days later, they stopped at Karow, where Stenbock was informed that the Danes encamped at Gadebusch and that Saxon cavalry regiments were about to join them. 16,000 Danish troops had set up camp outside Gadebusch's walls under the command of lieutenant general Jobst von Scholten, while King Frederick IV established headquarters in the city's castle. On 18 December Stenbock marched against Gadebusch and divided his army into columns. He camped at the Lütken Brütz mansion, east of Gadebusch, on 19 December, where his troops were discovered by Scholten's reconnaissance units after midnight. At daybreak the Danish and Swedish troops prepared for combat. On the morning of 20 December, the Danes took up defensive positions at Wakenstädt, south of Gadebusch, in anticipation of a Swedish attack. In the meantime Flemming arrived with Saxon reinforcements. A total of 16,000 Danes and 3,500 Saxons stood before Stenbock's army, which numbered about 14,000. At the advice of the artillery commander Carl Cronstedt, Stenbock let his artillery play an important role in the battle. It was placed in front of the infantry under the protection of one infantry battalion. At from the enemy ranks, the Swedish guns bombarded the Danish line; then they were pulled forward with horses and a new bombardment started. At the beginning of the battle, the Swedish cavalry on the right wing surrounded the Danish cavalry on the left wing. The Danes began to flee backwards, but when they received Saxon reinforcements, the Swedish advance was stopped. The breakthrough left the Danish infantry on the left unprotected. The Swedish infantry advanced in columns and, only when in the immediate vicinity of the enemy, formed a line and opened fire. The Swedish infantry was successful, especially on the right where they penetrated the unprotected Danish cavalry. The Danish infantry sustained heavy losses, but through Saxon reinforcements, the Danish right wing managed to repel the Swedish attacks. The battle faded during dusk and the remaining Danish and Saxon troops withdrew to Holstein. The Swedish cavalry were too exhausted to pursue them. Danish losses amounted to 2,500 dead and injured, while the Saxon losses were between 700 and 900 killed and injured. In addition, 2,500 Danes and 100 Saxons were taken prisoners. Swedish losses came to 550 killed and 1,000 injured. The exhausted Swedish troops were quartered at various locations between Gadebusch and Wismar, while Stenbock went to Wismar with his prisoners and wounded soldiers. Stenbock's victory was celebrated across Sweden, and he received letters of congratulations from the Queen Dowager and Princess of Sweden, Duke Frederick William of Mecklenburg Schwerin and King Frederick Wilhelm I of Prussia. In addition, King Louis XIV mentioned Stenbock in his New Year's speech before his court in Versailles, and Charles XII ratified Stenbock's appointment as Field Marshal. The letter of appointment was issued in January 1713 and arrived with Stenbock in July the same year.
Алтонаның өртелуі
30 желтоқсанда Стенбок Траве өзенінен өтіп, Холштейнге қарай әскерлерін қолдау үшін аттанды. Швартаудағы штаб-пәтерінен ол Голштейннің даниялық және герцогтық бөліктеріне, сондай-ақ Любектің Ганза қаласына үндеулер жіберді. Ол генерал-губернатор Мауриц Веллингке әскерлеріне көп мөлшерде киім беруді сұрап бұйрық жіберді. Веллингк 1712 жылдың қыркүйегінен бері Гамбургте орналасқан, себебі Дания әскерлері Стаде мен Бремен-Верденді басып алғаннан кейін ол осы қалада қалды. Веллингк Данияның Стаде қаласын қиратқаны үшін кек алуды қалағандықтан, Стенбокқа Данияның Холштейн аймағына шабуыл жасап, Эльба өзені бойындағы Алтона қаласын қиратуды ұсынды. 1713 жылдың 7 қаңтарында Стенбок штабын Гамбургтің солтүстігіндегі Пиннеберг қаласында орнатты, ал полковниктер Ульрих Карл фон Басевиц пен Йохан Карл Стромфельт 200 атты әскер және 800 драгунмен Алтонаға жіберілді. Келесі күні Стенбок Алтонаға келді және қаланың уақытша буржуазиялық комиссиясын тұтқындады, бұл тұрғындарды 36 000 риксдалер көлемінде құн төлеуге келісуге мәжбүр етті. Стенбок бұл мәселені сол күні Гамбургте Веллингкпен талқылағанда, Веллингк Алтонаны өртеп жіберу керектігін айтты, себебі қала және оның көптеген азық-түлігі одақтастар үшін стратегиялық маңызға ие болды. Бірақ Стенбок қаланың қирауы швед Помераниясы мен Бременде кек алуға алып келеді деп мәлімдеді, және ол Холштейн халқына тыныш болса және салық төлесе, олар қауіпсіз болады деп уәде берген. Веллингк Стенбокты ескертіп, қала өртенбесе, жағымсыз салдарлар болатынын айтты. Стенбок сол күні кешке Алтонаға оралып, егер түн ортасына дейін 100 000 риксдалер берілмесе, қала тұрғындарын өртеп жіберемін деп қорқытты. Басевиц Стенбокты құн төлеу сомасын 50 000 риксдалерге дейін төмендетуге көндіргенімен, тұрғындар мұндай қысқа мерзімде осыншама ақша жинай алмады. Олар қорқып, Стенбоктан өмірін сақтауын өтінді. Бірақ Стенбок Алтонадан кетіп, Стромфельтке оны өртеп жіберуді бұйырды. Қаңтардың ортасында Дания және Саксония әскерлері Гамбургке жақындады, ал патша Петр I басқарған орыс әскері Мекленбургтен Холштейнге қарай жол тартты. 18 қаңтарда Стенбок және оның әскері Эйдер каналын кесіп өтіп, Шлезвигке кіріп, Хусумда лагерь құрды. Басевиц пен Стромфельт басқаратын атты әскерлер Фленсбург пен Абенраға жіберілді. Олар сол жерден қатты жаңбырдан кейін солтүстік жолдардың лайға айналғанын, ал айналасындағы ауылдар мен шаруашылықтар тасталып, азық-түлік пен бағалы заттардан бос қалғанын хабарлады. 22 қаңтарда Стенбок соғыс кеңесін өткізді, онда Эйдерштедт түбегін басып алуға және Голштейн-Готторптың басты бекінісі Тённингтің қорғауында азық-түлік қоймаларын құруға келісті. Алтонаның қирауынан кейін Стенбок Голштейн-Готторптың құпия елшілерімен келіссөздер жүргізді, оған Кристиан Август басшылық етті. Герцогтық Дания және оның одақтастарынан қирау қаупіне тап болғанда, Кристиан Август оны қорғау үшін Стенбоктың әскерін пайдалануды қалады. Стенбок, Кристиан Август және кеңесшілер Хенрик Ревентлоу, Йохан Классон Банер және Георг Генрих фон Гертц қол қойған құпия шарты бойынша, шведтер Тённингтің қорғалуын қамтамасыз етеді, ал олар Даниямен болашақ бейбіт келісімдерде Герцогтықтың қорғалуын қамтамасыз етеді. 23 қаңтарда одақтас әскерлер Эйдер каналын кесіп өтті, ал бірнеше күннен кейін Стенбоктың әскері Хусум мен Шлезвиг қаласы арасындағы Холлингштедт көпірінде орыс әскерімен шайқасты. Содан кейін Стенбок Эйдерштедтқа аттанды, әскерлерін түбек бойынша таратып, стратегиялық жерлерде шағын редуттар салды. Ақпан айының басында Дания және Саксония әскерлері Хусумнан шабуылға шықты, ал орыс әскерлері Фридрихштадт пен Колденбюттель арқылы жылды. Стенбок Тённингке қарай шегінді және одақтастарға бірнеше зеңбірек пен азық-түлік қоймаларын жоғалтты. Швед алғы шебі 14 ақпанда Тённингке кірді, соңынан қалған жаяу әскер, шамамен 2000 ауру сарбаз және бекіністің сыртындағы жазықтарға орналасқан атты әскер ерді. Стенбок армияның басқаруын генерал-майор Георг Рейнхольд Паткул мен Штакельбергке тапсырды, ал атты әскермен бірге Стенбок Эйдер каналын қайықпен кесіп өтіп, Швециядан күш-қуат алуға тырысты. Кемемен тасымалдау қатты желге байланысты сәтсіз аяқталды, ал патша Петр 10 000 орыс әскерімен швед көпір басына қарай жылды. Стенбок шегінуге бұйрық берді, оның атты әскерінің жартысы орыстарға берілді, ал қалғаны жылқыларын сойып, Тённингке қашып кетті.
On 30 December, Stenbock marched across the Trave river into Holstein, to support his troops from there. From his headquarters in Schwartau, he sent proclamations regarding contributions to both the Danish and Ducal parts of Holstein, as well as to the Hanseatic City of Lübeck. He sent orders to Governor General Mauritz Vellingk requesting large quantities of clothing for his troops. Vellingk was posted in Hamburg since September 1712, following the occupation of Stade and Bremen Verden by Danish troops. As Vellingk wanted to avenge the Danes for their destruction of Stade, he advised Stenbock to march into the Danish part of Holstein to destroy the Danish city of Altona on the Elbe river. On 7 January 1713 Stenbock established his headquarters in Pinneberg, north of Hamburg, while Colonels Ulrich Carl von Bassewitz and Johan Carl Strömfelt were sent to Altona with 200 cavalry and 800 dragoon units. On the following morning Stenbock arrived in Altona and arrested the city's provisional bourgeois commission, causing the citizens to negotiate a ransom of 36,000 riksdaler. When Stenbock discussed the matter with Vellingk in Hamburg later that day, the latter argued that Altona must be burned, since the city and its large quantities of food posed a strategic interest for the Allies. Stenbock, however, argued that the city's destruction would cause retaliatory action in Swedish Pomerania and Bremen, and that he had promised the people of Holstein that they were safe if they stayed calm and paid contributions. Vellingk warned Stenbock that unless the city was set on fire, he would suffer unpleasant consequences. Stenbock returned to Altona that evening, threatening its citizens that he would burn the city to the ground if they could not give him 100,000 riksdaler before midnight. Even though Bassewitz persuaded Stenbock to reduce the ransom to 50,000 riksdaler, the citizens were unable to collect the sum in such a short time. They panicked and pleaded with Stenbock to spare their lives. Nevertheless, Stenbock left Altona and ordered Strömfelt to burn it down. In mid January Danish and Saxon troops approached Hamburg, and a Russian army under Tsar Peter I marched from Mecklenburg towards Holstein. On 18 January, Stenbock and his army crossed the Eider Canal, marched into Schleswig and set up camp in Husum. Cavalry divisions under Bassewitz and Strömfelt were sent to Flensburg and Aabenraa. From there, they reported that the northern roads, following heavy rainfalls, were turned into mud and that the villages and farms in the surrounding area were abandoned and emptied of food and valuables. On 22 January, Stenbock held a council of war, where they agreed to occupy the Eiderstedt peninsula and establish food stores under the protection of Holstein Gottorp's main fortress, Tönning. Following the destruction of Altona Stenbock had entered negotiations with secret envoys from Holstein Gottorp, which was ruled by Christian August. When the duchy was threatened with destruction by Denmark and its allies, Christian August wanted to use Stenbock's army to defend it. A secret treaty, in which the Swedes were guaranteed Tönning's protection while they in return would ensure the protection of the Duchy during future peace negotiations with Denmark, was signed by Stenbock, Christian August and Geheimräte Henrik Reventlow, Johan Claesson Banér, and Georg Heinrich von Görtz. The allied troops crossed the Eider Canal on 23 January, and a few days later Stenbock's troops clashed with Russian troops at the bridge of Hollingstedt between Husum and the city of Schleswig. Afterwards Stenbock marched to Eiderstedt, spread his troops around the peninsula, and built small redoubts at strategic locations. At the beginning of February, Danish and Saxon troops commenced their attack from Husum while Russian troops advanced across Friedrichstadt and Koldenbüttel. Stenbock retreated towards Tönning and lost several cannons and food stores to the Allies. The Swedish vanguard entered Tönning on 14 February, and were followed by the rest of the infantry, about 2,000 sick soldiers, and the cavalry, who camped on the plains outside the fortress. Stenbock delegated command of the army to major general Georg Reinhold Patkul and Stackelberg, and, together with the cavalry, Stenbock tried to cross the Eider Canal with boats and obtain reinforcements from Sweden. The ship transport failed due to heavy winds, and Tsar Peter moved towards the Swedish bridgehead with 10,000 Russian troops. Stenbock sounded the retreat and half of his cavalry surrendered to the Russians, while the rest slaughtered their horses and escaped to Tönning.
Теннингте бас сауғалау
Тённинг қабырғаларының ішінде 12 000 швед сарбазы мен Голштейн азаматтары тығырықтап қалды. Қалдықта отын, азық-түлік және ішуге жарамды су жетіспеді. Патшалық Кеңесі Стенбоктың Патшалықтың қиын жағдайына байланысты шағымдарын қабылдамады. Теңізден Тённингті Дания соғыс кемелері қоршап алды, ал Стенбок Карл XII-ден ешқандай көмек күте алмады, себебі Веллингк оған патшаның Бендердегі шайқастан кейін Демотикаға ауыстырылғаны туралы хабарлаған еді. Стенбок Польшаға шабуыл жасаудың орнына жаумен келіссөздер жүргізуді таңдағандықтан, Османдықтар енді швед қаруларына сенімсіздік танытты. Стенбок өзінің сәтсіздіктерінен депрессияға түсіп, көбінесе бекініс командирі Захария Вольфпен дауласып, өз бөлмесіне жабылып отырды. Ол Патшалық Кеңесіне ашулы хаттар жазды және науқандағы әрекеттеріне қатысты бірнеше қорғаныс мәлімдемелерін жасады. Кейін Стенбок барон фон Гертцпен кездесті, ол бекіністе үш айға ғана жарарлық қорлар бар екенін, одақтас әскерлер бекініс қабырғаларына қарай жылжуды бастағанын айтты және Стенбокқа «қадірлі капитуляцияны» қарастыруды ұсынды. Стенбок әскерлері Тённингке кіргенде, Дания бұрын бейтарап герцогтікті соғыс жасайтын ел деп санады. 16 және 18 ақпан аралығында Дания әскерлері Шлезвиг герцогтігінің бөліктерін басып алды, герцогтіктің әскерлерін Рендсбургке соғыс тұтқындары ретінде жіберді және герцогтіктің шенеуніктерін Даниялық әріптестермен алмастырды, ал Кристиан Август Гамбургке қашты. Барон фон Гертцтің мақсаты Голштейн-Готторпты тәуелсіз княздық ретінде қайта құру болды және Флеминг арқылы ол Фредерик IV-тен кездесуге рұқсат алды. Гертц патшаны Кристиан Августтың Тённингтегі оқиғалардан хабарсыз болғанына сендірді. Флеминг, Виб және басқа да беделді тұлғалармен бірнеше кездесуден кейін Гертц шведтерді капитуляцияға көндірген жағдайда Голштейн-Готторп өзінің иеліктері мен құқықтарын қайтарып алатыны туралы уәде алған хат алды. Гертц 16 сәуірде Тённингке оралды. Сол кезде бекіністе 2000 швед сарбазы қаза тапты, аурулар тарады және тәртіпті сақтау мүмкін болмады, нәтижесінде бірнеше сарбаз дезертирлік жасады. Қала 30 000 одақтас әскермен қоршалып алынды, олар қамалдың сыртында ор қазып, ауыр артиллерияны жеткізді. Стенбок өзінің бағынышты офицерлерімен капитуляция мүмкіндігін талқылады, ал офицерлер келіссөздерді бастауға келісті, Гертц делдал ретінде әрекет ететін болды. Дания өкілдерімен келіссөздер жүргізу үшін швед делегациясы Симонсбергке жіберілді және 21 сәуірде Дания швед армиясына ультиматум қойды. Фредерик IV қол қойған ультиматумда шведтерден қаруларын, туларын және артиллериясын тапсыру талап етілді. Стенбок бұл ұсынысты қабылдамады және Гертцті қайтарды, ол жақсы келісімге қол жеткізе алатынын мәлімдеді. Алайда Фредерик IV Гертцтен жалықты, ал 3 мамырда Стенбок Даниялықтардың барлық келіссөздерді тоқтатқанын білді. Көп ұзамай Дания полковнигі шведтерге патшаның ультиматумын қарастыру үшін 24 сағат уақыт берілгенін хабарлады. Әйтпесе, қоршаудағы артиллерия оқ атуды бастайды. Стенбок паспортты және Фредерик IV пен одақтас қолбасшылармен тікелей келіссөздер жүргізу үшін Ольденсвортқа шақыру алды. Ол екі генерал-майор мен төрт полковниктен тұратын делегацияны басқарды. Меншиковтың жайлы бөлмесінде өткен келіссөздер бір аптадан астам уақытқа созылды. Соңғы келісім бойынша шведтер өздерінің қаруларын, жылқыларын, артиллериясын және туларын тапсыруға міндеттелді, бірақ оларға өздерінің багажын, киімдерін, сондай-ақ хаттары мен құжаттарын сақтауға рұқсат берілді. Әскерлерді Швецияға қайтару да тұтқындар алмастырылғаннан кейін рұқсат етілді. Тённинг герцогтіктің бақылауында қалатын болды, ал Флеминг пен Меншиков шведтер бекіністен шыққаннан кейін қоршаудың көтерілетінін уәделеді. Тённингте офицерлерімен соңғы соғыс кеңесінен кейін Стенбок шарттарды қабылдауға көндірілді және 16 мамырда Ольденвортта капитуляция туралы келісімге қол қойылды. Стенбок Карл XII-ге жазған хатында өзінің капитуляциясын жариялады. 20 мамырда 9000 швед сарбазы мен 1000 офицер Тённингтен шығып, Данияның тұтқын лагерлеріне жеткізілді. Стенбок Фредерик IV-тің Ольденсворттағы патшалық дастарқанына құрметті қонақ ретінде еріп барды.
Inside Tönning's walls, 12,000 Swedes were crowded with soldiers and citizens from Holstein. The fortress lacked firewood, food and drinkable water. The Privy Council rejected Stenbock's cries of distress, referring to the Kingdom's critical situation. From the sea, Tönning was blocked by Danish warships, and Stenbock could not expect any help from Charles XII, since he had been informed by Vellingk that the King had been transferred to Demotika following the skirmish at Bender. The Ottomans could no longer trust Swedish arms when Stenbock, instead of breaking into Poland, chose to negotiate with the enemy. Stenbock began to feel depressed on account of his setbacks, often quarreling with the fortress Commandant Zacharias Wolf, and locked himself in his chamber. He wrote angry letters to the Privy Council and several defensive statements regarding his actions in the campaign. Afterwards, Stenbock reluctantly held an audience with Baron von Görtz, who said that the fortress only had supplies for three months, that the allied troops had started their advance towards the fortress walls, and suggested that Stenbock consider "an honorable capitulation". When Stenbock's troops entered Tönning, the Danes considered the formerly neutral duchy to be a warring nation. Between 16 and 18 February Danish troops occupied the ducal parts of Schleswig, sent the duchy's troops to Rendsburg as prisoners of war, and replaced the ducal officials with Danish counterparts, while Christian August fled to Hamburg. Baron von Görtz's goal was to re establish Holstein Gottorp as a sovereign principality, and through Flemming he received an audience with Frederick IV. Görtz succeeded in convincing the King that Christian August was unaware of the events surrounding Tönning. After several meetings with Flemming, Vibe and other dignitaries, Görtz received a letter promising that Holstein Gottorp would regain its fiefs and rights if Görtz convinced the Swedes to surrender. Görtz returned to Tönning on 16 April. At that time, 2,000 Swedish soldiers had died inside the fortress, diseases spread, and discipline was impossible to maintain, resulting in the desertion of several soldiers. The fortress was surrounded by 30,000 allied troops, who dug trenches outside the walls and brought forth heavy siege artillery. Stenbock convened with his subordinate officers regarding a probable surrender, and the officers agreed to begin negotiations, with Görtz acting as an intermediary. A Swedish delegation was sent to Simonsberg to negotiate with the Danish representatives, and on 21 April a Danish ultimatum was presented to the Swedish army. The ultimatum, bearing Frederick IV's signature, required the Swedes to surrender their firearms, colors and artillery. Stenbock rejected the proposal and sent back Görtz, who claimed that he could procure a better agreement. However, Frederick IV became tired of Görtz, and on 3 May Stenbock learned that the Danes canceled all negotiations. Shortly thereafter, a Danish colonel informed the Swedes that they had 24 hours to consider the King's ultimatum. Otherwise, the siege artillery would begin their bombardment. Stenbock received a passport and an invitation to Oldenswort for direct negotiations with Frederick IV and the allied commanders. He headed a delegation consisting of two major generals and four colonels. The negotiations, which were held in Prince Menshikov's quarters, lasted for over a week. The final agreement still forced the Swedes to hand over their firearms, horses, artillery and colors, but they were permitted to keep their luggage and uniforms, as well as letters and documents. Transport of the troops back to Sweden would also be allowed in due course, after exchange of prisoners. Tönning would remain in the hands of the duchy, and Flemming and Menshikov assured that the siege would be lifted as soon as the Swedes exited the fortress. After a final council of war with his officers in Tönning, Stenbock was persuaded to accept the terms, and the surrender agreement was signed in Oldenwort on 16 May. Stenbock proclaimed his surrender in a letter to Charles XII. On 20 May, around 9,000 Swedish soldiers and 1,000 officers marched out of Tönning and were taken to Danish prison camps. Stenbock accompanied Frederick IV to Oldenswort as guest of honor at the King's table.
Хат-хабар
Тұтқындық кезінде тұтқын алмасу келіссөздеріне әскери комиссар Малмберг жауапты болды, ал Стенбок тұтқындардың қажеттіліктері үшін өз қаражатынан 8000 риксдалер төледі. 1713 жылғы Рождествоға дейін 10 000 швед тұтқынының шамамен жартысы аштықтан және дені салмақтан қайтыс болды, қашып кетті немесе Дания қызметіне өтті. Фленсбургтегі жайлы бөлмесінде Стенбок өзінің көркемдік қызығушылықтарына уақыт арнап, Веллингк, Гертц және Стокгольмдегі Сыртқы кеңесті өзінің тапсырылуына кінәлаған жаңа қорғаныс мәлімдемелерін жазды. Полковник Карл Кронштедт және генерал-майор Карл Густав Вулфрат Швецияға қаржы жинау және көлік құралдарын дайындау үшін жіберілді. Сонымен қатар, олар Вапнеге барып, Ева мен олардың балаларына Стенбоктан сыйлықтар мен хаттар жеткізді. Маусым айында Вулфрат 100 000 риксдалерді Гамбургтегі Веллингкке аударды, ал Швецияның шағын көлік флоты Абенроға жіберілді. Алайда, ақша сомасы алдымен Гамбургтегі нашар айырбас бағамынан азайтылды, содан кейін Веллингк Сыртқы кеңестің бұйрығымен Висмардың қайта қарулануына ақшаның бір бөлігін жұмсады. Қалған сома тұтқындарды босатуға жеткіліксіз болды, ал 18 тамызда Веллингкке Сыртқы кеңес тұтқындарды босату үмітінен бас тартты және Швецияның қалған ресурстарын корольдіктің шекарасын қорғауға жұмсау керектігін мәлімдеді. 20 қарашада Стенбок өзінің қызметшілерімен бірге Копенгагенге жеткізіліп, Строгеттен алыс емес Хёйбро Пладс орналасқан Марсвин есіміндегі сарайға көшірілді. Сарай терезелерінің сыртында төрт даниялық гранадер, ал Стенбоктың жеке күзетшілері болып екі даниялық полковник тұрды. Полковниктердің қасында Стенбок Копенгагенде еркін жүріп-тұра алды, ал даниялықтар оның барлық хаттары мен кітаптарын тексерді. Копенгагенге келгеннен кейін Стенбок тағы бір қорғаныс мәлімдемесін жазуға кірісті, бұл жолы оны Гертц пен Фредерик IV-ге, сондай-ақ барлық "құрметті бауырларға, жақын және жоғары құрметке ие швед отандастарына" арнады. Стенбоктың Марсвин есімінде болуы Копенгагеннің бай топтарынан адамдарды қызықтырды, олар онымен кездесіп, сөйлескісі келді, соның ішінде Фредерик IV-нің кеңесшілері Дитлев Вибе, Кристиан Кристоферсен Сехестед және Валентин фон Эйкштедт, сондай-ақ принц Василий Лукич Долгоруков және Франция елшісі Пуссен. Соңғысы Версальдан Копенгагендегі шведтік мүдделерге көмектесу туралы тікелей бұйрық алды. Пуссеннің мейірімділігі мен құрметі Стенбоктың тұтқындығын жеңілдетуге көмектесті, ал Пуссеннен Стенбок Фредерик IV сарайынан әртүрлі әңгімелер мен қауесеттерді естіді. Осы ақпаратпен Стенбок Пуссеннің мөрімен Сыртқы кеңеске және ханшайым Ульрика Элеонораға хаттар жіберді. Пуссенмен бірге Стенбок құпия жеткізілімдерге көмектесетін бірнеше байланыстар жасады. Олардың бірі - Арон Голдзиер, оның үйіне күн сайын азық-түлік жеткізетін саудагер, Стенбок оны хаттарды жасыра жіберіп, алу үшін пайдаланды. Тағы бір байланыс - Марсвин есіміндегі үйдің төменгі қабатындағы тамақхананың иесі Йохан Лайт. Ол қабырғадағы жарықтар арқылы Лайт пен Стенбоктың қызметшілері арасында құпия хаттарды жеткізді. Стенбок хаттарында әртүрлі псевдонимдерді қолданды, мысалы, Маттиас Маас, Захария Хиндер және Катарина Хиндер, олардың бірнешеуі шифрланған түрде жинақталған. Ол Евамен бірнеше хат алмасты, ол өзінің байланыс желісі арқылы Стенбокқа Сыртқы кеңестен ақпарат берді, сондай-ақ ақша мен сыйлықтар алмасты.
During the captivity, General War Commissar Malmberg was responsible for prisoner exchange talks, while Stenbock paid 8,000 riksdaler out of his own pocket for the prisoners' needs. By Christmas of 1713, about half of the 10,000 Swedish prisoners had died of hunger and exhaustion, escaped, or entered Danish service. In his quarters in Flensburg, Stenbock devoted his time to his artistic interests, and wrote new defensive statements in which he blamed Vellingk, Görtz and the Privy Council in Stockholm for his surrender. Colonel Carl Cronstedt and major general Carl Gustaf Wulfrath were sent to Sweden to carry out fundraising and assemble means of transport, and at the same time, they visited Vapnö to give presents and letters from Stenbock to Eva and their children. In June, Wulfrath was able to transfer 100,000 riksdaler to Vellingk in Hamburg, and a smaller Swedish transport fleet was sent to Åbenrå. However, the sum of money was first reduced by a poor rate of exchange in Hamburg, then Vellingk used some of the money for Wismar's rearmament, on the orders of the Privy Council. The remaining amount was not enough to free the prisoners, and on 18 August Vellingk was told that the Privy Council had given up hope of procuring the prisoners' release, and that Sweden's remaining resources must be used for the defense of the kingdom's borders. On 20 November, Stenbock was brought with his servants to Copenhagen and moved into the Marsvin Estate, a palace located at Højbro Plads not far from Strøget. Four Danish grenadiers were posted outside the palace windows, and two Danish colonels were Stenbock's personal wardens. In the company of the colonels, Stenbock was able to move freely in Copenhagen, and the Danes reviewed all his letters and books. Immediately after his arrival, Stenbock began to write yet another defensive statement, this time directed at Görtz and Frederick IV, and addressed to all "revered brothers, loving and highly honored Swedish compatriots". Stenbock's stay in Marsvin Estate attracted people from Copenhagen's richer circles, who wanted to see and exchange words with him, including Frederick IV's councillors Ditlev Vibe, Christian Christophersen Sehested, and Valentin von Eickstedt, as well as foreign envoys such as Prince Vasily Lukich Dolgorukov and Poussin, an envoy from France. The latter received direct orders from Versailles to assist the Swedish Crown's interests in Copenhagen. Poussin's benevolence and respect helped to make Stenbock's captivity more bearable, and from Poussin, Stenbock received rumors and gossip from Frederick IV's court. With this information, Stenbock sent letters with Poussin's seal to the Privy Council and Princess Ulrika Eleonora. Alongside Poussin, Stenbock made some contacts that helped him with confidential deliveries. One of these was Aron Goldzier, a merchant who supplied his home with groceries daily, and whom Stenbock used to send and receive letters unnoticed. Another contact was Johan Lyth, who owned a diner in the adjoining floor at Marsvin Estate and, through the cracks of the wall, conveyed secret mail between Lyth and Stenbock's servants. Stenbock used various pseudonyms in his letters, such as Mattias Maas, Zacharias Hinder and Catharina Hinder, and several of them were compiled in ciphered form. He exchanged several letters with Eva, who, through her network of contacts, gave Stenbock information from the Privy Council, as well as small money exchanges and gifts.
Жоспарланған қашу
Марсвин имениесіне келгеннен кейін Стенбок Мальмбергтен хат алды, онда ол тұтқыннан қашу мүмкіндіктері туралы сұрады. Бастапқыда Стенбок қашу жоспарын қабылдамады, себебі сәтсіз әрекет оның беделіне ауыр зиян келтіруі мүмкін еді. Бірақ босатылу перспективасы шындыққа сай келмейтіні және Стенбоктың бақылауы күшейген кезде, ол өз ұстанымын өзгертті. 1714 жылғы 1 мамырда Стенбок Карл XII-ге қашу мүмкіндігі туралы хат жіберді. Біраз уақыттан кейін ол Мальмбергке 1714 жылдың жазында оны Швецияға жеткізу үшін кеме жалдауға рұқсат берді. Любекте 5 шілдеде Мальмберг прусстық кемеші Кристиан Рёткемен ресми келісімшартқа қол қойды. Қашу жоспары бойынша Рётке мен оның экипажы Стральзундтан отын жүгін жеткізу үшін прусстық тумен Копенгагенге бару керек еді. Содан кейін кемеші Стенбокқа барып, оны үйінен жасырын шығарып, Скания жағалауына шығарып салу керек еді. Алайда Стенбок 13 шілдеде Мальмбергке жобаны тоқтату туралы хат жіберді, өйткені ол жоспардың тым қауіпті және түсініксіз деп ойлады. 27 шілдеде ол Мальмбергке Марсвин имениесін түнде үш күзетшінің қарауылдап тұрғанын және күзетшілердің ғимаратқа кірген немесе шыққан барлық адамдарды мұқият тексергенін хабарлады. Сол күні ол қала командирі Ханс Кристоф фон Шёнфельдтке қатал бақылауға шағымданып, хат жазып, өзінің ар-намысы бар адам ретінде қашуға үйренбегенін айтты. Сонымен қатар, ол өзінің хатшысы Андреас Петер Вингренге соңғы алты айдағы барлық хаттары мен жазбаларының нұсқаларын өртеуге көмектесті, ал Пуссеннің көмегімен құпия құжаттарды Гамбургке жасырын түрде жеткізді. Бірнеше күннен кейін Стенбок Шёнфельдттен патшалық бұйрықпен жауап алды, онда Стенбокты Марсвин имениесіндегі екі ішкі бөлмеге қамауға және оны екі қызметшісінен басқаларынан бөліп алуға бұйрық берілді. Шёнфельдт Стенбокты кезекпен күзету үшін жеті полковник тағайындады және күзет күші он адамға дейін артты. 6 тамызда Кристиан Рётке Копенгагенге келді және Стенбоктың қашу мүмкіндіктерін зерттеді. Бірнеше күннен кейін Рётке мен оның экипажы даниялық сарбаздармен тұтқындалды және Холменге қамалды. Фредерик IV Стенбоктың қашу жоспарын өзінің корольдік пошта шпионы, пошта инспекторы Кристиан Эрлундтың арқасында білді. Ол Стенбоктың құпия хат-хабарларын бақылап, Мальмбергпен шифрланған хат-хабарларын ашып алған. Кейін Эрлунд Марсвин имениесіне келіп-кеткен поштаны басқару үшін хаттардағы әртүрлі жазу стилін плагиаттаудың жолын үйренді. Содан кейін Эрлунд Данияның Провестенендегі вице-адмиралына Рётке кемесі туралы хабарлап, Стенбоктың құпия құжаттарын Гамбургтен іздестіріп, Стенбоктың далалық архивін, құпия құжаттармен бірге Любектегі шведтік агент Герман Фоктың жасырын орнындағы табытқа орналастырды. Табыт Фредерик IV пен оның кеңесшілеріне ұсынылды; онда басқалардың ішінде Карл XII, король Станислав, Кристиан Август және герцог Холштейннің министрлері, шведтік құпия кеңесі және Веллингкке келген 45 папкадан тұратын хаттар болды. Даниялықтардың ең үлкен табысы - Стенбоктың швед армиясының Тённингке кіруі туралы Кристиан Августпен жасасқан келісімі болды. Дәлел ретінде құпия келісім Стенбокқа, Швецияға және Холштейін-Готторпқа қарсы маңызды үгіт құралы болды. Фредерик IV бұл ақпаратты Киелі Рим империясының, Англияның, Нидерландының, Пруссияның және Ресейдің елшілеріне ұсынды. Тергеу комиссиясы Стенбоктың қызметшілерін сұраққа тартып, оның хатшысы Вингрен және асхана жазушысы Йохан Антон Бон Стенбоктың хаттарын шифрлау және қорғауға жауапты екенін мәлімдеді.
After his arrival at Marsvin Estate, Stenbock received a letter from Malmberg, in which he inquired about the opportunities to escape from captivity. Initially, Stenbock rejected a plan of escape, since a failed attempt would seriously harm his reputation. But when the prospect of a release became unrealistic, and Stenbock's surveillance tightened, he reluctantly changed his attitude. On 1 May 1714 Stenbock sent a letter to Charles XII discussing a potential escape. Shortly thereafter, he gave Malmberg approval to rent a ship to transfer him to Sweden during the summer of 1714. In Lübeck, on 5 July, Malmberg signed a formal contract with Prussian skipper Christian Rötke. The escape plan was that Rötke and his crew would sail to Copenhagen under Prussian flag to deposit a cargo of firewood from Stralsund. The skipper would then visit Stenbock, smuggle him out of his home, and put him ashore on the Scanian coast. However, Stenbock sent a letter to Malmberg on 13 July calling off the project, as he thought the plan was too risky and unclear. On 27 July, he informed Malmberg that Marsvin Estate was patrolled at night by over three guards, and that the guards strip searched all who went in or out of the building. On the same day, he wrote a letter to the city commandant Hans Christoph von Schönfeldt, in which he complained about the harsh surveillance and that, as a man of honor, he was unaccustomed to seek escape. At the same time, he helped his secretary Andreas Peter Wiingren to burn the drafts of all his letters and notes from the past six months, and with Poussin's help, he smuggled sensitive documents to Hamburg. A few days later Stenbock received a reply from Schönfeldt, with a royal order to confine Stenbock into two interior rooms in Marsvin Estate and separate him from all but two of his servants. Schönfeldt appointed seven colonels to take turns guarding Stenbock, and the guard force was increased to ten posts. On 6 August Christian Rötke arrived in Copenhagen and explored the possibilities for Stenbock's escape. A few days later, Rötke and his crew were arrested by Danish soldiers and imprisoned at Holmen. Frederick IV was aware of Stenbock's escape plan thanks to his royal post spy, the postal inspector Christian Erlund. He had controlled Stenbock's secret correspondence and had deciphered his encrypted correspondence with Malmberg. Later, Erlund learned how to plagiarize the different cursive methods in the letters to be able to manipulate the mail to and from Marsvin Estate. Erlund was then able to tip a Danish Vice Admiral posted at Prøvestenen about Rötke's ship, trace Stenbock's secret documents in Hamburg, and seize Stenbock's field archive, which had been placed, along with secret documents, in a coffin at the Swedish agent Herman Fock's hideout in Lübeck. The coffin was presented to Frederick IV and his councillors; it contained 45 folders of letters from, among others, Charles XII, King Stanisław, Christian August and the ministers of the Ducal Holstein, the Swedish Privy Council, and Vellingk. The biggest find for the Danes was Stenbock's treaty with Christian August regarding the entry of the Swedish army into Tönning. As evidence, the secret agreement constituted a significant propaganda tool against Stenbock, Sweden and Holstein Gottorp. Frederick IV presented the information to the emissaries from the Holy Roman Empire, England, The Netherlands, Prussia and Russia. When the commission of inquiry interrogated Stenbock's servants, his secretary Wiingren and the kitchen scribe Johan Anton Bon revealed that they were responsible for the encryption and security of Stenbock's letters.
Түрмеге қамау және жамандау
1714 жылдың 17 қарашасында Стенбок жабық вагонмен Фредериксхавен қаласына, сондай-ақ Кастеллет деп белгілі болған жерге ауыстырылды, онда комендант Якоб Петер фон Бонар оны қабылдап, енді сыртқы әлеммен байланыса алмайтынын мәлімдеді. Стенбок Бонардың үйінде екі жеке қызметшімен орналасты. Тұрғын үй кірпіш пешімен жабдықталған және Стенбок коменданттың асханасынан күн сайын төрт-бес рет тамақтанып, нан мен шарап алып тұратын. Кастеллетке келгеннен кейін Стенбок Фридрих IV-ке жаңа өтінішхат жолдады, онда Мальмбергті қашу жоспарын жасады деп айыптады және қашу ниеті болғанын жоққа шығарды. 20 қарашада өтініш патшаға Кристиансборг сарайында жіберілді. Сонымен қатар, Стенбок Карл XII және Ульрика Элеонораға арналған екі құпия хатты аяқтады, онда ол даниялықтарды олардың әдепсіздіктері мен тыңшылықтары үшін айыптады. Ол хаттарды жеке қызметшісінің біреуі арқылы жіберуге тырысқанда, даниялық сақшылар оларды ұстап алып, Бонарға тапсырды. Стенбок бұл туралы сол күні біліп, комендантқа мәселені одан әрі хабарламауды өтіне отырып, үлкен алаңдаумен Бонарға хат жазды. Бірақ Стенбоктың хаты ешқандай әсер етпеді және 4 желтоқсанда Бонарға Стенбок үшін арнайы түрме ұйымдастыруға бұйрық берілді. Стенбок қамалдың капелланының резиденциясына көшірілді, ол терезелері мен есіктері торланған жоғары статусты түрмеге айналдырылды. Тұрғын үйде әр бөлмеде жылытуға арналған пештер болды және Стенбок оны қалағандай жабдықтауға мүмкіндік алды. Дегенмен, бөлмелер нашар жарықтандырылған және тұрғын үйдің едені оқшауланбағандықтан, Стенбокты мазалады, себебі жертөледен ылғал мен жағымсыз иіс көтерілді. Фридрих IV Стенбок пен оның қызметшілеріне және серіктестеріне қарсы жаңа комиссия құрды. Комиссия 1714 жылдың 20 желтоқсанында Стенбоқтың жауабын алуды бастады. Комиссия мүшелері оның Мальмбергпен болған хат алмасуын көрсетіп, олардың қашу жоспарын ашты. Үш күннен кейін оның Гольштейн министрлерімен жасаған құпия шарты, сондай-ақ оның барлық құпия құжаттары бар далалық архиві ашылды. Стенбок даниялықтардың жаңалықтарынан қорқып, өйткені оның беделі қауіпте болды. 1715 жылдың 25 қаңтарында Стенбок комиссия мүшелерінен екінші және соңғы рет жауап алды. Олар Стенбоктың құжаттары енді Фридрих IV-тің меншігіне өткенін және оның жеке қызметшілері босатылғанын түсіндірді. Стенбокқа керісінше, тыңшылық жасады және Дания регентінің атына қара нөмір берді деп айып тағылды, осылайша ол мемлекетке қарсы қылмыс жасады. Стенбок Фридрих IV-ке егжей-тегжейлі өтінішхат жазып, хат алмасуын мойындады және патшадан оны тыңшы деп таңбаламауды өтінді. Фридрих IV Стенбоктың өтінішіне бір жылдан астам уақыт бойы жауап бермеді. 1715 жылы король тарихшы Кристоф Генрих Амторға Стенбокқа қарсы айыптаманы дайындауды тапсырды. Амтор Стенбоктың өзінің хаттарынан мысалдар келтіріп, оның Скандияға жасаған құпия қашуын, корольдің жауларымен болған тыйым салынған хат алмасуын және король, оның кеңесшілері мен Дания халқы туралы мазақ хаттарын сипаттады. Стенбоктың Фридрих IV-ке жолдаған өтініштері де сценарийде пайдаланылды, онда Амтор оларды жалған және мүмкіндікшіл деп көрсетті және Стенбокты өз қадір-қасиетіне сай өмір сүрмейтін адам ретінде сипаттады. 1716 жылдың көктемінде Амтордың сценарийі Стенбокқа ұсынылды. Одан бірнеше ай бұрын Стенбок Германиядағы сәтсіз жорығын, Веллингтің оны Альтонаны өртеп жіберуге мәжбүр еткенін, Гертцтің оны Төннингтің тапсыруына алдағанын және Фридрих IV-тің капитуляция келісімін бұзып, Стенбок пен швед тұтқындарын "жаман қылмыскерлер" ретінде қарағанын түсіндіре отырып, ұзақ қорғаныс мәлімдемесін жазуды бастаған болатын. Стенбок өзінің сәтсіздіктеріне, әсіресе Альтонаның қирауына, отбасына уақыт пен сүйіспеншілік таба алмауына өкінді. Ол өлуге дайын екенін және Құдайдың "қазіргі азаптарымды тез, мейірімді және инабатты түрде тоқтатуын тілеймін" деп жазды. Сценарийді ол 26 жылдық тойында, 1716 жылдың 23 наурызында аяқтады. Стенбоктың соңғы жылдары денсаулығы нашарлап, бүйректері мен буындары ауырып, 1716 жылдан бастап көру қабілеті нашарлады. Ол өзінен құнды заттарды ұрлаған екі жеке қызметшісін жұмыстан босатуға мәжбүр болды, ал соңында комендант Бонардың әйелі дайындаған тамақ жеуге жарамсыз болғандықтан, Стенбок тек нан жеп, шарап іше алды. 1716 жылдың тамызында Стенбокқа күтпеген жерден патша Петр I келді, ол қатаң тұтқындалуы мен жеуге жарамсыз тағамы туралы шағымданды. Петр I бұл шағымдарды Фридрих IV-ке жеткізді, осыдан кейін Бонар жұмыстан босатылды және жаңа комендант Стенбокқа жақсы тамақ беруді қамтамасыз етті. 1716 жылдың біраз уақытында Стенбок қызы Ульрика Магдаленаның алғашқы босану кезінде 22 жасында қайтыс болғанын естіді. Бұл оқиға оның өмірге деген құлшынысын күрт төмендетті.
On 17 November 1714 Stenbock was transferred in a covered wagon to Citadellet Frederikshavn, also known as Kastellet, where Commandant Jacob Peter von Bonar received him and declared that he could no longer communicate with the outside world. Stenbock was accommodated with two chamber servants in Bonar's house. The dwelling had a tiled stove and Stenbock received four to five daily meals with wine and bread from the Commandant's kitchen. Upon arriving at Kastellet, Stenbock immediately begun a new petition to Frederick IV, wherein he accused Malmberg of producing the escape plan and denied that it was his intention to escape. On 20 November the petition was sent to the king at Christiansborg Palace. At the same time, Stenbock completed two secret letters addressed to Charles XII and Ulrika Eleonora, in which he blamed the Danes for their rudeness and espionage. When he tried to send the letters through one of his chamber servants, they were seized by a Danish guard, who handed the letters over to Bonar. Stenbock learned about this the same day, and quickly wrote an anxious letter to Bonar in which he appealed to the commandant not to report the matter further. Stenbock's letter had no effect, and on 4 December Bonar was ordered to arrange a special prison for Stenbock. Stenbock was moved into the residence of the fortress chaplain, which was converted into a high status prison, with barred windows and exterior doors. The residence had stoves in each room for heating and Stenbock could furnish it as he pleased. However, the rooms were darkly lit, and the whole residence lacked floor insulation, tormenting Stenbock since moisture and odors came up from the basement. Frederick IV appointed a new commission against Stenbock and his servants and collaborators. The commission began to question Stenbock on 20 December 1714. The commissioners showcased his correspondence with Malmberg, revealing their escape plan. Three days later, his secret treaty with the ministers of Holstein was revealed, along with his field archive with all his secret documents. Stenbock was frightened by the Danes' discovery, since his reputation was at stake. On 25 January 1715 Stenbock was questioned for the second and last time by the commissioners. They explained that Stenbock's documents were now the property of Frederick IV and that his servants had been released. Stenbock, on the other hand, was accused of committing espionage and defaming the Danish regent, thus being guilty of lese majeste. Stenbock quickly wrote a detailed appeal to Frederick IV, confessing his correspondence and implored the King to not brand him as a spy. It took over a year for Frederick IV to reply to Stenbock's appeal. During 1715 the King entrusted historian Christoph Heinrich Amthor with compiling his public accusation against Stenbock, using examples from Stenbock's own letters to describe his planned secret escape to Scania, his forbidden correspondence with the King's enemies, and his mocking letters about the King, his councillors and the Danish nation as a whole. Stenbock's appeals to Frederick IV were also used in the script, where Amthor made them appear false and opportunistic, and characterized Stenbock as not living up to his own criteria of being an honorable man. In the spring of 1716, Amthor's script was presented to Stenbock. Several months earlier, Stenbock had begun to write a long defensive statement, explaining his failed campaign in Germany, that Vellingk forced him to burn Altona, that Görtz tricked him into surrendering Tönning, and that Frederick IV violated the surrender agreement and treated Stenbock and the Swedish prisoners of war as "wicked criminals". Stenbock also lamented his own failures, especially the destruction of Altona, and his lack of time and love for his family. He wrote that he was ready to die and wished that God would give "a quick, gentle and gracious end upon my current misery." He completed the script on his twenty sixth wedding anniversary, 23 March 1716. During Stenbock's last years of life his health deteriorated steadily: he had permanent kidney and joint pains and, from 1716, a visual impairment. He was forced to dismiss two of his chamber servants who stole valuables from him, and eventually the food served to him by Commandant Bonar's wife became so inedible that Stenbock could only eat bread and drink wine. In August 1716 Stenbock received an unexpected visit from Tsar Peter I, during which he complained about his harsh captivity and inedible food. Peter I passed these complaints to Frederick IV, and soon afterwards Bonar was dismissed and a new Commandant made sure that Stenbock received better meals. At some point in 1716, Stenbock received news that his daughter Ulrika Magdalena had died during her first labor, on 21 January 1716 at the age of 22. This loss severely damaged his will to live.
Өлім және жерлеу
Стенбок 1717 жылғы 23 ақпанда Кастеллеттегі түрмесінде қайтыс болды. Өлім себебі анық белгілі емес, бірақ ұзаққа созылған сырқаты мен денсаулығының нашарлауы салдарынан болған болуы мүмкін. Оның қорғаныс мәлімдемелері және басқа да мүліктері Швецияға әкелінген қос түбі бар табытқа жасырылды, ал оның жазбалары көптен кейін ғана жарияланды. Фредерик IV-нің бұйрығымен Стенбоктың мүліктері тіркеліп, мөрленді, ал оның үйі қара барқытпен жабылды. Стенбок бірнеше күн бойы қоштасу рәсімімен жатты, содан кейін Копенгагендегі гарнизондық шіркеуде "барлық қалыпты әскери салтанаттармен" жерленді. Оның табыты 1719 жылғы қарашада Хельсингёрден Хельсингборға, содан кейін қала арқылы салтанатты процессиядан өткеннен кейін Вапнё қамалы шіркеуіне жеткізілді. Стенбок әйелі 1722 жылғы 11 мамырда қайтыс болғанға дейін онда жатты, одан кейін олар Уппсала соборындағы Оксенстерналар отбасының мазарда қатар жерленді.
Stenbock died on 23 February 1717 in his cell at Kastellet. The cause of death has not been determined with certainty, but it was probably due to his long illness and lifestyle related fragility. His defense script, along with other belongings, were hidden in a double bottomed coffin that was brought to Sweden, and it took several decades before his writings came to public knowledge. On Frederick IV's orders, Stenbock's effects were registered and sealed, and his residence was draped in black velvet. Stenbock lay in state for a few days until he was buried "with all the conventional military honors" in the Garrison Church in Copenhagen. His coffin was later transported from Helsingør to Helsingborg in November 1719 and then, after a solemn procession across the city, taken to Vapnö Castle Church. Stenbock laid there until the death of his wife on 11 May 1722, when they were interred side by side in the Oxenstierna family crypt in Uppsala Cathedral.
Мұра
Стенбок – Швеция тарихындағы кейіпкер ретінде сипатталған және швед халық ертегілеріндегі тұлғаға айналған аз ғана адамдардың бірі. Стенбок ашық хаттары, сөздері және қорғаныс жазбалары арқылы өзінің беделін қорғап, 18 ғасырдағы Еуропада батыл және алысқа көреген әскери басшының бейнесін таратуға қол жеткізді. Романтикалық ұлтшыл мәдени тұлғалардың арасында Стенбок Гюстаф Цедерстремнің тарихи картиналарында, Карл Снойльскийнің "Стенбоктың елшісі" және "Токарлық станогы", сондай-ақ Оскар Патрик Штурцен Беккердің "Стенбок" поэмасында және Арнольд Мунтхенің "Магнус Стенбок" пьесасында бейнеленген. Шетелде Стенбокқа қатысты пікірлер азырақ оңды болды. Польша тарихшылары оны соғыс қылмыскері деп атады, ал Шлезвиг-Гольштейнде оны Альтонаның өртелуімен байланыстырды. Дегенмен, Кнуд Фабрициус, Август Туксен және Палле Лауринг сияқты Дания тарихшылары Стенбок туралы жағымды жазды; Лауринг былай деп жазды: "сол кезде Данияда Стенбок сияқты шеберлікке, интеллектіге және адамдық қасиеттерге ие адам болған жоқ". Стенбоктың жазбаларының бір бөлігі 1721 жылы Иоахим Кристоф Немейц француз тілінде "Mémoires de Stenbock" деп жинақталды. Стенбок туралы бірнеше өмірбаян жазылған. Біріншісін Сэмюэл Ленбом Стенбоктың ұлы Густаф Леонард Стенбоктың тапсырысымен жазды және 1757 мен 1765 жылдар аралығында, барлығы 1200 беттен тұратын төрт бөлімде басылды. Кейінгі өмірбаян мен естеліктерді Андерс Магнус Стриннхольм 1821 жылы, Эмили Рисберг 1866 жылы, Клас Аннерштедт 1906 жылы, Самуэль Эббе Бринг 1910 жылы, Свен Викберг 1931 жылы, Ингвар Эрикссон 2007 жылы және Андреас Марклунд 2008 жылы жазды. Магнус Стенбоктың атты мүсіні 1901 жылдың 3 желтоқсанында Хельсингбордағы Сторторгет алаңында көптеген адамдардың қатысуымен салтанатты түрде ашылды. Патша Оскар II-нің ашылу рәсіміне қатысудан бас тартқаны туралы әңгімелер тарады, ол тек патшалық отбасының мүшелеріне атты мүсіндерде бейнеленуге рұқсат етілуі керек деп мәлімдеді. Алайда патша ашылу салтанатына телеграмма жіберді, онда былай делінген: "Бүгінгі есте қаларлық тойға қатыса алмасам да, Стенбоктың ескерткіші Хельсингбор қалалық алаңын әшекейлеп, оның сияқты осы сүйікті Отанға қызмет етуге және оны қорғауға барлық ұрпақтарды еске салып тұрады деп қуанышпен айтамын. Оскар". Бұл Швециядағы патшалық емес атты мүсіндердің санатындағы сирек туындылардың бірі. Мүсінді Стокгольмдегі Отто Мейердің құю шеберханасында мүсіншілер Джон Бёрйессон мен Карл Йохан Нильссон жасады. Бёрйессонның мүсінге қатысты бастапқы ұсынысы Стенбоктың Данияға қарсы қолын көтеруі болды, бірақ бұл әрекет қажетсіз провокация деп есептелгендіктен өзгертілді. Қозғалыс себептерімен мүсін 1959 жылдың 14 мамырында Хельсингбор қалалық әкімшілігіне жақын жерге көшірілді. Мүсін Хельсингбор қалалық саясаткерлері арасында қызу пікірталас тудырады. Дәстүр бойынша, қаланың жаңа бітірген студенттері әр маусымда мүсіннің айналасында жеті айналым жасап өтеді. Стенбок Хельсингборда басқа да көптеген тәсілдермен құрметке ие. Оның есімімен бұрынғы мектеп, шіркеу және сауда орталығы аталды. Фердинанд Эдвард Ринг Стенбоктың мүсінін жасады, ол қазірде Хёганас қаласында орналасқан. Skånetrafiken-нің pågatågen (қалааралық пойыз) Стенбоктың құрметіне "Магнус Стенбок" деп аталды. Швецияның 30-ға жуық қаласында оның есімімен көшелер аталды.
Stenbock is one of the few figures in the history of Sweden to be described as a hero by Swedish historians and become a figure in Swedish folklore. Through his open letters, speeches and defense scripts, Stenbock was able to defend his reputation and spread the image of a bold and far sighted military leader in 18th century Europe. Among romantic nationalistic cultural personalities, Stenbock has been portrayed in Gustaf Cederström's historical paintings and in Carl Snoilsky's poems "Stenbock's courier" and "By the Lathe", as well as in the poem "Stenbock" by Oscar Patric Sturzen Becker and in the play "Magnus Stenbock" by Arnold Munthe. The opinion of Stenbock has been less positive abroad. Polish historians called him a war criminal and in Schleswig Holstein, he was associated with the burning of Altona. However, Danish historians such as Knud Fabricius, August Tuxen, and Palle Lauring have written more positively about Stenbock; Lauring wrote: "at that time in Denmark, we had not a single man who possessed the skill, intelligence and human carat of Stenbock". Some of Stenbock's writings were assembled in 1721 by Joachim Christoph Nemeitz in French called Mémoires de Stenbock. Stenbock has been the subject of several biographies. The first was written by Samuel Loenbom on behalf of Stenbock's son, Gustaf Leonard Stenbock, and was printed between 1757 and 1765 in four parts of 1,200 pages in total. Subsequent biographies and memoirs have been written by Anders Magnus Strinnholm in 1821, Emilie Risberg in 1866, Claes Annerstedt in 1906, Samuel Ebbe Bring in 1910, Sven Wikberg in 1931, Ingvar Eriksson in 2007, and Andreas Marklund in 2008. An equestrian statue of Magnus Stenbock was unveiled on 3 December 1901 at Stortorget in Helsingborg, with large festivities gathering thousands of people. It was rumored that King Oscar II declined to attend the inauguration, claiming that only members of the royal family should be allowed to be depicted on equestrian statues. However, the king sent a telegram for the inauguration, which read: "Although prevented from attending today's memorable feast, I am pleased to say that henceforth, Stenbock's memorial shall adorn Helsingborg's town square, always reminding all descendants to serve and protect this beloved motherland just as he did. Oscar." It is one of very few non royal equestrian statues in Sweden. The statue was created by sculptors John Börjeson and Carl Johan Nilsson in Otto Meyer's foundry in Stockholm. Börjeson's original proposal for the statue was that Stenbock would raise his hand against Denmark, but this was changed since the gesture was considered an unnecessary provocation. For traffic reasons, the statue was moved on 14 May 1959, about to the right close to Helsingborg's city hall. The statue is highly debated among Helsingborg's municipal politicians. By tradition the city's newly graduated students walk seven laps around the statue every June. Stenbock is honored in several other ways in Helsingborg. Among other things, a former school, a church and a mall have been named after him. Ferdinand Edvard Ring made a statue of Stenbock, which is in Höganäs. One of Skånetrafiken's pågatågen (interurban trains) has been named Magnus Stenbock. Streets have been named after him in up to 30 cities in Sweden.