Кіріспе
Джордж Уильям Норрис (11 шілде 1861 – 2 қыркүйек 1944) – АҚШ-тың орталық-батысындағы Небраска штатының американдық саясаткері. Ол 1903 жылдан 1913 жылға дейін АҚШ Өкілдер палатасында республикалық ретінде бес мерзім, ал 1913 жылдан 1943 жылға дейін АҚШ Сенатында бес мерзім қызмет етті. Ол төрт мәрте республикашыл, ал соңғы мәрте тәуелсіз ретінде сайланды. 1942 жылы Норрис қайта сайлауда жеңіліске ұшырады. Норрис Конгресте прогрессивтік және либералдық идеялардың жетекшісі болды. Ол 1933 жылы Ұлы депрессия кезінде Теннесси өзені аймағын дамыту жобасын қолдағандығымен әйгілі. Бұл жоба су тасқындарын бақылау және кең ауылдық аймақтарды электр энергиясымен қамтамасыз ету үшін бөгеттер салуға мүмкіндік берген ірі даму агенттігіне айналды. Сонымен қатар, Норрис өзі "бұрыс және зұлым" деп сипаттаған нәрселерге қарсы күресімен, либералды ұстанымдарымен, партия басшылығына қарсы оппозициясымен, бейтарап сыртқы саясатымен және еңбек одақтарын қолдауымен танылды. Президент Франклин Д. Рузвельт оны «американдық прогрессивтік идеалдардың адал және мейірімді рыцарі» деп атады, және оның барлық биографтары осы тақырыпты қамтыды. 1957 жылы 160 ғалымнан тұратын кеңесші комиссия Норристі АҚШ тарихындағы ең үздік бес сенатордың бірі деп атады.
George William Norris (July 11, 1861September 2, 1944) was an American politician from the state of Nebraska in the Midwestern United States. He served five terms in the United States House of Representatives as a Republican, from 1903 until 1913, and five terms in the United States Senate, from 1913 until 1943. He served four terms as a Republican and his final term as an independent. Norris was defeated for re election in 1942. Norris was a leader of progressive and liberal causes in Congress. He is best known for his sponsorship of the Tennessee Valley Authority in 1933 during the Great Depression. It became a major development agency in the Upper South that constructed dams for flood control and electricity generation for a wide rural area. In addition, Norris was known for his intense crusades against what he characterized as "wrong and evil", his liberalism, his insurgency against party leaders, his non interventionist foreign policy, and his support for labor unions. President Franklin D. Roosevelt called him "the very perfect, gentle knight of American progressive ideals", and this has been the theme of all his biographers. A 1957 advisory panel of 160 scholars recommended that Norris was the top choice for the five best Senators in U. S. history.
Ерте өмір
Норис 1861 жылы Огайо штатының Сандуски округіне қарасты Йорк қалашығында дүниеге келген. Ол шотланд-ирланд және пенсильваниялық голланд тегінен тараған кедей, білімсіз шаруалардың он бірінші баласы болды. Ол Болдуин университетін бітіріп, 1883 жылы Вальпараисо университетінің заң факультетінде LL.B. дәрежесін алды. Заңгерлікпен айналысу үшін батысқа көшіп, Небраска штатының Бивер-Сити қаласында қоныстанды. 1889 жылы ол Плума Лэшлиге үйленді; олардың үш қызы (Гертруда, Хейзел және Мариан) болды, бірақ ол 1901 жылы қайтыс болды. Жесір қалған Норрис 1903 жылы Элли Леонардқа үйленді; олардың балалары болмады.
Үй көтерілісшісі
1900 жылы Норрис үлкен МакКук қаласына көшіп барды, онда ол жергілікті саясатта республикашыл ретінде белсенділік танытты. 1902 жылы республикашыл ретінде сайлауға түсіп, Небраска штатының 5-ші округінен Өкілдер палатасына сайланды. Бұл сайлауда оны теміржол компаниялары қолдады; алайда 1906 жылы ол Теодор Рузвельттің жүк тасымалдаушылардың, соның ішінде оның округінде тұратын саудагерлердің мүддесі үшін тарифтерді реттеу жоспарларын қолдап, олармен байланысын үзді. 1908 жылдан бастап белгілі көтерілісші болған Норрис 1910 жылы Өкілдер палатасының спикері Джозеф Г. Кэннонға қарсы бүлікке жетекшілік етті. 191 дауысқа 156 дауыс қарсы нәтижесімен палата депутаттары жаңа жүйені құрды, онда қызмет ету мерзіміне байланысты депутаттар тізімде автоматты түрде жоғары көтеріледі, тіпті басшылықтың пікіріне қайшы болған жағдайда да. Бұл жүйе бірнеше онжылдық бойы Оңтүстік штатының Демократ конгрессмендеріне пайда келтірді, олар палатада да, сенатта да ықпалды болды. Өйткені ғасыр басында Оңтүстік штаттары жаңа конституциялар мен кемсітушілік саясат арқылы көптеген афроамерикандықтардың сайлау құқығын жоққа шығарғандықтан, бұл аймақ бір партиялық болып, «Мықты Оңтүстік» деп аталды және ол тек ақ дауыс берушілерді ұсынып тұрды. 1911 жылдың қаңтар айында Норрис Ұлттық Прогрессивті Республикалық Лигасын құруға көмектесті және оның вице-президенті болды. Ол бастапқыда 1912 жылғы президенттікке үміткер Роберт М. Ла Фолетт ағаны қолдады, бірақ кейін Рузвельтке ауысты. Алайда ол Республикалық конвенттен бөлініп, Рузвельттің Прогрессивтік партиясына қосылудан бас тартты. Оның орнына ол сенатқа республикашыл ретінде үміткер болды.
Сенатор
Прогрессивті республикашылдардың жетекшісі ретінде Норрис сенаторларды тікелей сайлауды қолдады, бұл өзгеріс штаттар тарапынан Конституцияның XVII түзетуі арқылы бекітілді. Ол сондай-ақ барлық штаттық заң шығарушы органдарды уникамералды жүйеге көшіруді жақтады. Бұл өзгеріс 1934 жылы тек Небраска штатында қабылданды, ал қалған штаттар екіпалаталы жүйені сақтап қалды. Норрис президент Вудро Вильсонның кейбір ішкі саясатын қолдағанмен, банкирлер елді соғысқа итермелеп жатыр деген қорқыныштан қатаң изоляционист болып қалды. Бұқаралық ақпарат құралдары мен әкімшіліктің қысымына қарамастан, Норрис 1917 жылы Германияға соғыс жариялауға қарсы дауыс берген алты сенатордың бірі болды. Еуропадағы соғысқа қарап, ол: «Екі тараптан да қатыгездік пен адамдыққа жатпайтын көптеген мысалдарды табуға болады» деді. Норрис үкіметтің соғысқа кіруінің себебі байлардың Ұлыбританияға соғыста қаржылық көмек көрсеткеніне байланысты екенін айтты. Конгреске сөз сөйлегенде, ол соғыстан тек «оружие өндірушілер, биржалық брокерлер және облигация сатушылар» ғана пайда көретінін, «соғыс қарапайым және патриоттық азаматтардың көпшілігіне өркендеу әкелмейтінін, ал Уолл-стриттегі қор саудагерлеріне, яғни байлықтан әлдеқайда көп байлыққа ие болғандарға ғана өркендеу әкелетінін» мәлімдеді. Норрис 1919 жылы Версаль келісіміне және Ұлттар Лигасына АҚШ-тың қатысуына қарсылық көрсеткен және жеңіске жеткен «Келіспеушілер» тобына қосылды. Бірнеше мерзімнен кейін Норристің үлкен тәжірибесі оған Ауыл шаруашылығы және орман шаруашылығы және сот комитеттерінің төрағалығын әкелді. Норрис Фермерлік блоктың жетекшісі болды, еңбекшілердің құқықтарын қорғады, АҚШ Конституциясына XX түзетуді («Тоқтап қалғантар») қолдады және сайлау коллегиясын таратуды ұсынды. Ол 1920 жылдары осы мәселелерде сәтсіз болды. Сол кезеңде ол Генри Фордтың Теннесси алқабын жаңғыртуға бағытталған ұсыныстарын, Мускул Шоулс жанында жеке бөгет салу арқылы тоқтатты, бұл жобаны федералды үкімет жүзеге асыруы керек деп мәлімдеді. Норрис Конгресске Мускул Шоулс маңындағы федералды электр энергиясы жүйесін құруға қатысты заң қабылдауға екі рет қол жеткізді, бірақ бұл заңдар президенттер Кальвин Кулидж және Герберт Гувер тарапынан ветоланды. Норрис Гувер туралы былай деді: «Вето құқығын пайдаланып, ол Мускул Шоулс заң жобасын жойды – бұл заң американдық ауыл шаруашылығы үшін тыңайтқыштарды арзандату және даму аймағынан алыс жерде тұратын адамдардың пайдасына артық қуатты пайдалану үшін арналған мемлекеттік мүлікті пайдалануға бағытталған шара еді. Билік иелері олардың жоғары бағаларын ашып беретін өлшемді қаламады, сондықтан Гувер Конгрестің екі палатасы да заң жобасын қабылдағаннан кейін оны тоқтатты». 1933 жылы Мускул Шоулс жобасы «Жаңа саясаттың» Теннесси алқабының басқармасына (TVA) енді. Республикалық партияның номиналды мүшесі болғанымен (бұл оның үлкен тәжірибесі үшін маңызды болды), Норрис үнемі Уоррен Г. Хардинг, Кальвин Кулидж және Герберт Гувердің республикалық әкімшіліктеріне қарсы сөйлеп, дауыс берді. Норрис 1928 және 1932 жылдары демократтардың президенттік үміткерлері Ал Смит пен Франклин Д. Рузвельтке қолдау көрсетті. Республикалық партияның белсенді мүшелері оны «жабайы есектің ұлдарының» бірі деп атады. Норрис алкогольге қарсы күрескен «құрғақ» болды, тіпті Ұлы депрессия кезінде бұл күрес танымалдылығын жоғалтқан кезде де. 1933 жылы тыйым салу тоқтатылды. Ол сайлаушыларға тыйым салудың «адамзат тарихындағы ең үлкен жамандық американдықтардың үйлерінен қуылды» дегенді білдіретінін айтты, тіпті бұл «біздің жеке құқықтарымыздан және жеке артықшылықтарымыздан бас тартуды білдірсе де». 1932 жылы Нью-Йорк қаласынан өкіл Фиорелло Х. Ла Гуардиямен бірге Норрис Норрис-Ла Гуардия заңын қабылдады. Бұл заң жұмыс берушілердің болашақ қызметкерлерден еңбек одағына кірмеуге міндеттеме беруін талап етуін (сары ит келісім-шарты деп аталады) тыйым салды және ереуілдерге қарсы сот бұйрықтарын қолдануды қатты шектеді. Норрис линч заңдарына қарсы шығып, олардың конституцияға қайшы екенін және тағы бір азаматтық соғысқа әкелуі мүмкін екенін мәлімдеді. Ол 1935 жылы демократтармен бірге АҚШ Сенатының отырысын тоқтатуға дауыс берді, өйткені палата Костиган-Вагнер заңын қарастыруда тұйыққа тірелді; линч заң жобасы ақыры жеңіліске ұшырады. Линч заңдарына қарсылық білдіргеніне қарамастан, Норрис сайлау салығын жоюға бағытталған күш-жігерге жетекшілік етті. Норрис сондай-ақ Ауылдық электрлендіру заңының Сенаттағы негізгі қолдаушысы болды, ол АҚШ-тың шалқыған және электрмен қамтамасыз етілмеген ауылдық аймақтарына электр қуатын жеткізді. Норристің «мемлекеттік қуатқа» сенуіне байланысты 1940 жылдардың соңынан бері Небраска штабында жекеменшік электрмен қамтамасыз ету компаниялары жұмыс істемейді. Норрис қарапайым халықтың даналығына және өркениеттің прогресіне сенді. «Жақсы үкіметке қол жеткізу үшін және оны сақтау үшін, бостандық сүйетін, білімді және зиялы халық өз құқықтары мен бостандықтарын сақтау үшін әрдайым ұдайы бақылауда болуы керек», - деді Норрис 1934 жылғы «Үлгілі заң шығарушы орган» атты сөйлеуінде. Халық өзі үкімет бола алады деді ол, өзінің популисттік/прогрессивтік беделін растады. Халықты ескерту үшін ол үкіметте ашықтыққа шақырды. «Жарнама», - деп жариялады ол, «үкіметте болуы мүмкін жамандықтардың ең ұлы емдігі». 1936 жылы Норрис Республикалық партиядан шығып кетті, өйткені Демократиялық партияның көпшілігі оның үлкен тәжірибесін төмендетті. Демократтар оған комитет төрағалығын ұсынды. Сол жылы ол Сенатқа тәуелсіз кандидат ретінде, Демократиялық партияның қолдауымен қайта сайланды. Норрис 43,8% дауыспен Республикалық партияның бұрынғы конгрессмені Роберт Г. Симмонсты (екінші орын алған) және Демократиялық партияның бұрынғы конгрессмені Терри Карпентерді (үшінші орын алған) жеңіп шықты. Норрис 1937 жылы Жоғарғы сотты толтыруға бағытталған Рузвельттің сотты қайта ұйымдастыру заңын қабылдауға қарсы болды және сыбайлас жемқорлыққа қарсы айқайлады. 1937 жылдың соңында Норрис «Қанды сенбі» атты танымал суретті (жапондық шабуылдан кейін бомбаланған вокзалдан шыққан өрт сөндіруші бейнесі) көргеннен кейін изоляционизм мен араласпау саясатынан бас тартты. Қытай мен Кореядағы жапондық зорлық-зомбылыққа қарсы шығып, ол жапондарды «ұятты, арсыз, варварлық және тілмен сипаттауға келмейтіндей қатыгез» деп атады. 1942 жылы штаттан демократтардың қолдауын ала алмағандықтан, Норрис Республикалық партияның өкілі Кеннет С. Уерриден жеңіліске ұшырады. Офистен шығар алдында ол: «Мен үкімет ісіндегі қателіктер мен жамандықтарды жоюға бар күшіммен тырыстым», - деді.
"war brings no prosperity to the great mass of common and patriotic citizens War brings prosperity to the stock gambler on Wall Streetto those who are already in possession of more wealth than can be realized or enjoyed." Norris joined the Irreconcilables, who opposed and defeated U. S. participation in the Treaty of Versailles and the League of Nations in 1919. After several terms, Norris's seniority gained him the chairmanship of the Agriculture and Forestry and the Judiciary committees. Norris was a leader of the Farm Bloc, advocated the rights of labor, sponsored the ("Lame Duck") Twentieth Amendment to the United States Constitution, and proposed to abolish the Electoral College. He failed on these issues in the 1920s. In that period, he blocked industrialist Henry Ford's proposals to modernize the Tennessee Valley by building a private dam at Muscle Shoals, insisting it was a project the federal government should handle. Norris twice succeeded in getting Congress to pass legislation for a federal electric power system based at Muscle Shoals, but it was vetoed by presidents Calvin Coolidge and Herbert Hoover. Norris said of Hoover:
Using his power of veto, he destroyed the Muscle Shoals billa measure designated to utilize the great government property at Muscle Shoals for the cheapening of fertilizer for American agriculture and utilization of the surplus power for the benefit of people without transmission distance of the development. The power people want no yardstick which would expose their extortionate rates so Hoover killed the bill after it had been passed by both houses of congress. In 1933 the project for the Muscle Shoals Bill became part of the New Deal's Tennessee Valley Authority (TVA). Although a nominal Republican (which was essential to his seniority), Norris routinely attacked and voted against the Republican administrations of Warren G. Harding, Calvin Coolidge, and Herbert Hoover. Norris supported Democrats Al Smith and Franklin D. Roosevelt for president in 1928 and 1932, respectively. Republican regulars called him one of the "sons of the wild jackass". Norris was a staunch "dry", battling against alcohol even when the crusade lost favor during the Great Depression. Prohibition was ended in 1933. He told voters prohibition means "this greatest evil of all mankind is driven from the homes of the American people," even if it means "we are giving up some of our personal rights and personal privileges." In 1932, along with Fiorello H. La Guardia (R New York), a Representative from New York City, Norris secured passage of the Norris–La Guardia Act. It prohibited the practice of employers' requiring prospective employees to commit to not joining a labor union as a condition of employment (the so called yellow dog contract) and greatly limited the use of court injunctions against strikes. Norris opposed anti lynching legislation, claiming it was unconstitutional and would lead to another civil war. He voted in 1935 along primarily with Democrats to adjourn the United States Senate as the chamber was deadlocked over the Costigan Wagner Act; the anti lynching bill was ultimately defeated. In spite of his opposition towards anti lynching bills, Norris led efforts to outlaw poll taxes. Norris was also the prime Senate supporter of the Rural Electrification Act, which brought electrical service to underserved and unserved rural areas across the United States. Given Norris's belief in "public power", no privately owned electric utilities have operated in Nebraska since the late 1940s. Norris believed in the wisdom of the common people and in the progress of civilization. "To get good government and to retain it, it is necessary that a liberty loving, educated, intelligent people should be ever watchful, to carefully guard and protect their rights and liberties," Norris said in a 1934 speech, "The Model Legislature". The people were capable of being the government, he said, affirming his populist/progressive credentials. To alert the people, he called for transparency in government. "Publicity," he proclaimed, "is the greatest cure for evils which may exist in government". In 1936 Norris left the Republican Party, as the Democratic majority had reduced his seniority power. The Democrats offered him chairmanships. That year he was re elected to the Senate as an Independent with some Democratic Party support. Norris won with 43.8% of the vote against Republican former congressman Robert G. Simmons (who came in second) and Democratic former congressman Terry Carpenter (who came in a distant third). Norris opposed Roosevelt's Judiciary Reorganization Bill of 1937 to pack the Supreme Court, and railed against corrupt patronage. In late 1937, when Norris saw the famous photograph "Bloody Saturday" (showing a burned Chinese baby crying in a bombed out train station after the Japanese invasion), he shifted his stance on isolationism and non interventionism. Siding against Japanese violence in China and Korea, he called the Japanese "disgraceful, ignoble, barbarous, and cruel, even beyond the power of language to describe". Unable to secure Democratic support in the state in 1942, Norris was defeated by Republican Kenneth S. Wherry. He departed from office saying, "I have done my best to repudiate wrong and evil in government affairs."
Мұра және ескерткіштер
Норрис Джон Ф. Кеннедидің «Батылдық үлгілері» кітабындағы сегіз сенатордың бірі болып табылады, ол Спикер Кэннонның Палатадағы автократиялық билігіне қарсы шыққаны, Бірінші дүниежүзілік соғыста АҚШ-тың бейтарап кезеңінде АҚШ сауда кемелерін қаруландыруға қарсы айтқаны және демократ Ал Смиттің президенттік науқанын қолдағаны үшін осы кітапқа енген. Небраска штатының МакКук қаласының орталық бөлігінен өтетін солтүстік-оңтүстік бағытталған көшеге Джордж Норрис даңғылы деп аталды. Норристің МакКуктегі үйі Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілген және Небраска штатының Тарихи қоғамы тарапынан мұражай ретінде пайдаланылады. 1984 жылдың ақпан айында Небраска штатының Капитолийінің батыс жағындағы заң шығарушылар палатасы, 1937 жылдан бері штат заңнамасын қабылдайтын орын, Норристің құрметіне аталды. Небраска штатының Омаха қаласындағы Джордж В. Норрис атындағы орта мектеп, Небраска штатының Фирт қаласының жанындағы Джордж В. Норрис атындағы K–12 мектеп жүйесі және Миллард мемлекеттік мектептеріндегі Джордж В. Норрис атындағы бастауыш мектеп қайтыс болған сенатордың есімін мәңгі есте сақтайды. 1941 жылы Небраска штатының оңтүстік-шығысындағы бірнеше мемлекеттік электр желілері біріктірілген кезде, жаңа коммуналдық кәсіпорын сенатор Норристің құрметіне Норрис мемлекеттік электр желісі деп аталды. 1961 жылдың 11 шілдесінде оның құрметіне төрт центтік пошта маркасы шығарылды. Маркада жоғарғы сол жақтағы TVA бөгеті және оң жақтағы кейінгі өмірінен алынған портреті жасыл түстерде бейнеленген. «Прогрессивтік идеалдардың мейірімді рыцарі» деген ФДР-дың оның мінез-құлқы туралы айтқан сөзі марканың сол төменгі жағына жазылған, ал Джордж В. Норрис портретінің астында көрсетілген. Сондай-ақ 1961 жылы Норрис Небраска штатының Даңқ залына енгізілді. Норрис Электрик, штаб-пәтері Ньютон қаласында орналасқан энергия кооперативі, Норристің және оның ұлтты электрлендіруге бағытталған прогрессивтік күш-жігерін еске алады.