Кіріспе
Уақытша баспана түрі
Төтенше жағдай баспанасы – адамдар бұрынғы тұрғын үйлерінде тұра алмай қалғанда уақытша тұратын орын, ол үйсіздерге арналған баспаналарға ұқсас. Басты айырмашылық – төтенше жағдай баспанасы көбінесе нақты бір жағдайдан қашқан адамдарға, мысалы табиғи немесе адам тудырған апаттардан, отбасылық зорлық-зомбылықтан немесе жыныстық шабуылдың құрбандарынан көмек көрсетеді. Тағы бір айырмашылық – төтенше жағдай баспанасында тұратындар жұмысқа, оқуға немесе шаруаға кеткеннен басқа күні бойы қалуы мүмкін, ал үйсіздерге арналған баспаналарда адамдар күндіз басқа жерде болуы керек, тек ұйықтауға немесе тамақтануға ғана келеді. Төтенше жағдай баспаналары кейде қолдау топтарын ұйымдастырып, немесе тамақпен қамтамасыз етеді. Апаттан кейінгі төтенше жағдай баспанасын көбінесе ұйымдар немесе үкіметтік төтенше жағдайларды басқару департаменттері, мысалы су тасқыны немесе жер сілкінісі сияқты табиғи апаттар кезінде ұсынады. Олар көбінесе шатырларды немесе басқа уақытша құрылыстарды, немесе әдетте басқа мақсаттар үшін пайдаланылатын ғимараттарды, мысалы шіркеуді немесе мектепті пайдаланады. Мұндай елді мекендер реконструкция процесінің соңына дейін адамдармен толыққан болуы мүмкін, сондықтан оларды баспана емес, елді мекен ретінде қарастыру керек, және сумен жабдықтау/санитария, тұрмыс көрісі сияқты мәселелерді ескере отырып жоспарлау қажет. Жақында пайда болған төтенше жағдай баспанасының бір түрі – жылыту орталығы. Жылыту орталықтары әдетте өте суық немесе жаңбырлы түндерде ашылады. Олар үйсіздерге арналған баспананы қабылдаудан бас тартқан, оны пайдалануға рұқсаты жоқ немесе үйсіз емес, бірақ үйлерінде жылу жеткіліксіз немесе дұрыс жұмыс істемейтін адамдарға қолжетімді.
Жаппай апаттық баспаналар
Жаппай төтенше жағдайлардағы баспананың бір мысалы – Луизиана Супердомы, ол «Катрина» даулы кезінде дауылдан қорғануға арналған баспана ретінде пайдаланылды. 20 мыңнан астам дауылдан зардап шеккен адамдар «Катринаның» желдерінен және суынан аман қалу үшін аренаға тығылып кірді, олар орындықтарды, пандустарды, дәліздерді және жасанды газонды алаңды толтырды. Бұл адамдар тығырықтап, құрғақ ауа, жағымсыз иіс, лас-қоқыс, санитарлық талаптарға сай келмейтін жағдайлар және тамақ пен ішуге судың жетіспеуі сияқты көптеген қиындықтармен бетпе-бет келді. Зорлық-зомбылық шабуылдары мен зорлаулар туралы хабарлар түсті, сондай-ақ бір күмәнді өзіне-өзі қол жұмсау оқиғасы да тіркелді.
Тұрақты жобалау
Тұрақты дизайн көбінесе жаһандық экологиялық дағдарыстарға, экономикалық қызмет пен адам санының қарқынды өсуіне, табиғи ресурстардың азаюына, экожүйелерге келтірілген зиянға және биологиялық түрлердің жоғалуына жауап ретінде қолданылады. 2013 жылы экоархитектура жазушысы Бриджетт Майнхольд өзінің "Шұғыл сәулет: өзгеретін әлем үшін 40 тұрақты тұрғын үй шешімі" атты кітабында осы дағдарыстарға жауап ретінде жасалған жедел және ұзақ мерзімді тұрақты тұрғын үй жобаларын қарастырды. Ерекше жобалар жасыл құрылыс, тұрақты дизайн, экологиялық таза материалдар, қолжетімділік, материалдарды қайта пайдалану және гуманитарлық көмекке бағытталған. Құрылыс әдістері мен материалдарына қайта қолданылған кеме контейнерлері, сабаннан жасалған үйлер, құм қаптарынан салынған үйлер және су үстіндегі үйлер кіреді.