Кіріспе

Америкалық патриот және Американдық революциялық соғыста (1760–1831) әскери қызметкер болған сарбаз Питер Франсиско (туған Педро Франсиско; 9 шілде 1760 – 16 қаңтар 1831), "Индия", "Революцияның алып", кейде "Вирджиния Геркулесі" деп аталатын, Португалияда туған американдық патриот және Американдық революциялық соғыстағы әскери қызметкер.

Ерте өмір

Франсисконың алғашқы жылдары құпияға толы. Ол 1760 жылдың 9 шілдесінде Португалияның Азор аралдарындағы Терсейра аралында туған деп саналады. Педро Франсиско есімді баламен байланыстырылуына қатысты, оның ата-анасы Луис Франсиско Машадо мен Антония Мария, Португалияның материгінен (сол кезде Помбал маркизінің басқаруындағы империя), салыстырмалы түрде бай және ақсүйек отбасы, Терсейра аралына қоныстанды (ол жерде дүниеге келді), континенттегі жеке немесе саяси жауларынан қашып. Оның өмірбаянының дәстүрлі нұсқасына сәйкес, ол 1765 жылы Вирджиния штатының Сити-Пойнт портында шамамен бес жасында табылған және Принс-Джордж округінің кедейлер үйіне жеткізілген. Ағылшын тілін білмей, ол "Педро Франсиско" деп қайталап айтқан. Жергілікті тұрғындар оны Питер деп атаған. Көп ұзамай оның португал тілінде сөйлейтіні және киімдерінің сапалы екені байқалды. Сөйлей бастағанда Педро мұхит жағасындағы сарайда тұрғанын айтты. Оның анасы француз тілінде, ал әкесі ол білмейтін басқа тілде сөйлеген. Ол және оның әпкесі жерден ұрланды, бірақ әпкесі қашып үлкерді, ал Франсиско қолға байланып кемеге апарылды. Тарихшылар ұрлаушылардың балаларды құтқау үшін ұстаған немесе Солтүстік Америкадағы порттағы келісімшарт бойынша жұмыс істеуге сатқан болуы мүмкін, бірақ кейін ойларын өзгерткен деген болжам бар. Азор аңызында Франсиско отбасының көптеген саяси жаулары болған және олар Питерді ата-анасының жауларынан жазатайым оқиғадан немесе өлімнен қорғау үшін ұрлап әкеткен дейді. Питерді Патрик Генридің туысы, Вирджиния штатының Бэкингем округінің судьясы Энтони Уинстон қабылдады. Франсиско американдық революция басталғанға дейін Уинстон мен оның отбасымен бірге тұрды және олардан білім алды. Жұмыс істеуге жетілгенде, ол ұсталыққа оқуға берілді, себебі оның денесінің үлкендігі мен күшіне байланысты (оның бойы 203 сантиметрге, салмағы 118 килограммға жеткен, сол кезде бұл өте үлкен көрсеткіш еді). Сондай-ақ, оның шашы ерте жасында күміс түске енген болуы мүмкін екені айтылады. Ол Вирджиниялық Геркулес немесе Вирджиниялық алып ретінде танымал болды.

Америка революциялық соғысы

16 жасында 1776 жылы Франсиско 10-шы Вирджиния полкіне қосылды және көп ұзамай өзінің ірі денесі мен күшімен танымал болды. Ол қыркүйектегі Брэндивайн шайқасы сияқты көптеген шайқастарда көзге түсті. Полковник Джон Мейоның Поухатан полкіне ауысудан бұрын полковник Дэниел Морганның қол астында бірнеше шайқаста қатысты. Қазан айында Франсиско өз полкіне қайта оралды және Германтаун шайқасында шайқасты, сондай-ақ Делавэр өзеніндегі Порт аралындағы Форт Миффлинде әскермен бірге болды. Осы қақтығыстардан кейін ол Валли-Форджда екі апта ауруханада жатты. 1778 жылдың 28 маусымында Нью-Джерсидегі Монмут Корт Хауста шайқасты, онда мушкет досы оның оң жамбасын тесіп өтті. Ол бұл жарақаттан толыққанды айықпады, бірақ Каупенсте және басқа да шайқастарда шайқасты. Франсиско Гадсон өзеніндегі британдық Стони Пойнт бекінісіне генерал "Жабайы" Энтони Уэйннің шабуылына қатысты. Бекініске шабуыл жасағанда, Франсисконың қарнында тоғыз дюймдік жара пайда болды, бірақ ол шайқасуын жалғастырды; ол бекініске екінші болып кірді. Ол он екі британдық гранадиерді өлтіріп, жаудың туын тартып алды. Франсисконың бекініске кіргені туралы мәлімет 1779 жылғы 17 шілдеде генерал Вашингтонға бағытталған Уэйннің шайқас туралы есебінде және 1820 жылғы қарашада Вирджиния Бас Ассамблеясына Франсисконың жалақысы үшін жіберген хатына қоса жазылған капитан Уильям Эванстың хатында айтылған. Бекініске екінші болып кіргені үшін ол 200 доллар алды. Оңтүстік Каролинадағы Камден шайқасынан кейін Франсиско американдықтардың бір құнды пушкасын лайда қалдырып кеткенін байқады. Аңыз бойынша, ол шамамен 1100 фунт салмақты пушканы босатып, иығына көтеріп, жаудың қолына тимейтіндей етіп алып кетті. Франсиско 1820 жылғы 11 қарашада Вирджиния Бас Ассамблеясына жазған хатында Камденде полковник Мейоны атқысы келген гранадиерді атқанын айтты. Ол Банастр Тарлтонның атты әскерінің бірін штыкпен қағып, жылқыға мініп қашып, британдықтарды лоялист деп ойлату үшін айқайлады. Кейіннен жылқы Майоға берілді. Полковник Уильям Вашингтонның Каролина арқылы наурыз жорығына бара жатқанын естіген Франсиско оған қосылды және Солтүстік Каролинадағы Гилфорд Кортхаусындағы шайқасқа қатысты. Ол шайқас алаңында он бір адамды өлтірді, оның ішінде бірі оның жамбасын штыкпен ауыр жарақаттады. Өзінің сөзімен айтқанда, Франсиско "екі адамды өлтірді, сондай-ақ басқаларға да өлім әкелген көптеген басқа да жарақаттар жасады". Алайда, 1820 жылы Вирджиния заң шығарушы органына жолдаған хатында Франсиско бір сарбазды өлтіріп, тоғыз сарбаздың сегізін жаралап, олардың тоғыз жылқысының сегізін тартып алғанын хабарлады. 1781 жылы Йорктаундағы армияға қосылуға бұйрық берілген Франсиско шайқаспады, бірақ британдықтардың капитуляциясына куә болды.

Кейінгі жылдар

Корнуоллис Йорктаунда жеңілгеннен кейін Франсиско негізгі білімін жалғастырды. Ол кішкентай балалармен бірге мектепке барды, олар оның соғыс туралы әңгімелеріне қызығушылық танытты. Франсисконың күштілігі туралы көптеген аңыздар оның өмірінде кеңінен тарады. Мэриленд штаты да осы күні оны құрметпен еске алады. АҚШ-та орналасқан Португалиялық континенттік одақ, бауырластық көмек қоғамы, Питер Франсиско сыйлығын АҚШ-тағы португалдық мұраны дәріптейтін және португал тілі мен мәдениетіне үлкен бедел әкелетін тұлғалар мен мекемелерге табыс етеді. Питердің жас кезіндегі мүсіні оның туған жері Порто-Жудеуде, Терсейра аралында орналасқан, ол 2015 жылы Америкаға келгеніне 250 жыл толуына орай ашылды. Питер Франсисконың өмірін еске алатын ескерткіш Вирджиния штатының Хоупвелл қаласындағы әкімшілік ғимараттың аумағында орналасқан. Хоупвелл қаласы (бұрынғы Сити-Пойнт) жас Питердің бала кезінде кемежайда тасталып қалған жері деп саналады. Хоупвелл қаласы оның құрметіне көшеге "Питер Франсиско драйв" деген ат берді.