Кіріспе

Америкалық әскери шенеунік және жер иесі (1718–1790)

Путнам 22 жасында 1740 жылы жері арзан болған Коннектикут штатының Мортлейк қаласына (қазіргі Бруклин) батысқа көшті. 1743 жылы ол Мортлейктегі шаруалардың көмегімен қасқырды өлтірді, олар өз малдарының қойларын қорғауға тырысты. Олар қасқырдың қонысына желіп, итттерін кіргізуге тырысты, бірақ барлық иттер қорқып немесе қасқырдың шабуылынан жарақаттанып қайтып келді. Олар қасқырды түтінмен шығарып, үңгірдің аузында күкірт жағып көрді, бірақ бәрі бекер болды. Путнам келгеннен кейін, ол өзінің итін үңгірге кіргізуге тырысты, бірақ сәттілік болмады. Ол сондай-ақ өзінің қызметшісінен отты шам мен мылтық алып, қасқырды атуға рұқсат сұрады. Оның қызметшісі де, басқа шаруалар да бас тартты. Содан кейін Путнам өзі үңгірге шам, құмы бар мылтық және аяқтары арқанмен байланған күйде кірді, оны тез шығарып алу үшін. Үңгірде ол қасқырды өлтірді. Осы оқиғаны тойлау үшін Путнамды Помфрет арқылы факелдік шерумен алып жүрді, той түн ортасына дейін жалғасты. Ол «Қасқыр Путнам» және «Ескі Қасқыр Пут» деген лақап аттарын алды, ол ондаған жылдар бойы онымен бірге болды. Помфреттегі Машэмокет Брук мемлекеттік саябағының бір бөлігі, соның ішінде үңгір «Исраил Путнамның қасқыр үңгірі» деп аталды. Жанындағы Бруклиндегі «Wolf Den Road» атауы да қасқырлардың болғанын көрсетеді. Путнам екі рет үйленді, алғаш 1739 жылы балаларының анасы Ханна Поупқа үйленді. Ол 1765 жылы қайтыс болғаннан кейін екі жыл өткен соң, ол Дебора Лотропқа үйленді.

Ерте әскери қызмет

1755 жылы Путнам Коннектикуттағы алғашқылардың бірі болып, 37 жасында француз және үнді соғысында жаяу әскер ретінде қызмет етуге тіркелді. Соғыс барысында ол екінші лейтенант, капитан, майор, подполковник және полковник шеніне көтерілді. Ол Роберт Роджерспен бірге қызмет етті, ол Роджерс рейнджерлерінің командирі ретінде танымал болды, және екеуі бірге түрлі ерліктер жасады, соның бірінде Путнам Роджерстің өмірін сақтап қалды. Путнамның батылдығы соғыстағы қатысуымен мәшһүр болды. «Роджерс жіберді, ал Путнам әскерін шайқасқа бастап шықты» делінеді. 1757 жылы рейнджерлер Форт-Эдвард маңындағы аралға орналасты. Келесі ақпанда Путнам және оның рейнджерлері Роджер аралында болғанда, жарақтандыру қоймасына ең жақын казармаларда өрт шықты. Жарылыс қаупі туды, бірақ Путнам шатырға шығып, отқа шелекпен су құйып, ғимараттар жарақтандыру қоймасынан бірнеше метр қашықтықта құлағанда ғана түсті. Ауыр жарақаттарына қарамастан, ол өртке қарсы күресін жалғастырды, от өшірілгенше жарақтандыру қоймасына су шашырады. Күйік пен суықтан бір ай төсекке жатты. 1759 жылы Путнам Форт-Кариллонға шабуыл кезінде «Өлім сарқысы» деп аталатын жерге полк басқарды және 1760 жылы Монреальге жорық жасаған британ армиясымен бірге болды. 1762 жылы ол Гавананы басып алуға әкелген Кубаға қарсы британ экспедициясы кезінде кеме апатынан аман қалды. Путнам Куба темекісінің тұқымын Жаңа Англияға әкелгеніне сендіреді, ол оны Хартфорд аймағына отырғызды. Бұл әйгілі Коннектикут қаптамасының пайда болуына себеп болды. 1763 жылы Понтиак көтерілісі кезінде Путнам басшы Понтиактың Детройт бекінісін қоршауынан құтқару үшін күштермен жіберілді. Соғыстан кейін ол өз үйіне қайтты, бүгінде Коннектикут штатының Бруклин қаласындағы Путнам шаруашылығы ретінде сақталған үйінің қалдықтары әлі де бар. 1765 жылы Жеті жылдық соғыстан кейін Путнам христиандық дінін ашық түрде мойындады және өз қаласындағы Конгрегациялық шіркеуге қосылды. Ол британдық салық саясатына қарсы болғандардың қатарында болды. 1766 жылы мөр басы актісі дағдарысы кезінде ол Коннектикут штатының Бас Ассамблеясына сайланды және штаттың «Бостандық ұлдары» бөлімінің негізін қалаушылардың бірі болды. 1765 жылдың күзінде ол осы мәселе бойынша губернатор Томас Фитчті қорқытты. Егер Фитч мөр басы туралы құжаттарды «Бостандық ұлдарына» тапсырмаса, Фитчтің үйі «бес минут ішінде шаңға айналады» деді.

Бункер төбесіндегі шайқас

Америка революциясының қарсаңында Путнам салыстырмалы түрде табысты фермер және таверна иесі болды, бұрынғы ерліктері үшін жергілікті деңгейде танымал еді. 1775 жылдың 20 сәуірінде ұлымен бірге егіс жыртып жатқанда, ол соғыстың басталғаны туралы хабарды естіді. Ол дереу "ауырғадан түсіп", оны далада қалдырып, сегіз сағаттың ішінде 161 километр (100 миль) жол жүріп, келесі күні Кембриджге жетіп, өз қызметін патриоттарға ұсынды. Путнам генерал-майор болып тағайындалды, ол Континенттік армия құрылғанға дейін болған Бақылау армиясында генерал Артемас Уордтан кейін екінші дәрежеде болды. Путнам 1775 жылдың маусымындағы Бункер-Хилл шайқасының жоспарлауында да, майданда да маңызды рөл атқарды. Шайқас кезінде Путнам Уильям Прескоттқа "Олардың көзінің ақтарын көргенше оқ атпаңдар" деген бұйрық берген болуы мүмкін. Бұл сөзді кім бірінші айтқандығы әлі де даулы, оны бірнеше офицерге жатқызады. Бұл бұйрық Америка революциясының есімдері қатарына енген атақты цитатаға айналды. Ол әскерлердегі оқ-дәрінің жетіспеуін ескере отырып, оны тиімді пайдалану үшін берілді. Бункер-Хилл шайқасын жоспарлау кезінде Путнам жақын орналасқан төбені де нығайтуды ұсынған болуы мүмкін, ол кейін "Брид төбесі" деп аталды. Бұл төбе Бостонға жақын болды және одан британдық әскерлеріне оқ атып, шабуылға шығуға мәжбүрлеуге болады еді. Британдық сарбаздар американдық бекіністерге қарай шабуыл жасағанда қырылды. Бірақ американдықтардың оқ-дәрісі бітіп, соңында кері шегінуге мәжбүр болды. Американдықтардың шығыны 449 адамды құрады, ал британдықтардың шығыны 1054 адамды құрады. Сол кездегі стандарт бойынша американдықтар жеңіліске ұшырады, өйткені олар басып алған жерді қалдырды. Алайда, Континенттік армияның бригадир генералы Натанаэль Грин ағасына: "Егер біз оларға осы төбені сол бағаға қайта сата алсақ еді" деп хат жазды. Шайқастан жылдар өткен соң, Путнам қайтыс болғаннан кейін Генри Дирборн оны күшейту күштерін жеткізбегендігі және тіпті шайқаста батылдық танытпағандығы үшін айыптады. Бұл айыптаулар ардагерлер, отбасы мүшелері, достары және тарихшылар арасында ұзаққа созылған дауға себеп болды. Адамдар шабуылдың қатыгездігіне таң қалды, бұл Путнамды қорғаушылардың, соның ішінде Джон және Абигейл Адамстардың күшті қарсылығын тудырды. Тарихшы Гарольд Мёрдок Дирборнның есебінде "сансыз қателіктер мен таңғажайып қиялдарға толы" екенін жазды. Дирборнның шабуылына көп көңіл бөлінді, өйткені ол өзі де сол кезде даулы мәселелердің ортасында болды. Ол 1812 жылғы соғыстағы қателіктеріне байланысты жоғары командованиеден алынған еді. Сондай-ақ, ол президент Джеймс Монро тарапынан АҚШ-тың соғыс министрі лауазымына ұсынылған, бірақ АҚШ Сенаты оны мақұлдамады (Сенаттың президенттік кабинет мүшесін бекітуге қарсы дауыс бергені алғашқы рет болды).

Лонг-Айленд және кейінгі қызмет

1775 жылдың 14 маусымында Континенттік Конгресс Континенттік армияны құруға дауыс берді. Джордж Вашингтон Бас қолбасшы болып таңдалды, ал Путнам мен тағы үш генерал Вашингтонның қолбасшылығына тағайындалды. Дауыс беру кезінде Вашингтон мен Путнам ғана бірауыздан қолдау тапты. Банкер-Хилл шайқасынан кейін Вашингтон келді, ал Путнам Бостонды қоршау кезінде оның астында қызмет етті. Генри Нокс пен Путнамның туысы Руфус Путнамның тапқырлығының арқасында британдықтар Бостонды тастап кетуге мәжбүр болды. Кейін Путнам Нью-Йорктегі американдық күштердің уақытша қолбасшысы болды, Вашингтонның келуін күтіп. 1776 жылдың тамызында Лонг-Айленд шайқасында Путнамның сәні түсті, ол британдықтардан асығыс шегінуге мәжбүр болды. Екінші Континенттік Конгресс мүшелері жеңіске Путнамды кінәлады, бірақ шайқасқа куә болған және жалпы басқаруды жүзеге асырған Вашингтон оны кінәлі деп санамады. Мүмкін, Путнамның әрекеттері Вашингтонның өмірін сақтап қалған немесе оны тұтқындаудан сақтап қалған болар. Сенатор Дэниел Патрик Мойнихен айтқандай, "біздің ұлттық өмір сүруіміз 1776 жылдың сәуір айында генерал Израиль Путнамның Гувернерс аралының (Нью-Йорк) Buttermilk Channel жағында салған бекіністеріне байланысты болуы мүмкін. [Британ әскерлері] Лонг-Айлендке қонды және Джордж Вашингтон мен оның армиясына бет алды. Ол қашуға мәжбүр болды, және ол Путнамның Бруклин-Хайтс маңындағы Боттермилк каналы арқылы оқ жаудыруының арқасында Хоуды тоқтатып, Вашингтонның Манхэттенге қашуына және революциялық соғыстың жалғасуына жеткілікті уақыт берді". Болашақ вице-президент Аарон Беррдің қатысуымен, 1777 жылдың қазан айында Путнам генерал сэр Генри Клинтонның басшылығындағы британдық әскерлердің алдауына ілігіп, Клинтонның Монтгомери және Клинтон форттарын басып алуына жол ашты. Әдеттегідей, Путнам қолбасшылықтан шеттетіліп, осы шығындар бойынша тергеу комиссиясына шақырылды. Тергеу барысында оқиғалардың себебі қолбасшылардың кінәсінде емес, адам тапшылығында болғандығы анықталды, және ол кез келген құқықбұзушылықтан ақталды. Путнам француздар мен үндістер соғысындағы британдық бұрынғы әріптестерімен жеке достық қарым-қатынаста болды және олар енді оның жауы болды. Нью-Йоркте қолбасшылық қызметін атқарып жүргенде, ол бірнеше рет британдық офицерлерге, өз тұтқындарына газеттерді немесе медициналық көмек көрсету сияқты жеке сыпайылықтар жасады. Бұл көптеген нью-йорктіктерді ренжітті. Ол сондай-ақ Тори мүліктерін сатуға жауапты адамдарды, Путнамның пікірінше, қаражатты ұрлап отырғандары үшін "жеңіске жете алмайтын наразылық" танытты. Бұл да Путнамның көптеген ықпалды нью-йорктіктер арасында танымалдылығының төмендеуіне әкелді, олар Вашингтонға шағымданды. Вашингтон да Путнамға деген сенімін жоғалтты, себебі Путнам алғашқы бұйрық бойынша әскерді Вашингтонға жіберуді кешіктірді. Мүмкін, оның әйелі, өлген деп ойлаған, тірідей жерленген, жерленгеннен кейін сандықта қайтыс болған. Кейіннен қабір ашылып, Путнам Вашингтонның бұйрығын алған кезде осы трагедиялық қате туралы білген болуы мүмкін. Дегенмен, Вашингтон Путнамды Нью-Йорктегі әскерлерді сол штаттың қолдауысыз басқара алмайтынын сезінді және тергеу комиссиясы Монтгомери және Клинтон форттарының жоғалуы бойынша тергеуін аяқтағаннан кейін Путнамды Коннектикут штатындағы әскер жинау міндеттеріне ауыстырды. Кейін Путнам Нью-Гэмпшир және Коннектикут әскерлерінің үш бригадасынан тұратын Шығыс дивизиясының қолбасшысы болды. 1779 жылы ол Вирджиния, Мэриленд және Пенсильвания дивизияларын қамтитын армияның оң жақ қанатын басқарды. 1778-1779 жылдардың қысында Путнам мен оның әскерлері Редингтегі (Коннектикут штаты) Путнам мемориалдық мемлекеттік паркі ретінде сақталған жерде орналасқан. 1779 жылдың 26 ақпанында Путнам Гринвичте (Коннектикут штаты) тік беткейден атпен сырғып өтіп, британдықтардан қашып құтылды, осы оқиға оған үлкен даңқ әкелді. Осы қашуды еске алу үшін Путнам мемориалдық мемлекеттік саябағында мүсін орнатылды. 1779 жылдың желтоқсан айында Путнам сал ауруына шалдығып, оның әскери қызметіне нүкте қойды.

Жеке тұлға және ерекшеліктері

Израиль Путнам Нью-Англияның үндемейтін тұрғыны стереотиптеріне сай келмеді. Ол - көпшілікпен араласатын мейрамханашы, өте еңбекқор фермер және әрқашан жауынгерлерін тәртіпке келтіру үшін сылтау іздейтін агрессивті сарбаз. Оның фермасы сол аймақтағы ең өнімді фермалардың бірі болды (оның серіктесін сатып алып, ипотекасын екі жылдан кейін төледі). Ол шайқаста арт жағынан емес, алды жағынан басшылық жасайтын. Сағат біткен соң, ол жолдастарын сол кездегі танымал әндерді әндетіп алып жүретін. Путнам Вашингтонның қосалқы қолбасшысы болды, екеуінің де сол кездегі басқа генерал-офицерлерге ұқсамайтын кейбір негізгі ерекшеліктері болды. Олардың ешқайсысы да сол дәуірдің элиталық адамдары сияқты білімді емес еді. Путнамның білімсіздігі мен қарапайым мінезі тұтқынға алынған Гессен офицерін: "Бұл қарт сұр сакал жақсы адал адам болуы мүмкін, бірақ оны көтерілісшілерден басқа ешкім генерал етпейтін еді" деп түсіндірді. Американың кейбір пәкфиладельфийліктері келісті. Алайда қарапайым сарбаздар Путнемнің батылдығына таңданып, оның майданнан алған көптеген жарақаттарынан оның майдан шебінде болудың не екенін білгенін көре алды. Олар оның тек білім немесе отбасылық байланыс арқылы емес, өз тәжірибесінен өткенін білген. Тарихшы Натаниел Филбрик "Исраил Путнам провинциялық әскердің ең сүйікті офицері болды" деп ашық айтады. Путнамның орфографиясы өзіндік тіл болғанмен, сөздерді жақсы білетін. Вашингтон да, Путнам да өздерінің ұзақ уақыт бойы төзімділік танытқан, қанағаттанбаған әскерлері арқылы көтерілістерді (ерікті жағдайларда) басу үшін сөздерін қолдануға мәжбүр болды. Путнам оқиғасына куә болған биограф Дэвид Хамфрис бұл туралы былай деп жазды: "Жақсы тамақтанбаған, жаман киінген және нашар төленген әскерлер Бас Ассамблеяның отырысы өтіп жатқан Хартфордқа қарай жүріп, штыкпен талап етуді жоспарлады. Генерал Путнамға екінші бригаданың осы мақсатта қаруланғандығы туралы хабар жеткеннен кейін, ол атты мінген, катантондауға жүгіріп барып, оларға былай деп сөйледі: "Менің батыл жігіттерім, қайда барасыңдар? Сендер өздеріңнің офицерлеріңді тастап, жауды өздеріңнің арттарыңнан елге шақырасыңдар ма? Сендер кім үшін күресіп, қайғырып жүрсіңдер? Сенің мүлкің, ата-анаң, әйелің, балаларың жоқ па? Сендер осы уақытқа дейін адам секілді өмір сүрдіңдер, ал енді бүкіл әлем сендерді мақтап, мақтап жатыр. Ал болашақ ұрпақтар сендердің істеріңе таңғалады. Елдің соғыстан қаншалықты қасірет шегіп жатқанын, офицерлеріңіздің өздеріңізден артық жалақы алмағанын ойламайсыздар ма? Бірақ бәріміз жақсы заманды күтеміз, ел бізге толық әділдік жасайды. Сондықтан, бір-бірімізге қолдау көрсетіп, батыл сарбаздардай күресейік. Коннектикут ерлер өз офицерлері қашу үшін қандай ұят болар еді ойлаңыз. " Путнамның сөзі іске асты. Ол бітіргеннен кейін "бригада майорының міндетін атқарушыға олардың иығына сөз беруін, полк парадтарына шеруін және қаруларын тапсыруын тапсырды. Олардың барлығы тез арада және жақсы көңіл-күймен орындалды". Көтеріліс туралы естіген соң, Вашингтон Путнамға оны басудағы жетістіктері үшін мақтап хат жазды. Путнам Вашингтонға жазған хатында оқиға "қайталанбағанын, одан әрі зиянды салдарларға ұшырамағанын" айтты. Вашингтон да, Путнам да табиғатынан агрессивті болған және егер шайқаста қажет болса, өздерін қауіпке тігуден тартынбаған. Екеуі де қорқынышсыз немесе кем дегенде, айналасында оқ сыңғырлап жатқанда тыныш әрекет ете алды. Алайда олардың әрқайсысы тәуекелдерді есептеп, соған сай шешім қабылдады. Путнам тәжірибесіз ерлерді оқпен бомбалау кезінде сәтті ұрысқа бастап шыққаннан кейін: "Бізде күн сайын осындай нәрсе болуы мүмкін деп ойлаймын; бұл біздің еркектерімізге оқпен қаншалықты аз қауіп төндіретінін үйретеді, өйткені олар бізге көп жіберсе де, ешкім зардап шекпеді". Тарихшылар Путнамды стратегиялық ойшыл емес деп сынға алды. Бостонды қоршау кезінде Вашингтон мен оның аға офицерлерімен бірге жоспарлау сессияларының бірінде Путнам ұдайы талқылаудан шаршап, терезеге барып, британдықтарды байқап жүрді. Вашингтон оны жоспарлау үстеліне шақырды, ал Путнам: "Ой, менің сүйікті генерал, сіз өзіңізге ұнайтын шайқасты жоспарлай аласыз, мен онымен күресемін". Алайда, Путнамның майдан стратегиясын да, үлкен суретті де көре білуі керек еді. Ол өз адамдарына британдық офицерлерге нысана қоюды бұйырды, өйткені бұл олардың күшін шалатынын білген. Ол американдық әскерлерді ақ шаянға қарсы егудің құ...

Жерлеу

1790 жылы Путнам Коннектикут штатының Бруклин қаласында қайтыс болды. Ол қаланың Оңтүстік зиратында жер үстіндегі қабірге қойылды. Ол Кентербери жолындағы (169-жол) бастапқы жерлеу орнының жанында атты ескерткішпен құрметтелді. Жылдар бойы сувенир іздеушілер оның қабірінің бас тасынан бөліктерді алып тастады, нәтижесінде мәрмәр тақта қирап, қабірдің жалпы жағдайы генерал Путнамның қалдықтарын сақтауға жарамсыз деп танылды; ол Хартфордтағы Коннектикут штатының Капитолиіне сақтауға алынып қойылды. Жақын маңдағы Әскерлер мен теңізшілер ескерткішін, сондай-ақ Нью-Йорк және Нью-Джерсидегі Азамат соғысы ескерткіштерін жасаған мүсінші Карл Герхардт Путнамның қалдықтарын сақтауға арналған ескерткіш жасауға таңдалды. 1888 жылы Путнамның қалдықтары Бруклин зиратынан алынып, базасындағы саркофагқа қайта жерленді, ал ескерткіштегі бастапқы жазу қайта жаңартылды.