Джеймс Фенимор Купер: Американ жазушысының өмірі мен шығармалары

Кіріспе

Американдық жазушы (1789–1851)

Джеймс Фенимор Купер (15 қыркүйек 1789 – 14 қыркүйек 1851) – 19 ғасырдың бірінші жартысындағы американдық жазушы. Оның 17-ден 19 ғасырларға дейінгі кезеңдегі отарлық және жергілікті тұрғындар туралы тарихи романдары оған даңқ мен байлық әкелді. Купер балалық шағының көп бөлігін және соңғы он бес жылын Нью-Йорктегі Куперстаун қаласында өткізді, ол қаланың негізін оның әкесі Уильям Купер жеке меншігінде салған болатын. Купер өмірінің соңына таяу Епископаль шіркеуіне кіріп, оған жан-жақты көмек көрсетті. Ол үш жыл Йель университетінде оқыды, онда Линониялық қоғамның мүшесі болды. Сауда сапарынан кейін Купер АҚШ Әскери-теңіз күштерінде мічман болып қызмет етті, онда желкенді кемелерді басқарудың технологиясын үйренді, бұл оның көптеген романдары мен жазбаларына зор әсер етті. Оның мансабын бастаған романы – 1821 жылы жарық көрген, Америка Тәуелсіздік соғысы кезіндегі тыңшылық туралы «Шпион» повесі. Ол американдық теңіз әңгімелерін де жазды. Оның ең танымал туындылары – 1823 және 1841 жылдар аралығында жазылған, шекаралық кезеңнің бес тарихи романы, «Бүркітжолға» атты жинақ, ол американдық шекараның белгілі скауты Натти Бампоны таныстырды. Купердің АҚШ Әскери-теңіз күштері туралы еңбектері теңіз тарихшылары тарапынан жақсы қабылданды, бірақ оларды кейде замандастары сынға алды. Оның ең әйгілі туындыларының бірі – романтикалық «Соңғы мохикан» романы, ол көбінесе оның шедеврі саналады. Өмірі бойында ол көптеген әлеуметтік, саяси және тарихи көркем және ғылыми еңбектер жариялады, мақсаты еуропалық прежудистерге қарсы тұрып, ерекше американдық өнер мен мәдениетін дамыту болды.

Жас шағы мен отбасы

Джеймс Фенимор Купер 1789 жылы Нью-Джерси штатының Берлингтон қаласында Уильям Купер мен Элизабет (Фенимор) Купердің отбасында дүниеге келді. Ол 12 баланың он біріншісі болды, олардың жартысы нәресте кезінде немесе балалық шақта қайтыс болды. Джеймстің бірінші туған күнінен кейін көп ұзамай оның отбасы Куперстаунға (Нью-Йорк) көшіп барды, бұл қауымды оның әкесі даму үшін сатып алған үлкен жер телімінде құрды. Кейіннен оның әкесі Отсего округінің өкілі ретінде АҚШ Конгрессіне сайланды. Олардың қалашығы Нью-Йорктің орталық аймағында, бұрын 1769 жылы Нью-Йорк провинциясы полковнигі Джордж Кроганға берілген Сусквехана өзенінің бастауында орналасқан. Кроган Революцияға дейін жерді кепілге берді, ал соғыс аяқталғаннан кейін тракттың бір бөлігі Уильям Купер мен оның серіктесі Эндрю Крейгке аукционда сатылды. 1788 жылға қарай Уильям Купер Куперстаун қаласын салуға арналған жерді таңдап, оны зерттеді. Ол Отсего көлінің жағасында үй салып, 1790 жылдың күзінде отбасымен көшіп келді. Бірнеше жылдан кейін ол 1799 жылы, Джеймс он жасқа толғанда аяқталған Otsego Hall деп аталған сарайдың құрылысын бастады. Купер 13 жасында Йель университетіне қабылданды, бірақ ол қауіпті оқиғаға себепкер болды – ол бір студенттің есігін жарды, ал бұрын оқу бөлмесіне есекті кіргізіп қойған еді. Ол үшінші курста оқуын аяқтамай-ақ шығарылып жіберді, сондықтан 1806 жылы 17 жасында теңізші болып жұмыс істеді және сауда кемесінің экипажына қосылды. 1811 жылға қарай ол Томас Джефферсон қол қойған офицерлік патент арқылы жаңадан құрылған АҚШ Әскери-теңіз күштерінде мичман шеніне ие болды. Уильям Купер Джеймстің 20 жасында, 1809 жылы, одан бір жыл бұрын қайтыс болды. Оның бес ұлы мұраға ақша, облигациялар және жер иелігінен тұратын үлкен қорды алды, бірақ бұл қор көп ұзамай шексіз сот дауларына айналды. Ол 1811 жылдың 1 қаңтарында, 21 жасында Нью-Йорк штатының Вестчестер округіндегі Мамаронек қаласында Сьюзан Аугуста де Лансиге үйленді. Ол Революция кезінде Ұлыбританияға адал болған бай отбасынан шыққан. Куперлердің жеті баласы болды, олардың бесеуі ересекке дейін жетті. Олардың қызы Сьюзан Фенимор Купер табиғат, әйелдердің сайлау құқығы және басқа да тақырыптар туралы жазды. Оның әкесі оның еңбектерін редакциялап, олар үшін баспагерлерді іздеді. Ұлы Пол Фенимор Купер заңгер болды және автордың әулетін бүгінгі күнге дейін жалғастырды.

James Fenimore Cooper was born in Burlington, New Jersey, in 1789 to William Cooper and Elizabeth (Fenimore) Cooper, the eleventh of 12 children, half of whom died during infancy or childhood. Shortly after James' first birthday, his family moved to Cooperstown, New York, a community founded by his father on a large piece of land which he had bought for development. Later, his father was elected to the United States Congress as a representative from Otsego County. Their town was in a central area of New York along the headwaters of the Susquehanna River that had previously been patented to Colonel George Croghan by the Province of New York in 1769. Croghan mortgaged the land before the Revolution and after the war part of the tract was sold at public auction to William Cooper and his business partner Andrew Craig. By 1788, William Cooper had selected and surveyed the site where Cooperstown would be established. He erected a home on the shore of Otsego Lake and moved his family there in the autumn of 1790. Several years later he began construction of the mansion that became known as Otsego Hall, completed in 1799 when James was ten. Cooper was enrolled at Yale University at age 13, but he incited a dangerous prank which involved blowing up another student's door—after having already locked a donkey in a recitation room. He was expelled in his third year without completing his degree, so he obtained work in 1806 as a sailor and joined the crew of a merchant vessel at age 17. By 1811, he obtained the rank of midshipman in the fledgling United States Navy, conferred upon him by an officer's warrant signed by Thomas Jefferson. William Cooper had died more than a year before, in 1809, when James was 20. All five of his sons inherited a supposed large fortune in money, securities, and land titles, which soon proved to be a wealth of endless litigation. He married Susan Augusta de Lancey at Mamaroneck, Westchester County, New York on January 1, 1811, at age 21. She was from a wealthy family who remained loyal to Great Britain during the Revolution. The Coopers had seven children, five of whom lived to adulthood. Their daughter Susan Fenimore Cooper was a writer on nature, female suffrage, and other topics. Her father edited her works and secured publishers for them. One son, Paul Fenimore Cooper, became a lawyer and perpetuated the author's lineage to the present.

Әскери-теңіз флотында қызмет ету

1806 жылы 17 жасында Купер «Стерлинг» сауда кемесінің экипажына қарапайым теңізші ретінде қосылды. Сол кезде «Стерлинг» кемесіне Мэн штатынан келген жас Джон Джонстон басшылық етіп тұрған. Купер мачта астындағы қарапайым теңізші болып қызмет етті. Оның алғашқы сапары шамамен 40 дауылды күнге созылды және оны Коустегі ағылшын портына жеткізді, онда олар ұн жүгін қайда түсіру керектігі туралы ақпарат іздеді. Сол жерде Купер Англияны алғаш рет көрді. Ол кезде Англия Наполеонның Франциясымен соғыста болғандықтан, кемелеріне бірден британдық әскери кемесі жақындап, экипаждың бір бөлігі кемеге өтті. Олар «Стерлингтің» ең жақсы теңізшілерінің бірін ұстап алып, оны Британ Корольдік теңіз флотына әскерге шақырып алды. Осылайша Купер алғаш рет елдің бұрынғы отаршылдық билеушісінің күшімен кездесті, бұл оның өмір бойы бұрынғы ана елінен мәдени және саяси тұрғыдан тәуелсіз американдық өнерді құруға көмектесуге ұмтылуына әкелді. Келесі сапары оларды Испанияның жағалауындағы Жерорта теңізіне, соның ішінде Агилас пен Кабо-де-Гатаға жеткізді, онда олар Лондонға апарып түсіруге арналған жүк жинады. Олардың Испанияда бірнеше апта болғандығы жас теңізшіге үлкен әсер етті, ал оның оқиғаларын Купер кейіннен Колумб туралы «Кастилияның Мерседесі» романында сипаттады. «Стерлинг» кемесінде 11 ай қызмет еткеннен кейін, ол 1808 жылдың 1 қаңтарында АҚШ Әскери-теңіз флотына қосылды, онда ол мичман болып тағайындалды. Купер теңізші ретінде өзін жақсы ұстаған, ал оның әкесі, бұрынғы АҚШ конгрессмені, саясаткерлермен және теңізшілермен ұзақ жылдар бойы байланыста болғандықтан оған оңай комиссия алуға көмектесті. Куперді мичман етіп тағайындау туралы жарлыққа президент Джефферсон қол қойды және оны Әскери-теңіз министрі Роберт Смит жіберді, ол Куперге 19 ақпанда жетті. 24 ақпанда Нью-Йорктегі теңіз командиріне баяндалуына бұйрық берілді. АҚШ Әскери-теңіз флотына қосылу – ол жастығынан армандаған мақсатының орындалуы болды. Купердің алғашқы теңіздік міндеті 1808 жылдың 21 наурызында «Везувий» кемесінде болды. Келесі міндетінде ол Онтарио көлінің жанындағы Освегода лейтенант Меланктон Тейлор Вулсидің басшылығымен қызмет етіп, көлде пайдалану үшін «Онейда» бригінің құрылысын қадағалады. Кеме Ұлыбританиямен әлі басталмаған соғыста пайдалануға арналған. Кеме он алты зеңбірекпен жабдықталды және 1809 жылдың көктемінде Онтарио көлінде суға жіберілді. Осы қызметте Купер кеме жасау, кеме жасау орындарында жұмыс істеу және шекаралық өмір туралы білім алды. Бос уақытында Купер Нью-Йорк штатының ормандарында саяхаттап, Онтарио көлінің жағалауларын зерттеді. Ол кейде Мың аралдарға да барып тұратын. Осуэго аймағындағы тәжірибесі кейінірек оның кейбір шығармаларына, соның ішінде «Патфайндер» романына әсер етті. 1809 жылы «Онейда» аяқталғаннан кейін Купер Вулсиді Ниагара шарлауына ертіп барды, содан кейін ол Шамплен көліне жіберілді, онда көл қатқанша қарулы қайықтарда қызмет етті. Купер өзі Освегодан Куперстаунға, содан кейін Нью-Йоркке оралды. Сол жылдың 13 қарашасында ол Бурлингтоннан келген және Купердің жеке досы болған капитан Джеймс Лоуренстің басшылығымен «Уасп» кемесіне тағайындалды. Осы кемеде ол өмір бойы досы Уильям Бранфорд Шубрикті кездестірді, ол да сол кезде мичман болған. Кейін Купер «Пилот», «Қызыл Ровер» және басқа да шығармаларын Шубрикке арнады. Қызықтысы, Купер 1810 жылдың көктемінде теңіз флотынан отставкаға кетті, сол кезде ол Сьюзан Аугуста де Лансимен танысып, оған сүйісіп, оның күйеуі болды және 1811 жылдың 1 қаңтарында олар үйленді.

In 1806, at the age of 17, Cooper joined the crew of the merchant ship Sterling as a common sailor. At the time, the Sterling was commanded by young John Johnston from Maine. Cooper served as a common seaman before the mast. His first voyage took some 40 stormy days at sea and brought him to an English market in Cowes where they sought information on where best to unload their cargo of flour. There, Cooper saw his first glimpses of England. Britain was in the midst of war with Napoleon's France at the time, so their ship was immediately approached by a British man of war and was boarded by some of its crew. They seized one of the Sterling's best crewmen and impressed him into the British Royal Navy. Cooper thus first encountered the power of his country's former colonial master, which led to a lifelong commitment to helping create an American art independent culturally as well as politically from the former mother country. Their next voyage took them to the Mediterranean along the coast of Spain, including Águilas and Cabo de Gata, where they picked up cargo to be taken to London and unloaded. Their stay in Spain lasted several weeks and impressed the young sailor, the accounts of which Cooper later referred to in his Mercedes of Castile, a novel about Columbus. After serving aboard the Sterling for 11 months, he joined the United States Navy on January 1, 1808, when he received his commission as a midshipman. Cooper had conducted himself well as a sailor, and his father, a former U. S. Congressman, easily secured a commission for him through his long standing connections with politicians and naval officials. The warrant for Cooper's commission as midshipman was signed by President Jefferson and mailed by Naval Secretary Robert Smith, reaching Cooper on February 19. On February 24, he received orders to report to the naval commander at New York City. Joining the United States Navy fulfilled an aspiration he had had since his youth. Cooper's first naval assignment came on March 21, 1808, aboard the Vesuvius, an 82 foot bomb ketch that carried twelve guns and a thirteen inch mortar. For his next assignment, he served under Lieutenant Melancthon Taylor Woolsey near Oswego on Lake Ontario, overseeing the building of the brig Oneida for service on the lake. The vessel was intended for use in a war with Great Britain which had yet to begin. The vessel was completed, armed with sixteen guns, and launched in Lake Ontario in the spring of 1809. It was in this service that Cooper learned shipbuilding, shipyard duties and frontier life. During his leisure time, Cooper would venture through the forests of New York state and explore the shores of Lake Ontario. He occasionally ventured into the Thousand Islands. His experiences in the Oswego area later inspired some of his work, including his novel The Pathfinder. After completion of the Oneida in 1809, Cooper accompanied Woolsey to Niagara Falls, who then was ordered to Lake Champlain to serve aboard a gunboat until the winter months when the lake froze over. Cooper himself returned from Oswego to Cooperstown and then New York City. On November 13 of the same year, he was assigned to the Wasp under the command of Captain James Lawrence, who was from Burlington and became a personal friend of Cooper's. Aboard this ship, he met his lifelong friend William Branford Shubrick, who was also a midshipman at the time. Cooper later dedicated The Pilot, The Red Rover and other writings to Shubrick. Assigned to humdrum recruiting tasks rather than exciting voyages, Cooper resigned his commission from the navy in spring 1810; in the same time period he met, wooed, and became engaged to Susan Augusta de Lancey, whom he married on January 1, 1811.

Алғашқы әрекеттері

1820 жылы әйелі Сьюзанға заманауи роман оқыған кезде, ол өзінің күшімен көркем әдебиетке тырысып көруге шешім қабылдады, нәтижесінде Англияда өткен "Сақтық шарасы" (1820) атты жаңа туған роман жарық көрді. Оның мораль мен мақұлыққа назар аударуы Джейн Остиннің көркем әдебиетке қатысты көзқарасымен шартталған. "Сақтық шарасы" анонимді түрде жарияланды және АҚШ мен Англияда шамалы дағдылы пікірлер алды. Керісінше, оның екінші романы "Шпион" (1821) көршісі және отбасы досы Джон Джейдің айтқан американдық әңгімесінен шабыттанды. Бұл роман ел ішінде де, шетелде де бестселлер болған алғашқы американдық романға айналды, сұранысты қанағаттандыру үшін бірнеше рет қайта басылып шығарылды. Роман Нью-Йорк штатының Вестчестер округіндегі британдық және американдық күштер мен олардың партизандық одақтастары арасындағы "Бейтарап аймақта" өрбиді, оқиғалар Джон Джейдің отбасылық үйі деп саналатын "The Locusts" және оның айналасындағы тыңшылық пен шайқастарға ден қояды. Бұл үйдің бір бөлігі бүгінге дейін тарихи Джей мүлігі ретінде сақталған. Көпке танымал болғаннан кейін Купер 1823 жылы "The Pioneers" романын, "Leatherstocking" сериясының бірінші кітабын жариялады. Серияда Делавэр үндістерімен жақсы қарым-қатынаста болатын тапқыр американдық орманшы Натти Бэмппо мен олардың басшысы Чингачгуктың нәсілдер аралық достығы бейнеленген. Бүмпо Купердің ең танымал романы "Соңғы мохикан" (1826) романының басты кейіпкері болды, бұл роман Купер мен оның отбасы 1822-1826 жылдары тұрған Нью-Йорк қаласында жазылды. Бұл кітап 19 ғасырдағы ең көп оқылатын американдық романдардың біріне айналды. Осы кезде Купер Нью-Йоркте, қазіргі Трибеканың орталығындағы Бич-стритте тұрды. 1823 жылы ол Филадельфиядағы Америка философиялық қоғамының мүшесі болды. Сол жылдың тамызында оның тұңғыш ұлы қайтыс болды. Ол американдық жазушылар, редакторлар, суретшілер, ғалымдар, педагогтар, өнер меценаттары, саудагерлер, заңгерлер, саясаткерлер және басқаларын біріктірген ықпалды "Нан мен ірімшік клубын" ұйымдастырды. 1824 жылы генерал Лафайетт Франциядан "Кадмус" кемесімен Нью-Йорк қаласындағы Касл-Гарденге елдің қонағы ретінде келді. Купер оның келуіне куә болды және қарсы алу және көңіл көтеру комитетінің белсенді мүшесі болды.

In 1820, when reading a contemporary novel to his wife Susan, he decided to try his hand at fiction, resulting in a neophyte novel set in England he called Precaution (1820). Its focus on morals and manners was influenced by Jane Austen's approach to fiction. Precaution was published anonymously and received modestly favorable notice in the United States and England. By contrast, his second novel The Spy (1821) was inspired by an American tale related to him by neighbor and family friend John Jay. It became the first novel written by an American to become a bestseller at home and abroad, requiring several re printings to satisfy demand. Set in the "Neutral Ground" between British and American forces and their guerrilla allies in Westchester County, New York, the action centers on spying and skirmishing taking place in and around what is widely believed to be John Jay's family home "The Locusts" in Rye, New York of which a portion still exists today as the historic Jay Estate. Following on a swell of popularity, Cooper published The Pioneers, the first of the Leatherstocking series in 1823. The series features the inter racial friendship of Natty Bumppo, a resourceful American woodsman who is at home with the Delaware Indians, and their chief, Chingachgook. Bumppo was also the main character of Cooper's most famous novel The Last of the Mohicans (1826), written in New York City where Cooper and his family lived from 1822 to 1826. The book became one of the more widely read American novels of the 19th century. At this time, Cooper had been living in New York on Beach Street in what is now downtown's Tribeca. In 1823, he became a member of the American Philosophical Society in Philadelphia. In August of that same year, his first son died. He organized the influential Bread and Cheese Club that brought together American writers, editors, artists, scholars, educators, art patrons, merchants, lawyers, politicians, and others. In 1824, General Lafayette arrived from France aboard the Cadmus at Castle Garden in New York City as the nation's guest. Cooper witnessed his arrival and was one of the active committee of welcome and entertainment.

Еуропа

1826 жылы Купер отбасымен Еуропаға көшіп барды, онда ол кітаптарынан көбірек табыс табуға, балаларына жақсы білім беруге, денсаулығын жақсартуға және еуропалық әдеп-ғұрыптар мен саясатты өз көзімен көруге тырысты. Шетелде жүріп ол жазуын жалғастырды. Парижде жарық көрген кітаптарының ішінде «Прайри» кірді, ол «Жылқы терісі» трилогиясының үшінші бөлімі, онда Натти Бэмппо Джефферсонның Луизиананы сатып алуымен алынған жаңа батыс жерінде қайтыс болады. Сондай-ақ ол «Қызыл Ровер» және «Су сиқыршысы» атты теңіз туралы көптеген әңгімелерінің екеуін жариялады. Парижде болған кезде Куперлер отбасы шағын американдық эмигранттар қауымдастығының белсенді мүшесі болды. Ол суретші (кейіннен өнертапқыш) Сэмюэл Морс және француз генералы, американдық революцияның батыры Гилберт дю Мотье, Лафайетт маркізімен достық қарым-қатынас орнатты. Купер Лафайеттің ақсүйек либерализміне риза болды, ол оны өз ісіне тартуға тырысты және оны «жастығын, өзін және байлығын бостандық принциптеріне арнаған» адам деп мақтады. Купердің Англия мен Франциядағы еуропалық аристократияның сыбайлас жемқорлығына деген наразылығы артты, олар заң шығару және сот жүйесін басқа топтарды шеттету үшін пайдаланғандарын байқады. 1832 жылы ол париждік «Le National» журналына жазған хаттар арқылы саяси жазушы ретінде көзге түсті. Ол «Британ шолуының» (Revue Britannique) көптеген айыптауларына қарсы АҚШ-ты қорғады. Өмірінің соңына дейін ол баспа беттерінде, кейде ұлттық мүдде үшін, кейде жеке мүдде үшін, көбінесе екеуі үшін де күресіп жатты. Бұл саяси нанымын білдіру мүмкіндігі оның көркем әдебиетінде бұрыннан қалыптасқан саяси бетбұрылысын көрсетті, өйткені ол «Браво» (1831) романында еуропалық республикаға қарсыларға шабуыл жасады. Купер «Хейденмауэр» (1832) және «Жарғышы: Виньерд аббаттығы» (1833) романдарымен бұл саяси бағытын жалғастырды. «Браво» Венецияны «бейбіт республика» маскасының артында жасырылған қатыгез олигархияның ортасы ретінде бейнеледі. Бәрі Атлантиканың екі жағында да кеңінен оқылды, бірақ кейбір американдықтар Куперді американдық өмірден бас тартқаны үшін айыптады – еуропалық романдардағы саяси айла-шарғылардың оның американдық оқырмандарына арналған ескертулер екенін түсінбеді. Сондықтан «Браво» романы АҚШ-тағы кейбір сыншылар тарапынан жазғырылған бағаға ие болды.

In 1826, Cooper moved his family to Europe, where he sought to gain more income from his books, provide better education for his children, improve his health, and observe European manners and politics firsthand. While overseas, he continued to write. His books published in Paris include The Prairie, the third Leather Stocking Tale in which Natty Bumppo dies in the western land newly acquired by Jefferson as the Louisiana Purchase. There he also published The Red Rover and The Water Witch, two of his many sea stories. During his time in Paris, the Cooper family became active in the small American expatriate community. He became friends with painter (and later inventor) Samuel Morse and with French general and American Revolutionary War hero Gilbert du Motier, Marquis de Lafayette. Cooper admired the patrician liberalism of Lafayette, who sought to recruit him to his causes, and eulogized him as a man who "dedicated youth, person, and fortune, to the principles of liberty." Cooper's distaste for the corruption of the European aristocracy, especially in England and France, grew as he observed them manipulate the legislature and judiciary to the exclusion of other classes. In 1832, he entered the lists as a political writer in a series of letters to Le National, a Parisian journal. He defended the United States against a string of charges brought by the Revue Britannique. For the rest of his life, he continued skirmishing in print, sometimes for the national interest, sometimes for that of the individual, and frequently for both at once. This opportunity to make a political confession of faith reflected the political turn that he already had taken in his fiction, having attacked European anti republicanism in The Bravo (1831). Cooper continued this political course in The Heidenmauer (1832) and The Headsman: The Abbaye des Vignerons (1833). The Bravo depicted Venice as a place where a ruthless oligarchy lurks behind the mask of the "serene republic". All were widely read on both sides of the Atlantic, though some Americans accused Cooper of apparently abandoning American life for European—not realizing that the political subterfuges in the European novels were cautions directed at his American audiences. Thus The Bravo was roughly treated by some critics in the United States.

Америкаға оралу

1833 жылы Купер АҚШ-қа оралып, "Отандастарыма хат" атты еңбегін жариялады, онда ол әртүрлі әлеуметтік және саяси нормаларға сын бағасын берді. Заманауи баспагердің жарнамалық материалдары оның мақсаттарын былайша сипаттайды:

"Отандастарыма хат" Купердің әлеуметтік сынның ең өткір туындысы болып табылады. Онда ол республикадағы "әдебиет адамының" рөлін, нағыз консерватордың ұстанымдарын, партиялық байланыстардың құлдығын және үкіметтің заң шығару саласының мәнін ашады. Сонымен қатар, Америка Еуропаның аристократиялық ықпалына түскен өнерін ескермей, өз өнері мен әдеби мәдениетін дамытуы керек екенін ең убедительно дәлелдейді. Классикалық республикашылдық идеяларының ықпалымен Купер, өзі куә болған спекуляциялардың азаматтық қадір-қасиеттерді жоятынынан қаушады және американдықтарды "сауда еркіндікке көмектеседі деп ойлау – қателік" екеніне ескертті, себебі бұл жаңа "ақшалы аристократияға" алып келеді. Жан Жак Руссо, Бурламаки және Монтескье сияқты философтардың еңбектеріне сүйене отырып, Купердің саяси идеялары демократиялық – басқарылатын халықтың келісіміне негізделген, және либералдық – жеке тұлғаның құқықтарына мән беруші болды. 1830-жылдардың соңында, "Отандастарыма хат" еңбегінде авторлықты жоққа шығарғанына қарамастан, ол Еуропадағы өз бақылаулары мен тәжірибелерін талдаған "Еуропадағы жинақтар" атты бес томдық еңбегін жариялады. Оның "Үйге қайту" және "Үйге оралу" атты екі романы да ол оралған кезде кездестірген әсем қаржылық спекуляциялар мен жалтақтаушылықты сынап көрсетті. Кейбір оқырмандар мен сыншылар бұл туындыларды өте идеалданған өзіндік бейнелеу үшін сынға алды, бірақ ол мұны қатаң түрде жоққа шығарды. 1834 жылдың маусым айында Купер Куперстаундағы әулеттік үйі – Отсего Холлды қайта ашуға шешім қабылдады. Ұзақ уақыттан бері жабылып, тозуға ұшыраған болатын, ол 16 жылға жуық уақыттан бері бұл үйден алыс болған еді. Жөндеу жұмыстары басталды және үй тәртіпке келтірілді. Алғашқыда ол қыста Нью-Йорк қаласында, ал жазда Куперстауда тұрды, бірақ ақырында Отсего Холлды өзінің тұрақты мекені етті. 1839 жылдың 10 мамырында Купер "Америка Құрама Штаттарының теңіз флотының тарихы" атты еңбегін жариялады, оны жазуды ол бұрыннан жоспарлаған болатын. 1826 жылдың мамыр айында Еуропаға аттанғанша, өзінің құрметіне өткізілген кешкі ас кезінде сөйлеген сөзінде осындай тарихи еңбек жазу ниетін ашық жариялаған еді:

A Letter to My Countrymen remains Cooper's most trenchant work of social criticism. In it, he defines the role of the "man of letters" in a republic, the true conservative, the slavery of party affiliations, and the nature of the legislative branch of government. He also offers her most persuasive argument on why America should develop its own art and literary culture, ignoring the aristocratically tainted art of Europe. Influenced by the ideals of classical republicanism, Cooper feared that the orgy of speculation he witnessed was destructive of civic virtue and warned Americans that it was a "mistake to suppose commerce favorable to liberty"; doing so would lead to a new "moneyed aristocracy". Drawing upon philosophers such as Jean Jacques Rousseau, Burlamaqui, and Montesquieu, Cooper's political ideas were both democratic, deriving from the consent of the governed, and liberal, concerned with the rights of the individual. In the later 1830s—despite his repudiation of authorship in "A Letter to My Countrymen"—he published Gleanings in Europe, five volumes of social and political analysis of his observations and experiences in Europe. His two novels Homeward Bound and Home as Found also criticize the flamboyant financial speculation and toadyism he found on his return; some readers and critics attacked the works for presenting a highly idealized self portrait, which he vigorously denied. In June 1834, Cooper decided to reopen his ancestral mansion Otsego Hall at Cooperstown. It had long been closed and falling into decay; he had been absent from the mansion nearly 16 years. Repairs were begun, and the house was put in order. At first, he wintered in New York City and summered in Cooperstown, but eventually he made Otsego Hall his permanent home. On May 10, 1839, Cooper published History of the Navy of the United States of America, a work that he had long planned on writing. He publicly announced his intentions to author such a historical work while abroad before departing for Europe in May 1826, during a parting speech at a dinner given in his honor:

Сіздің мейірімділігіңізбен шабыттандырылып, мен осы ұлттың алғыс айтуға тиіс адамдардың ерліктері мен қиындықтарын жазуға осы мүмкіндікті пайдаланамын – мен әрқашан жастығымның ең ерте күндері ғана емес, сонымен қатар көптеген қуантышы күндерін өткізген адамдардың қатарынанмын.

Тарихи және теңіздік жұмыстар

Купердің АҚШ Әскери-теңіз флоты тарихына арналған еңбегі жақсы қабылданды, бірақ оның Эри көлі шайқасында американдық көшбасшылардың атқарған рөлі туралы баяны олардың ұрпақтарымен жылдар бойы дауға себеп болды, төменде көрсетілгендей. Купер бұл ауқымды жоба туралы 1824 жылы ойлана бастады және 1830-шы жылдардың соңында зерттеулерге ден қойды. АҚШ Әскери-теңіз флотымен және түрлі офицерлермен тығыз байланысы, сондай-ақ теңіздегі теңізшілер өмірімен таныстығы оған осы жұмысты зерттеуге және жазуға мүмкіндік берді. Купердің еңбегі уақыт сынағынан өтті және сол кездегі АҚШ Әскери-теңіз флотының сенімді тарихы саналады. 1844 жылы Купердің Александр Слайделл Маккензи, АҚШ Теңіз флотының командирінің ісі бойынша әскери сот отырысының баяндамасы және т.б. 1843–1844 жылдардағы Грэм журналында жарияланды. Бұл Александр Слайделл Маккензидің «Сомерс» бригінің үш экипаж мүшесін теңізде көтеріліс жасады деген айыппен аспанға тіккеніне қатысты сот отырысының шолуы болды. Аспанға тіккендердің бірі, 19 жасар Филип Спенсер, АҚШ Соғыс министрі Джон С. Спенсердің ұлы еді. Ол Сомерс кемесіндегі тағы екі теңізшімен бірге көтеріліс жасауға тырысқаны үшін сотсыз өлім жазасына кесілді. «Баяндаманың» жариялануы Купердің баспа беттегі бірнеше қақтығыстарының бірі болды. Теңіз тарихшысы Сэмюэл Элиот Морисон бұл оқиғаны Маккензидің Купердің Эри көлі шайқасы тарихына қатысты сынды жариялағандығы үшін кек алу деп атады, сонымен қатар Купердің «өздігінен мақтан тұтқаны, оның трактаты Маккензиді теңіз офицері ретінде «тоқтатар» дейді, бірақ бұл, әрине, орындалмады». Дегенмен, басқалар Купер теңіздегі соғыс кемесінде абсолютті тәртіптің қажеттілігін мойындады және Маккензидің болашақтағы әскери сотқа қатысты алаңдауын түсінді деп мәлімдеді. 1843 жылы Купердің бұрынғы кемедесі Нед Майерс оның өміріне қайта оралды. Оған көмектесу үшін – және теңіз биографияларының танымалдылығынан пайда көру үмітінде – Купер Майерстің өмірбаянын жазды, оны 1843 жылы «Нед Майерс; немесе, Мачтадан бұрынғы өмір» деген атпен жариялады, бұл теңіз тарихшыларына әлі де қызығушылық тудыратын қарапайым теңізшінің тарихы. 1846 жылы Купер Уильям Бэйнбридж, Ричард Сомерс, Джон Шоу, Джон Темплер Шубрик және Эдвард Преблдің өмірбаяндарын қамтитын «Американың көрнекті теңіз офицерлерінің өмірбаяны» атты еңбегін жариялады. Купер 1851 жылы қайтыс болды. 1853 жылдың мамыр айында Купердің «Ескі темір жақтары» Путнамнің айлық журналында жарық көрді. Бұл «Конституция» әскери кемесінің тарихы болды және «Еуропалық және американдық пейзаждарды салыстыру» (1852) еңбегінен кейін оның жазылған еңбектерінің бірі болды. 1856 жылы, Купердің қайтысынан бес жыл өткен соң, оның «Америка Құрама Штаттарының Теңіз флоты тарихы» еңбегі кеңейтілген нұсқада қайта жарияланды. Бұл еңбек 19 ғасырдың басындағы АҚШ Теңіз флотының қызметін, Мексика соғысы арқылы баяндады. Қазіргі теңіз тарихшылары бұл еңбекті жалпы және сенімді дерек ретінде мойындайды. Дегенмен, кейбір замандастары, әсіресе Купердің Эри көлі шайқасы тарихындағы туыстарының рөліне қатысты дауларға қатысқандар, кейбір мәселелерде дәлдігі үшін сынға түсті. Бұл кезеңдегі виг партиясының редакторлары Купердің жазғандарына үнемі шабуыл жасап, оны көптеген қылмыстық іске дейін жеткізді, мысалы, Нью-Йорктің «Evening Signal» газетінің ақыны және редакторы Парк Бенджаминге қарсы.

Cooper's historical account of the U. S. Navy was well received, though his account of the roles played by the American leaders in the Battle of Lake Erie led to years of disputes with their descendants, as noted below. Cooper had begun thinking about this massive project in 1824, and concentrated on its research in the late 1830s. His close association with the U. S. Navy and various officers, and his familiarity with naval life at sea provided him the background and connections to research and write this work. Cooper's work is said to have stood the test of time and is considered an authoritative account of the U. S. Navy during that time. In 1844, Cooper's Proceedings of the naval court martial in the case of Alexander Slidell Mackenzie, a commander in the navy of the United States, &c. was first published in Graham's Magazine of 1843–44. It was a review of the court martial of Alexander Slidell Mackenzie who had hanged three crew members of the brig USS Somers for mutiny while at sea. One of the hanged men, 19 year old Philip Spencer, was the son of U. S. Secretary of War John C. Spencer. He was executed without court martial along with two other sailors aboard the Somers for attempting mutiny. The Proceedings publication was one of Cooper's print skirmishes. Maritime historian Samuel Eliot Morison called it vindictive revenge for Mackenzie's publishing a critical review of Cooper's inaccurate history of the Battle of Lake Erie, noting that Cooper "flattered himself that his tract would 'finish' Mackenzie as a naval officer, which it certainly did not." Others, however, assert that Cooper recognized the need for absolute discipline in a warship at sea, and felt sympathetic to Mackenzie over his pending court martial. In 1843, an old shipmate, Ned Myers, re entered Cooper's life. To assist him—and hopefully to cash in on the popularity of maritime biographies—Cooper wrote Myers's story which he published in 1843 as Ned Myers; or, A Life Before the Mast, an account of a common seaman still of interest to naval historians. In 1846, Cooper published Lives of Distinguished American Naval Officers covering the biographies of William Bainbridge, Richard Somers, John Shaw, John Templar Shubrick, and Edward Preble. Cooper died in 1851. In May 1853, Cooper's Old Ironsides appeared in Putnam's Monthly. It was the history of the Navy ship Constitution and, after European and American Scenery Compared, 1852, was one of several posthumous publications of his writings. In 1856, five years after Cooper's death, his History of the Navy of the United States of America was re published in an expanded edition. The work was an account of the U. S. Navy in the early 19th century, through the Mexican War. Among naval historians of today, the work has come to be recognized as a general and authoritative account. However, it was criticized for accuracy on some points by some contemporaries, especially those engaged in the disputes over the roles of their relatives in Cooper's separate history of the Battle of Lake Erie. Whig editors of the period regularly attacked anything Cooper wrote, leading him to numerous suits for libel, for example against Park Benjamin, Sr., a poet and editor of the Evening Signal of New York.

Сыншыл реакция

Купердің 1830-шы жылдардағы заманауи саясат және әлеуметтік мәселелерге қатысты жазған шығармалары, сонымен бірге өзін өзі таныстыруға тырысуы, автор мен қоғамның бір бөлігі арасындағы керістікті күшейтті. Оның теңіз тарихына және екі «Үй» романына қатысты сын көбінесе Уиг партиясын қолдаған газеттерден түсті, бұл Уигтер мен олардың оппозициясы – демократтар арасындағы антагонизмді көрсетті, Купер көбінесе демократтардың саясатын қолдаған болатын. Купердің әкесі Уильям – беделді федералист болған, бұл партия қазір құрылмайды, бірақ оның үлкен капитализмді қолдайтын саясатының бір бөлігін Уигтер қабылдады. Купердің өзі федералисттердің қарсыласы Томас Джефферсонды құрметтеуге келді және Эндрю Джексонның Ұлттық банкке қарсылығын қолдады. Жеке ар-намысын қорғаудан және ұлттың қателіктерін айтудан тартынбаған Купер бірнеше Уиг редакторларына қарсы қылмыстық іс қозғады; оның көптеген сот процестеріндегі сәттілігі, керісінше, Уигтің жағымсыз жарияланымдарына әкелді. Сотта жиі жеңіске жеткен соң, Купер бірнеше жылдан бері болмаған күш пен табыспен жазуға қайта оралды. Жоғарыда айтылғандай, 1839 жылдың 10 мамырында ол «АҚШ Әскери-теңіз флотының тарихы» атты еңбегін жариялады; «Жол іздеуші» немесе «Ішкі теңіз» (1840) және «Бұғы шоқысы» (1841) шығармаларымен «Жыртылмақ ертегілері» сериясына оралуы оған жаңа оң пікірлер сыйлады. Бірақ кейде ол қоғамдық мәселелерге қайта оралды, ең бастысы – Литтлпейдж қолжазбалары деп аталатын романдар трилогиясы арқылы жалға алу соғыстарының мәселелерін қарастырды. Қоғамдық пікір көбінесе жалға алушылардың жағында болды, ал Купердің сын-пікірлері қайтадан көбінесе жағымсыз болды.

Кейінгі өмірі

Жас жазушылардың бәсекелестігі мен журналдардағы бөлім-бөлім жариялануы, сондай-ақ жаңа технологиялардың арқасында кітаптардың бағасының төмендеуіне байланысты Купер соңғы онжылдықта алдыңғы екі онжылдықтан гөрі көбірек жазды. Оның отыз екі романының жартысы 1840 жылдары жазылған. Оларды үш санатқа бөлуге болады: үндістер туралы романдар, теңіздік шығармалар және саяси-әлеуметтік мәселелер, бірақ бұл санаттар көбінесе бірін-бірімен байланысты. 1840 жылдар Натти Бампо туралы соңғы екі романмен басталды, екеуі де сыншылар мен оқырмандар тарапынан жоғары бағаланды: «Жолбасшы» (1840) және «Жылқышы» (1841). 1843 жылы оның революциялық соғысқа арналған соңғы романы «Вайандот» жарық көрді, ал 1848 жылы – «Еменді ашылулар». Теңіз тақырыбындағы шығармалар: «Кастилияның Мерседесі» (онда Колумб таныстырылады, 1840), «Екі адмирал» (ағылшын және француз флоттарының шайқасы, 1842), «Желкен мен желкен» (1799 жылы француз капері британдықтарға қарсы күреседі, 1842), «Теңізде және жағада» (жас жігіттің өсіп-жетілуін зерттейтін екі томдық роман, 1844), «Джек Тиер» (мексика-американ соғысындағы қатыгез контрабандист, 1848) және «Теңіз арыстандары» (Антарктикада бәсекелес теңіз түлкілері, 1849). Ол таза көркем әдебиеттен өнер мен дау-дамайды біріктіретін туындыларға көшті, бұл арқылы бұрынғы онжылдықта танымал болды. Оның «Littlepage Manuscripts» трилогиясы – «Satanstoe» (1845), «The Chainbearer» (1845) және «The Redskins» (1846) – 1840 жылдары Гудзон өзенінің бойындағы ескі голланд елді мекендерінде кең таралған ұзақ мерзімді жалға алуға қарсы шыққан шаруаларға жауап ретінде жер иелігі мәселелерін көтеріп, драмалық оқиғаларды суреттейді. Ол 1843 жылы Graham's Magazine журналында жарияланған «Карман орамалының автобиографиясы» романымен сериалдық жазуға талпынды, ол замандас заңкобырдың сатиралық бейнесі болды. «Кратер» немесе «Вулкан шыңы» (1847) романында ол Оңтүстік теңіздеріндегі идеалды қоғамның құлдырауын көрсету үшін мистикалық элементтерді пайдаланды, осы құлдыраудың себебі демагогтардың билікке таласуы болды. Оның соңғы аяқталған романы «Сағаттың жолдары» құпиялы және тәуелсіз жас әйелдің қылмыстық айыптаулардан өзін қорғауын бейнелейді. Купер өмірінің соңғы жылдарын Куперстаун қаласында өткізді. Ол 1851 жылдың 14 қыркүйегінде, 62 жасқа толуға бір күн қалғанда қайтыс болды. Ол әкесі Уильям Купердің қабірі жанында, Мәсіх епископ шіркеуінің зиратында жерленді. Купердің әйелі Сьюзан күйеуінен кейін бірнеше ай ғана өмір сүрді және Куперстаун қаласында күйеуінің қабіріне жақын жерленді. Оның өлімінен кейін алты ай өткен соң, 1852 жылдың ақпан айында Нью-Йоркте бірнеше белгілі жазушылар, саясаткерлер және қоғам қайраткерлері Купердің естелігіне арналған монумент орнатты. Дэниел Вебстер жиналғандарға сөз сөйледі, ал Вашингтон Ирвинг және Уильям Каллен Брайант бірлесіп төрағалық етті, соңғысы Купердің сол кездегі американдық жазушылар арасындағы беделін қалпына келтіруге үлкен үлес қосты.

Faced with competition from younger writers and magazine serialization, and lower prices for books resulting from new technologies, Cooper simply wrote more in his last decade than in either of the previous two. Half of his thirty two novels were written in the 1840s. They may be grouped into three categories: Indian romances, maritime fiction, and political and social controversy—though the categories often overlap. The 1840s began with the last two novels featuring Natty Bumppo, both critical and reader successes: The Pathfinder (1840) and The Deerslayer (1841). Wyandotte, his last novel set in the Revolutionary War, followed in 1843 and Oak Openings in 1848. The nautical works were Mercedes of Castile (in which Columbus appears, 1840), The Two Admirals (British and French fleets in battle, 1842), Wing And Wing (a French privateer fighting the British in 1799, 1842), Afloat and Ashore (two volumes exploring a young man growing up, 1844), Jack Tier (a vicious smuggler in the Mexican American War, 1848), and The Sea Lions (rival sealers in the Antarctic, 1849). He also turned from pure fiction to the combination of art and controversy in which he achieved notoriety in the novels of the previous decade. His Littlepage Manuscripts trilogy Satanstoe (1845), The Chainbearer (1845), and The Redskins (1846)—dramatized issues of land ownership in response to renters in the 1840s opposing the long leases common in the old Dutch settlements in the Hudson Valley. He tried his hand with serialization with The Autobiography of a Pocket Handkerchief, first published in Graham's Magazine in 1843, a satire on contemporary nouveau riche. In The Crater; or, Vulcan's Peak (1847) he introduced supernatural machinery to show the decline of an ideal society in the South Seas when demagogues prevail. The Ways of the Hour, his last completed novel, portrayed a mysterious and independent young woman defending herself against criminal charges. Cooper spent the last years of his life back in Cooperstown. He died on September 14, 1851, the day before his 62nd birthday. He was buried in the Christ Episcopal Churchyard, where his father, William Cooper, was buried. Cooper's wife Susan survived her husband only by a few months and was buried by his side at Cooperstown. Several well known writers, politicians, and other public figures honored Cooper's memory with a memorial in New York, six months after his death, in February 1852. Daniel Webster gave a speech to the gathering while Washington Irving served as a co chairman, along with William Cullen Bryant, who also gave an address which did much to restore Cooper's damaged reputation among American writers of the time.

Діни қызмет

Купердің әкесі бұрынғы квакер болған; әйелінің отбасы, Делансейлердің ықпалымен, Купер өзінің көркем шығармаларында Епископальдық шіркеудің дін қызметкерлерін көбінесе жақсы бейнелейтін, бірақ кальвинистік пасторлар да оның құрметіне және сынға ілікті. 1840 жылдары Купер АҚШ Конституцияның көзқарасы мен уәдесін сақтау мүмкін емес деген үмітін жоғалтқанда, оның шығармалары діни тақырыптарға көбірек назар аудара бастады. 1842 жылғы "Қанат және қанат" романында француз революционері, еркін ойлы батыр, өзінің қарапайым христиан дінін қабылдай алмай, сүйген итальян қызынан айырылады. Ал 1849 жылғы "Теңіз арыстандары" романында батыр сүйіктісін тек Антарктидада жоғалған кездегі рухани өзгерістен кейін ғана жеңіп алады. 1848 жылғы "Еменді ашу" романында пәктігімен танылған Амин пастор, оны өлтірген индейлердің құрметіне ие болып, азаптау кезінде олар үшін дұға етеді. Куперстаунға тұрақты мекендегеннен кейін Купер Христос Епископальдық шіркеуіне белсенді қатысып, күзетші және жәдігерлік қызметтерін атқарды. Ол бұл шіркеуге жомарт түрде қаржылай көмек көрсетті, кейіннен оның ішкі дизайнын өз қаражатымен қайта жасап, еменнен жасалған жиһазбен безендірді. Сондай-ақ, Куперстауннан Епископальдық шіркеудің түрлі аймақтық кеңестеріне өкіл ретінде белсенділік танытты. Бірақ ол қайтыс болғанға дейін бірнеше ай бұрын, 1851 жылдың шілде айында, оның қайын інісі, пастор Уильям Х. Деланси осы шіркеуде оны бекітті.

Мұра

Купер 19 ғасырдағы ең танымал американдық авторлардың бірі болды, оның шығармалары бүкіл әлемде зор құрметке ие болды. Өлім төсегінде жатқанда, австриялық композитор Франц Шуберт Купердің романдарын оқығысы келді. Француз жазушысы және драматург Оноре де Бальзак оған үлкен құрметпен қарады. Генри Дэвид Торо Гарвардта оқығанда Купердің стилін өз жұмысына енгізді. Д.Х. Лоуренс Тургенев, Толстой, Достоевский, Мопассан және Флобер «Феннимор Купердің әдемі, жетілген және сезімтал өнерінен басқа, тым айқын және жалпы» деп сенді. Лоуренс «Айыңқұртшыны» «дүниедегі ең әдемі және кемелді кітаптардың бірі» деп атады: «ол асыл тас сияқты мінсіз және оның шоғырлануы да асыл тас сияқты». Купердің шығармалары, әсіресе «Пионерлер» және «Пилот», 19 ғасырдың басындағы американдықтардың байсалдылық пен бейхабарлықты алмастыруға деген құштарлығын көрсетеді. Купер өзінің шығармаларына африкалық, афроамерикандық және американдық үндістер кейіпкерлерін енгізген алғашқы ірі американдық романистердің бірі болды. Оның «Жыртық жаяу әңгімелерінде» үндістер басты рөлде. Алайда, оның осы топқа қатысты қарым-қатынасы күрделі және шекарадағы қоныс аударушылар мен американдық үндістер арасындағы қарым-қатынасты көрсетеді. Мысалы, «Түлек тілегінің зарлауында» тұтқынға алынған ақ қыз бейнеленген, ол үнді басшысына үйленеді және одан бала туады, бірақ бірнеше жылдан кейін ата-анасына қайтарылады. Көбінесе ол үнді кейіпкерлерінің жақсылыққа бейімділігін немесе керісінше, олардың қасіретке бейімділігін көрсету үшін қарама-қайшы көзқарастарды ұсынады. «Соңғы мохикан» романында Магуа да бар, ол ақтардың қолынан өзінің тайпасының жойылуынан қорқып, оларға қатыгездікпен сатқындық жасайды, сондай-ақ Натти Бампоның асыл, батыл және ерен серігі Чингачгук, мохикандардың соңғы басшысы бейнеленген. 1831 жылы Купер Ұлттық дизайн академиясының құрметті академигі болып сайланды. Тад Сюльцтің айтуынша, Купер Польшаның мүддесіне (поляк егемендігін қайтару үшін көтерілістер) адал болған. Ол көтерілісшілерді қолдау үшін Парижде клуб ұйымдастырды және Варшавадан жеңілген поляк көтерілісші полкінің туларын алып келіп, Париждегі эмигранттарға тапсырды. Ол өзінің досы маркиз де Лафайетпен бірге 1830 жылдары Францияда және басқа жерлердегі режимдердің өзгеруі кезінде либералдарды қолдады. Кейбір ғалымдар Куперді қатаң романтик ретінде жіктеуге абайласа да, Виктор Гюго оны Франциядан тыс ғасырдың ең ұлы романисі деп жариялады. Оноре де Бальзак Купердің кейбір романдарын («рапсодиялар») сынайтын болса да, кейіпкерлерді бейнелеуіне қатысты күмән білдіргенімен, «Жол іздеушіні» шедевр деп атап, Купердің табиғатты бейнелеуіне үлкен құрмет көрсетті, оның пікірінше, бұл Уолтер Скоттқа тең. Марк Твен, ең үздік реалист, «Айыңқұртшы» және «Жол іздеуші» романдарының романтикалық сюжеттерін және әдеби тілін «Фенмиор Купердің әдеби қылмыстары» (1895) атты сатирикалық, бірақ өткір есесінде сынады. Купер өз заманында әйел кейіпкерлерін бейнелеуі үшін де қатты сынға ұшырады. Купердің замандасы және сыншысы Джеймс Рассел Лоуэлл «Сыншыларға арналған жыр» еңбегінде «Ол бір үлгіден салған әйелдер әртүрлі емес / Барлығы аққабақтай ақ, ал даладай жалпақ» деп жырлай жазды. Купердің бүгінгі беделі негізінен бес «Жыр терісі» романына байланысты. 1960 жылғы зерттемесінде, гетеро және гомосексуалдық қарым-қатынастарға назар аударған әдебиеттанушы Лесли Фидлер бес Натти Бампо Чингачгук романын қоспағанда, Купердің «жинақталған еңбектері олардың жинақталған жайсыздығымен монументалды» деп санайды. Жақындағы сын барлық отыз екі романы Купердің өз кезеңіндегі саяси, әлеуметтік және экономикалық шындықтарға жауап беру контекстінде қарастырады. Купер 1940 жылы шыққан АҚШ-тың «Атақты американдықтар» сериясындағы ескерткіш маркада бейнеленген. Купер 1944 жылғы Аня Сетонның «Драконвик» тарихи романында қысқаша кейіпкер ретінде пайда болады. Нью-Йорк штатының Освего қаласындағы Университет Купердің құрметіне үш асхана атады (Купер залы, «Жол іздеуші» және Литтлпейдж), өйткені ол уақытша Освегода тұрған және оның кейбір туындыларын сол жерде орналастырған. Мичиган штатының Комсток қалашығындағы Купер паркі оның құрметіне аталған. Нью-Джерси автокөлігінде Джеймс Фенимор Купердің қызмет көрсету аймағы бар, оның штатта туғанын мойындайды. Вашингтондағы Ақ үй кітапханасындағы алтынмен жалатылған және қызыл толе люстрасы Джеймс Фенимор Купердің отбасынан алынған. Оны Ақ үйді жаңарту кезінде Жаклин Кеннеди әйелдері арқылы әкелді. Нью-Йорк университетіндегі Джеймс Фенимор Купер сыйлығы жыл сайын үздік журналистика студентіне табыс етіледі. 2013 жылы Купер Нью-Йорк жазушылар залының мүшесі болып сайланды. Купердің романдары бүкіл әлемде, мысалы, Ресейде өте танымал болды. Әсіресе, орыс жұртшылығының Купердің шығармаларына деген қызығушылығын «Жол іздеуші» романы қоздырды, оны белгілі орыс әдебиет сыншысы Виссарион Белинский «роман түріндегі шекспирлік драма» деп атады. Автор Ресейде көптеген адамдарға экзотикалық болған «Фенимор» есімімен танымал болды. Бұл есім орыс оқырмандары арасында қызықты оқиғалардың символы болды. Мысалы, 1977 жылғы советтік «Фенимор сыры» ([[:ru:Три весёлые смены) фильмі, «Көңілді үш ауысым» балалар телесериалының үшінші бөлігі, жазғы лагердегі балалар үйіне түнеуге келіп, үндістер мен ғарыздық аңдар туралы қызықты оқиғаларды айтатын «Фенимор» деген таинстық адам туралы айтады.

Cooper was one of the more popular 19th century American authors, and his work was admired greatly throughout the world. While on his death bed, the Austrian composer Franz Schubert wanted most to read more of Cooper's novels. Honoré de Balzac, the French novelist and playwright, admired him greatly. Henry David Thoreau, while attending Harvard, incorporated some of Cooper's style in his own work. D. H. Lawrence believed that Turgenev, Tolstoy, Dostoyevsky, Maupassant, and Flaubert were all "so very obvious and coarse, besides the lovely, mature and sensitive art of Fennimore Cooper." Lawrence called The Deerslayer "one of the most beautiful and perfect books in the world: flawless as a jewel and of gem like concentration." Cooper's work, particularly The Pioneers and The Pilot, demonstrate an early 19th century American preoccupation with alternating prudence and negligence in a country where property rights were often still in dispute. Cooper was one of the early major American novelists to include African, African American and Native American characters in his works. In particular, Native Americans play central roles in his Leatherstocking Tales. However, his treatment of this group is complex and highlights the relationship between frontier settlers and American Indians as exemplified in The Wept of Wish ton Wish, depicting a captured white girl who marries an Indian chief and has a baby with him, but after several years is eventually returned to her parents. Often, he gives contrasting views of Native characters to emphasize their potential for good, or conversely, their proclivity for mayhem. The Last of the Mohicans includes both the character of Magua, who fearing the extinction of his race at the hands of the whites savagely betrays them, as well as Chingachgook, the last chief of the Mohicans, who is portrayed as Natty Bumppo's noble, courageous, and heroic counterpart. In 1831, Cooper was elected into the National Academy of Design as an Honorary Academician. According to Tad Szulc, Cooper was a devotee of Poland's causes (uprisings to regain Polish sovereignty). He organized a club in Paris to support the rebels, and brought flags of the defeated Polish rebel regiment from Warsaw to present them to the exiled leaders in Paris. With his friend the Marquis de La Fayette, he supported liberals during the regime changes in France and elsewhere in the 1830s. Though some scholars have hesitated to classify Cooper as a strict Romantic, Victor Hugo pronounced him greatest novelist of the century outside France. Honoré de Balzac, while mocking a few of Cooper's novels ("rhapsodies") and expressing reservations about his portrayal of characters, enthusiastically called The Pathfinder a masterpiece and professed great admiration for Cooper's portrayal of nature, only equalled in his view by Walter Scott. Mark Twain, the ultimate Realist, criticized the Romantic plots and overwrought language of The Deerslayer and The Pathfinder in his satirical but shrewdly observant essay, "Fenimore Cooper's Literary Offenses" (1895). Cooper was also criticized heavily in his day for his depiction of women characters in his work. James Russell Lowell, Cooper's contemporary and a critic, referred to it poetically in A Fable for Critics, writing, " the women he draws from one model don't vary / All sappy as maples and flat as a prairie." Cooper's lasting reputation today rests largely upon the five Leatherstocking Tales. In his 1960 study focusing on romantic relationships, both hetero and homo sexual, literary scholar Leslie Fiedler opines that with the exception of the five Natty Bumppo Chingachgook novels, Cooper's "collected works are monumental in their cumulative dullness." More recent criticism views all thirty two novels in the context of Cooper's responding to changing political, social, and economic realities in his time period. Cooper was honored on a U. S. commemorative stamp, the Famous American series, issued in 1940.

Cooper appears briefly as a character in Anya Seton's 1944 historical romance Dragonwyck. Three dining halls at the State University of New York at Oswego are named in Cooper's remembrance (Cooper Hall, The Pathfinder, and Littlepage) because of his temporary residence in Oswego and for setting some of his works there. Cooper Park in Michigan's Comstock Township is named after him. The New Jersey Turnpike has a James Fenimore Cooper service area, recognizing his birth in the state. The gilded and red tole chandelier hanging in the library of the White House in Washington DC is from the family of James Fenimore Cooper. It was brought there through the efforts of First Lady Jacqueline Kennedy in her great White House restoration. The James Fenimore Cooper Memorial Prize at New York University is awarded annually to an outstanding undergraduate student of journalism. In 2013, Cooper was inducted into the New York Writers Hall of Fame. Cooper's novels were very popular in the rest of the world, including, for instance, Russia. In particular, great interest of the Russian public in Cooper's work was primarily incited by the novel The Pathfinder, which the renowned Russian literary critic Vissarion Belinsky declared to be "a Shakespearean drama in the form of a novel". The author was more recognizable by his middle name, Fenimore, exotic to many in Russia. This name became a symbol of exciting adventures among Russian readers. For example, in the 1977 Soviet movie The Secret of Fenimore (Тайна Фенимора), being the third part of a children's television miniseries Three Cheerful Shifts ([[:ru:Три весёлые смены), tells of a mysterious stranger known as Fenimore, visiting a boys' dorm in a summer camp nightly and relating fascinating stories about Indians and extraterrestrials.