2004-2005 жылдарғы Ирактағы АҚШ бақылауындағы уақытша үкімет
Iraqi Interim Government
Ирак уақытша үкіметі (2004-2005): АҚШ басқаруындағы кезең, конституция жобасы, Ияд Аллави премьер-министрлік қызметін атқарды. Ирак тәуелсіздігі тақырыбы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2004–2005 жылдарғы АҚШ бақылауындағы Ирактың уақытша үкіметі
2004–2005 US controlled caretaker government of Iraq
Ирактың Уақытша үкіметі 2005 жылдың 30 қаңтарында өткен Ұлттық жиналыс сайлауынан кейін жаңа конституция жасалғанға дейін Иракты басқару үшін АҚШ және оның коалициялық одақтастары құрған уақытша үкімет болды. Ирактың Уақытша үкіметі 2004 жылдың 28 маусымында Коалициялық уақытша басқару органының (және Ирактың Уақытша басқару кеңесінің) орнын басып, 2005 жылдың 3 мамырында Ирактың Ауысу үкіметімен алмастырылды.
The Iraqi Interim Government was created by the United States and its coalition allies as a caretaker government to govern Iraq until the drafting of the new constitution following the National Assembly election conducted on January 30, 2005. The Iraqi Interim Government itself took the place of the Coalition Provisional Authority (and the Iraq Interim Governing Council) on June 28, 2004, and was replaced by the Iraqi Transitional Government on May 3, 2005.
Ұйым
Ирактың Уақытша үкіметін АҚШ, Біріккен Ұлттар Ұйымы, Араб Лигасы және бірнеше басқа елдер Ирактың толыққанды егеменді үкіметі ретінде мойындады (қосымша ақпарат алу үшін Ирактың егемендігі туралы қараңыз). АҚШ елде маңызды де-факто билікті сақтап қалды және сыншылар бұл үкіметтің Америка Құрама Штаттары мен басқа коалициялық елдердің қалауымен ғана құрылғанын, ол АҚШ-тың құыршақ үкіметі екенін және оның әскери күштері әлі де Иракта тұрғанын мәлімдейді.
The Iraqi Interim Government was recognized by the U. S., the United Nations, the Arab League and several other countries as being the sovereign government of Iraq (see Iraqi sovereignty for more information). The U. S. retained significant de facto power in the country and critics contend that the government existed only at the pleasure of the United States and other coalition countries and considered it a U. S. puppet government, whose military forces still remain in Iraq.
Заң және үкімет басшысы
Үкімет басшысы премьер-министр Ияд Аллави болды, ал оның орынбасары ықпалды және харизматикалық Бархам Салих болды. Мемлекет басшысының рәсімдік өкілі президент Гази Машал Ажил әл Явер еді. Тұрақты конституция болмағандықтан, жаңа үкімет Ирак мемлекетінің өтпелі кезеңге арналған әкімшілік заңы бойынша жұмыс істеді. Аллауи Ирактың Уақытша басқарушы кеңесінің бұрынғы мүшесі болды және кеңес оны 2005 жылдың басында жоспарланған ұлттық сайлауларға дейін (2004 жылдың 28 маусымында) АҚШ-тың егемендікті тапсыруынан бастап елді басқару үшін Ирактың Уақытша премьер-министрі етіп таңдады. Көптеген адамдар бұл шешімге Біріккен Ұлттар Ұйымының Ирактағы арнайы өкілі Лакдар Брахимидің кеңесімен келісілгенін айтса да, «Нью-Йорк Таймс» газеті Брахимидің АҚШ-тың бұрынғы Ирак әкімшісі Пол Бремерді қоса алған, АҚШ ресми тұлғаларының қысымынан кейін ғана оны теріс пікірмен қолдағанын хабарлады. Екі аптадан соң Брахими «үлкен қиындықтар мен көңілінің толуына» байланысты отставкаға кететінін мәлімдеді. Аллауи көбінесе өзінің зайырлы көзқарастары мен АҚШ-пен байланыстары үшін таңдалған, Ирактың басым дінінің өкілі – орташа шиит ретінде сипатталады. Дегенмен, бұқаралық ақпарат құралдары Аллауидің Вашингтонның құмалағы екенін айту арқылы оның беделін түсірді.
The government's head of government was Prime Minister Iyad Allawi and his deputy was the influential and charismatic Barham Salih. The ceremonial head of state was President Ghazi Mashal Ajil al Yawer. Absent a permanent constitution, the new government operated under the Law of Administration for the State of Iraq for the Transitional Period. Allawi was a former member of the Iraq Interim Governing Council and was chosen by the council to be the Interim Prime Minister of Iraq to govern the country beginning with the United States' handover of sovereignty (June 28, 2004) until national elections, scheduled for early 2005. Although many believe the decision was reached largely on the advice of United Nations special envoy to Iraq, Lakhdar Brahimi, the New York Times reported that Brahimi only endorsed him reluctantly after pressure from U. S. officials, including Paul Bremer, the former US Iraqi Administrator. Two weeks later, Brahimi announced his resignation, due to "great difficulties and frustration." Allawi is often described as a moderate Shia (a member of Iraq's majority faith) chosen for his secular background and ties to the United States. However, his image has been undermined with the media suggesting that Allawi was Washington's puppet.
Уақытша үкіметтің іс-қимылдары
Саддам Хусейнді уақытша үкімет заңдық қорғаншылыққа алғаннан және өлім жазасын қайта енгізгеннен кейін, Аллави сот процесіне араласпайтынын және соттың кез келген шешімін қабылдайтынын мәлімдеді. Дубайдағы "Аль-Арабия" телеарнасына берген сұхбатында ол: "Атқарылым мәселесі соттың қарамағында – егер шешім әділ және теңдікпен қабылданса" деді.
After his interim government assumed legal custody of Saddam Hussein and re introduced capital punishment, Allawi gave assurances that he would not interfere with the trial and would accept any court decisions. In an interview with Dubai based TV station al Arabiya he said: "As for the execution, that is for the court to decide—so long as a decision is reached impartially and fairly."
"Прецеденттер" және айыптаулар
2004 жылдың шілде айының басында Аллауи Ирактың уақытша үкіметі АҚШ-тың Фаллужадағы әуе шабуылдарына 220 және 450 кг салмақты бомбалармен ақпарат бергенін мәлімдеді. Кейін ол жаңа қауіпсіздік шараларын, оның ішінде әскери жағдай енгізу және комендант сағаты орнату құқығын, сондай-ақ терроризмге қарсы жаңа барлау бөлімін – Бас қауіпсіздік дирекциясын жариялады. Аллауи ирактық бүлікшілерді талқандауға уәде берді, айтып: "Мен сол террористік топтарды жоямын". 17 шілдеде The Sydney Morning Herald газеті Аллауидің Бағдад полиция бөлімшесінде алты күдікті бүлікшіні дереу жазалап өлтіргенін хабарлады. Бұл айыптамаларды екі тәуелсіз көз растады, оқиға шамамен ондай ирактық полицей, төрт американдық күзетші және Ішкі істер министрі Фалах ан-Нақибтың куәлігінде болған көрінеді. Аллауи бұл жазалаудың "полицияға бүлікшілермен қалай күресу керектігін анық көрсететінін" айтқан көрінеді. Аллауи кеңсесі де, ан-Нақиб та бұл хабарды жоққа шығарды. АҚШ елшісі Джон Негропонте бұл айыптамаларды нақты жоққа шығармады. 18 шілдеде ирактық содырлар Ияд Аллауиді өлтіргендерге 285 мың доллар сыйлық ұсынды.
In early July 2004, Allawi issued an unprecedented statement claiming that the Iraqi interim government had provided intelligence for the U. S. air strikers with 500 and 1000 pound (220 and 450 kg) bombs on Fallujah in July. Later he announced new security measures, including the right to impose martial law and curfews, as well as a new counter terrorist intelligence unit, the General Security Directorate. Allawi vowed to crush the Iraqi insurgency, saying he would "annihilate those terrorist groups". On July 17, The Sydney Morning Herald alleged that one week before the handover of sovereignty, Allawi himself summarily executed six suspected insurgents at a Baghdad police station. The allegations are backed up by two independent sources and the execution is said to have taken place in presence of about a dozen Iraqi police, four American security men and Interior Minister Falah al Naqib. Allawi reportedly said that the execution was to "send a clear message to the police on how to deal with insurgents." Both Allawi's office and Naqib have denied the report. US ambassador John Negroponte did not clearly deny the allegations. On July 18, Iraqi militants offered a $285,000 reward for anyone who could kill Iyad Allawi.
Аллауи саясаты
Тамыз айында Аллауи «Әл-Жазираның» Ирактағы кеңсесін отыз күнге жапты. Оның министрі Хошияр Зебари «бір жақты және баяулы» жариялауды айыптады және уақытша үкімет «кейбір адамдардың баспасөз және БАҚ еркіндігінің ұраны артына тығылуына рұқсат етпейді» деп мәлімдеді. Аллауи сондай-ақ бұрынғы Баас партиясының мүшесі және Саддамның бұрынғы барлау қызметкері Ибрагим Жанабиді Ирак БАҚ-ын реттейтін Жоғары медиа комиссиясының төрағасы етіп тағайындады. «Аль-Жазира» телеарнасына тыйым салу араб әлемінде және Батыста кеңінен сынға түсті, мысалы, «Шекарасыз репортерлер» оны «баспасөз бостандығына ауыр соққы» деп атады. Наджафта Муктада әл-Садрдың жасағы мен АҚШ және Ирак күштерінің бірлескен операциясынан кейін басталған келіссөздер 14 тамызда Аллауи өзінің елшісі Муаффак әл-Рубайді шақырып алғанда аяқталды. Әл-Садрдың өкілі «Рубаймен барлық мәселе бойынша келісімге келгенбіз, бірақ Аллауи оны кері шақырып, келіссөздерді тоқтатты» деді.
In August, Allawi closed the Iraqi office of Al Jazeera for thirty days. His minister Hoshiyar Zebari deplored the "one sided and biased coverage" and declared that the interim government "will not allow some people to hide behind the slogan of freedom of the press and media." Allawi also appointed ex Baathist and former Saddam intelligence officer Ibrahim Janabi as the head of the Higher Media Commission, a regulator of Iraq's media. The banning of Al Jazeera was widely criticised in the Arab world and the West, for example by Reporters Sans Frontières who called it "a serious blow to press freedom". The negotiations that followed the fighting between Muqtada al Sadr's militia and joint US/Iraqi forces in Najaf ended when Allawi withdrew his emissary Mouwaffaq al Rubaie on August 14. An al Sadr spokesman alleged that they "had agreed with Rubaie on all points but Allawi called him back and he ended the issue."
Сын
Аллауи өз үкіметінің мүшелері тарапынан қатты сынға ұшырады. Әділет министрі Малик Дохан әл Хасан Ахмет Чалабиді қамауға бұйрық беру мәселесіне байланысты отставкаға кетті. Вице-президент Ибрахим әл-Жафари әл-Садрға жасалған шабуылдар туралы: "Соғыс – ең нашар таңдау, және оны тек жаман саясаткер ғана пайдаланады" деді. Тағы бір ирактық шенеунік: "Террористер мен бүлікшілердің салдарынан елдің түкпір-түкпірінде өрттер бақылаудан шығып кетіпті, ал ол Наджафта жаңа өрттің тұтандыруын бастады" деді. Мұқтада Садрдың саяси қозғалысын оның әскери күшін жою арқылы, саяси процеске енгізудің орнына жою стратегиясы Батыста көбінесе мақтауға ие болды, бірақ араб баспасөзі Аллауидің Наджафтағы жағдайды басқаруын қатаң сынады.
Allawi has been heavily criticised by members of his own government. Justice minister Malik Dohan al Hassan resigned over the issue of an arrest warrant of Ahmed Chalabi. Vice president Ibrahim al Jafari commented on the attacks against al Sadr: "War is the worst choice, and it is only used by a bad politician." Another Iraqi official said: "There are brush fires burning out of control all over the place from terrorists and insurgents, and he starts a new bonfire in Najaf." While the strategy of "eliminat[ing] Moqtada Sadr's political movement" by "crushing his military power" instead of integrating him into the political process received mostly praise in the West, the Arab press levelled harsh criticism of Allawi's handling of the Najaf situation.