Кіріспе

Француз шіркеу тарихшысы (1637–1698)

Луи Себастьен Ле Найн де Тиллемон (30 қараша 1637 – 10 қаңтар 1698) – француз шіркеу тарихшысы.

Өмір

Ол Парижде бай жансенист отбасында дүниеге келді және Порт-Рояльдегі Петис-экольдерде білім алды, онда оның тарихи қызығушылықтары қалыптасып, дамыды. Жиырма жасында ол екі монументалды еңбегін бастады: "Алғашқы алты ғасырдың христиан шіркеуі тарихына қызмет ететін естеліктер" және "Шіркеудің алғашқы алты ғасырында билеген императорлар мен басқа князьдар тарихы". Біріншісі – христиан шіркеуінің алғашқы алты ғасырының тарихы. Екіншісі – сол кезеңдегі Рим императорларының тарихы. Тиллемонт 39 жасында дін қызметкері болып, Порт-Рояльде қоныстанды. 1679 жылы Порт-Рояль таратылғаннан кейін ол Тиллемонттағы отбасылық үйіне көшіп, қалған өмірін тарихи жұмысына адал қызмет етумен өткізді. Оның "Тарихы" 1690 жылы, ал "Естеліктері" 1693 жылы жарық көре бастады. Оның өліміне дейін екі еңбегі де толыққанды жарияланбады. Соңғы томдарын оның хатшысы Мишель Трончай аяқтап, оның өлімінен кейін жариялады. Трончай 1706 жылы Тиллемонттың өмірбаянын "М. Л. де Тиллемонттың өмірі мен рухани әлемі туралы идея" деген атпен жариялады. Эдвард Гиббон өзінің "Рим империясының құлдырауы және ыдырауы" еңбегінде Тиллемонтты жиі сілтеме жасайды. Тиллемонттың еңбектері бастапқы материалдардың толық спектрін сын тұрғысынан қарастырған алғашқылардың бірі болды. Оның прозалық стилі құрғақ деп есептелсе де, ол дәлдік, егжей-тегжейлілік және жауапкершілікпен ерекшеленді. Оның еңбегіне Honoratus a Sancta Maria үш томдық "Сынның ережелері мен қолданылуы туралы ойлар" (1712–1720) еңбегінде кең ауқымда шабуыл жасады.

Таңдалған шығармалар

Императорлар мен шіркеудің алғашқы алты ғасырында билік құрған басқа да билеушілер тарихы (6 том), 1690–97, 1701, 1738 жылдары. Шіркеу тарихына арналған естеліктер, алғашқы алты ғасыр, түпнұсқа авторлардың сілтемелерімен негізделген, шіркеу тарихының хронологиялық қысқаша мазмұны және фактілер мен хронологиядағы қиындықтарды түсіндіретін түсіндірмелермен (16 том), 1693–1712 жылдары. Франция королі Луидің өмірі (6 том), редакторы Жюль Ренуар, Париж, 1847–1851 жылдары. Әйгілі қасиеттілер мерекелерінің күнтізбесі, 1919 жыл.