Кіріспе

Джозеф Фрэнсис Карр (1879 жылғы 22 қазан – 1939 жылғы 20 мамыр) – футбол, бейсбол және баскетбол саласындағы американдық спорт басшысы. Ол 1921 жылдан 1939 жылға дейін Ұлттық футбол лигасының (NFL) президенті ретінде ең көп танылды. Сонымен қатар, ол 1925-1927 жылдары Америка баскетбол лигасының (ABL) негізін қалаушыларының бірі және президенті болды. 1933-1939 жылдары Кіші лига бейсболының басқару органында жарнама директоры болып жұмыс істеді, нәтижесінде кіші лигалардың саны 12-ден 40-қа дейін өсіп, 279 қалада 4200 ойыншымен және барлығы 15 500 000 көрерменмен жұмыс істеді. Огайо штатының Колумбус қаласында туып-өскен Карр, алғашқы жылдары Пенсильвания темір жолының Панхендл бөлімінде механик және Колумбус газетінде спорт жазушысы болып жұмыс істеді. Panhandle бөлімінде жұмыс істеген кезде ол шамамен 1900 жылы «Famous Panhandle White Sox» бейсбол командасын құрды. 1907 жылы «Columbus Panhandles» футбол командасын қайта жандандырып, оны теміржол қызметкерлерімен толықтырды. «Panhandles» 1922 жылы Ұлттық футбол лигасы (NFL) деп аталған Америка кәсіби футбол қауымдастығының (APFA) алғашқы мүшелерінің бірі болды. 1921 жылдан 1939 жылы қайтыс болғанға дейін Карр NFL президенті қызметін атқарды. Ол лиганың Огайо, Индиана және Иллинойс штаттарының шағын және орта қалаларында басталып, ірі қалаларда командалары бар ұлттық лигаға айналуына жетекшілік етті. Оның басшылығымен «New York Giants», «Pittsburgh Steelers», «Philadelphia Eagles», «Detroit Lions» және «Washington Redskins» сияқты NFL-дің көптеген жетекші командалары құрылды. «Кәсіби футболдың әкесі» аталған Карр 1963 жылы Профутбол даңқы залына енген 17 адамның бірі болды.

Ерте өмір

Карр 1879 жылғы 23 қазанда Огайо штатының Колумбус қаласының шығыс бөлігіндегі ирландтық ауданында, ата-анасының үйінде Джозеф Фрэнсис Карр ретінде дүниеге келді. Оның әкесі Майкл Карр 1841 жылы Ирландияда туып, 1864 жылы АҚШ-қа көшіп келген аяқкиімші болды, және оның Эдуард есімді кіші әйелі болды. 1880-жылдардың соңында Каррдың әкесі канализация жұмыстарын орындайтын мердігер болды, ал 1898 жылы анасы 58 жасында қайтыс болды. 1900 жылғы халық санағына дейін отбасы өз тегін "Карр" деп өзгертті. Газетте жұмыс істеген кезінде ол теміржолда механик ретінде де жұмыс істеді.

Колумб панхендлер

1900 жылы Карр теміржолдың Панхендл бөлімшесінің қызметкерлерінен бейсбол командасын құрды. Бұл команда, «Танымал Панхендл Уайт Сокс» деп белгілі болды, бірнеше жыл бойы Колумбустағы Капитал Сити Лигасында және сенбі күнгі түстен кейінгі лигада ойнады. Ол өзі жұмыс істейтін теміржол шеберханасынан ойыншыларды таңдады. Каррдың Panhandles командасының ядросын алты Нессер бауырласы құрады, олар шеберханада жұмыс істеді және өте жақсы спортшылар болды. Ойыншылар, теміржол қызметкерлері болғандықтан, шығындарды үнемдеу үшін өздерінің жол билеттерін пайдаланып, тегін пойызға міне, ал түскі үзілісте теміржол ауласында жаттығулар жасады. Келесі 13 жыл ішінде Panhandles көшпенді команда ретінде танылды, себебі Карр жол шығындарын және стадионды жалға алу ақысын үнемдеу үшін көбінесе үйден тыс ойындар өткізді. 1921 жылы Fort Wayne Journal газеті Panhandles командасын «елдегі ең танымал кәсіби футбол құрамасы» деп атады. Карр Panhandles командасын басқарған кезеңде де кәсіби бейсболмен байланысын үзбеді, бірнеше жыл хатшы/қазынашы, ал кейін Огайо штатының бейсбол лигасының президенті қызметін атқарды. Ең ерте 1917 жылы Карр ұлттық кәсіби футбол лигасының құрылуын қолдаған жетекшілердің бірі болды. Ақпарат көздері оның Америка кәсіби футбол қауымдастығын (APFA) құрудағы рөліне, кейіннен ол Ұлттық футбол лигасына (NFL) айналған, қатысқандығы туралы бір пікірге келмейді. Дегенмен, 1920 жылы APFA құрылғаннан кейін Каррдың Panhandles командасы лиганың алғашқы маусымында өнер көрсетті. 1920 жылғы Panhandles командасы тек бір үй ойынын өткізіп, 2–7–2 есебін тіркеді.

NFL президенті

1921 жылы 30 сәуірде Огайо штатының Акронда өткен APFA жылдық жиналысында Карр ұйымның президенті болып сайланды. 1922 жылы қаңтарда ол қайтадан президент болып сайланды және 1939 жылы қайтыс болғанға дейін 18 жыл бойы осы лауазымда қызмет етті. Карр APFA штаб-пәтерін Колумбсқа көшірді, лиганың конституциясын және қағидаларын жазды, командаларға аумақтық құқықтар берді, франшизалар үшін мүшелік талаптарын әзірледі және APFA-ның анық чемпионды болуы үшін алғаш рет турнир кестесін жасады. Карр басқа да мәселелерді шешуге кірісті. 1925 жылы ол кәсіби бейсболда қолданылып жүрген үлгідегі стандартты ойыншы келісімшартын енгізді, соның арқасында ойыншылар бір командадан екіншісіне өте алмайтын болды. Карр сондай-ақ, өткен маусымда келісімшарты бар ойыншыларға басқа командалар еркін агент деп жарияланғанша үн қатуға тыйым салды, осылайша кәсіби футболға резервтік ереже енгізілді.

Колледж ойыншыларын пайдалануға тыйым салу

XX ғасырдың басында колледж футболы осы спорттың басты түрі болды, ал кәсіби командалар кейде колледж ойыншыларына өздері үшін ойнауға ақы төлейтін, көбінесе жалған аттармен. Бұл практика этикалық тұрғыдан күмәнді деп есептелді, соның салдарынан кәсіби ойынға күдікпен қаралатын болды. Осы күдікті жою және колледж футболымен жақсы қарым-қатынас орнату мақсатында Карр лига президенті болып сайланғаннан кейін, колледж футболшыларын пайдалануға қатаң тыйым салуды өзінің бірінші мақсаттарының бірі етіп қойды. Шындығында, Карр президенттікке сайланған жиналыста APFA командаларға колледж курсын бітірмеген ойыншыларды пайдалануға тыйым салатын қағиданы қабылдады. 1922 жылдың қаңтарында Карр ең қатаң шара қолданды, Пэкерс командасын APFA-дан шығарып жіберді. Бірнеше айдан кейін болашақ Даңқ залының мүшесі Керли Ламбо бастаған топ Грин-Бэй франшизасына өтініш берді және оған рұқсат алды. 1925 жылы Чикаго Кардиналс – Милуоки Бэджерс арасындағы дау төрт жылдан кейін орын алды. 1925 жылдың желтоқсан айында төрт орта мектеп оқушысы Чикаго Кардиналс-қа қарсы өткен ойында Милуоки Бэджерс командасының құрамында ойнады. Карр қатаң жазалармен жауап берді. Милуоки клубына 500 доллар айыппұл салынды және 90 күн ішінде "клубтың барлық активтерін сатуға, содан кейін басшылық лигадан кетуі керек" деп бұйрық берілді. Бұл мәселе қайтадан туындады, осы жолы Иллинойс университетінің футбол командасының жұлдызы Ред Грандж Чикаго Беарс командасымен келісімшартқа отырды. Грандж өзінің соңғы колледж матчын 21 қарашада ойнады, келесі күні "Аюлармен" келісімшартқа қол қойды және 26 қарашада алғашқы кәсіби ойынына қатысты. Екі аптадан кейін Эрни Неверс 50 мың долларға кәсіби футбол келісімшартына қол қойды. Колледждердегі жағдайды жеңілдету және кәсіби ойынды дамыту үшін Карр колледж ойыншыларына сыныпты бітіргенге дейін кәсіби командалармен келісімшартқа отыруға тыйым салатын ереже енгізді. Бұл шешімдер НФЛ-ге сенімділік сыйлады және елдің барлық колледждері мен университеттерінен қажетті қолдауға ие болды.

АФФА-ның "ұлттық" лигаға кеңейтілуі

Карр лига президенті ретінде көптеген қиындықтарға тап болды. Басты қиындықтардың бірі лиганы ұлттық ауқымға кеңейту болды. 1920 жылы лиганың 14 командасының 11-і Огайо, Индиана және Иллинойс штаттарында орналасқан, соның ішінде Акрон, Декатур, Рок-Айленд, Кантон, Хаммонд және Мунси сияқты шағын қалалардағы франшизалар. Карр лиганың өзі елдегі ең ірі қалаларда командалары бар үлкен бейсбол лигасы сияқты болуы керек деп сенді. 1922 жылы APFA өзінің атын Ұлттық футбол лигасына (NFL) өзгертті, бұл Каррдың ұлттық деңгейдегі кәсіби футбол лигасы құру мақсатын көрсетті. Тағы бір қиындық – лига мүшелерінің тұрақтылығын қамтамасыз ету болды. 1921 жылы APFA-да 21 команда болды. 1920 жылдар бойында NFL франшизалары үнемі құрылып, кейін жабылып жатты. 1920 жылдан 1932 жылға дейін 19 команда бір жыл, ал 11 команда екі жыл ғана өмір сүрді. Лига президенті ретінде Карр елдің ең ірі қалаларында командаларды басқаруға қаржылық мүмкіндігі бар иелерді тартуға тырысты. Ол елдің ең ірі қалаларында табысты командалардың құрылуын қадағалады, соның ішінде: 1922 жылдың қаңтарында Джордж Халасқа Cubs Park стадионында «Чикаго Медведьлерін» (Chicago Bears) басқаруға франшиза берілді. Халас бұрын «Декатур Стейлис» (Decatur Staleys) деп аталған франшизаны иеленді, ол Халас басшылығымен APFA чемпионатында жеңіске жетіп, 1921 жылдың қазан айынан бастап Чикагодағы үй ойындарын өткізе бастады. Халас клубты А. Э. Стейлиден сатып алды және 1983 жылы қайтыс болғанға дейін «Медведьлердің» иесі болды. 1925 жылы, Нью-Йоркте франшизаны басқаруға ниет білдірген көптеген үміткерлердің өтініштерін қабылдамағаннан кейін, Карр Тим Мараны Нью-Йоркте «Нью-Йорк Гиганттарын» (New York Giants) құру үшін шақырды. Каррдың тұрақты меншік иелігін іздеуінің дәлелі ретінде Руни отбасы «Питтсбург Стиллерсіне» (Pittsburgh Steelers) иелік етуді жалғастыруда. 1934 жылы ол «Портсмут Спартанстың» (Portsmouth Spartans) Детройтке көшіруін ұйымдастырды, онда олар «Детройт Лайонс» (Detroit Lions) деп аталды. 1937 жылы «Кливленд Рэмс» (Cleveland Rams) NFL-ге қосылды. («Рэмс» тоғыз жылдан кейін Лос-Анджелеске көшті.) Сонымен қатар, кіші қалалардағы көптеген командалар көшіп кетті немесе мүлдем таратылды. Каррдың алғашқы командасы – «Панхендлз» (Panhandles) та таратылды. Олар 1923 жылы «Тигрлер» (Tigers) деп аталды және 1926 жылғы маусымнан кейін таратылып, одан бұрын тағы төрт маусым ойнады. 1937 жылға қарай Ұлттық футбол лигасының құрамы он командаға дейін қысқартылды, он команданың тоғызы ірі қалаларда орналасқан, сондай-ақ үлкен бейсбол командалары бар қалалар. Лига президенті болған үш жыл ішінде ол Бруклинде, Бостонда, Филадельфияда, Вашингтонда, Рочестерде, Кливлендте, Форт-Уэйнде және Чикагода клубтар құруға көмектесті, сондай-ақ Филадельфия аренасы және Мэдисон Сквер Гарден операторларымен осы нысандарда кәсіби баскетбол командаларын орнату туралы келіссөздер жүргізді. Ол 1931 жылдың басына дейін «Сенаторлардың» (Senators) президенті болды, содан кейін клуб Сент-Луис «Кардиналдарына» (St. Louis Cardinals) сатылды, ал Каррдың орнына болашақ Ұлттық бейсбол даңқы залының мүшесі Ларри МакФайл (Larry MacPhail) келді. 1933 жылдың қаңтарында Карр Кіші лигалық бейсболдың басқарушы органы – Кәсіби бейсбол лигаларының ұлттық қауымдастығының (National Association of Professional Baseball Leagues) жарнамалық директоры болып жұмысқа қабылданды. Сондай-ақ, оған ұйымның атқарушы комитетіне орын берілді және «кіші лигалық бейсболды жаңғырту бағдарламасын» әзірлеу міндеті жүктелді.

Отбасы және кейінгі жылдары

Карр 27 маусымда 1911 жылы Колумбустағы (Огайо штаты) Сент-Доминик шіркеуінде Джозефин Мари Салливанға үйленді. Олардың екі баласы болды: Мэри Агнес (13 қазан 1913 жылы туған) және Джозеф Фрэнсис кіші (1 қазан 1915 жылы туған). 1939 жылдың ақпан айында Карр NFL президенті болып бірауыздан қайта сайланды, бұл жолы 10 жылдық мерзімге. Карр сол кезде 1938 жылы NFL-дің көрермендері саны 14%-ға өсіп, 25 лигалық ойында 937 167 адамды құрағанын хабарлады. Қайта сайланғаннан кейін үш ай өткен соң, 1939 жылдың 20 мамырында Карр жүрек талмасынан зардап шекті және Колумбус қаласындағы ауруханаға жеткізілді, онда бірнеше сағаттан соң қайтыс болды. Карр 1937 жылдың қыркүйегінде де жүрек талмасынан зардап шеккен, нәтижесінде бірнеше апта ауруханада жатқан. Каррдың жерлеу рәсімі Колумбустағы Holy Rosary Church шіркеуінде өтті, оған NFL басшылары қатысты. Карр Огайо штатының Локборн қаласында, Колумбстан оңтүстікке қарай 10 миль жерде орналасқан Сент-Джозеф зиратында жерленді.