Кіріспе

Ралли спортивтік машинасы 1973–1978 жылдар аралығында

Тарих

Lancia дәстүрлі түрде Pininfarina дизайн бюросын пайдаланды және бұрын Bertone-ді қолданған емес. Bertone Lancia-мен қарым-қатынас орнату мүмкіндігін жасағысы келді және Lancia ескірген Fulvia моделін ауыстыруды іздеп жүргенін білді, оны ралли спортында пайдалануға болады. Bertone Lancia-ға көрсету үшін көзге түсетін модель жасауды шешті. Bertone өзінің досының біріне тиесілі Fulvia Coupé шассисін пайдаланып, оның айналасында сынақ моделін құрастырды. Bertone өзі Stratos Zero машинасымен Lancia зауытының қақпасына келгенде, Lancia жұмысшыларының зор қошаметіне ие болып, барьерден өтті. Содан кейін Lancia және Bertone Bertone дизайнері Марчелло Гандинидің идеялары негізінде жаңа ралли машинасы әзірлеуге келісті. Гандини бұрын Lamborghini Miura-ны жобалаған және сол кезде Countach-та жұмыс істеп жатқан. 1971 жылы Турин автосалонында Lancia Bertone жасаған Lancia Stratos HF прототипін таныстырды, Stratos Zero концепт-карынан бір жыл өткен соң. Stratos HF (Chassis 1240) прототипі флуоресцентті қызыл түстес болатын және алдыңғы көріністі барынша жақсартатын, ал артқы көріністі шектеулі ететін ерекше жартылай ай тәрізді желғарымен ерекшеленді. Прототиптің алғашқы даму кезеңінде үш түрлі қозғалтқыш қолданылды: Lancia Fulvia қозғалтқышы, Lancia Beta қозғалтқышы және, ақырында, 1971 жылы жарияланған кезде, орталыққа орналасқан Dino Ferrari V6 қозғалтқышы. Бұл қозғалтқышты пайдалану жобаның басынан жоспарланған, бірақ Энцо Феррари өзінің Dino V6 машинасына бәсекелес деп санайтын машинада оны пайдалануға келісуге ықыласты болмады. Dino өндірісі тоқтағаннан кейін «Commendatore» (Энцо Ферраридің танымал лақап аты) Stratos үшін қозғалтқыштарды жеткізуге келісті, содан кейін Lancia күтпеген жерден 500 дана алды. Соңғы дизайн Гандинидің Lamborghini Miura машинасымен бірнеше көзге түсетін ерекшеліктерді бөліседі: екі бөлігі бар капоттар (алдыңғы бөлігі алға қарай ашылады, қосалқы дөңгелектің үстінде орналасқан, артқы бөлігі артқа қарай ашылады, қозғалтқыштың үстінде қадамды қара ламелдермен және оның артында багажникпен біріктірілген) – сондай-ақ есік шынысының төменгі бөлігі жоғары қарай иіліп, әдеттегі есіктерге жоғары көтерілген жиекті бөлім береді. Алайда, Stratos корпусы өте қысқа және кең пішінге ие, сондықтан алдыңғы доңғалақтың жоғарғы бөлігінен төмен түседі және жоғарыдан қарағанда жартылай эллипстік шатырдың желғары мен есік шынысының жиынтығымен ерекшеленеді. Stratos 1970-ші және 1980-ші жылдардың басында сәтті ралли машинасы болды. Бұл ралли спортында жаңа дәуірді ашты, өйткені бұл осы жарыс түрі үшін бастапқыдан жасалған алғашқы автомобиль болды. Ралли жобасының үш жетекшісі – Lancia командасының менеджері Чезаре Фиорио, британдық жарыскер/инженер Майк Паркс және зауыттық ралли жүргізушісі Сандро Мунари, ал Bertone дизайнері Марчелло Гандини кузовты жобалауға және өндіруге жеке қызығушылық танытты. Lancia компаниясының арнайы инженері Никола Матерацци шасси, рульдік басқару, аспа және қозғалтқыш компоненттерінің көптеген есептеулерін орындауға кірісті. Lancia Stratos-ты кеңінен сынақтан өткізіп, 1972 және 1973 жылдары 5-топ прототиптеріне рұқсат етілген бірнеше жарыстарда қатысты. 4-топқа homologaция үшін қажетті 500 автомобильдің өндірісі 1973 жылы басталды және Stratos 1974 жылғы Әлемдік ралли чемпионаты маусымына homologaцияланды. Ferrari Dino V6 қозғалтқышы 1974 жылы тоқтатылды, бірақ соңғы үлгілердің арасындағы 500 қозғалтқыш Lancia-ға жеткізілді. Өндіріс 1975 жылы аяқталды, онда тек 492 дана жасалды деп есептелді (1976 жылғы маусымда 4-топтың өндірісі 24 айда 400 данаға дейін төмендетілді). Автомобильді Bertone компаниясы Туринде жасап шығарды, ал соңғы құрастыруды Lancia компаниясы Chivasso зауытында жүргізді. Ралли нұсқаларында да орнатылған Dino 2.4 L V6 қозғалтқышымен жабдықталған, бірақ төмен қуаттылығымен, 7000 айналымда және 4000 айналымда айналымда күштілікпен, жол машинасына 0-ден 6.8 секундта жылдамдау және ең жоғары жылдамдық берді. Осы күдікті қуат тапшылығына қарамастан, Stratos бәсекеде жеңіске жететін автомобиль болды және ол апатқа ұшырамаса немесе алдын ала беріліс істен шықпаса (соңғысы жиі болды), жеңіске жетудің үлкен мүмкіндігі болды. Автомобиль 1974, 1975 және 1976 жылдары Сандро Мунари мен Бьёрн Вальдегардтың қолында чемпиондық атақтарды жеңіп алды, егер Fiat тобының ішкі саясаты ралли жауапкершілігін Fiat 131 Abarths-қа жүктемесе, одан да көп жеңіс әкелуі мүмкін еді. Мұнардың арқасында 1975, 1976 және 1977 жылдардағы Монте-Карло раллиіндегі жеңістерден басқа, 1979 жылы Шардонне командасымен Stratos жеңіп алды. Бұл машиналар жабық трассаларда Porsche 935-ке қарсы сәтсіз болды, бірақ гибридтік жарыстарда сәтті болды. Stratos 1973 жылдан 1980 жылға дейін Tour de France Automobile-де рекордтық 5 рет жеңіске жетті, сондай-ақ 1974, 1976 және 1978 жылдарғы Giro d'Italia automobilistico-да жеңіске жетті, бұл Tour de France Automobile-дің итальяндық баламасы. Бір машина Зелтвагта өртенген кезде, қызып кетуі салдарынан қирады. Соңғы сақталған машина Giro d'Italia жарысын қайта жеңіп алды, содан кейін ол Жапонияға Fuji Speedway-дегі Formula Silhouette сериясында қатысу үшін жіберілді, бірақ ол жарысқа қатыспады. Содан кейін автомобиль сатылып, сол кезде әлемдегі ең ірі Lancia Stratos жинағына ие болған Эрнст Грабалекке тиесілі Matsuda Collection-да болды, онда 1971 жылғы қызыл прототип және 1977 жылғы Сафари ралли машинасы бар 11 Stratos машинасы болды. Stratos 24 Hours of Le Mans-та да шектеулі сәттілікке жетті, машина, Кристин Дакремонт және Лелла Ломбарди басқарды, 1976 жылы жалпы есепте 20-орынды және GTP класында 2-орынды иеленді. Тағы бір ерекше 5-топ машинасы – австриялық ралликросс жүргізушісі Энди Бентцаның Lancia Stratos HF машинасы. Алғашқыда оның Memphis командаласы Франц Вурц, Формула-1 пилоты Александр Вурцтың әкесі басқарды. 1976 жылы Вурц FIA мойындаған алғашқы Еуропалық ралликросс титулын жеңіп алды, машинада әлі 2.4 литрлік қозғалтқыш және алғашқыда 12, кейін 24 клапанды басы болды. 1977 жылғы ERC сериясы үшін Вурц Майк Паркстен 3000 куб.см сыйымдылығына дейін қозғалтқыш сыйымдылығын арттыру үшін арнайы коленвалмен жабдықталған 24 клапанды экспериментальды қозғалтқышқа ие болды. 1978 жылы Бентца Вурцтан Stratos-ты алды, өзінің 2.4 L 12V Stratos-ын отандасы Рене Винтсинаға сатты және ERC GT дивизионының титулын жеңіп алды. Әлемдегі жалғыз 3.0 литрлік Stratos машинасы Бентцамен 1983 жылдың соңына дейін жарысты. Автомобильді тағы 30 жыл сақтағаннан кейін Бентца Stratos-ты Александр Вурцқа сатты. Ол жарты жылға жуық уақыт бойы толық қалпына келтіріліп, 1976 жылғы ралликросс спецификациясына, Memphis түсімен қайта жарияланды.

Жоқ қабаттар

Lancia Stratos Zero (немесе 0) Lancia Stratos HF прототипіне 12 ай бұрын жасалды және алғаш рет 1970 жылы Турин автосалонында көпшілік назарына ұсынылды. Футуристикалық кузовты Bertone компаниясының бас дизайнері Марчелло Гандини жобалаған, ал қозғалтқышы 1.6 литрлік Lancia Fulvia V4 болды. Lancia Stratos HF Zero көп жылдар бойы Bertone мұражайында қойылды. 2011 жылы Италияда өткен аукционда 761 600 еуроға сатылды. Кейін Лос-Анджелестегі Петерсен автомобиль музейінде «Қозғалыстағы мүсін: итальяндық дизайн шедеврлері» көрмесінде көрсетілді. 2014 жылы Атлантадағы High Museum of Art мұражайында «Арман көліктері» көрмесінде Нью-Йорк қаласындағы XJ Wang коллекциясынан алынған қарызбен қойылды. Көліктің корпусы үшбұрышты пішіндес және ерекше апельсин түсті. Ол ұзындығы мен биіктігі жағынан едәуір қысқа, сондай-ақ серийдік үлгіден көп ерекшеленеді. «Нуль» 1988 жылы Майкл Джексонның «Moonwalker» фильмінде пайда болды.

Лансия Сибило

1978 жылы Бертоне "Стратос" моделі негізінде "Сибило" деп аталатын тұжырымдамалық автомобиль жасады және жобалады. Ол Lancia Stratos шассиіндегі футуристикалық екі орындық купе ретінде дамытылды, оның доңғалақ базасы 2160 мм-ден 2280 мм-ге дейін ұзартылды. Автомобильдің шыны беттері көліктің корпусының пішінімен біріккендей сезім тудырды, ол күшті әрі тегіс сызылған монолиттік мүсінге ұқсады.

S81 тұтқасы

2000 жылы Марчелло Гандини Турин қаласындағы Stola компаниясының тапсырысымен Lancia Stratos машинасының заманауи нұсқасын жасады. Бұл екі орындық купе түріндегі концепт-кар, дәстүрлі саздан артық пайдалы деп есептелетін жаңа Ciba LY 5185 материалынан құрастырылған.

Феномен Стратос (2005)

2005 жылы Женева автосалонында Stratos атау құқығына ие болған британдық Fenomenon дизайн фирмасы Крис Храбалек есімді дизайнер салған Stratos-тың ретромодерн тұжырымдамалық үлгісін көрсетті. Бұл концепция Франкфурт көрмесінен кейін Prodrive компаниясымен әзірленді және орталыққа орналасқан V8 қозғалтқышы негізінде жасалған.

Жаңа қабаттар

Феномен жобасы тоқтап қалғаннан кейін, бір қызығушылық танытқан демеуші бір дана модельді қаржыландырды. Майкл Стошек (күшті ралли жүргізушісі және Brose Group төрағасы) пен оның ұлы Максимилиан тапсырысымен, 2010 жылы жаңа Stratos, түпнұсқа Stratos-тың жалпы дизайны мен концепциясына негізделген және Pininfarina компаниясымен әзірленді. Автомобиль Ferrari 430 Scuderia-ны донор көлік ретінде пайдаланды, шассиді (дөңгелек базасы қысқартылып ) және 4.3 литрлік V8 қозғалтқышын (4,308 см3) қоса алғанда, көптеген механикалық элементтерін қолданды. Жаңа Stratos-тың салмағы және 100 км/сағ жылдамдыққа 3.3 секундта жетеді, ал ең жоғары жылдамдығы шамамен болады. Донор көлігінен қысқа болғанымен, жаңа Stratos түпнұсқа Stratos-тан сәл үлкен: ұзындығы , ені және биіктігі . Егер жеткілікті қызығушылық туса, 25 көлікке дейін шағын партиямен өндіріс жүргізу мүмкін екені туралы хабарлар тарады. Ferrari бұл жоспарға келіспеді және өзінің жеткізушілеріне жобаны қолдауға тыйым салды. Дегенмен, 10 ақпан 2018 жылы итальяндық кузов жасаушы компания Manifattura Automobili Torino, Paolo Garella бастауымен, жоспарланған 25 көліктің өндірісін бастайтынын жариялады.

Танымал мәдениетте

Трансформерлер франшизасындағы Автобот Уильджек, Generation 1 ойыншық желісінде және оның мультфильмдік бейімделуінде Alitalia демеушілігімен Stratos машинасына айналады, бірақ ойыншықтағы Alitalia белгілері қасақана "Алиталла" деп жазылған (мүмкін, тауарлық белгіні бұзудан сақтану үшін). Transformers кейіпкерлерінің дизайнының көп бөлігінен бастау алған Такараның Diaclone ойыншықтар желісінен шыққан кейіпкердің ойыншығының алғашқы үлгілері Marlboro-дан шабыттанған бояумен сатылды.