Кіріспе

Британдық McLaren Automotive компаниясы жасаған және өндірген спорттық автомобиль, Формула-1 командасы.

McLaren F1 – британдық автомобиль өндіруші McLaren Cars компаниясы әзірлеген және өндірген спорттық автомобиль. Бастапқы идеяны Гордон Мюррей ойлап тапты, ол Рон Деннисті жобаны қолдауға және машинаның сыртқы және ішкі дизайнын жасау үшін автомобиль дизайнері Питер Стивенсті шақыруға көндірді. 1998 жылдың 31 наурызында өзгертілген айналым шектегіші бар XP5 прототипі әлемдегі ең жылдам өндіріс машинасы үшін Гиннестің рекордтық кітабына енді, 1993 жылғы өзгертілген Jaguar XJ220 машинасының көрсеткіштерін басып өтті. Автомобиль көптеген авторлық дизайндық және технологиялық шешімдерге ие; ол көптеген қазіргі заманғы спорттық автомобильдерге қарағанда жеңіл және аэродинамикалық, сонымен қатар көбінесе бір орынға артық, жүргізуші орны екі жолаушы орналысының ортасында (сәл алға қарай) орналасқан, бұл жүргізушіге дәстүрлі орналасқаннан гөрі жақсы көрінуді қамтамасыз етеді. Ол ең жақсы автомобильді жасау мақсатымен жобаланды. Жарыс машинасы ретінде жобаланбағанмен, оның модификацияланған жарыс нұсқасы бірнеше жарыстарда жеңіске жетті, соның ішінде 1995 жылғы Ле-Манның 24 сағатында, онда ол арнайы жасалған жарыс машиналарын басып өтті. Өндіріс 1992 жылы басталды және 1998 жылы аяқталды. Барлығы 106 автомобиль шығарылды, олардың дизайнында кейбір өзгерістер болды. 1994 жылы британдық Autocar журналы F1 машинасы туралы сынақ жүргізіп, былай деді: «McLaren F1 – қазірге дейін халыққа арналған жол үшін жасалған ең жақсы автомобиль». Олар сондай-ақ: «F1 автомобиль тарихындағы маңызды оқиға ретінде есте қалады және бұл әлемдегі ең жылдам өндіріс машинасы болуы мүмкін» деді. McLaren F1 машинасының бұрынғы және қазіргі иелерінің арасында Льюис Гамильтон, Илон Маск, Роуэн Аткинсон, Джей Лено, Джордж Харрисон, Ральф Лорен, Ник Мейсон және Бруней сұлтаны бар. Top Gear журналының 2017 жылғы сәуірдегі санында McLaren F1 әлемдегі ең жылдам табиғи түрде тартылған автомобильдердің бірі ретінде тізімделді, сонымен қатар Ferrari Enzo және Aston Martin One 77 сияқты қазіргі заманғы автомобильдермен бірдей деңгейде саналды, Ferrari Enzo-дан 10 жыл бұрын және Aston Martin One 77-ден 17 жыл бұрын жасалған.

Құрылыс және тұжырымдама

Бас инженер Гордон Мюррейдің дизайн тұжырымдамасы жоғары өнімділіктегі автомобильдерді жобалаушылар арасында кең таралған: төмен салмақ және жоғары қуат. Бұл жоғары технологиялық және қымбат материалдардың, мысалы, көміртек талшығы, титан, кевлар, магний және алтын қолдану арқылы іске асырылды. F1 көміртекті монокок шассиді қолданған алғашқы өндіріс көлігі болды. Гордон Мюррей жастығынан бастап үш орындық спорттық машина туралы ойланып жүрген. 1988 жылы Мюррей Италия Гран-приінен үйге ұшатын рейсін күтіп отырғанда, үш орындық спорттық машинаның эскизін жасап, Рон Денниске ұсынды. Ол ең үздік жол машинасы жасау идеясын ұсынды, бұл компанияның Формула 1 тәжірибесі мен технологиясының күшті ықпалында болады және McLaren F1 арқылы осы білім мен дағдыны көрсетеді. Мюррей былай деді: «Осы кезеңде біз Айртон Сеннамен бірге Хонданың Точиги зерттеу орталығына бару мүмкіндігіне ие болдық. Бұл сапардың себебі сол кезде Honda McLaren-дің F1 Grand Prix шассиін қуаттандырып отырғандығы еді. Шындығында, менің ойымша, үлкен қозғалтқыш қою дұрыс болар еді, бірақ Honda NSX-ті сынаған сәттен бастап, менің машинамды әзірлеуде пайдаланған барлық эталондық көліктер – Ferrari, Porsche, Lamborghini – ойымнан мүлдем кетіп қалды. Әрине, біз жасайтын McLaren F1 NSX-тен жылдам болуы керек еді, бірақ NSX-тің жүріс сапасы мен басқарылуы біздің жаңа дизайн мақсатымызға айналды. Хонда қозғалтқыштарының жанкүйері болғандықтан, мен Хонданың Точиги зерттеу орталығына екі рет барып, McLaren F1 үшін 4.5 литрлік V10 немесе V12 қозғалтқышын жасауды сұрадым. Мен сұрадым, оларды көндіруге тырыстым, бірақ ақырында оларды мұны жасауға көндіре алмадым, нәтижесінде McLaren F1 BMW қозғалтқышымен жабдықталды». Ultima MK3 жиынтығының екі машинасы, шасси нөмірлері 12 және 13, «Альберт» және «Эдвард», соңғы екі MK3, алғашқы машиналар жасалмас бұрын әртүрлі компоненттер мен тұжырымдамаларды сынау үшін «мүлде» ретінде пайдаланылды. 12-ші нөмір 7.4 литрлік Chevrolet V8 қозғалтқышымен, сондай-ақ орындықтар мен тежегіштер сияқты басқа да компоненттермен беріліс қорабын сынау үшін қолданылды. 13-ші нөмір V12 қозғалтқышын, сонымен қатар, түтін шығару және салқындату жүйесін сынауға арналды. McLaren машиналармен жұмысын аяқтағаннан кейін, оларды екеуін де арнайы журналдарға ақпаратты ұстап алмау үшін және машинаны «жиынтық машиналармен» байланыстырғысы келмегендіктен жойды. Автомобиль алғаш рет 1992 жылғы 28 мамырда Монакодағы «Спортинг» клубында өткен таныстыру шарасында көрсетілді. Өндірістік нұсқа XP1-де А тірегінің жоғарғы бөлігіне орнатылған қанатты айнадан басқа бастапқы прототиппен (XP1) бірдей болды. Бұл машина жолға жарамсыз деп танылды, өйткені алдыңғы жағында көрсеткіштер болмады; McLaren машинаға өзгерістер енгізуге мәжбүр болды (кейбір машиналар, соның ішінде Ральф Лореннің машинасы, McLaren-ге қайтарылып, прототипті айналармен жабдықталды). Бастапқы қанатты айналарда сондай-ақ бірнеше жылдан кейін басқа автомобиль өндірушілер қабылдаған бір-екі көрсеткіш болды. Автомобильдің қауіпсіздік деңгейі 1993 жылғы сәуір айында Намибияда жүргізілген сынақтар кезінде дәлелденді, онда тек шорты мен футболка киген сынақ жүргізушісі тасқа соқтығып, алғашқы прототипті бірнеше рет аударып тастады. Жүргізуші ешқандай жарақатсыз қашып шықты. Кейін сол жылы екінші прототип (XP2) қауіпсіздік сынақтары үшін арнайы жасалды және алдыңғы доңғалақтың қақпағы зақымдалмаған күйде сынақтан өтті.

Тарих

Гордон Мюррей осы машинаның қозғалтқышының табиғи сорумен жұмыс істеуін қатыстырды, бұл сенімділікті және жүргізушінің бақылауын арттыру үшін қажет болды. Турбокомпрессорлар мен суперчарджерлер қуатты арттырса да, олар күрделілікті арттырады және сенімділікті төмендетуі мүмкін, сонымен қатар жауап беру уақытының кешігуін және кері байланыстың жоғалуын тудырады. Осылайша, жүргізушінің қозғалтқышты толық бақылауда ұстау қабілеті төмендейді. Мюррей бастапқыда Honda компаниясына, блогының ұзындығы және жалпы салмағы болатын қозғалтқыш талап етті, ол сол кездегі үстем McLaren/Honda машиналарының Formula One қозғалтқышынан алынуы керек еді. Honda бас тартқаннан кейін, Formula One-ге қатысуды жоспарлаған Isuzu компаниясы Lotus шассиінде сынақтан өткізілген 3,5 литрлік V12 қозғалтқышына ие болды. Компания қозғалтқышты F1-ге орнатуға үлкен қызығушылық танытты. Дегенмен, дизайнерлер бұрын дәлелдемелі және жарыс тарихы бар қозғалтқышты қалаған.

Шасси мен корпус

McLaren F1 – толық көміртек талшығымен күшейтілген полимер (CFRP) монокок шасси құрылымын қолданатын өндірістік автомобильдің ерте мысалы болды. Алюминий мен магний аспалы жүйенің бекіту нүктелері ретінде пайдаланылды, олар тікелей CFRP-ға орналастырылды. Автомобиль орталық жүргізуші орнымен жабдықталған – жүргізуші орны ортада, жанармай бакінің және қозғалтқыштың алдында, ал жолаушы орны сәл артта және екі жақта орналасқан. Көліктің есіктері ашылғанда жоғары қарай және сыртқа жылжиды, осылайша олар көбелек немесе диэдрлі типтес. Гордон Мюррейдің есік дизайны Toyota Sera көлігінен шабыланды. Қозғалтқыш толық қуатпен жұмыс істегенде жоғары температура тудырады, соның салдарынан қозғалтқыш бөлімінде температураның үлкен өзгерісі байқалады – жұмыс істемей тұрғаннан бастап қалыпты және толық жұмыс істеуге дейін. CFRP уақыт өте келе жоғары жылу беру әсерінен механикалық кернеуге ұшырайды, сондықтан қозғалтқыш бөлімі CFRP-дан жасалмаған.

Аэродинамика

Стандартты McLaren F1 көлігінің жалпы соғу коэффициенті , жылдам Bugatti Veyron-мен салыстырғанда және 2007 жылдан 2010 жылға дейін ең жылдам өндіріс көлігі болған SSC Ultimate Aero TT-мен салыстырғанда . Көліктің алдыңғы ауданы 1,95 м² және S·Cd көрсеткіші 0,57-ге тең. McLaren F1 белсенді аэродинамикалық жүйеге ие болғандықтан, көрсетілген мәндер ең оңтайлы ағымдық конфигурациядағы көрсеткіштер. Стандартты McLaren F1 жол көлігінде жүк көтеруге арналған тұрақты қанат жоқ (LM және GTR нұсқаларымен салыстырғанда); алайда, McLaren F1 көлігінің кузовының астыңғы бөлігінің жалпы дизайны, артқы диффузормен бірге, жер әсерін пайдаланып жүк көтеруді жақсартады, бұл екі электрлі Kevlar желдеткіштерінің көмегімен көліктің астындағы қысымды одан әрі төмендетуге мүмкіндік береді. Жүргізуші "жоғары жүк көтеру режимін" қосу және өшіру арқылы басқара алады. Көлік жүргізуге ыңғайлы, бірақ жоғары өнімділікке бағытталған болуы керек деп шешілді, бірақ нағыз жарық көлігі сияқты тым қатты және төмен болмауы керек, себебі бұл практикалық қолдану мен жайлылықты азайтуға, сондай-ақ шу мен дірілді күшейтуге әкелер еді, бұл алдымен қойылған мақсатқа – ең жақсы жол көлігін жасауға – қайшы келер еді. F1 дизайнының бастапқы идеясынан бастап, салмақ таралуына ерекше назар аударылды, қозғалтқыш, отын және жүргізуші орналасуын өзгерту арқылы, бұрылыс кезінде инерция моментін төмендетуге қол жеткізілді. F1 салмағының 42% алдыңғы және 58% артқы өскіде орналасқан, рульді толық бұру кезінде.

Тежегіштер

F1 Brembo компаниясы жасаған, күшейтілмеген, желдетілетін және тесіктелген тежегіш дискілерімен жабдықталған. Алдыңғы өлшемдері және артқы өлшемдері ... болып табылады. Көміртекті тежегіштер таза жарыс жағдайында қолдану оңай болғандықтан, бұл F1 GTR жарыс үлгісінде керамикалық көміртекті тежегіштерді пайдалануға мүмкіндік берді. GTR екінші буынының корпусы магнийден жасалған. McLaren F1 алюминий инерциялық дөңгелекке ие, оның өлшемдері мен массасы қозғалтқыштан айналым моментін беру үшін қажетті деңгейде ғана. Бұл айналу инерциясын төмендету және күш беріліс механизмінің сезімталдығын арттыру үшін жасалған, нәтижесінде жылдамрақ ауысу және жақсы газ педалінің жауабы қамтамасыз етіледі. Мұндай мүмкіндік F1 қозғалтқышының қосымша тербеліс күштерінің болмауымен және BMW-нің бұрылу тербелісін басатын құрылғысының болуымен мүмкін болды. Сонымен қатар, көлік құралының кілемделген жүк бөлімшелеріне арнайы сәйкес келетін, тігілген жүк қаптары, оның ішінде гольфқа арналған қап та стандартты жабдыққа кірді. Гордон Мюррейдің сөзіне сүйенсек, F1-дің барлық ерекшеліктері, соның ішінде интерьері де ерекше назарға алынған. Өндіріске кіріспес бұрын McLaren, команданың радио жабдықтарын жеткізушісі Kenwood компаниясына жеңілдетілген аудио жүйені жасауды тапсырды; Kenwood 1992 мен 1998 жылдар аралығында F1-ді баспа жарнамаларында, күнтізбелерде және буклеттердің мұқабаларында өнімдерін таныстыру үшін пайдаланды. Әр машинаның аудио жүйесі жеке адамның музыкалық талғамына қарай жасалған; алайда, Мюррей қажет деп санамағандықтан радио қосылмады.

Сатып алу және техникалық қызмет көрсету

Тек 106 автомобиль өндірілді: 5 прототип (XP1, XP2, XP3, XP4, XP5), 64 қарапайым нұсқа (F1), 1 жетілдірілген дамыту прототипі (XP1 LM), 5 жетілдірілген нұсқасы (LM), 1 ұзын құйрықты дамыту прототипі (XPGT), 2 ұзын құйрықты нұсқасы (GT) және 28 жарыс машинасы (GTR). Өндіріс 1992 жылы басталды және 1998 жылы аяқталды. Әлем бойынша сегіз ресми сервис орталығы бар, және McLaren кейде көлік иесіне немесе сервис орталығына арнайы техник жібереді. Барлық техниктер McLaren F1 сервисінде арнайы оқытылды. Машинаның құрылымына елеулі зақым келген жағдайда, оны жөндеу үшін тікелей McLaren компаниясына қайтаруға болады. Дегенмен, жоғары жылдамдықты барлық машиналар өздерінің максималды жылдамдықтарына жету үшін күштемелі индукцияны пайдаланады, ал McLaren F1 табиғи түрде атмосфералық. Бүгінгі күнге дейін F1 табиғи атмосфералық өндіріс машиналарын арасындағы ең жылдам машина рекордын сақтап тұр, және бұл рекордке дерлік 30 жылдан бері ешкім жете алмады.

Тежеу және басқару

30–0 миль/сағ (48–0 км/сағ): 9.7 м / 31.83 фут
50–0 миль/сағ (80–0 км/сағ): 25.2 м / 82.68 фут
Бедфордширдегі Миллбрук сынақ алаңы, 2 миль (3 км) бұрылысты трасса, ең жоғары жылдамдық сынауы: орташа жылдамдық , ең жоғары жылдамдықпен (XP5 прототипімен Тифф Ниделл жүргізді). MIRA сынақ алаңы, 2.82 миль (5 км) бұрылысты трасса, ең жоғары жылдамдық сынауы: орташа жылдамдық , ең жоғары жылдамдықпен (Питер Тейлор жүргізді). Эсторил трассасының айналымы 1994 жылы 1:55.9 (4.36 км) конфигурациясы бойынша, трассада 3 адаммен 1994 жылдың шілдесінде тіркелді. Нюрбургрингтің бірінші айналымын XP4 прототипімен Джонатан Палмер аяқтады, ол трассада 200 миль/сағ (322 км/сағ) ең жоғары жылдамдыққа жетті.

Жазбаларды сақтау талаптары

1993 жылдың тамызында McLaren XP3 прототипін сынады, оның жылдамдығы -пен шектелген. Олар машина ішіндегі деректерге сүйене отырып, ең жоғары жылдамдықты есептеп шығарды. 1994 жылдың мамырында британдық Autocar журналы XP5 прототипіне қол жеткізіп, сынақтан өткізді. Олар былай деп жазды: "Егер жеткілікті асфальт болғанда, оның жоғары берістегі айналым шектеуішінде жылдамдауын тоқтатарына еш күмәніміз жоқ, шиналардың кеңеюін ескеретін болсақ, ол шамамен -ге жетер еді." Айналым шектеуіш 8300 айналымға дейін көтерілген. 2022 жылға қарай F1 әлемдегі ең жылдам табиғи атмосфералық (немесе табиғи сорулы) өндірістік автомобиль болып қала береді, бұл рекорд 24 жылдан бері сақталып келеді. Оның жылдамдық рекорды бұзылғанымен, оны басып өткен автомобильдерде күштеп индукцияланған қозғалтқыштар қолданылған.

Автоспорт

Оның алғашқыда жол машинасы ретінде шығарылуынан кейін, автоспорт командалары McLaren-ді F1-дің жарыс нұсқаларын жасауға көндірді, олар халықаралық жарыстарда бақ сынау үшін арналған еді. 1995 жылдан 1997 жылға дейін жарыс машинасының үш түрлі нұсқасы жасалды. Халықаралық жарыс серияларына қатысу құқығынан айырылғаннан кейін, кейбір F1 GTR машиналары көлік ретінде пайдалануға бейімделді. Автомобильдерге глушительдер мен жолаушылар орындықтары қосылып, жолдар үшін жерден биіктігін арттыру үшін аспасы реттелді және ауа шектегіштері алынып тасталды, соның арқасында автомобильдер жолға тіркелді.

F1 GTR 1995 жылы

Рей Беллм мен Томас Бшер сияқты жарыс командаларының сұранысы бойынша BPR Global GT Series жарысына қатысу мақсатында құрастырылған McLaren F1 GTR – арнайы жасалған жарыс машинасы болды. Ол қуаттылығын арттыратын өзгертілген қозғалтқыш басқару жүйесін енгізді. Дегенмен, жарыс регламентімен талап етілген ауа шектегіштері қуатын 7,500 айналымға дейін төмендетті. Автомобильге енгізілген өзгерістерге кузов панельдері, шасси, аэродинамика және интерьердегі жаңарулар кірді. F1 GTR 1995 жылғы Ле-Манның 24 сағаттық жарысында бірінші, үшінші, төртінші, бесінші және 13-ші орындарды алып, өзінің ең үлкен жетістігін көрсетті, бұл арнайы жасалған прототиптік спорт машиналарын жеңіп шықты. Жарыста төртінші орын алған Марк Бланделл F1 GTR-ді ылғалды жағдайда басқару туралы сұрағанда былай деді: «Шындығында, ол жарыс машинасы ретінде жоспарланбағандықтан, көп жағынан әлемдегі ең теңгерімді автомобиль емес еді. Автомобильдің басты артықшылығы – BMW V12 қозғалтқышы. Ол өте әсерлі болды, себебі 2,000 айналымда 6-шы жылдамдыққа ауыссаңыз, ол пойыз сияқты жылдамдыққа ие болатын. Ал ылғалды жағдайда бұл өте пайдалы, өйткені жоғары жылдамдықпен жүруге мүмкіндік береді және жабысқақтық мәселесін азайтады. Бірақ теңгерімге келсек, ол әрқашан біршама ауыр болды, сондықтан ауырлық орталығы идеалды емес еді. Аэродинамикалық тұрғыдан да толыққанды емес еді, бірақ өзінің жұмысын атқарды». 1995 жылғы маусымда барлығы тоғыз F1 GTR құрастырылды. Автомобильді Дэвид Брэбхэм мен Джон Нильсен басқарды. Салмағы 1995 жылғы GTR-ге қарағанда азайтылды, бірақ қозғалтқыш жарыс регламентіне сәйкес күйде қалды.

F1 GTR 1997 жылы

F1 GT-нің үш жолға шығарылған нұсқасы салынғаннан кейін, McLaren 1997 жылғы маусымға F1 GTR-ді дамытуға мүмкіндік алды. Салмағы одан әрі азайтылып, тізбекті беріліс қорабы орнатылды. Қозғалтқыштың иілімі бұрынғы 6,1 литрден 6,0 литрге дейін қысқартылды. Ауыр өзгерістерге ұшыраған кузовтың арқасында, артқы бөлігі ұзартылып, төмен күш көбейтілгендіктен F1 GTR 1997 көбінесе "Longtail" деп аталады. 1997 жылғы маусым үшін барлығы он F1 GTR салынды. Салмағы азайтылып, жалпы салмағы .

Үлгілер

Бірінші McLaren F1 сатылуына дейін XP1-ден XP5-ке дейінгі нөмірлермен бес прототип салынды. Бұл машиналар бір-бірінен де, сериялық автомобильдерден де әлдеқандай айырмашылықтарға ие болды. Көптеген қате түсініктерге қарамастан, ең алғашқы жұмыс істейтін прототип XP1 ешқашан көпшілікке таныстырылмады. XP1 ешқашан боялмаған (жалаңаш көміртекті талшықтан жасалған сыртқы қаптамасымен) және кейін Намибиядағы апатта жойылды. 1992 жылғы Монакода көрсетілген автомобиль іс жүзінде "Клиникалық модель" болды, сыртқы түрі әсерлі болғанымен, қуат жүйесі болмады. XP2 соқтығысу сынақтары үшін пайдаланылды (сынақ барысында көк түспен) және содан кейін жойылды. Бұл сынақ машинасы болғандықтан, толық интерьер жабдығы немесе қуат жүйесі болған жоқ. XP3 төзімділікті сынады, XP4 беріктік сынағынан өткізді, ал XP5 жарнамалық машина ретінде пайдаланылды. XP3 Гордон Мюррейге тиесілі болған, кейін жеке сатып алушыға сатылды. XP4 1990-шы жылдардың ортасында Тифф Ниделл шолу жасағанда Top Gear көрермендеріне көрсетілді, содан кейін жеке меншік иесіне сатылды, ал XP5 McLaren-нің танымал жылдамдық сынағында қолданылды және әлі де McLaren-нің меншігінде.

Америтек

Жеті McLaren F1 Ameritech компаниясы импорттады және Америка Құрама Штаттарында жол пайдалану үшін талаптарға сәйкес келтіру мақсатында өзгертілді. Бұл өзгерістерге қаптамадағы орындықтарды алып тастау, фараларды ауыстыру, бампердің биіктігін арттыру, сондай-ақ еуропалық F1 үлгісімен салыстырғанда басқару мен тежелу сипаттамаларын нашарлату кіреді, бұл жол қағидаларына байланысты жасалды. Оның салмағы – .

Өнер көрсету

Қызмет көрсеткіштері барлық жағынан (жылдамдыққа қатысты) стандартты F1-ден төмен. Марио Андретти Ameritech F1-де айналым шектегішіне жеткеннен кейін жоғары жылдамдықтарды салыстыру тестінде атап өткендей, Ameritech F1 жетінші берілісті толықтай қолдана алады, демек, жоғарырақ беріліс қатынасы немесе жетінші беріліс болған жағдайда автомобиль тіпті одан да жоғары жылдамдыққа жете алады.

F1 жоғары төменгі күш жиынтығы (HDK)

Екі стандартты F1 "LM спецификациясына" жаңартылды. Олардың шасси нөмірлері 073 және 018. Қозғалтқыштар шектеусіз GTR спецификациясына дейін жаңартылды, нәтижесінде қуаттылығы артты және оларға жоғары жүктеме жиынтығы (HDK) қосылды. Олардың интерьерлері F1 LM-ге қарағанда жайлырақ болды. 018 шасси нөмірі бар автомобильде кондиционерлер жаңартылды, фаралар газ разрядты типке ауыстырылды және руль 14 дюймдік бірлікке ауыстырылды. Бұған қоса, жарыс спецификациясындағы амортизаторлар мен серіппелер, жолмен жүру үшін ең жұмсақ параметрлерге келтірілді. Стандартты 17 дюймдіктің орнына 18 дюймдік GTR дөңгелектері қолданылды және Michelin Pilot Sport шиналары пайдаланылды.