Кіріспе
Концепциялық автомобиль (концепциялық көлік, шоу көлік немесе прототип деп те аталады) – жаңа стильдік шешімдерді немесе жаңа технологияларды көрсету мақсатымен жасалған автомобиль. Концепциялық көліктер көбінесе автокөлік көрмелерінде жаппай өндіріске түсуі мүмкін немесе мүмкін емес, жаңа және революциялық дизайнға тұтынушылардың реакциясын бағалау үшін көрсетіледі. General Motors дизайнері Харли Эрл концепциялық автомобильді ойлап тапқан және 1950 жылдардағы Motorama көрмелері арқылы оны кеңінен танымал етуге үлкен үлес қосты. Концепциялық автомобильдер әдетте тікелей өндіріске жіберілмейді. Қазіргі заманда олардың дизайны практикалық тұрғыдан, қауіпсіздік талаптарына, заңнамалық нормаларға сәйкестік және өндіріс құнына қарай көптеген өзгерістерден өтуі керек. Ал "өндіріске дайын" прототип, концепциялық көліктен өзгеше, осы мақсатқа қызмет етеді.
A concept car (also known as a concept vehicle, show vehicle or prototype) is a car made to showcase new styling or new technology. Concept cars are often exhibited at motor shows to gauge customer reaction to new and radical designs which may or may not be mass produced. General Motors designer Harley Earl is generally credited with inventing the concept car, and did much to popularize it through its traveling Motorama shows of the 1950s. Concept cars typically do not go into production directly. In modern times, all would have to undergo many changes before the design is finalized for the sake of practicality, safety, regulatory compliance, and cost. A "production intent" prototype, as opposed to a concept vehicle, serves this purpose.
Дизайн
Концепт-көліктер көбінесе қозғалтқыштары мен дизайны жағынан радикалды болады. Кейбіреулері қағаздан бастап көміртек талшығына дейін, тазартылған қорытпаларға дейін дәстүрлі емес, экзотикалық немесе қымбат материалдарды пайдаланады. Ал басқалары ерекше конструкцияға ие, мысалы, қанатты есіктер, үш немесе бес (немесе одан да көп) доңғалақтары немесе көліктерде әдетте кездеспейтін арнайы мүмкіндіктері бар. Осылайша, көбінесе тиімсіз немесе пайдасыз болғандықтан, көптеген концепт-көліктер масштабты модельдерден немесе тіпті компьютерлік жобалаудағы сызбалардан ары қарымас. Ал кейбір дәстүрлі концепциялар толыққанды (жұмыс істейтін) көліктерге, жұмыс істейтін күш берілісімен және керек-жарақтарымен дамытылуы мүмкін. Көптеген концепт-көліктердің жағдайы орташа деңгейде болады және ол соңғы өнімді білдірмейді. Концепт-көліктердің өте аз бөлігі қандай да бір пайдалы деңгейде жұмыс істейді, ал кейбіреулері жоғары жылдамдықпен қауіпсіз қозғала алмайды. Жұмыс істемейтін "макеттер" әдетте балауыз, саз, металл, шыны талшық, пластик немесе олардың комбинациясынан жасалады. Егер жүре алатын болса, күш берілісі көбінесе сол компанияның өндірістік көлігінен алынған немесе конструкциясында кемшіліктері болуы мүмкін. Олар өте жетілдірілген болуы мүмкін, мысалы, General Motors-тың Cadillac Sixteen концепт-көлігі. Концепт-көліктің қызмет мерзімі біткеннен кейін, көліктер әдетте жойлады. Алайда, кейбіреулері компанияның мұражайында немесе қоймада сақталады. Солтүстік Голливудта, Калифорнияда, автомобильдерді жекешелендіруші Джордж Баррис шеберханасында бірнеше жыл бойы пайдаланбаған, бірақ жұмыс істейтін концепт-көлік, 1954 жылғы Ford Motor Company-ның "Lincoln Futura" 1966 жылы ABC телеарнасында дебют жасаған "Бэтмен" сериалындағы "Бэтмобиль" ретінде жаңа өмірге ие болды.
Inoperative "mock ups" are usually made of wax, clay, metal, fiberglass, plastic, or a combination thereof. If drivable, the drivetrain is often borrowed from a production vehicle from the same company or may have defects and imperfections in design. They can also be quite refined, such as General Motors' Cadillac Sixteen concept. After a concept car's useful life is over, the cars are usually destroyed. Some survive, however, either in a company's museum or hidden away in storage. One unused but operational concept car that languished for years in the North Hollywood, California, shop of car customizer George Barris, Ford Motor Company's "Lincoln Futura" from 1954 received a new lease on life as the Batmobile in the Batman series that debuted in 1966 on the ABC Television Network.
Белгілі тұжырымдамалық автокөліктер
Модельдер туралы ескертулер Alfa Romeo BAT машиналары 1950 жылдар Бертоненің аэродинамикалық зерттеулері. Aston Martin Atom 1939 жылы Клод Хилл жобалаған. Толық жұмыс істейтін және әлі де жолға лайықты жағдайда, Aston Martin иесі Дэвид Браун оны 1948 жылғы Spa 24 сағатында жеңіске жеткен жарыс машинасы ретінде қабылдады және DB1 үшін негіз болды. Auburn Cabin Speedster 1929 жылы салынған алғашқы концепт-кар ретінде танымал, ол Лос-Анджелестегі көрменің өртінде жойылғанға дейін автомобиль шоуының айналымын аралап, жарнама үшін пайдаланылды. BMW GINA – пішінін өзгертетін матадан жасалған спорттық автомобиль. Бұл платформа (көлік құралының материалы мен өзгеріп жатқан пішіннен басқа) 2012 жылы BMW i3 және BMW i8 электр көліктері үшін қабылданды. Buick Y Job 1930 жылдардың соңында атақты General Motors дизайнері Харли Эрл жасаған. Көпшілік оны тұңғыш концепт-кар деп санайды. Ол көптеген басқа Buick көліктеріне, соның ішінде Buick Blackhawk Concept-ке де әсер етті. 1951 жылы Харли Эрл құрастырған Le Sabre 12 вольт электрлік және алюминийлі 215 куб. дюймдік V8 GM-ге таныстыруға көмектесті. Бұл таңба көліктік өндіріске арналған көлік ретінде берілді. 1959 жылы салынған Cadillac Cyclone – Харли Эрлдің соңғы жобаларының бірі. Оның футуристикалық стиліне 1950 жылдардағы авиация мен ракета техникасы қатты әсер етті. Cadillac Debutante – құрастырылған кездегі ең сәнді автомобиль, Cadillac Debutante – барыс терісімен жабдықталған, ал аспаптар панелі мен жиһаздары 24 каратты алтынмен жабдықталған. Chevrolet Corvette Mako Shark – серийлік Corvette-тің екінші (1963–1967) және үшінші (1968–1982) буындарының элементтерін алдын ала көрсетті. Chevrolet Volt – алғашқы гибридтік электр көлігінің тұжырымдамасы. Бұл көлік 2011 жылдың басында кейбір штаттарда шектеулі түрде іске қосылды, 2012 жылдың соңында барлық АҚШ-та, сондай-ақ Еуропаның кейбір бөліктерінде қолжетімді болды. Бұл сериялық өндірісте шығарылатын автомобиль, бастапқыда Saturn дилерлері арқылы жалға алынған GM EV 1 автокөлігінің мұрагері. Chevrolet Corvair Monza GT – 1962 жылғы ортаңғы қозғалтқышты тәжірибелік прототип, ол Corvette өндірісінің үшінші буынының (1968–1982) дизайн элементтерін көрсетті. Dodge Tomahawk – 2003 жылғы V10 қозғалтқышымен жабдықталған төрт дөңгелекті мотоциклге ұқсас дизайн, оның батылдығы үшін назар аударды, сондай-ақ оның гипотетикалық түрде Ferrari жылдамдығына жетуі мүмкін деген мәлімдеме таратылды. Ford Modulo – 1970 жылы Женева автосалонында таныстырылған итальяндық carrozzeria Pininfarina компаниясының Паоло Мартини дизайны. Ford Nucleon – ядролық қозғалтқышпен жұмыс істейтін автомобиль (тек масштабтағы модель). Ford Probe – 1979–1983 жылдар аралығындағы төрт жобадан тұратын серия, оның ішінде Probe III ақырында Ford Sierra болып дамыды. Ford SYNus – 2005 жылы алғаш рет көрсетілді. Бұл жоба жол қауіпсіздігін арттыру мақсатында жасалды. General Motors Firebird – газ турбинасымен жұмыс істейтін автомобильдер сериясы. Pontiac бұл атауды Chevrolet Camaro негізінде қабылдады. 2002 жылы Chevrolet Camaro-мен бірге, 2010 жылы қайта жаңғыртылды. Holden Efijy – 2007 жылы АҚШ-тың ең үздік концепт-көлігі атанған Holden FJ-ге негізделген. Hummer HX – H2 және H3 модельдеріне қарағанда кішірек және арзан бағамен шығарылатын, Hummer брендімен жасалған, жолдан тыс компактты SUV. Lancia Megagamma – қазіргі заманғы MPV (минивэн) прототипі. Mercedes Benz C111 – 1960 және 1970 жылдары шығарылған эксперименталды автомобильдер сериясы. Компания жаңа қозғалтқыш технологиясын, соның ішінде Ванкель қозғалтқыштарын сынады. Mercedes Benz F700 – оның PRE SCAN жол сканерлеу аспасы тіпті дөңгелек немесе дөңгелек жерлерде де өте тегіс жүруді қамтамасыз етеді (кейіннен Magic Body Control болып дамыды). Бұл жоба келесі ұрпақ Mercedes Benz A Class, Mercedes Benz B Class және Mercedes Benz C Class-тың дамуына әкеледі. MIT Car – Массачусетс технология институтының Франк Геримен бірге жасалған концепт-көлігі. Phantom Corsair – 1930 жылдардағы концепт-көлік, Rust Heinz компаниясы әзірлеген. Pontiac Bonneville Special – 1954 жылы Motorama-да дебют жасаған Pontiac-тың алғашқы 2 орындық спорттық машинасы. Бұл таңба 1950 жылдардағы Pontiac спорттық машинасына берілді. Pontiac Club de Mer – Pontiac-тың тұтас тот баспайтын болаттан жасалған спорттық автокөлігі, ол 1956 жылы Motorama-да дебют жасады. Porsche 989 – Porsche-дің алғашқы 4 есікті автомобилі, Porsche Panamera-ның алдыңғысы. Rolls Royce 1EX – «эксперименттік модельдер» сериясының біріншісі, 1EX Rolls Royce компаниясы 1919 жылы 40/50 ат күшті шассиде өздерінің машиналарын сынап, дамыту үшін жасады. Жеке EX модельдері 40 жылдан астам уақыт бойы шығарылып, 1958 жылы 45EX-пен аяқталды. Ghost атауы Rolls Royce Ghost 2011 жылы өндіріс көлігі ретінде қабылданды. 1EX сондай-ақ Rolls Royce-дің осы көлігінің тұжырымдамалық нұсқасында қолданылды. Volvo VESC – Volvo 240 сериялы көліктерге енгізілген қауіпсіздік ерекшеліктерін әзірлеуде сынақ ретінде пайдаланылған, NHTSA кейіннен қауіпсіздік стандарттарына негіз болды, соның ішінде автоматты түрде жиырылатын үш нүктелі қауіпсіздік белдігі, деформацияланатын аймақтар, қауіпсіздік жастықтары, аударылудан қорғау және соққыны жұтатын нөлдік зақымдануға төзімді бамперлер.