Биляр қаласы: Орта ғасырлық Болгар елінің астанасы
Bilär
Биләр қаласы – Татарстанның ежелгі қаласы, Волжск Болғариясының екінші астанасы. 10 ғасырда салынған, халық саны 100 мыңнан асып түскен. Тарихы, орналасқан жері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ортағасырлық Волга Болгар қаласы, Татарстанның Алексеевский ауданы, Ресей. Биләр (татарша: Биләр) – Волга Болгариясының ортағасырлық қаласы және Волга Болгариясына монғол шапқыншылығы алдындағы екінші астанасы. Қала Кіші Черемшан өзенінің сол жағасында, Татарстанның Алексеевский ауданында орналасқан. Билярск қаласына 50 км, ал Қазан қаласына 150 км қашықтықта.
Medieval Volga Bulgarian city in Alexeevsky District, Tatarstan, Russia
Bilär (Tatar: Биләр) was a medieval city in Volga Bulgaria and its second capital before the Mongol invasion of Volga Bulgaria. It was located on the left bank of the Small Cheremshan River in Alexeeyevsky District of the Tatarstan. The distance to Bilyarsk is 50 km and 150 km to Kazan.
Тарих
Қала 10 ғасырда Волга болгарларының жергілікті Биляр тайпасымен негізделген. Орыс жылнамаларында ол "Ұлы қала" (Великий город) деп те аталды, себебі оның халқы 100 000-нан асып түскен деп есептелді. Биляр Орта Волгадағы маңызды сауда орталықтарының бірі болды және Болгар қаласымен және Нұр Сувармен бірге 12 және 13 ғасырларда Волга Болгариясының астанасы қызметін атқарды. 1236 жылы қала Бату хан әскерімен тоналып, қиратылды. Кейін қала қайтадан тұрғызылды, бірақ бұрынғы өлшемі мен күшіне ие бола алмады. Қаланың қираған орындары (шамамен 8 км²) Рычков, Татищев, Халиков және Хучин тарапынан зерттелді. Ескі Билярдың жанында 1654 жылы Ресейдің шекаралық Белярск бекінісі салынды, ол бүгінде этникалық орыс ауылы болып табылады. 1930-1963 жылдары Билярск Биляр ауданының әкімшілік орталығы болды. 2000 жылғы халық санауы бойынша, оның халқы 2270 адамды құрады. Бұл қала химия ғылымының қайраткері Александр Арбузовтың туған жері. Биляр 10 ғасырдан 13 ғасырдың басына дейін Волга-Кама Болгариясының астанасы болды. Сонымен қатар, ол ортағасырлық Еуразияның ең ірі қалаларының бірі еді. 1236 жылы қаланың құлауы оның монументалды сәулетінің жоғалуына соқтырды.
The city was founded around 10th century by the indigenous Bilär tribe of the Volga Bulgars. In the Rus chronicles, it was also known as "Great City" (Великий город), because its population reputedly was in excess of 100,000. Bilyar was one of the main trade centers in the Middle Volga, and alternatively with the Bulgar city and Nur Suvar served as the capital of Volga Bulgaria in the 12th and 13th centuries. In 1236, the city was sacked by the army of Batu Khan. The city was later rebuilt, but it never regained its former size or power. The city's ruins (nearly 8 km2) were explored by Rychkov, Tatischev, Khalikov and Khuchin. Near old Bilyar in 1654 was founded a Russian border fort Bilyarsk, which today is an ethnic Russian village. In 1930 1963 Bilyarsk was an administrative center of Bilyar District. By the 2000 census, its population was 2,270. It is a birthplace of chemist Alexander Arbuzov. Bilyar was the capital of the Volga Kama Bulgaria from the 10th century until the early 13th century. It was also one of the largest cities of medieval Eurasia. The end of the city in 1236 also resulted in the loss of its monumental architecture.
Биляр нүктесі
Антарктиданың Оңтүстік Шетланд аралдарындағы Ливингстон аралындағы Биляр нүктесі Билярдың құрметіне аталған.
Bilyar Point on Livingston Island in the South Shetland Islands, Antarctica is named after Bilär.
Танымал мәдениетте
Билярск Крейг Томастың "Firefox" романында және одан кейін түсірілген фильмде АҚШ Әуе күштерінің ұшқышы Митчелл Гант ұрлаған ойдан шығарылған МиГ-31 "Firefox" ұшағы туралы кеңестік әуе күштерінің ойдан шығарылған базасының орны болды. Шындығында, Билярск қаласында әуежай жоқ, ал ең жақын толық қызмет көрсететін әуежай Ресейдің Татарстан Республикасындағы Казан қаласында орналасқан, Билярск қаласынан солтүстік-батысқа қарай 61 миль (98 км) қашықтықта.
Bilyarsk was the home of a fictional Soviet air force base in Craig Thomas' Firefox novel and subsequent film, about the fictional MiG 31 Firefox aircraft stolen by United States Air Force pilot Mitchell Gant. In reality, Bilyarsk has no airport and the closest full service airport is in Kazan, Tatarstan in Russia, 61 mile (98 km) northwest of Bilyarsk.
Ресурстар
Файаз Шарипович Хузин | БИЛЯР – БОЛҒАРДАҒЫ ҮЛКЕН ҚАЛА (Татарстан Республикасының "Заман" баспасы). Орысша (Хузин Фаяз Шариповичь | Биляр Великий Город Болгарский (Издательство «Заман» Республика Татарстан))
Fayaz Sharipovich Huzin | BILYAR BULGARIAN GREAT CITY (Publisher "Zaman" Republic of Tatarstan). Russian (Хузин Фаяз Шариповичь | Биляр Великий Город Болгарский (Издательство «Заман» Республика Татарстан))