Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жан Никола Николе (Jean Nicolas Nicollet), Sieur de Belleborne (шамамен 1598 – 1642 жылғы қазан) – Мичиган көлін, Макинак аралын, Грин-Бэйді зерттеуімен және қазіргі АҚШ-тың Висконсин штатына еуропалықтардың алғашқысы болып аяқ басқан француз саяхатшысы.
Jean Nicolas Nicollet
Jean Nicolet (Nicollet), Sieur de Belleborne (c. 1598October 1642) was a French coureur des bois noted for exploring Lake Michigan, Mackinac Island, Green Bay, and being the first European to set foot in what is now the U. S. state of Wisconsin.
Ерте өмір
Николе (Николет) 1590-шы жылдардың соңында Францияның Шербург қаласында дүниеге келді. Ол Томас Николе мен Маргарита де Ламердің ұлы, Томас Николе "Париж мен Шербург арасындағы корольдің жеделхатшысы" қызметін атқарған. Олар Рим-католик шіркеуінің мүшелері еді. Ол Самуэль де Шамплен мен Этьен Брульдің жақын досы болды және француздар Compagnie des Marchands компаниясы арқылы тері саудасын дамытып жатқан кезде, Шампленнің жас француз жігіттерін үндістер арасында тұрғызып, оларды зерттеушілер мен саудагерлер етіп тәрбиелеу жоспарына қызығып Канадаға келді.
Nicolet (Nicollet) was born in Cherbourg, France, in the late 1590s, the son of Thomas Nicollet, who was "messenger ordinary of the King between Paris and Cherbourg", and Marguerite de Lamer. They were members of the Roman Catholic Church. He was a known friend of Samuel de Champlain and Étienne Brule, and was attracted to Canada to participate in Champlain's plan to train young French men as explorers and traders by having them live among Native Americans, at a time when the French were setting up fur trading under the Compagnie des Marchands.
Квебекке келу
1618 жылы Николе француз аристократиясының мүшелеріне тиесілі сауда монополиясы Compagnie des Marchands компаниясының аудармашы болып оқу үшін Квебекке көшіп келді. Жан Николе қызметкер ретінде Ескі тәртіптің (Ancien Régime) адал қолдаушысы болды. Түпкі халықтардың тілін үйрену үшін Николетті Оттава өзенінің маңызды сауда жолында орналасқан Аллумет аралындағы алгонкиндермен бірге тұруға жіберді. 1620 жылы Квебекке оралған соң, оны Ниписсинг көлі аймағындағы одава және алгонкин халықтарының арасында тұруға тағайындады. Тоғыз жыл бойы ол дүкен ашып, аймақтағы жергілікті халықтармен сауда жасады. Олардың Евфрозин Мадлен Николе есімді қызы болды. Николе Квебекке оралғанда, қызы Эуфрозинді француздық білім алу үшін өзімен бірге алып келді. 1629 жылдың 19 шілдесінде Квебек Англияның билігіне өткенде, Кирк ағайындылары бақылауға алғанда, Жан Николе гурон елінің қауіпсіздігіне қашып кетті. Француздар билікке қайта келгенге дейін ол ағылшын мүдделеріне қарсы сол жерден жұмыс істеді. Канада Францияға қайтарылғаннан кейін ол Маргарита Куйярға үйленді. Маргарита, Квебектің белгілі отаршысы Гвийом Куйяр мен оның әйелі Мари Гвильмет Эбердің қызы, сонымен қатар Шампленнің немере қызы болды. Олар кейінірек Труа-Ривьерде тұрып, балаларын тәрбиеледі.
In 1618, Nicolet immigrated to Quebec as a clerk to train as an interpreter for the Compagnie des Marchands, a trading monopoly owned by members of the French aristocracy. As an employee, Jean Nicolet was a faithful supporter of the Ancien Régime. To learn the language of the First Nations, Nicolet was sent to live with the Algonquins on Allumette Island, a friendly settlement located along the important Ottawa River fur trade route. Upon his return to Quebec in 1620, he was assigned to live among the Odawa and Algonquin people in the Lake Nipissing region. During his nine year stay, he ran a store and traded with the native peoples in the area. and they had a daughter, whom he named Euphrosine Madeleine Nicolet. When Nicolet returned to Quebec, he brought his daughter Euphrosine with him to educate her among the French. On July 19, 1629, when Quebec fell to the Kirke brothers who took control for England, Jean Nicolet fled to the safety of the Huron country. He worked from there against English interests until the French were restored to power. After Canada was restored to France he married Marguerite Couillard. Marguerite, the daughter of leading Quebec settler lt=Guillaume Couillard and his wife Marie Guillemette Hébert, was also the goddaughter of Champlain. The couple were residents of Trois Rivières in later life, where they raised children.
Висконсинді зерттеу
1852 жылдан бері, тарихшы Джон Гилмари Шидің еңбектерінен кейін, Николе Мичиган көлін зерттеген алғашқы еуропалық ретінде танымал. 1634 жылы ол болашақта Висконсин штаты болып білетін аймақты зерттеген алғашқы еуропалық болды. Жан Николе Шығысқа қарайғы жол іздеу үшін қазіргі Грин-Бэй маңындағы Ред-Бэнкс жағасына қонды. Ол және басқа француз саяхатшылары жергілікті тұрғындардан осы жағалауларда тұратын халықты Хо-Чанк деп естиді, кейбір француздар оны қате аударып, "Теңіз халқы" деп түсіндірді. Хо-Чанк тілінде бұл "үлкен дауыстың халқы" деген мағынаны білдіреді, себебі олар өз тілдерін тайпалық тілдер отбасының бастапқы тілі деп санайды. Алайда, оджибвелер оларға ұнамайтын "Виннебаго", яки "хош иісті сулардың халқы" деген ат берді, француз тіліне "Пуанттар" немесе "Пуандар" деп аударылды. Бұл шетелдік атау осы халықты кемсіткен, бірақ Николе осы туралы білмей, олардың Тынық мұхитынан немесе оған жақын жерден келгендігіне және Қытаймен тікелей байланыс орнатуға болатындығына сенді. Николе Хо-Чанк халқының алдында Францияның елшісі болды. Ол билігін көрсету үшін жарқын түсті киім киіп, екі мылтық алып жүрді. Хо-Чанк халқы оның осы әдетін бағалады. Хо-Чанк жетекшілерімен бірге Николе Фокс өзенімен жоғары қарай көтеріліп, Висконсинге дейін жеткізіп, өзен кеңейгенше төмен ағып жүрді. Ол мұхитқа жақын екеніне қатты сенгендіктен, тоқтап, Квебекке "Оңтүстік теңізіне" жол тапқанын хабарлауға кетті, жоғары Миссисипи өзенін таба алмағанын білмей.
Since 1852, following the historian John Gilmary Shea, Nicolet is noted for being the first European to explore Lake Michigan. In 1634 he became the first European to explore what would become Wisconsin. Jean Nicolet landed at Red Banks, near modern day Green Bay, Wisconsin, in search of a passage to the Orient. He and other French explorers had learned from their native contacts that the people who lived along these shores were called Ho Chunk, which some French mistakenly translated as "People of the Sea". In the Ho Chunk language, it means people of the big voice, because they believe their language was the original language of their family of tribal languages. However, the Ojibwe had a less appealing name for them, Winnebago, or "people of the fragrant waters," translated to French as, Puants or Puans. This exonym was derogatory, however, not knowing that, Nicolet concluded that the people must be from or near the Pacific Ocean, and would provide a direct contact with China. Nicolet became the French ambassador to the Ho Chunk people. He wore brightly colored robes and carried two pistols, to convey his authority. The Ho Chunk people appreciated his ritual display. With some Ho Chunk guides, Nicolet ascended the Fox River, portaged to the Wisconsin, and travelled down it until it began to widen. So sure was he that he was near the ocean, that he stopped and went back to Quebec to report his discovery of a passage to the "South Sea," unaware that he had just missed finding the upper Mississippi River.
Жақында болған дау
Соңғы екі онжылдықта кейбір адамдар Николеттің Грин-Бейге келгені туралы дәстүрлі әңгімені күмәндандырды. Олар Николет Қытайға жол іздемегенін, қытайлық халат кимегенін және Ред-Банкте Пуан тайпасымен кездеспегенін айтты. Рональд Стибе Николеттің тіпті Мичиган көліне бармағанын, ал Пуанттардың іс жүзінде Алгонкин халқы болғанын және Николет оларды Мичиган штатының Кивинау шығанағында кездестіргенін ұсынды. Милуоки қалалық мұражайының қызметкері Нэнси Острайх Лурье, одан кейін Милуоки инженерлік мектебінің профессоры Патрик Дж. Юнг (PBS бейнесі, "Жан Николеттің Висконсинге сапарына қатысты ойлар", 2014) Николеттің іс жүзінде Мичиган штатының Меномини маңында Пуан тайпасымен кездескенін тұжырымдады. Меномини және Пуант тайпалары әр түрлі болғанымен, олар Грин-Бейге қол жеткізуді бірлесіп бақылайтын одақтастар болды. Сондай-ақ, Меномини Пуанттармен келіссөздер жүргізу кезінде Николет үшін аудармашы болып жұмыс істей алған. Лурье мен Юнг Николеттің миссиясының басты мақсаты Жаңа Франция мен Пуант тайпасы арасында бейбітшілік орнату және Ирокездерге қарсы одақ құру болды деп санайды.
In the last couple decades, some have questioned the traditional account of Nicolet's arrival in Green Bay, saying that Nicolet was not looking for a route to China, did not wear a Chinese robe, and did not meet the Puans at Red Banks. Ronald Stiebe proposed that Nicolet did not even go to Lake Michigan but that the Puants were actually Algonquin people and Nicolet met them at Keweenaw Bay, Michigan. Nancy Oestreich Lurie, of the Milwaukee Public Museum—followed by Patrick J. Jung, of the Milwaukee School of Engineering (PBS video, "Rethinking Jean Nicolet's Journey to Wisconsin," 2014)—concluded that Nicolet actually met the Puans near Menominee, Michigan. Although the Menominee people and the Puants were different tribes, they were allies who jointly controlled access to Green Bay. Also, the Menominee would have been able to serve as interpreters for Nicolet in negotiations with the Puans. Lurie and Jung propose that the main purpose of Nicolet's mission was to establish peace between New France and the Puants and an alliance against the Iroquois people.
Өлім
1642 жылдың қазан айында Жан Николе теңізде саяхаттап, жаңа жерлерді зерттеу кезінде қайығы құлап, суға батып кетті.
In October 1642, Jean Nicolet drowned after his boat capsized while using it in the ocean, travelling and exploring.
Мұра
Квебек штатының Николет қаласы оның құрметіне аталған. Висконсин штатының Райнландер қаласындағы Николет аймақтық техникалық колледжі оның есімін иеленеді. Милуоки маңындағы Николет орта мектебі оның атымен аталады. 1950 жылы оның ескерткіші орнатылып, қазір Грин-Бэйден солтүстік-шығысқа қарай 10 миль, ал ол жерге қонды деп саналатын жерден бір миль қашықтықтағы Wequiock Falls County Park-та орналасқан. Николеттің Ред-Банкстегі қонуы 1910 жылы Грин-Бэйдегі (Висконсин штаты) Невилл қоғамдық мұражайындағы суретте бейнеленген. 1906 жылы Америка революциясының қыздары Жан Николе бөлімін құрды. Николет Ұлттық банкі оның есімін тасымалдайды. Висконсин штатының солтүстігіндегі Николет ұлттық орман оның құрметіне аталған. Висконсин штатының Пенисула мемлекеттік саябағындағы Николет жағажайы оның есімін алып жүр. Канаданың Манитоба провинциясының Виннипег қаласындағы Николет көшесі оның атымен аталады. Квебектің Николет қаласында оның есімімен аталған орта мектеп бар. L'École Secondaire Jean Nicolet 1968 жылы есігін ашты. 1943 жылы Жан Николе атымен "Сәулет" (Liberty ship) кемесі теңізге жіберілді.
Town of Nicolet, Quebec was named after him. Nicolet Area Technical College in Rhinelander, Wisconsin bears his name. Nicolet High School in suburban Milwaukee was named after him. In 1950, a statue of him was erected and is now located at Wequiock Falls County Park, about 10 miles northeast of Green Bay and a mile from where it is believed he landed. Nicolet's landing at Red Banks is commemorated by a 1910 mural at the Neville Public Museum in Green Bay, Wisconsin. In 1906, the Jean Nicolet Chapter of the Daughters of the American Revolution was organized. Nicolet National Bank bears his name. Nicolet National Forest in northern Wisconsin bears his name. Nicolet Beach in Peninsula State Park, Wisconsin, bears his name. Nicollet Avenue in Winnipeg, Manitoba, Canada, bears his name. There is a high school named after him in Nicolet, Quebec. L'École Secondaire Jean Nicolet opened in 1968. A Liberty ship was launched and named after Jean Nicolet in 1943.