Еуропарламент президенті: құқықтық мәселелер, халықаралық қатынастар, Еуропалық Кеңестегі өкілдік, бюджет мақұлдауы – бұл лауазымның негізгі функциялары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Еуропалық Одақ заңнамалық органындағы дебаттарды бақылау басшысы.
Head of debate oversight in the European Union legislature
Одақтағы орны
Парламенттің барлық құқықтық мәселелер мен сыртқы қатынастарда, әсіресе халықаралық қатынастардағы өкілі болып табылады. Еуропалық кеңес отырысында төраға кеңестің күн тәртібіндегі тақырыптар бойынша Парламенттің позициясын білдіру үшін сөз сөйлейді. Президент жаңа шарттар бойынша үкіметаралық конференцияларға да қатысады. Еуропалық Одақтың бюджеті мен бірлесіп шешім қабылдау рәсімімен қабылданған Одақ актілерінің қабылдануы үшін Президенттің қолы міндетті. Сондай-ақ, Президент осы мәселелер бойынша Кеңеспен келісу комиссияларына төрағалық етеді. Лиссабон шарты бойынша Еуропалық Одақтың басшы лауазымдарының қайта ұйымдастырылуынан кейін, әр лауазымның бұлыңғыр міндеттеріне сын айтылды. Украинаның ЕО-дағы елшісі Андрей Веселовский бұл жүйені мақтап, оны өз түсінігінде былай түсіндірді: Еуропалық Комиссияның президенті ЕО-ның "үкіметі" атынан сөйлейді, ал Еуропалық Кеңестің президенті – "стратег". Жоғары өкіл "екіжақты қатынастарға" маманданса, кеңейту және Еуропалық көршілік саясаты жөніндегі Еуропалық комиссар Украинамен еркін сауда келісімі сияқты техникалық мәселелермен айналысады. Ал Парламент президенті басқа елдердегі демократиялық сайлаулар сияқты Еуропалық Одақтың құндылықтарын жариялайды.
The president represents Parliament in all legal matters and external relations, particularly international relations. When the European Council meets, the president addresses it to give the Parliament's position on subjects on the council's agenda. The president also takes part in Intergovernmental Conferences on new treaties. The president's signature is also required for the budget of the European Union and Union acts adopted under codecision procedure to be adopted. The president also chairs conciliation committees with the Council under these areas. With the reorganisation of leading EU posts under the Lisbon Treaty, there was some criticism of each post's vague responsibilities. Ukrainian ambassador to the EU Andriy Veselovsky praised the framework and clarified it in his own terms: The President of the European Commission speaks as the EU's "government" while the President of the European Council is a "strategist". The High Representative specialises in "bilateral relations" while the European Commissioner for Enlargement and European Neighbourhood Policy deals in technical matters such as the free trade agreement with Ukraine. The Parliament's president meanwhile articulates the EU's values such as democratic elections in other countries.
Сайлау
Парламент мүшелері президентті екі жарым жылдық мерзімге сайлайды, яғни парламенттік мерзімде екі сайлау өтеді, сондықтан бір парламенттік мерзімде екі президент қызмет ете алады. 1980 жылдардан бері Парламенттегі екі ірі партия – Еуропалық халық партиясы (ЕХП) және Еуропалық социалистер партиясы (ЕСП) екі лауазымды өзара бөлісуді дәстүрге айналдырды. Мысалы, 2004–2009 жылдарғы заң шығару кезеңінде ЕХП президенттікке ЕСП үміткерін қолдады, ал оның мерзімі 2007 жылы аяқталғаннан кейін ЕСП ЕХП үміткерін қолдады. Бұл президенттерге үлкен көпшілік дауыс жинауға мүмкіндік берді, бірақ кейбір ерекшеліктер де болды: 1999–2004 жылдарғы заң шығару кезеңінде ЕХП пен либералдық партия арасындағы келісім бойынша, мерзімнің екінші жартысында социалист емес, либерал президент болды. 2009–2014 жылдарғы Парламент сессиясынан бастап, жаңа президентті сайлауға қатысатын ағымдағы президент төрағалық етеді, егер ол Еуропалық парламент депутаты болып қайта сайланса. Егер ағымдағы президент қайта сайланбаса, онда оның орнын 14 вице-президенттің бірі басады. Ағымдағы президент немесе вице-президент төрағалық етіп тұрғанда, олар президенттің барлық өкілеттіктерін иеленеді, бірақ қарастырылатын жалғыз мәселе – жаңа президенттің сайлауы ғана. Дауыс беру бюллетендері төрағаға тапсырылғаннан кейін Парламентке жария етіледі. Егер үш раундтан кейін ешбір үміткер абсолютті көпшілік дауыс жиная алмаса, төртінші раунд өтеді, онда тек алдыңғы раундта ең көп дауыс жинаған екі үміткер қатысады. Егер одан кейін де теңдік сақталса, ең үлкен жастағы үміткер сайланған деп жарияланады. Парламент тарихында және оның алдыңғы құрамында көптеген танымал тұлғалар президент болған. Бірінші президент – Одақтың негізін қалаушылардың бірі Пол Анри Спаак. Басқа негізін қалаушылардың қатарында Альсид де Гаспери және Роберт Шуман бар. Алғашқы екі әйел президент – 1979 жылы сайланған Парламенттің бірінші президенті Симон Вейль және 1999 жылы сайланған Николь Фонтен, екеуі де француз азаматтары. Польшаның бұрынғы премьер-министрі және «Солидарлық» сайлау коалициясының мүшесі Ежи Бузек 2000 жылдары Еуропалық Одаққа қосылған Орталық және Шығыс Еуропа елдерінен сайланған бірінші президент болды (дәлірек айтқанда, ол 1986 жылдан кейін ЕО-ға қосылған елден бұл лауазымға тағайындалған алғашқы адам).
The president is elected by the members of Parliament for a two and a half year term, meaning two elections per parliamentary term, hence two presidents may serve during any one Parliamentary term. Since the 1980s, the two major parties in the Parliament, the European People's Party (EPP) and Party of European Socialists (PES), have had the custom of splitting the two posts between themselves. For example, in the 2004–2009 legislature the EPP supported the PES candidate for president and, when his term expired in 2007, the PES supported the EPP's candidate. This resulted in large majorities for presidents, although there are some exceptions: in the 1999–2004 legislature, under an EPP–Liberal deal, the president for the second half of the term was a Liberal, rather than a Socialist. Starting from the 2009–2014 session of the Parliament the outgoing president presides over the election of the new president, provided that the outgoing president is re elected as an MEP. If the outgoing president is not re elected as an MEP then one of the 14 vice presidents takes up the role. While the outgoing president or vice president is in the chair, they hold all the powers of the president, but the only business that may be addressed is the election of the new president. Before the ballot nominations are handed to the chair who announces them to Parliament. If no member holds an absolute majority after three ballots, a fourth is held with only the two members holding the highest number of votes on the previous ballot. If there is still a tie following this, the eldest candidate is declared elected. A number of notable figures have been President of the Parliament and its predecessors. The first president was Paul Henri Spaak, one of the founding fathers of the Union. Other founding fathers include Alcide de Gasperi and Robert Schuman. The first two female presidents were Simone Veil MEP in 1979 (first president of the elected Parliament) and Nicole Fontaine MEP in 1999, both Frenchwomen. Jerzy Buzek, former Prime Minister of Poland and member of Solidarity Electoral Action, was elected as the first president from the central and eastern European countries which joined in the 2000s (more precisely, he is the first person from a country that joined the EU after 1986 to hold the post).
Ең ескі мүшесі
2009 жылға дейін «ең ескі мүше», ең ескі Еуропарламент депутаты (Үйдің әкесіне ұқсас), президент сайлау кезінде бұрынғы президенттің орнына палатаға төрағалық етті. Мүше президенттің барлық міндеттерін атқарды, бірақ қарастырылатын жалғыз мәселе президент сайлауы болды. S&D тобының жетекшісі Мартин Шульц (Германия, SPD) ықтимал кандидат ретінде қарастырылды, және ол шындығында 2012 жылдың 17 қаңтарында сайланды. Бузектің президенттігі – Халық партиясы мен Социалистер арасындағы әдеттегі келісімнің бір бөлігі, оған сәйкес әр парламентте екі партияның өкілі кезекпен президенттік қызметті атқарады. 2009–2014 жылдар аралығында Бузек екі жарым жылдық бірінші мерзімге, ал социалистерден біреу екінші мерзімге тағайындалады. 2004–2009 жылдар аралығында екі топ арасында үлкен ынтымақтастық болды, ал 1999–2004 жылдар аралығында ЕХП мен ЕДР одағы құрылды. Социалистік кандидат Мартин Шульц болды, ол топтың бірауыздан жақтауымен ұсынылды. Диана Уоллис (либерал) және Ниржа Дева (консерватор) да өздерінің кандидатураларын жариялады. Сонымен қатар, АЛДЕ партиясының жетекшісі Грэм Уотсон осы лауазымды бөлісу жүйесіне қарсы шығу ниетін білдірді және өзін кандидат ретінде ұсынды. Ол Халық партиясы мен Социалистердің жабық есіктерде келісіп бітіріп алатын келісіміне қарсылық көрсету үшін ашық науқан жүргізуді көздеді, бұл сияқты алғашқы науқан болғанын мәлімдеді. Ол сондай-ақ, осы арқылы президенттің рөлі туралы пікірталас ашуға және оның беделін арттыруға, Еуропалық Одақ Кеңесінің төрағалығының күшейіп келе жатқан ықпалына тепе-теңдік орнатуға үміттенетінін айтты. Алайда, 2009 жылдың 8 шілдесінде Уотсон өзінің кандидатурасын кері тарғанын жариялады, осылайша Бузек тек бір қарсыласымен қалды. Екінші ресми кандидат – Эва Бритт Свенссон, ол EUL NGL-дан ұсынылған. Ол «басқаша дауыс» деген ұранмен үгіт жүргізді. Ол Швециядан бұл лауазымға үміткер болған алғашқы Еуропарламент депутаты болды. Жаңа Парламенттегі алғашқы дауыс беруде 555 дауыспен 89 дауысқа қарсы Эва Бритт Свенссонды (EUL NGL, Швеция) жеңіп, ЕХП (ЕЭП, Польша) депутаты Ежи Бузек Парламент төрағасы болып сайланды.
Prior to 2009, the "oldest member", the eldest MEP (similar to the Father of the House), presided over the chamber during the election of the president rather than the previous president. The member had all the duties of president but the only business that could be addressed was the election of the president. Martin Schulz (SPD, Germany), leader of the S&D group, was speculated as the likely nominee, and in the event he was elected on 17 January 2012. Buzek's presidency is part of the usual People's Party – Socialist agreement to have one presidency each of the two during each parliament. For the 2009–2014 term Buzek gets the post for the first term of office of two and a half years, and someone from the Socialists will get it for the second. The 2004–2009 parliamentary term saw a great amount of co operation between the two groups following on from the 1999–2004 term which saw an EPP ELDR alliance. The Socialist candidate would be Martin Schulz who was unanimously nominated by the group. Diana Wallis (Liberal) and Nirj Deva (Conservative) also announced candidacies. Meanwhile, Graham Watson, the leader of ALDE, stated he wished to challenge this system of carving up the post, and presented himself as a candidate. He made a point of running a public campaign, to contrast against the closed doors agreement of Peoples Party Socialists, which he claimed was the first such campaign to be run. Through this, he also stated he hoped to open up a debate on the role of the president and make the figure more dynamic, to counterbalance the growing power of the Presidency of the Council of the European Union. However, on 8 July 2009 Watson announced that he withdrew his candidacy thus leaving Buzek with only one opponent. The other official candidate was Eva Britt Svensson, nominated from EUL NGL. She campaigned with the slogan "a different voice". She was the first MEP from Sweden to candidate to the position. In the first vote of the new Parliament Jerzy Buzek (EPP, Poland) was elected Parliament president, winning with 555 votes to 89 votes over his opponent Eva Britt Svensson (EUL NGL, Sweden).
2017 жыл
Мартин Шульцтің өкілеттік мерзімі аяқталғаннан кейін, сегізінші Еуропалық парламенттің қалған (2014–2019) кезеңі үшін төрағалық дәстүр бойынша ЕХП мүшесіне берілуі керек еді. Алайда, ЕХП мен S&D арасындағы келісім бұзылған сияқты болды, бұл Антонио Таянидің (ЕХП, Италия) президент болып сайлану мүмкіндігін күмәнді етті. Басқа үміткерлер: Джанни Питтелла (S&D, Италия), Гай Верхофштадт (ALDE, Бельгия), Хельга Стивенс (ECR, Бельгия), Элеонора Форенца (GUE/NGL, Италия) және Жан Ламберт (Жасылдар/EFA, Ұлыбритания) еді. 2017 жылдың 17 қаңтарында Верхофштадт сайлаудан бас тартып, ALDE ЕХП үміткерін қолдайтынын мәлімдегеннен кейін Таяни төрт раунд дауыс беруден кейін сайланды.
At the end of Martin Schulz's term, the presidency for the remainder of the eighth European Parliament (2014–2019) would have been due by convention to pass to an EPP member. However, the EPP–S&D agreement appeared broken, making it less certain that Antonio Tajani (EPP, Italy) would be elected president. The other contenders were Gianni Pittella (S&D, Italy), Guy Verhofstadt (ALDE, Belgium), Helga Stevens (ECR, Belgium), Eleonora Forenza (GUE/NGL, Italy) and Jean Lambert (Greens/EFA, UK). On 17 January 2017, Tajani was elected after four rounds of voting, following the withdrawal of Verhofstadt and declaration of support for the EPP candidate by the ALDE.
Лауазымды тұлғалардың тізімі
Төмендегі тізім 1952 жылдан бергі барлық президенттерді қамтиды. Дегенмен, ресми Парламент тарихы Жалпы Ассамблея мен 1958 жылдан кейінгі Еуропалық Қоғамдар Парламент Ассамблеясы арасында үзіліс бар деп санайды (Еуропа Парламентінің 50 жылдығы 2008 жылы тойланды, 2002 жылы емес), сондықтан Ежи Бузек 24-ші президент болар еді, 28-ші емес.
The list below includes all presidents as far back as 1952. However official Parliamentary history does not see continuity between the Common Assembly and the post 1958 European Communities Parliamentary Assembly (the 50th anniversary of the European Parliament was celebrated in 2008, not 2002) so Jerzy Buzek would be the 24th president, not the 28th.
Жалпы жиналыстың төрағалары
N. ПортретПрезидентМемлекетҚызметке кірген күнҚызметтен кеткен күнПартиялық топШайлау мандатыRefs 1 Пол Анри Спаак (1899–1972) 11 қыркүйек 195211 мамыр 1954 PSB–BSP Социалистер– 1 жыл, 123 күн 2 Алкиде Де Гаспери (1881–1954) 11 мамыр 195419 тамыз 1954 DC Христиан-демократтар– 0 жыл, 100 күн 3 Джузеппе Пелла (1902–1981) 29 қараша 195427 қараша 1956 DC Христиан-демократтар– 1 жыл, 2 күн 4 Ханс Фурлер (1904–1975) 27 қараша 195619 наурыз 1958 CDU Христиан-демократтар– 1 жыл, 253 күн
N. PortraitPresidentStateTook officeLeft officePartyGroupElectoral mandateRefs 1 Paul Henri Spaak(1899–1972) 11 September 195211 May 1954 PSB–BSP Socialists– 1 years, 123 days 2 Alcide De Gasperi(1881–1954) 11 May 195419 August 1954 DC Christian Democrats– 0 years, 100 days 3 Giuseppe Pella(1902–1981) 29 November 195427 November 1956 DC Christian Democrats– 1 years, 2 days 4 Hans Furler(1904–1975) 27 November 195619 March 1958 CDU Christian Democrats– 1 years, 253 days
Парламент ассамблеясының төрағалары
N. СуретіПрезидентМемлекетҚызметке кірген күніҚызметтен кеткен күніПартиялық топЕлекторалды мандат Сілтемелер 1 Роберт Шуман(1886–1963) 19 наурыз 195818 наурыз 1960 MRP Христиан демократтары– 1 жыл, 1 күн 2 Ханс Фурлер(1904–1975) 18 наурыз 196027 наурыз 1962 CDU Христиан демократтары– 2 жыл, 9 күн
N. PortraitPresidentStateTook officeLeft officePartyGroupElectoral mandateRefs 1 Robert Schuman(1886–1963) 19 March 195818 March 1960 MRP Christian Democrats– 1 years, 1 days 2 Hans Furler(1904–1975) 18 March 196027 March 1962 CDU Christian Democrats– 2 years, 9 days
Тағайындалған Парламент төрағалары
N. ПортретПрезидентМемлекетҚызметке кірген күніҚызметтен кеткен күніПартиялық топШайлау мандатыRefs 1 Гаэтано Мартино 27 наурыз 196221 наурыз 1964 PLI Либералдар – 1 жыл, 6 күн 2 Жан Дювьеусар 21 наурыз 196424 қыркүйек 1965 PSC–CVP Христиан демократтары – 1 жыл, 187 күн 3 Виктор Лиманс 24 қыркүйек 19657 наурыз 1966 PSC–CVP Христиан демократтары – 0 жыл, 201 күн 4 Ален Похер 7 наурыз 196611 наурыз 1969 MRP Христиан демократтары – 3 жыл, 4 күн 5 Марио Счелба 11 наурыз 19699 наурыз 1971 DC Христиан демократтары – 1 жыл, 2 күн 6 Вальтер Бехрендт 9 наурыз 197113 наурыз 1973 SPD Социалистер – 2 жыл, 4 күн 7 Сейс Беркхоуэр 13 наурыз 197311 наурыз 1975 VVD Либералдар – 1 жыл, 2 күн 8 Жорж Спенэль 11 наурыз 19758 наурыз 1977 PS Социалистер – 1 жыл, 3 күн 9 Эмилио Коломбо 8 наурыз 197717 шілде 1979 DC Христиан демократтары – 2 жыл, 131 күн
N. PortraitPresidentStateTook officeLeft officePartyGroupElectoral mandateRefs 1 Gaetano Martino 27 March 196221 March 1964 PLI Liberals– 1 years, 6 days 2 Jean Duvieusart 21 March 196424 September 1965 PSC–CVP Christian Democrats– 1 years, 187 days 3 Victor Leemans 24 September 19657 March 1966 PSC–CVP Christian Democrats– 0 years, 201 days 4 Alain Poher 7 March 196611 March 1969 MRP Christian Democrats– 3 years, 4 days 5 Mario Scelba 11 March 19699 March 1971 DC Christian Democrats– 1 years, 2 days 6 Walter Behrendt 9 March 197113 March 1973 SPD Socialists– 2 years, 4 days 7 Cees Berkhouwer 13 March 197311 March 1975 VVD Liberals– 1 years, 2 days 8 Georges Spénale 11 March 19758 March 1977 PS Socialists– 1 years, 3 days 9 Emilio Colombo 8 March 197717 July 1979 DC Christian Democrats– 2 years, 131 days
Сайланған Парламент төрағалары
N. ПортретПрезидентМемлекетКызметке кірген күніҚызметтен кеткен күніПартияТоп ElectionRefs 1 Симон Вейл 17 шілде 197919 қаңтар 1982 UDF Либералды демократтар1979 2 жыл, 179 күн 2 Пит Данкерт 19 қаңтар 198224 шілде 1984 PvdA Социалистер 2 жыл, 187 күн 3 Пьер Пфлимлин 24 шілде 198420 қаңтар 1987 UDF / RPR Еуропалық халық партиясы1984 2 жыл, 185 күн 4 C. Генри Плумб 20 қаңтар 198725 шілде 1989 Консервативті Еуропалық демократтар 2 жыл, 186 күн 5 Энрике Барон Креспо 25 шілде 198921 қаңтар 1992 PSOE Социалистер1989 2 жыл, 186 күн 6 Эгон Клепш 21 қаңтар 199219 шілде 1994 CDU Еуропалық халық партиясы 2 жыл, 179 күн 7 Клаус Ханш 19 шілде 199414 қаңтар 1997 SPD Еуропалық социалистер партиясы1994 2 жыл, 179 күн 8 Жозе Мария Хиль Роблес 14 қаңтар 199720 шілде 1999 PP Еуропалық халық партиясы 2 жыл, 187 күн 9 Николь Фонтен 20 шілде 199915 қаңтар 2002 UMP Еуропалық халық партиясы1999 2 жыл, 186 күн 10 Пат Кокс 15 қаңтар 200220 шілде 2004 Тәуелсіз Либералды демократтар 2 жыл, 187 күн 11 Хосеп Боррель 20 шілде 200416 қаңтар 2007 PSOE Еуропалық социалистер партиясы2004 2 жыл, 185 күн 12 Ханс Герт Пёттеринг 16 қаңтар 200714 шілде 2009 CDU Еуропалық халық партиясы 2 жыл, 179 күн 13 Ежи Бузек 14 шілде 200917 қаңтар 2012 PO Еуропалық халық партиясы2009 2 жыл, 179 күн 14 Мартин Шульц 17 қаңтар 201217 қаңтар 2017 SPD Социалистер және демократтар 5 жыл, 0 күн2014 15 Антонио Таяни 17 қаңтар 20173 шілде 2019 FI Еуропалық халық партиясы 2 жыл, 167 күн 16 Давид Сассоли 3 шілде 201911 қаңтар 2022 PD Социалистер және демократтар2019 2 жыл, 173 күнРоберта Метсола 11 қаңтардан 18 қаңтар 2022 жылға дейін уақытша президент болды. 17 Роберта Метсола 18 қаңтар 2022жылғы қазіргі кездегі ПН Еуропалық халық партиясы
N. PortraitPresidentStateTook officeLeft officePartyGroupElectionRefs 1 Simone Veil 17 July 197919 January 1982 UDF Liberal Democrats1979 2 years, 179 days 2 Piet Dankert 19 January 198224 July 1984 PvdA Socialists 2 years, 187 days 3 Pierre Pflimlin 24 July 198420 January 1987 UDF / RPR European People's Party1984 2 years, 185 days 4 C. Henry Plumb 20 January 198725 July 1989 Conservative European Democrats 2 years, 186 days 5 Enrique Barón Crespo 25 July 198921 January 1992 PSOE Socialists1989 2 years, 186 days 6 Egon Klepsch 21 January 199219 July 1994 CDU European People's Party 2 years, 179 days 7 Klaus Hänsch 19 July 199414 January 1997 SPD Party of European Socialists1994 2 years, 179 days 8 José María Gil Robles 14 January 199720 July 1999 PP European People's Party 2 years, 187 days 9 Nicole Fontaine 20 July 199915 January 2002 UMP European People's Party1999 2 years, 186 days 10 Pat Cox 15 January 200220 July 2004 Independent Liberal Democrats 2 years, 187 days 11 Josep Borrell 20 July 200416 January 2007 PSOE Party of European Socialists2004 2 years, 185 days 12 Hans Gert Pöttering 16 January 200714 July 2009 CDU European People's Party 2 years, 179 days 13 Jerzy Buzek 14 July 200917 January 2012 PO European People's Party2009 2 years, 179 days 14 Martin Schulz 17 January 201217 January 2017 SPD Socialists & Democrats 5 years, 0 days2014 15 Antonio Tajani 17 January 20173 July 2019 FI European People's Party 2 years, 167 days 16 David Sassoli 3 July 201911 January 2022 PD Socialists & Democrats2019 2 years, 173 daysRoberta Metsola was Interim President from 11 to 18 January 2022. 17 Roberta Metsola 18 January 2022Incumbent PN European People's Party