Кіріспе

Меркурийлі диуретиктер – ртуть қосқан бүйрек диуретиктерінің бір түрі. Бұрын кеңінен қолданылғанмен, қазір тиазидтер сияқты қауіпсіз диуретиктермен ауыстырылып, көбінесе қолданылмайды.

Тарих және механизм

Инорганикалық сынап қосылыстары, мысалы, сынап(I) хлориді (каломель), сифилиспен күресу кезінде диуретикалық қасиеттері бар екені анықталды. Бұл қосылыстарды қолдану туралы ұсыныстар кем дегенде 16 ғасырда, Колумб Еуропаға оралғаннан кейін 1497 жылы басталған сифилис эпидемиясынан кейін көп ұзамай айтылған. Меркурийлік диуретиктер Хенле ілмегінің жоғарылау бөлігінде натрийдің қайта сіңірілуін төмендету арқылы диурезді тудырады, соның салдарынан дистальды жиекті түтікшеге көбірек су жеткізіледі. Өкінішке орай, бұрынғы дәрігерлер сынаптан уланудың айқын белгілерін, мысалы, шамадан тыс сілекейленуді, сынаптың тиімділігінің белгілері деп қате түсіндірді, бұл 1960 жылдардың басына дейін медицинада меркурийлік диуретиктерді қолдану тоқтатылғанға дейін жалғасты.

Жанама әсерлер

Сынаптың уыттануының ерекше сипатынан туындаған аурудың қаупі мен кенеттен өлім болжамсыз және көбінесе ескерту белгілерін көрсетпейді. 20-ғасырдағы дәрігерлер егер емдеу тоқтатылмаса, қызба/сызаң кешені келесі дозаларда ауыр жағымсыз әсерлердің қаупін білдіреді деп сенді. Уоркани мен Хаббард 1953 жылы жазған, балаларда акродинияның себебі сынап екенін дәлелдейтін мақаласында: "қазіргі заманда сынапты диуретиктердің болмауына болатын мінез-құлқы оларды жиі қолданатындар үшін қатты алаңдатушылық тудырады. Мыңдаған инъекциялар жағымсыз әсерлерсіз жасалады, бірақ кейде терапиялық доза кенеттен өлімге алып келеді. Бұл сирек жағдайда ғана бірінші дозадан болады. Көбінесе науқас бірнеше – бір жағдайда 164 – дозаны қабылдағаннан кейін ғана өлімге әкелетін реакция пайда болады. Бұл реакциялардың механизмі белгісіз: оларды түсіндіру де, болжау да мүмкін емес; бірақ оларды жоққа шығаруға болмайды." Сынапты диуретиктер мен "сынапты" нефротикалық синдром арасындағы байланыс анықталғаннан кейін, сондай-ақ 1950-ші жылдардың соңында балаларға сынаптың көптеген көздерін жою нәтижесінде нәрестелік акродинияның жағдайлары күрт төмендеді, сынапты диуретиктердің қауіптілігі анықталды. Бұл сынапты диуретиктерді қолдануды тоқтатып, олардың орнына уыттылығы аз және тиімділігі жоғары диуретиктерге көшуге әкелді. Бұл пенициллиннің балалар мен ересектерде сифилиспен емдеудегі негізгі антибиотик ретінде арсен мен сынапты тез арада ығыстырғанына ұқсас.