Кіріспе

Ренд әл Рахим Франке (1949 жылы туған) – ирактық саяси белсенді, ол түрлі ағымдағы оқиғалар бағдарламаларында жиі пайда болады. Ол АҚШ-та Ирактың елшісі болып қызмет еткен. Ол Ирактың либералды-демократиялық үлгіге өтуіне көмектесуге тырысатын секулярлық ойшыл ретінде танылады.

Жеке өмір

Франке Бағдадта жақсы жағдайдағы отбасында дүниеге келді және балалық шағының бір бөлігін сонда өткізді. Оның әкесі шиит мұсылман, ал анасы сүннит мұсылман. Ол Англиядағы пансиондық мектепке оқыды, содан кейін Кембридж университетінде ағылшын тілінен магистр дәрежесін алып, Сорбоннада оқыды. Ренд үйленген және бір баласы бар.

Саясат және адвокаттық қызмет

1991 жылы Франке Иракта демократияны, адам құқықтарын және режимді өзгертуді қолдау үшін Вашингтонда Ирак қорын құрды. Атқарушы директор ретінде ол үкіметтік және үкіметтік емес ұйымдармен өкілдік етті, соның ішінде Сенаттың Сыртқы қатынастар комитеті алдында Конгресске сөз сөйледі. Франке Буш әкімшілігінің Ирактағы сыртқы саясатының жақтасы болды және оның неоконсервативті сыртқы саясатына көңіл бөледі. Бірақ ішкі саясатқа келгенде ол өте либералды көзқарастас. Бекем секулярист болғандықтан, Иракта елші болып қызмет еткен кезде шашын жаппады және Ирактағы фундаменталистік саясатқа қарсы тұруын жалғастырды. Ол Иракты азат ету комитетінің құрамында болды, ол Саддам Хусейнді биліктен құлату және Иракқа шабуыл жасау мақсатымен Конгресске лобби жасау үшін құрылған. 2002 жылы ол АҚШ Сенатының Сыртқы қатынастар комитеті алдында куәлік беріп, Иракты қайта құру үшін ұзақ мерзімді міндеттемелердің қажеттігін атап өтті. Ол «Мемлекет құруды» жақтады, заң мен тәртіпті, сондай-ақ кек алудың алдын алуға ерекше мән берді. Ол Әфғанстандағы операцияның қайталануын қаламайтын, онда АҚШ Талибан құлағаннан кейін қайта құру жұмыстарындағы күш-жігерін азайтып, мұндай операцияны «шабуылдап, қашу» деп сипаттады. Сондай-ақ, Ирактың үш бөлікке бөлінуінің ықтимал еместігін айтты. Франке 2003 жылдың 23 қарашасында АҚШ-тағы Ирак елшісі болып тағайындалды. Оның АҚШ азаматы екенін ескерсек, бұл өте ерекше жағдай болды. 2004 жылы ол Лаура Буштың қорабында Мемлекеттік хабарламада (State of the Union address) қонақ болды. Ол бірлесіп құрған Ирак қоры, Ирак-Америка бостандық альянсын құруға көмектесті, ол АҚШ-тың Иракқа басып кіруі мен оккупациясының оң әсерлерін көрсетуге тырысты. Оның миссиясы – «Ирак пен американдықтардың Иракта қауіпсіз, тұрақты және демократиялық болашақты құру туралы әңгімелерін жариялау». Ол соғыстан кейінгі қайта құру жұмыстарына, әсіресе бастапқы жоспарлаудың жетіспеушілігіне көңілі толмайтынын айтты. Дегенмен ол әкімшілікті және оның саясатын, әсіресе Иракты тұрақтандыруға бекінгендіктен, қолдауын жалғастырды және АҚШ әкімшілігінің сәтті болатынына сенімді. 2007 жылдың 27 сәуірінде ол O'Reilly Factor бағдарламасында сөйлегенде, АҚШ-тың Иракта болуын қатты қорғады.

Көзқарастар

Франке АҚШ пен Буш әкімшілігінің қолдаушысы, бірақ оның рөлін де ауыр сынға алды, көптеген адамдар оның отставкаға кетуіне осы сындар себеп болды деп санайды. Сонымен қатар, Франке ирактардың АҚШ-қа қатыстығын да сынады. "Greater Good Science Center" ғылыми орталығымен өткен жақындағы сұхбатында Франке: "Менің ойымша, зор бейхабарлыққа жол берілді. Бұл жамандық емес, немқұрайдылық пен сезімталдықсыздық. Егер сіз бір адамға немесе адамдар тобына үнемі қамқорлық танытпасаңыз, салауатты қарым-қатынасты сақтау мүмкін емес деп ойлаймын." Франке Иракты жаңару үшін екі тараптың да соғымпаздық пен түсінікпен қарауы қажет екенін айтады. Ол: "Бәрі басқаға деген қамқорлықты көрсетуге байланысты, сіз серіктессіз, емес, басып алушы мен басылғандардың қарым-қатынасында. Сіздің қарым-қатынасыңызда күштілер мен күшсіздердің арасындағы теңсіздік болмауы керек" деп қорытындылады.